تصمیم نمایندگان ویژه رئیس جمهور در شورای عالی سیاستگذاری طب سنتی ایرانی - اسلامی به استناد اصل یکصدوبیستوهفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر برای اجرا ابلاغ میشود:
دستورالعمل تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی طب سنتی ایرانی - اسلامی به شرح پیوست که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است، تعیین میشود.
معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا رحیمی
دستورالعمل اجرایی کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی طب سنتی ایرانی - اسلامی
مستندات قانونی:
به استناد مصوبه پانصدوسومین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 1381/6/5، بند 3 و تبصره 11 بند 5 آییننامه ارزشیابی صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی در زمینه طب سنتی ایران از بخش 5 سند توسعه طب سنتی (مصوبه 1392/4/28) هیات محترم وزیران که براساس سند چشمانداز بیست ساله ایران 1404 بهتصویب رسیده و نیز بند «ه» ماده 21 و بند «ه» ماده 34 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، نقشه جامع علمی سلامت کشور، نقشه تحول نظام سلامت مورخ 1391/1/26 ابلاغی توسط هیات محترم وزیران، سیاستهای کلان نظام در حوزه سلامت در افق چشمانداز ایران 1404 و تبصره 3 ماده 2 دستورالعمل اجرایی ارائه خدمات طب سنتی مصوب وزارت مورخ 1391/4/4، به منظور ساماندهی و تعیین ضوابط فعالیت خبرگان بدون مدرک این آییننامه در 9 ماده و 10 تبصره تدوین گردیده است.
ماده 1- تعاریف:
در این دستورالعمل اصطلاحات ذیل در معانی مشروحه به کار میرود:
سند: سند توسعه طب سنتی ایرانی - اسلامی
وزارت متبوع: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
کمیسیون: کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی
کمیته: کمیته تخصصی کارشناسی
خبرگان: خبرگان بدون مدرک دانشگاهی
ماده 2- اعضاء کمیسیون:
اعضاء کمیسیون عبارتند از:
1- معاون طب سنتی وزارت متبوع،
2- معاون درمان وزارت متبوع،
3- معاون آموزشی وزارت متبوع،
4- معاون تحقیقات و فناوری وزارت متبوع،
5 - رئیس سازمان غذا و دارو
6 - رئیس دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران (یا یکی از روسای سایر دانشکدههای طب سنتی)، به انتخاب وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی
7- پنج نفر از صاحبنظران و متخصصان طب یا داروسازی سنتی با انتخاب شورایعالی طب سنتی ایران
تبصره - ریاست کمیسیون با معاون طب سنتی ایرانی اسلامی است و دبیر کمیسیون، مدیر کل نظارت و اعتبار بخشی معاونت میباشد.
ماده 3- نحوه تصمیمگیری
جلسات کمیسیون با حضور حداقل 8 نفر از اعضاء رسمیت خواهد داشت و کلیه مصوبات و تصمیمات کمیسیون با رای مثبت 7 نفر از حضار لازمالاجراست.
ماده 4- شرح وظایف کمیسیون:
وظایف کمیسیون به شرح ذیل است:
1-4- تعیین و اعلام:
- ضوابط و شرایط لازم احراز خبرگی متقاضیان
- نوع مجوز صادره برای خبرگان
- مدت اعتبار مجوزهای صادرشده برای خبرگان
- اعضای ممتحنه
- ضوابط تمدید مجوز ارائه خدمات سلامت خبرگان
- نحوه برگزاری و زمانبندی آزمونهای کتبی، شفاهی و مصاحبه
- اعضای کمیته کارشناسی طب سنتی و طب مکمل
- صلاحیت خبرگان طب مکمل
2-4- بررسی مدارک و احراز صلاحیت خبرگان
3-4- ارائه نظرات مشورتی در خصوص تعرفه ارائه خدمات سلامت توسط خبرگان
4-4- بررسی پروندههای ارجاعی از کمیته طب مکمل
ماده 5 - زمان تشکیل کمیسیون:
جلسات کمیسیون به دعوت رئیس کمیسیون، حداقل ماهی یکبار تشکیل میگردد، مگر آنکه به تشخیص رئیس کمیسیون موجبی برای تشکیل آن نباشد.
ماده 6 - ردهبندی خبرگان:
خبرگان به گروههای ذیل تقسیم میشوند:
الف - خبرگان طب مکمل: در حوزه طب مکمل یک کمیته کارشناسی مستقل تشکیل گردیده و دستورالعمل اجرایی نحوه ارزیابی خبرگان در حوزه طب مکمل را تهیه نموده و جهت تصویب نهایی به کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی ارائه میدهند. همچنین مدارک متقاضیان حوزه طب مکمل با بررسیهای کارشناسی و تعیین سطح و حوزه فعالیت آنها جهت بررسی نهایی به کمیسیون ارجاع میشود.
ب - خبرگان طب سنتی
با توجه به بند 3 و تبصره 11 آییننامه ارزشیابی صلاحیت علمی خبرگان سند مصوب هیات وزیران، کلیه خبرگان در «9» سطح زیر ردهبندی میشوند:
1 - حکیم
به کسی گفته میشود که ضمن داشتن دانش، نگرش و مهارت کافی در علوم پایه (علوم چهاردهگانه مندرج در کتاب خلاصهالحکمه) در پزشکی ایرانی نیز دارای قوه استنباط باشد.
2- حکیمیار خبیر
به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان کلیه بیماریهای مندرج در بند 3-1 تا 3-14 خبره است.
3- حکیمیار
حکیمیار با توجه به میزان اطلاعات نظری و عملی بسته به مورد به سطوح زیر ردهبندی میشوند:
3-1- حکیمیار گوارش: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای داخلی خبره است.
3-2- حکیمیار زنان: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای زنان خبره است.
3-3- حکیمیار اطفال: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای اطفال خبره است.
3-4- حکیمیار مغز و اعصاب: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای مغز و اعصاب خبره است.
3- 5 - حکیمیار پوست، مو و زیبایی: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای پوست، مو و زیبایی خبره است.
3-6 - حکیمیار غدد: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای غدد خبره است.
3-7- حکیمیار قلب و تنفس: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای قلب و تنفس خبره است.
3- 8 - حکیمیار باهیه: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای باهیه خبره است.
3-9- حکیمیار حلق، دهان و دندان: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای حلق، دهان و دندان خبره است.
3-10- حکیمیار استخوان و مفاصل: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای استخوان و مفاصل خبره است.
3 -11- حکیمیار عفونی: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای عفونی خبره است.
3-12- حکیمیار تغذیه: به فردی اطلاق میشود که در امر تغذیه بیماریها خبره است.
3-13- حکیمیار ورزش: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای ورزش خبره است.
3-14- حکیمیار بیماریهای نوپدید: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای نوپدید خبره است.
تبصره 1- تفاوت سطوح حکیم، حکیمیار خبیر و حکیمیار به مثابه استاد، دانشیار و استادیار است.
تبصره 2- در صورتی که حکیمیاری در سایر حوزههایی که ذکر نشده است خبره باشد، عنوان مربوطه را دریافت مینماید.
تبصره 3- در صورتی که حکیمیاری در چند حوزه دارای خبرویت باشد، میتواند چند عنوان خبرویت را کسب نماید.
4- طبیبیار
طبیب یار به کسی اطلاق میشود که در ارایه خدمات مراقبتهای بالینی طب سنتی ایرانی - اسلامی اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. طبیبیار با توجه به میزان اطلاعات نظری و عملی بسته به مورد به سطوح زیر ردهبندی میشوند:
4-1- طبیبیار ممتاز: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با بندهای 4-2 تا 4- 15 اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-2- طبیبیار مدبر: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با سته ضروریه اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-3- طبیبیار مدلک: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با تدلیک (ماساژ) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-4- طبیبیار مغمز: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با غمز (فشاردرمانی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4- 5 - طبیبیار مجبر: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با خلع، وثی، وهن و جبر (شکستهبندی و ضرب دیدگی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-6 - طبیبیار مربط: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با شدالاطراف و زخمبندی اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-7- طبیبیار تولگیر: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با تولگیری اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4- 8 - طبیبیار کهنگگیر: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با کهنگگیری اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-9- طبیبیار حجام: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با حجامت اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-10- طبیبیار فصاد: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با فصد اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-11- طبیب یار مقیّء: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با قی آوردن اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-12- طبیبیار محقن: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با حقنه اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-13- طبیبیار معلق: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با الصاق علق (زالواندازی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-14- طبیبیار مزرق: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با آبزن و نصب قاثاطیر (سوندگذاری) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
4-15- طبیبیار مزین: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با تخضیب، تغمیر و تقشیر و زینت اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
تبصره 1- در صورتی که طبیبیاری در سایر حوزههایی که ذکر نشده است خبره باشد عنوان مربوطه را دریافت مینماید.
تبصره 2- در صورتی که طبیبیاری در چند حوزه دارای خبرویت باشد، میتواند چند عنوان خبرویت را کسب نماید.
5 - دارویار خبیر
به کسی اطلاق میشود که در زمینه شناخت، ساخت و ابداع داروهای طبیعی و صناعی اعم از داروهای مفرده و مرکبه طب سنتی ایرانی - اسلامی، دانش و تبحر کافی داشته باشد.
6 - دارویار طبیعی
به کسی اطلاق میشود که در رابطه با شناخت و ساخت داروهای طبیعی (مفردات و مرکبات) دانش و تبحر کافی داشته باشد.
7- دارویار صناعی
به کسی اطلاق میشود که در رابطه با شناخت و ساخت داروهای صناعی (کشتهجات، انواع تدابیر داروهای معدنی) دانش و تبحر کافی داشته باشد.
8 - عطار خبیر
به کسی اطلاق میشود که دانش و تبحر کافی در رابطه با نسخهپیچی داشته باشد.
9- عشاب
به کسی گفته میشود که در رابطه با شناخت داروها و محل رویش آنها، همچنین جمعآوری تخصصی گیاهان، دانش و تبحر کافی داشته باشد.
ماده 7- نحوه ارزیابی خبرگان:
کلیه خبرگان متقاضی تعیین صلاحیت پس از کسب شرایط و ضوابط و ارائه مدارک مندرج در سند، به نحو زیر توسط کمیسیون، ارزیابی و سطحبندی میشوند.
| رده | آزمون کتبی بر اساس متون | مصاحبه | آزمون شفاهی و علمی | مدارک |
| حکیم | علوم پایه 14 گانه، قانون کامل | دارد | دارد | تاییدیه 15 سال سابقه کار عملی و 5 سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی- اسلامی + رساله ای در طب سنتی ایرانی - اسلامی که حاوی نظریه یا کشف جدید در حیطه طب سنتی ایرانی- -اسلامی (مورد تایید هیات ممتحنه) |
| حکیم یار خبیر | قانون کامل | دارد | دارد | تاییده 10 سال سابقه کار عملی و 3 سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی - اسلامی |
| حکیم یار | قانون کتاب اول، دوم، پنجم و بیماریهای مختصه | دارد | دارد | تاییده 10 سال سال سابقع کار عملی و 1 سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی- اسلامی |
| طبیب یار ممتاز | مفرح القوب کامل | دارد | دارد | تاییده 5 سال کار عملی و اشتهار در موضوعات مربوطه |
| طبیب یار | مقاه اول و پنجم کتاب مفرح القبوب | دارد | دارد | تاییده 3 سال کار عملی در موضوع ادعا شده |
| دارو یار خبیر | پنج مقاله اول قانونچه + مخزن الادویه + پنچ فصل تشخیص رابع و خامس کتاب تحفه حکیم مومن + کتاب مدخل تعلیمی رازی | دارد | دارد | تاییده 10 سال سابقه کار عملی و 3 سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی - اسلامی |
| دارویار طبیعی | کتاب مخزن الادویه | دارد | دارد | تاییدیه 3 سال سابقه کار عملی و 1 سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی - اسلامی |
| دارویار صناعی | دستور اول از تشخیص خامس کتاب تحفه حکیم مومن + کتاب مدخل التعلیمی رازی | دارد | دارد | تاییدیه 3 سال سابقه کار عملی و 1 سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی - اسلامی |
| عطار خبیر | آشنایی با مفردات رایج در بازار دارویی کشور بر اساس اطلاعات کتاب تحفه حکیم مومن + آشنایی با محصولات و فرآورده های طب سنتی | دارد | دارد | تاییدیه 10 سال سابقه کار عملی |
| عشاب | آشنایی با مفردات + محل رویش + اصول جمع آوری و نگهداری | دارد | دارد | تاییدیه 5 سال سابقه کار عملی و اشتهار در حرفه عشایی |
تبصره 1- طبیب یاران و همچنین طبیب یاران ممتاز واجد شرایط، در صورت حسن اشتهار در امور مندرج در بندهای 3-1 تا 3-15 میتوانند با در خواست کتبی و با رای مثبت کمیسیون تعیین صلاحیت فقط در آزمون شفاهی شرکت کنند.
تبصره 2- آزمون شفاهی و علمی توسط هیات ممتنحه انجام میشود.
ماده 8- حدود اختیرات خبرگان:
| رده | حدود اختیرات | حوزه فعالیت |
| حکیم | حکیم، میتواند در دو حوزه تدریس و در مان در کلیه امور پزشکی در چهار چوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی دخالت نمایند | در مراکز آموزشی و درمانی دانشگاهی و سلامتکده های مصوب طب سنتی طبق ضوابط آن مرکز |
| حکیم یار خبیر | حکیم یار خبیر، مجاز است در دو حوزه تدریس و درمان در چهارچوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی طبق کتاب قانون یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع عمل نماید. | کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول |
| حکیم یار | حکیم یار، مجاز است در دو حوزه تدریس و درمان در چهارچوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی طبق کتاب قانون با یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع عمل نماید | کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول |
| طبیب یار ممتاز | طبیب یار ممتاز، میتواند در کلیه امور مندرج در بند 3 1 تا 3 14 طبق کتاب مفرح القلوب یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع به ارایه خدمت بپردازد | کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول |
| طبیب یار | طبیب یار، میتواند در امور مندرج در بند مختص به خود طبق کتاب مفرح القلوب با یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع به ارایه خدمت بپردازد. | کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول |
| دارویار خبیر | دارویار خبیر، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگا هها و ساخت و ابداع دارو اقدام نماید | کلیه مراکز طب سنتی ایرانی اسلامی |
| دارویار طبیعی | دارویار طبیعی، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگاه ها و ساخت فرآورده های طبیعی اقدام نماید | کلیه مراکز طب سنتی ایرانی اسلامی |
| دارویار صناعی | دارویار صناعی، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگاه ها و ساخت فرآورده های صناعی اقدام نماید | کلیه مراکز درمانی طب سنتی ایرانی اسلامی |
| عطار خبیر | عطار خبیر، میتواند به امر نسخه پیچی و ارائه داروها و فرآورده های مفرده و مرکبه دارای مجوز طب سنتی ایرانی اسلامی اقدام نماید | کلیه مراکز درمانی، عطاریها و داروخانه های سنتی |
| عشاب | عشاب، میتواند در امر شناسایی، جمع آوری و نگهداری گیاهان دارویی طبق براساس کتب طب سنتی ایرانی اسلامی اقدام نماید | کلیه مزارع و مراتع طبق ضوابط قانونی کشور |
ماده 9- مراحل اعطای مجوز به خبرگان
- بررسی اولیه مدارک و مستندات توسط معاونت طب سنتی دانشگاه
- ارسال در خواست همراه با مدارک به معاونت طب سنتی وزارت متبوع
- بررسی اولیه مدارک و مستندات توسط کمیته کارشناسی معاونت طب سنتی وزارت متبوع
- برگزاری آزمون کتبی در صورت صلاحدید کمیسیون و دریافت حداقل امتیاز
- مصاحبه متقاضی توسط حداقل 2 تن از اعضاء کمیته
- گذراندن 300 ساعت آموزش تئوری در صورت صلاحدید کمیسیون
- گذراندن دوره آموزش عملی یا بازآموزی برحسب ادعای مطرح شده توسط متقاضی در صورت صلاحدید کمیسیون
- ارزیابی نهایی توسط کارشناس مربوطه و ارائه خلاصه پرونده به کمیسیون
- طرح پرونده در کمیسیون و تایید نهایی و نهایتاً امضا فرم شماره3
- صدور مجوز فعالیت در حیطه فعالیت مشخص با امضا مقام وزارت برای زمان مشخص شده در دستورالعمل
تبصره - در دانشگاههایی که دارای معاونت طب سنتی نمیباشند، اقدامات فوق و تحویل و ارسال مدارک توسط معاونت درمان انجام خواهد شد.
فرم شماره1
«اظهارنامه متقاضی خبوریت»
معاونت طب سنتی / معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی. ................. اینجانب:. .......................................... فرزند:. ............................ شماره ملی:. ................................ آدرس:
تلفن ثابت: همراه:
به این وسیله اعلام می نمایم که در حوزه طب سنتی در رابطه با موارد مشروحه زیردارای خبرویت هستم:
1-
2-
3-
4-
5-
همچنین به این وسیله آمادگی خود را جهت ارایه مدارک و همچنین شرکت در هرگونه آزمون و مصاحبه توسط کمیسیون تعیین صلاحیت خبرگان بدون مدرک دانشگاهی اعلام می نمایم.
نام و نام خانوادگی و امضای متقاضی:
فرم شماره2
«سوابق آموزشی، پژوهش و اختراع خبره بدون مدرک»
معاونت طب سنتی / معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی. ..................
سوابق آموزشی
الف - استاد
| نام استاد | حوزه فعالیت استاد | مدت تلمذ | آدرس و تلفن استاد |
| از سال..... تا سال..... | |||
| از سال..... تا سال..... | |||
| از سال..... تا سال..... |
| نام مرکز آموزش | نوع آموزش | مدت آموزش | آدرس و تلفن مرکز آموزش |
| از سال..... تا سال..... | |||
| از سال..... تا سال..... | |||
| از سال..... تا سال..... |
| ردیف | عنوان مقاله | نام مجله | سال چاپ |
| نام طرح | مجری/ همکار | سال اجرای طرح | مرجع تایید طرح |
| ردیف | عنوان کتاب | نام نویسندگان | سال انتشار | نام انتشارات |
| موضوع پایان نامه | استاد راهنما | استاد مشاور | تاریخ دفاع |
| ردیف | عنوان ثبت یا اختراع | سال اخذ | مستندات ثبت اختراع |
فرم شماره3
«فرم ارزیابی نهایی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی»
| نام و نام خانوادگی: | کد ملی: | |
| نمره آزمون کتبی | ||
| نمره آزمون شفاهی | ||
| نمره آزمون عملی | ||
| امتیاز کتبی | ||
| امتیاز مقالات علمی | ||
| امتیاز ثبت اختراع | ||
| امتیاز گذراندن دوره آموزش تئوری امتیاز گذراندن دوره آموزش عملی | ||
| امتیاز قابلیت ها و مهارت های متقاضی | ||
| نمره ارزیابی نهایی | ||
| تعداد رای موافق | ||
| تعداد رای مخالف | ||
| تعداد رای ممتنع | ||
| رئیس هیات ممتنحه | دبیر کمیته تخصصی | دبیر کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان |
| تاریخ کمیسیون | نام ونام خانوادگی متقاضی | شهر | کد ملی | سطح خبرگی | مدت اعتبار مجوز |
| نام ونام خانوادگی | سمت | امضا |