ملاک تعیین مجازات در جرایم مواد مخدر

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/09
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در جرایم مواد مخدر، وزن خالص ماده مخدر، ملاک صدور حکم است و مواد افزودنی و غیر مخدر، تاثیری در تعیین مجازات ندارد.

در تاریخ 92/10/8 از منزل آقای م.ن. مقدار تقریبی 30 گرم ماده مشکوک به هروئین و یک عدد پایپ شکسته و یک عدد ترازوی دیجیتال کشف گردیده (ص 1 ) و متهم قبول کرده که مقداری مواد از او کشف شده در برگ تحویل مقدار مواد را 40 گرم ثبت کرده اند. (ص 6 ) دردادسرا گفته مقدار موادی که از شخص ناشناس خریده 26 گرم بوده ولی چون درجای نمناک گذاشته بودم و آب به آن رسیده وزن آن چهل گرم شده. (ص 9 ) نمونه ماده کشف شده را جهت آزمایش و تعیین نوع و خلوص به آزمایشگاه پلیس آگاهی استان همدان ارسال می دارند (ص 29 ) کپی پاسخ آزمایشگاه حاکی است نمونه ارسال حاوی مواد مخدر (هروئین) می‌باشد و این عبارت حاوی مواد مخدر هروئین می‌باشدمی رساند نمونه ارسالی هروئین خالص نبوده و چیزهای دیگر بوده که حاوی هروئین هم هست دو فقره دادنامه یکی به شماره 9009978126600143 مورخ 90/6/16 صادره از شعبه دادگاه انقلاب شهرستان ر. که به موجب آن آقای م.ن. به جرم اعتیاد مجدد و نگهداری 60 سانتی گرم هروئین به پرداخت پنج میلیون ریال جزای نقدی و تحمل سی ضربه شلاق تعزیری بابت نگهداری و سی ضربه شلاق بابت اعتیاد مجدد محکوم شده و دومی به شماره 9009978126600114 مورخ 90/5/5 صادره از همان دادگاه که به موجب آن نامبرده به جرم اعتیاد مجدد و نگهداری 5 سانتی گرم شیشه به تحمل سی ضربه شلاق بابت اعتیاد مجدد و پرداخت هشتصد هزار ریال جزای نقدی و تحمل 20 ضربه شلاق بابت نگهدای محکوم شده است را به عنوان سابقه متهم ضمیمه پرونده گردیده(ص 31 - 32 ) با قرارمجرمیت و کیفرخواست پرونده به دادگاه رفته و به شعبه دادگاه انقلاب رزن ارجاع شده است (ص 39 ) آقای ع. ر از متهم اعلام وکالت نموده و براینکه در گزارش اولیه میزان مواد مکشوفه را 30 گرم تقریبی ذکر کرده اند و متهم نیز اعلام کرده 26 گرم بوده است تکیه کرده و به 40 گرم ثبت شدن مواد اعتراض دارد. به نقل از موکل خود مدعی مخلوط شدن مواد مکشوفه با مواد خارجی شده است و جلسه دادگاه در تاریخ 94/2/15 تشکیل و پس از استماع دفاعیات متهم و وکیل وی خصوصا درباب مخلوط بودن مواد مکشوفه با مواد خارجی از جمله آب دستوراتی میدهد که دربند 2 دستورات منعکس در صفحه 66 پرونده دستور می دهد طی شرحی و ضم تصویر سوابق برگهای 29 که مشعر است بر « با احترام نمونه موادمکشوفه از متهم م.ن. جهت آزمایش و تعیین نوع و خلوص آن به حضور ارسال می‌گردد. خواهشمند است دستور فرمائید اقدام لازم مبذول و نتیجه جهت انعکاس به مقام محترم قضایی ارسال گردد»; و صفحه 40 « احتراما دستورفرمائید مواد مکشوفه جهت تعیین اینکه براثر اصابت رطوبت نمناک و در نتیجه سنگین شده یا خیر و نیز تعیین دقیق میزان مواد مکشوفه به آزمایشگاه دانشگاه علوم پزشکی همدان ارسال شود و صورتجلسه تحقیق را جهت بهره برداری به این دادیاری تقدیم دارند »; از پلیس آگاهی همدان تشخیص هویت با توجه به اینکه پاسخ واصله ناقص است و صراحت ندارد (نوع هروئین و خالص یا ناخالص بودن آن معلوم نشده) نظریه تکمیلی واضع و روشن در خصوص اینکه مواد مخدر هروئین مکشوفه از متهم ناخالصی دیگری اعم از مخلوط بودن با آب و رطوبت یا مواد دیگر داشته یا خیر استعلام شود و عنداللزوم در صورت موجود بودن مواد مکشوفه از متهم عینا برای تعیین موارد فوق به آزمایشگاه ارسال شود و به وکیل متهم نیز کتبا برای پرداخت کلیه هزینه های آزمایشگاه و همکاری لازم تا حصول نتیجه ابلاغ شود و پرونده را به دادسرا اعاده کرده است (ص 66 ) دادیار علاوه براینکه بندهای دیگر دستوردادگاه را اجرا می‌نماید طی نامه شماره 9410118127700682 مورخ 94/2/22 به پلیس آگاهی همدان می نویسد (مقرر است دستور فرمائید پیرو نامه شماره 931632 مورخ 93/10/27 که تصویر آن به پیوست می‌باشد با توجه به اینکه پاسخ واصله ناقص و صراحت ندارد (نوع هروئین و خالص یا ناخالص بودن آن معلوم نشده است) نظریه تکمیلی واضع [واضح، صحیح است] و روشن خود را در خصوص اینکه مواد مخدر هروئین مکشوفه از متهم م.ن. که مورد آزمایش قرارگرفته ناخالصی دیگری اعم از مخلوط بودن با آب و رطوبت یا مواد دیگری دارد یا خیر. (ص 69 ) وکیل متهم به دادیار می نویسد ضمن ارائه تصویر مصدق کارت ملی و شناسنامه موکل، آمادگی خود را جهت واریز هزینه اعلام می نمایم (ص 74 ). رئیس پلیس آگاهی همدان به دادیار دادسرا می نویسد (با احترام بازگشت به نامه شماره 931632 مورخ 94/2/23 و پیرو شماره 3817/19 /ش/ 229 مورخ 94/11/12 این اداره نمونه ارسالی ((حاوی)) مواد مخدر می‌باشد. در پرونده های کشف مواد مخدر ماموریت اصلی آزمایشگاه شیمی جنائی استان فقط تعیین نوع مواد مخدر می‌باشدو برابر دستورالعمل های صادره از مرکز تشخیص هویت ناجا تعیین درصد خلوص مواد دردستور آزمایشگاه نمی‌باشد(منفی) لذا تعیین مقدار ناخالصی های موجود در نمونه های ارجاعی (رطوبت) مواد افزودنی و...) امکان پذیر نمی‌باشد (منفی) (ص 75 ) سپس دادیار به دفتر دستور می دهد. پلیس مبارزه با مواد مخدر شهرستان ر. مرقوم با توجه به تصمیم مورخ 94/2/16 دادگاه محترم انقلاب شهرستان ر. مبنی بر تعیین نوع هروئین و خالص یا ناخالص بودن مواد مکشوفه، نمونه ای از مواد مکشوفه از نوع هروئین متلعق به متهم م.ن. به پزشکی قانونی همدان ارسال تا در خصوص موضوع به صراحت اظهار نظر نمایند و متذکر شوید با توجه به اینکه متهم به علت صدور قرار بازداشت موقت در زندان بسر می برد، آزمایش به صورت رایگان صورت گیرد (ص 76 ) که نامه تنظیم و با امضا دادیار ارسال می‌شود (ص 78 ). پلیس مبارزه با مواد مخدر شهرستان ر. به دادیار پاسخ داده (با احترام ضمن پیوست تصویر نامه و بخشنامه های رسیده از ریاست محترم قوه قضائیه در خصوص تعیین خلوص مواد مخدر به آگاهی می رساند پزشکی قانونی استان همدان نیز مانند آزمایشگاه پلیس مبارزه با مواد مخدر و تشخیص هویت فقط وجود هروئین یا مرفین و یا متامفتامین در ترکیب مواد ارسالی را تایید می‌نماید. اظهارنظری در خصوص خلوص آن نمی‌نماید. لذا مراتب با قید اینکه شکل مواد مخدر مکشوفه از متهم م.ن. شبیه هروئین مکشوفه از سایر متهمین بوده وآثار اخلاط آن با مواد خارجی مشهود نمی‌باشد جهت بهره برداری و اقدام لازم بحضور ارسال می‌گردد) پیوستهای ارسالی کپی نامه هائی به امضا جناب معاون محترم دادستان کل و فرمانده نیروی انتظامی بوده و هیچ نامه یا بخشنامه ای به امضا ریاست محترم قوه قضائیه پیوست نیست الا بخشنامه ای که وکیل متهم کپی آن را پیوست کرده و مقرر می‌دارد ضروری است خلوص مواد مکشوفه تعیین و در حکم ملحوظ شود (ص 83 ) دراین بین قانون آیین دادرسی کیفری لازم الاجراء شده و دادیار محترم عدم صلاحیت خود را به صلاحیت بازپرس اعلام کرده است. دادرس دادگاه و جانشین بازپرس در ذیل نامه ارجاع دستور ارسال پرونده به دادگاه را داده سابقه دیگری از محکومیت متهم در رابطه با نگهداری 5 سانت هروئین بار دوم و 5 سانت تریاک پیوست شده است (ص 92 ) جلسه شعبه اول دادگاه انقلاب همدان در تاریخ 94/5/14 تشکیل و پس از رسیدگی مبادرت به صدور دادنامه شماره --- مورخ 94/5/25 نموده و آقای م.ن. دوستی را بابت نگهداری 40 گرم هروئین برای بارچهارم به حبس ابد و بابت پایپ نیز به پرداخت پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم کرده است از این دادنامه فرجامخواهی شده و به این شعبه ارجاع و طی دادنامه شماره --- مورخ 94/10/28 دادنامه مذکور را به لحاظ اینکه درجه خلوص مواد مورد اتهام و میزان دقیق و خالص ماده مخدر معلوم نبوده و محل شبهه است و با عنایت به اینکه دادگاه ادعای متهم مبنی بر 26 یا 27 گرم بودن وزن اولیه مواد مکشوفه و افزایش وزن آن بواسطه رطوبت را دفاع بلاوجه دانسته و امتناع آزمایشگاه مواد مخدر را دلیل صدور رای خود شمرده بود و مسئله نقص تحقیقات، موضوعیت نداشته و دادگاه و دادسرا پیش از این درجهت تعیین میزان خالص مواد مکشوفه تلاش کافی نموده که به لحاظ امتناع آزمایشگاه از انجام دستورات قضایی به نتیجه نرسیده بود، دادنامه را نقص و پرونده را برای رسیدگی به شعبه همعرض ارجاع می‌نماید که پرونده پس از اعاده به استان همدان به شعبه دوم دادگاه انقلاب همدان به عنوان شعبه همعرض ارجاع می‌گردد که شعبه همعرض نیز به شرح دادنامه شماره --- مورخ 95/1/23 با استدلال مشابه و استناد به ادله مغایر یکدیگر مبادرت به صدور رای اصراری نموده و از یک طرف به استناد اظهارات مامورین کاشف مبنی بر اینکه مواد هنگام کشف خشک بوده است و دفاعیات متهم را در مورد اینکه وزن اولیه مواد مکشوفه کمتر از 30 گرم و 27 گرم بوده است را بلاوجه دانسته و از طرف دیگر تعیین درصد خلوص مواد را برابر دستورالعملها و بخشنامه ها صادره از قوه قضائیه و دادستانی کل، فاقد مهمل قانونی دانسته در حالی که بخشنامه رئیس محترم وقت قوه قضائیه که در برگ 45 پرونده کپی آن ضبط است، خلاف آن را مقرر می‌دارد به رای دادگاه قبلی اصرار نموده و همان رای را که اساس استدلال دادگاه‌ها درصدور آن یکی است صادر نموده است. از این رای نیز فرجامخواهی و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای علی محمد سازگارزاده سخویدی عضو ممیز واوراق پرونده ونظریه کتبی آقای مهردادحبیبی دادیاردیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر عقیده دارم که موضوع قابل طرح در هیات عمومی دیوان عالی کشور می‌باشد. در خصوص دادنامه شماره --- مورخ 95/1/23 فرجام خواسته ختم رسیدگی را اعلام و مشاوره نموده چنین رای می دهد:

با عنایت به اینکه شعبه دوم دادگاه انقلاب همدان هم پس از نقص دادنامه شماره --- مورخ 94/5/25 صادره از شعبه اول دادگاه انقلاب همدان به عنوان شعبه همعرض برهمان رای شعبه اول اصرار ورزیده و درصدور رای همان استدلال شعبه اول را مبنای صدور رای قرار داده و مستندا به بند پ ماده 470 قانون آیین دادرسی کیفری و با توجه به اینکه مقررات قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر حاکم برماده مخدره است و مواد افزودنی و غیر مخدر را شامل نمی شود و با عنایت به اینکه میزان مواد مخدر در حکم مقنن موضوعیت دارد و می‌بایست وزن خالص ماده مخدر ملاک صدور حکم قرار گیرد تا جائی که درتمام موارد، حتی لفاف آغشته به مواد هم از ماده خالص کسر می‌شود رای شعبه دوم دادگاه انقلاب همدان را قابل تائید ندانسته و عقیده به طرح در هیات عمومی شعب کیفری دیوان عالی کشور دارد.

شعبه چهل و چهارم دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون

علی اکبر یساقی - علی محمد سازگارزاده سخویدی