بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: 140109970905812605
تاریخ دادنامه: 13؍10؍1401
شماره پرونده: 0003807
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال جزء 2 بند 3 صورتجلسه شماره 183 مورخ 7؍4؍1399 شورای اسلامی شهر بیرجند
گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 329336؍302 مورخ 13؍11؍1400 اعلام کرده است که:
"در راستای اجرای طرح اقدام ملی مسکن، تفاهمنامه شماره 400؍181317 مورخ 29؍11؍1398بین وزارت راه و شهرسازی و سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور منعقد گردیده است. براساس جزء (6) بند (الف) ماده (3) تفاهمنامه مزبور مقرر گردیده، شهرداریها به منظور انجام اقدامات مبتنی بر تسریع فرایند صدور پروانه ساختمان (صدور گواهی موقت در مدت زمان 15 روز) تقسیط نرخ عوارض (حداقل دو ساله) و تخفیف نرخ عوارض صدور پروانه (به میزان حداقل 50 %) در پروژه اقدام ملی و در چارچوب مقررات قانونی اقدام نمایند. در این راستا، شهرداریهای استان خراسان جنوبی در اجرای مفاد تفاهمنامه مزبور اقدام نمودهاند، لیکن شورای اسلامی شهر بیرجند طی نامه ابلاغی به شهرداری به شماره 596؍99؍ش مورخ 18؍04؍1399و مستند به جزء (2) بند (3) مصوبه شماره 183 مورخ 07؍04؍1399 خود اعلام نموده است:
«شهرداری در راستای اجرایی شدن تفاهمنامه همکاری در اجرای پروژه اقدام ملی تامین مسکن برابر ردیفهای بندهای 5، 6 و 7 تعهدات ماده 3 تفاهمنامه مذکور به شرح ذیل همکاری لازم را به عمل آورد:
1.شهرداری تخفیفات مربوط به عوارض صدور پروانه در پروژههای اقدام ملی مسکن را در بودجههای سنواتی خود لحاظ نماید.
2.به منظور انجام اقدامات مبتنی بر تسریع فرایند صدور پروانه ساختمان شهرداری نسبت به صدور گواهی موقت در مدت زمانی 15 روز و تقسیط نرخ عوارض حداکثر ظرف مدت 2 سال و همچنین تخفیف نرخ عوارض صدور پروانه با تعدیل به میزان حداکثر 25 درصد در پروژه اقدام ملی و در چارچوب مقررات قانونی اقدام نماید.
3.همکاری شهرداری در خصوص معافیت هزینههای صدور پروانه برای پروژه اقدام ملی مسکن برای افراد تحت پوشش نهادهای حمایتی از قبیل کمیته امداد و بهزیستی و خیرین مسکنساز برابر بند (چ) ماده 80 قانون برنامه ششم توسعه (ویژه دهکهای اول تا سوم)» این در حالی است که؛
اولاً؛ برابر قراردادهای واگذاری، اراضی واگذار شده در قالب واگذاری حق بهرهبرداری از زمین (به صورت اجاره 99 ساله) بوده و مستند به بند (4) ماده (1) آییننامه اجرایی قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن، این نوع واگذاری در قالب مسکن گروههای کمدرآمد لحاظ شده است، از این حیث متقاضیان طرح اقدام ملی مسکن در شهرستان بیرجند، مشمول طرح مسکن گروههای کمدرآمد میباشند.
ثانیاً؛ مطابق ماده (16) قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن و ماده (46) آییننامه آن، متقاضیان این نوع مسکن در رده مسکن گروههای کمدرآمد لحاظ شده و مشمول حداقل 50 درصد تخفیف در عوارض صدور پروانه و تراکم ساختمانی مجاز در طرحهای تفضیلی و جامع مصوب میباشند.
بنا به مراتب جزء (2) بند (3) مصوبه جلسه شماره 183 مورخ 7؍4؍1399 شورای اسلامی شهر بیرجند مغایر قوانین یادشده و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر موصوف تشخیص و ابطال آن در هیات عمومی (به صورت فوق العاده و خارج از نوبت) از تاریخ تصویب، مورد تقاضا میباشد."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" جزء 2 بند 3 صورتجلسه شماره 183 مورخ 7؍4؍1399 شورای اسلامی شهر بیرجند
3- نامه شماره 6843؍99؍1 مورخ 29؍2؍1399 شهرداری بیرجند منضم به تصویرنامه شماره 122؍4؍35 مورخ 5؍1؍1399 معاونت محترم امور عمرانی استانداری خراسان جنوبی و نامه شماره 64212-21؍12؍1398 معاونت محترم وزیر و رئیس سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور و تفاهم نامه مربوطه در راستای اجرای طرح اقدام ملی تامین مسکن در جلسه مورخ 7؍4؍1399 شورا مطرح؛ با توجه به توضیحات ارائه شده، بررسی های صورت پذیرفته و اظهارنظر اعضای شورای اسلامی شهر بیرجند پس از بحث و تبادل نظر به اتفاق آراء موافقت و مقرر گردید شهرداری در راستای اجرایی شدن تفاهم نامه همکاری در اجرای پروژه اقدام ملی تامین مسکن برابر ردیف های بندهای 5، 6 و 7 تعهدات ماده 3 تفاهم نامه مذکور به شرح ذیل همکاری لازم را به عمل آورد.
.......
2- به منظور انجام اقدامات مبتنی بر تسریع فرایند صدور پروانه ساختمان شهرداری نسبت به صدور گواهی موقت در مدت زمانی 15 روز و تقسیط نرخ عوارض حداکثر ظرف مدت 2 سال و همچنین تخفیف نرخ عوارض صدور پروانه با تعدیل به میزان حداکثر 25% در پروژه اقدام ملی و در چارچوب مقررات قانونی اقدام نماید. - شورای اسلامی شهر بیرجند"
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر بیرجند به موجب لایحه شماره 232؍1401؍ش مورخ 10؍2؍1401 توضیح داده است که:
" نظر بر آنکه مبنای شکایت سازمان بازرسی، تفاهم نامه ای فی مابین معاونت عمران و توسعه امور شهری و روستایی و معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی میباشد که صرف نظر از اهداف و انگیزه های انعقاد و تنظیم آن، در حد تفاهم نامه باقی مانده و تبعاً و طبیعتاً قانون و لازم الاتباع برای ارگان های دست اندرکار نمیباشد. لذا اصرار و استناد به این تفاهم نامه در راستای اثبات مغایر بودن مصوبات مورد اعتراض شورای شهر اسلامی بیرجند با حدود اختیارات این مرجع پذیرفته و منطقی به نظرنمی رسد با تاکید بر آنکه مفاد این تفاهم نامه غیر لازم الاتباع بر خلاف قوانین و مقررات حاکم منجمله تبصره 3 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده که بر الغای تخفیفات یا معافیت از پرداخت عوارض یا وجوه شهرداری ها و دهیاری ها تاکید و تصریح نموده میباشد. ضمن آنکه تفاهم نامه مذکور مفاد تبصره صریح در معنی ماده 181 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران که در برنامه های بعدی هم مورد تاکید قرار گرفته را نیز رعایت ننموده در حالی که در این تبصره آمده است هرگونه تخفیف، بخشودگی حقوق و عوارض شهرداری ها توسط دولت و قوانین مصوب منوط به تامین آن از بودجه عمومی سالانه کشور است که در غیر این صورت بخشودگی و تخفیف حقوق و عوارض شهرداری ممنوع است. علی ایحال نظر بر مراتب مذکور و با تاکید موکد بر آنکه نحوه وضع و وصول عوارض از بدیهی ترین اختیارات و تکالیف شوراهای شهر نظیر شورای شهر بیرجند است و شکایت سازمان بازرسی کل کشور با اوصاف مذکور بلاوجه و غیرقابل پذیرش به نظر میرسد، رسیدگی و صدور حکم بر بطلان شکایت مطروحه مورد تقاضاست."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 13؍10؍1401 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
اولاً در بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینههای مادی و معنوی تاکید شده و در آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای اخیرالصدور شماره 140109970905810625-7؍4؍1401 این هیات، اعطای تخفیف و یا معافیت از پرداخت عوارض یا موارد مشابه آن توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار اعلام شده است. ثانیاً موارد مربوط به اعطای تخفیف در پرداخت عوارض در قوانین موضوعه پیشبینی شده که حکم مقرر در ماده 16 قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن مصوب 25؍2؍1387 و ماده 59 قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1؍2؍1394 نمونههایی از تجویز اعمال تخفیف در پرداخت عوارض توسط قانونگذار است و شوراهای اسلامی شهر در سایر موارد به دلیل مغایرت موضوع با بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فاقد اختیار اعمال تخفیف در پرداخت عوارض برای گروه هایی از شهروندان هستند. ثالثاً صدور گواهی موقت در جهت تسریع در فرآیند صدور پروانه ساختمانی خارج از حدود وظایف و صلاحیت های مقرر برای شوراهای اسلامی شهر در ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی است. بنا به مراتب فوق، جزء 2 بند 3 صورتجلسه شماره 183 مورخ 7؍4؍1399 شورای اسلامی شهر بیرجند که متضمن اعطای تخفیف در پرداخت عوارض و صدور گواهی موقت است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال میشود./
حکمتعلی مظفری
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری