قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و اخذ جرائم رانندگی

ماده 1 - در شهرهائی که از طرف شهربانی کل کشور با موافقت وزارت کشور تعیین و آگهی میشود بافسران شهربانی که آموزش لازم دیده و برای تشخیص تخلفات رانندگی تعیین شده باشند اجازه داده میشود که متخلفین از آیین نامه راهنمائی و رانندگی را در محل و حین مشاهده تخلف متوقف کرده و جریمه نقدی را با تسلیم قبض رسید وصول نمایند.
در صورتی که متخلف در محل از پرداخت جریمه خودداری کند مامور مربوط برگ اخطاریه که زمان و محل وقوع تخلف و نوع آن و نام و شماره گواهینامه راننده و مشخصات وسیله نقلیه همچنین مشخصات مامور مزبور در آن ذکر شده باشد به متخلف تسلیم میکند. در صورتی که متوقف ساختن وسیله نقلیه مقدور نباشد مامور مربوط گزارش خود را که حاکی از مشخصات و شماره وسیله نقلیه و نوع تخلف و روز و ساعت و محل وقوع تخلف خواهد بود تنظیم و برای تعقیب متخلف باداره مربوط تسلیم میکند. در مورد وسیله نقلیه ای که در محل غیر مجاز متوقف شده باشد در‌صورت عدم حضور متخلف ماموران مذکور می‌تواند اخطاریه مزبور را با ذکر مشخصات وسیله نقلیه و زمان و مکان وقوع تخلف و نوع آن و مشخصات خود به وسیله نقلیه الصاق نمایند. در هر یک از موارد فوق متخلف می‌تواند ظرف 15 روز از تاریخ مندرج در اخطاریه جریمه مقرر را به حسابی که از طرف خزانه داری کل تعیین و اعلام میشود پرداخت و رسید دریافت نماید یا نسبت به آن ظرف همان مدت با ذکر دلیل به دادگاه بخش اعتراض کند.
به معترضینی که برای تسلیم اعتراض خود به دادگاه مراجعه مینمایند در صورتی که در همان موقع امکان رسیدگی باعتراض آنها نباشد ورقه ای حاوی شماره اخطاریه مورد اعتراض، تاریخ وصول اعتراض و وقت رسیدگی دادگاه داده میشود اعتبار ورقه مزبور تا تاریخ رسیدگی مندرج در آن است.
‌دادگاه پس از رسیدگی هر گاه اعتراض را وارد تشخیص نداد متخلف را به دو تا سه برابر اصل جریمه محکوم می‌نماید هر گاه متخلف در موعد 15 روز مهلت جریمه را پرداخت ننماید و اعتراض هم به دادگاه نکرده باشد جریمه را باید بماخذ دو برابر مبلغ مندرج در اخطاریه به حساب خزانه داریکل بپردازد.
‌اگر هیچگونه اقدامی ظرف مدت یکماه از تاریخ اخطاریه به عمل نیاید متخلف در ساعت اداری به دادگاه اعزام میشود و پس از رسیدگی نسبت به علت عدم پرداخت جریمه در صورتی که عذر او موجه تشخیص شود فقط باصل جریمه و الا به دو تا سه برابر آن محکوم میشود.
به معترضینی که برای تسلیم اعتراض خود به دادگاه مراجعه مینمایند در صورتی که در همان موقع امکان رسیدگی باعتراض آنها نباشد ورقه ای حاوی شماره اخطاریه مورد اعتراص [اعتراض]، تاریخ وصول اعتراض و وقت رسیدگی دادگاه داده میشود اعتبار ورقه مزبور تا تاریخ رسیدگی مندرج در آن است.
دادگاه پس از رسیدگی هر گاه اعتراض را وارد تشخیص نداد متخلف را به دو تا سه برابر اصل جریمه محکوم می‌نماید هر گاه متخلف در موعد 15 روز مهلت جریمه را پرداخت ننماید و اعتراض هم به دادگاه نکرده باشد جریمه را باید بماخذ دو برابر مبلغ مندرج در اخطاریه به حساب خزانه داریکل بپردازد.
اگر هیچگونه اقدامی ظرف مدت یکماه از تاریخ اخطاریه به عمل نیاید متخلف در ساعت اداری به دادگاه اعزام میشود و پس از رسیدگی نسبت به علت عدم پرداخت جریمه در صورتی که عذر او موجه تشخیص شود فقط باصل جریمه و الا به دو تا سه برابر آن محکوم میشود.

تبصره 1 - رسیدگی به تخلفات رانندگی وسائل نقلیه موتوری با دادگاه بخش است.

تبصره 2 - چنانچه دادگاه ضمن رسیدگی گزارش مامور مربوط را خلاف تشخیص دهد باید مراتب را برای تعقیب مامور بشهربانی کل یا ژاندارمری کل کشور اعلام نماید.

تبصره 3 (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران متخلفین از آیین نامه راهنمائی و رانندگی باید ظرف مدت پانزده روز از تاریخ تسلیم برگ اخطاریه براننده یا الصاق آن به وسیله نقلیه جزای نقدی مقرر را به حسابی که از طرف شهرداری در شعب بانک ملی مفتوح میشود پرداخت نمایند. در صورت عدم پرداخت جزای نقدی در موعد مقرر مبلغ آن بدو برابر افزایش می یابد و متخلف میتواند این مبلغ را ظرف مدت شش ماه از تاریخ صدور برگ اخطاریه به حساب مذکور در فوق پرداخت نماید و هر گاه متخلف پس از انقضاء مدت شش ماه جزای نقدی مقرر را پرداخت ننمود ماموران راهنمائی و رانندگی مکلفند وسیله متخلف را با قفل مخصوص متوقف و راننده را جهت تعیین تکلیف به دادگاه هدایت نمایند. دادگاه پس از رسیدگی در صورت احراز تخلف اخیر متخلف را بپرداخت جزای نقدی معادل سه برابر اصل جریمه محکوم مینماید و پس از پرداخت جزای مذکور وسیله نقلیه بلافاصله آزاد میگردد.

تبصره 4 (منسوخ 1358/02/31)- تخلفات رانندگان در شهر تهران وسیله کامپیوتر تنظیم میشود و دادگاه در صورت ضرورت اصل گزارش تخلف را مطالبه خواهد کرد.

تبصره 5 (منسوخ 1358/02/31)- مدت مرور زمان تخلفات رانندگی در شهر تهران دو سال است.

تبصره 3 (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران متخلفین از آیین نامه راهنمائی و رانندگی باید ظرف مدت پانزده روز از تاریخ تسلیم برگ اخطاریه براننده یا الصاق آن به وسیله نقلیه جریمه مقرر را در یکی از شعب بانک ملی به حسابی که از طرف شهرداری در بانک ملی مفتوح میشود پرداخت نمایند، در صورت عدم پرداخت جریمه در موعد مقرر مبلغ آن بدو برابر افزایش می یابد و متخلف مکلف است که این مبلغ را به حساب مذکور در فوق پرداخت نماید، چنانچه متخلف به نوع تخلف و جریمه تعیین شده در اخطاریه صادره اعتراض داشته باشد میتواند اعتراض خود را ظرف مدت پانزده (15) روز از تاریخ صدور اخطاریه با ذکر دلیل به دادگاه تسلیم کند، دادگاه پس از رسیدگی در صورت احراز تخلف متخلف را بپرداخت جزای نقدی معادل دو یا سه برابر اصل جریمه محکوم مینماید به تشخیص دادگاه مربوطه در مورد معترضینی که دارای عذر موجه باشند عدم رعایت پانزده (15) روز مهلت اعتراض سلب حق اعتراض نمی نماید.

تبصره 4 (منسوخ 1358/02/31)- تطبیق میزان جریمه یا [با] نوع تخلفات رانندگان توسط افسران یا مامورین مجاز تعیین میگردد، که در شهر تهران وسیله کامپیوتر تنظیم و کنترل میشود و دادگاه فقط در صورت ضرورت گزارش تخلف را مطالبه و بررسی خواهد کرد.

ماده 2 - مجازات تخلفات رانندگی طبق آیین نامه از یکصد الی یکهزار ریال است.

تبصره 1 (منسوخ 1358/02/31)- مجازات تخلفات رانندگی در شهر تهران طبق آیین نامه از دویست ریال تا پنجهزار ریال است. مواردیکه مجازات آنها پنجهزار ریال تعیین میشود منحصر بتخلفات زیر است:
1 - سرعت غیرمجاز.
2 - سبقت غیر مجاز.
3 - عبور از چراغ قرمز راهنمائی.
4 - عبور از محل ممنوع.
5 - عبور از پیاده رو و یا توقف در پیاده رو.

‌تبصره 2 (منسوخ 1358/02/31)- هر گاه راننده‌ای در شهر تهران ظرف یک سال سه بار مرتکب یکی از تخلفات زیر شود افسران راهنمائی و رانندگی موضوع ماده یک قانون علاوه بر اخذ جریمه مکلفند وسیله نقلیه مرتکب را از 24 ساعت تا هفت روز با قفل مخصوص در محل یا در پارکینگ متوقف نمایند و متخلف را در‌صورت عدم تادیه جزای نقدی به دادگاه هدایت نمایند.
سرعت غیر مجاز.
سبقت غیر مجاز.
عبور از چراغ قرمز راهنمائی
عدم رعایت حق تقدم.
انحراف به سمت چپ خیابان.
عبور از محل ممنوع.
حمل مسافر با وسیله نقلیه غیر مجاز.
تخلیه نخاله و فضولات ساختمانی در معابر و پیاده‌روها.
توقف در پیاده‌رو خیابانها.
استفاده از لاستیک میخ دار جز در سه ماه آخر سال و مواقعی که راهنمائی و رانندگی مجاز اعلام مینماید.

تبصره 1 (منسوخ 1361/12/26)- یکصد و بیست نوع تخلفات رانندگی بسه گروه تقسیم و تخلفات رانندگی مشابه در یک رده و جمعاً در بیست فقره خلاصه شده و برای هر گروه جریمه ای به شرح زیر تعیین میگردد:
گروه اول - تخلفاتی که جریمه آنها یکهزار ریال است باین شرح میباشد:
1 - توقف منجر بسد معبر.
2 - عدم توجه بچراغ راهنما و تابلو ایست.
3 - عبور و حرکت غیرمجاز.
4 - حرکت مارپیچ و انحراف به چپ.
5 - سبقت های غیرمجاز.
6 - سرعت غیرمجاز.
گروه دوم - تخلفاتی که جریمه آنها پانصد ریال است:
1 - توقف های غیرمجاز.
2 - عدم رعایت فاصله و حق تقدم.
3 - دور زدن و گردشهای غیر مجاز.
4 - نقص های فنی و یا استفاده از لاستیک غیرمجاز.
5 - همراه نداشتن هریک از مدارک لازم.
6 - عدم رعایت مقررات در سوار کردن مسافر یا سرنشین.
7 - استفاده از پلاک غیر مجاز یا نداشتن پلاک.
8 - عدم توجه بفرمان پلیس راهنمائی یا پلیس مدارس.
9 - استفاده از بوقها یا وسایل و علائم ممنوع شده.
10 - عدم رعایت مقررات در بارگیری و حمل یا تخلیه بار.
11 - عدم رعایت هر یک از مقررات ایمنی مربوط به دید.
گروه سوم - تخلفاتی که جرائم آنها دویست ریال میباشد:
1 - عدم رعایت مقررات تعیین مسیر و جهت عبور و یا قصور در دادن علامت.
2 - عدم مقررات ایمنی درب وسیله نقلیه.
3 - عدم رعایت نظافت شهر.

ماده 3 - وجوه حاصل از محل جرائم رانندگی در حوزه هر شهر در حساب مخصوصی که از طرف خزانه افتتاح می‌شود نگهداری خواهد شد.‌بیست درصد وجوه مزبور را برای ایجاد توقفگاه‌ها (‌پارکینگ) و اصلاح معابر در اختیار شهرداری محل گذارده میشود و هشتاد درصد بقیه به عنوان درآمد اختصاصی در اختیار شهربانی محل گذارده خواهد شد که برای تهیه وسائل خط‌کشی و نصب علائم و چراغهای راهنمائی و حسن انتظام عبور و مرور بمصرف برسد. نحوه مصرف وجوه مزبور به موجب آییننامه این قانون تعیین خواهد شد. خط‌کشی معابر در شهر تهران از وظائف شهرداری پایتخت خواهد بود.

تبصره(1) - در سال 1350 معادل مبلغی که ضمن ردیف 4202 درآمد عمومی بودجه سال 1350 کل کشور منظور شده ار [از] محل وجوه حاصل از جرائم رانندگی در حوزه شهر تهران بدرآمد عمومی منتقل و مازاد آن به حساب موضوع این ماده منظور می‌شود. از سال 1351 به طریقی که در متن این ماده مذکور است عمل خواهد شد.

تبصره 2 (منسوخ 1358/02/31)- در تهران شهردار پایتخت میتواند بدرجه داران دیپلمه اداره راهنمائی و رانندگی که آموزش لازم دیده باشند اختیارات و وظایف افسران مندرج در ماده یک این قانون را از لحاظ تشخیص تخلف و اخذ جریمه تفویض نماید. بازرسان دیپلمه شهرداری که آموزش لازم دیده باشند میتوانند برگ تخلفات مربوط بعدم رعایت مقررات پارکومتر را صادر نمایند.

تبصره 2 (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران شهرداری میتواند بدرجه داران دیپلمه و مامورین مورد تائید اداره راهنمائی و رانندگی تهران که آموزش لازم دیده باشند اختیارات و وظایف افسران مندرج در ماده یک این قانون را از لحاظ تشخیص تخلف و صدور اخطاریه تفویض نماید و در شهرستانهای دیگر به پیشنهاد راهنمائی آن شهر و تصویب شهربانی مربوطه تفویض اختیار میشود.

ماده 4 (منسوخ 1352/02/31)- وجوه حاصل از جرائم تخلفات رانندگی در حوزه مسئولیت پلیس راه ژاندارمری کل کشور به عنوان درآمد اختصاصی ژاندارمری کل کشور منظور میشود و بر اساس بودجه ای که به پیشنهاد وزارت کشور و موافقت دفتر مرکزی بودجه و وزارت دارائی به تصویب هیات وزیران میرسد بمصرف هزینه های مربوط به پیشگیری از تصادفات، کمک به تهیه وسائل و لوازم مخابراتی و موتوری مورد نیاز پلیس راه و نیز ایجاد تاسیسات در جاده های خارج از محدوده شهرها خواهد رسید. نحوه مصرف وجوه مزبور طبق آیین نامه این قانون تعیین خواهد شد.

تبصره - در سال 1350 معادل مبلغی که ضمن ردیف 4203 درآمد عمومی بودجه سال 1350 کل کشور منظور شده از محل وجوه حاصل از جرائم رانندگی موضوع این ماده بدرآمد عمومی منتقل و مازاد آن به عنوان درآمد اختصاصی ژاندارمری کل کشور منظور میشود از سال 1351 به طریقی که در متن این ماده مذکور است عمل خواهد شد.

ماده 5 - مامورین مذکور در ماده 1 این قانون می‌توانند حسب مورد و نوع تخلف گواهینامه رانندگی متخلف را با دادن رسید حداکثر تا یکماه ضبط نمایند نوع تخلفات و مدت ضبط گواهینامه و نحوه جلوگیری از ادامه رانندگی راننده متخلف و مهلتی را که باید در موارد ضروری برای ادامه رانندگی موقت براننده متخلف داد ضمن آیین نامه این ماده تعیین خواهد شد. رسید مزبور در مهلت مندرج در آن در حکم پروانه رانندگی است.

تبصره (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران نسبت رانندگانی که ظرف یک سال چندین تخلف مرتکب گردیده اند دادگاه میتواند با توجه بهنوع و تعداد تخلفات گواهینامه رانندگی متخلف را از شش ماه تا یک سال ضبط کند. تعداد و نوع تخلفات و نحوه ضبط گواهینامه طبق آیین نامه‌ای خواهد بود که به پیشنهاد شهرداری پایتخت و تصویب وزارتخانه های دادگستری و کشور تعیین خواهد شد. در این قبیل موارد گواهینامه راننده به وسیله مامورین مذکور در ماده یک با تسلیم رسید اخذ و پرونده به دادگاه ارسال خواهد شد. مدت اعتبار رسید برای حق رانندگی سی روز است و در انقضاء مهلت در صورتی که از طرف دادگاه حکم برائت صادر نشود و یا مهلت مذکور تمدید نشده باشد رانندگی وسیله نقلیه در حکم رانندگی بدون پروانه خواهد بود.

ماده 6 - محل هائی که توقف وسائل نقلیه در آن محل ها موجب بروز خطر و انسداد راه میشود باید با نصب علائم مخصوص رانندگی وسیله مسئولان مربوط مشخص شود. در صورت توقف وسائل نقلیه در این قبیل محل ها و پیاده روها ماموران مربوط مجازند با وسائل اطمینان بخشی که برای این کار معمول است وسیله نقلیه مزبور را به نزدیکترین توقفگاه یا منطقه مجاز انتقال داده جریمه مقرر را با حق توقف در توقفگاه از متخلف دریافت کنند.

تبصره(1) - علائم مخصوص در سواره روهای مذکور در این ماده باید از علائم معمولی توقف ممنوع متمایز باشد.

تبصره 2 (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران پلیس راهنمائی و رانندگی کروکی وضعیت تصادف وسائل نقلیه را که فقط منجر بخسارت مالی شده باشد بلافاصله تنظیم مینماید و رانندگان اینگونه وسائل نقلیه مکلفند وسیله نقلیه خود را قبل از رسیدن افسر کارشناس بکنار معابر هدایت کنند. در صورت امتناع رانندگان پلیس با وسائل مقتضی رفع سد معبر می‌نماید در صورتی که با مشاهده محل وقوع تصادف و کروکی از طرف افسر راهنمائی ارتکاب تخلف محرز گردد طبق ماده یک اقدام خواهد شد.

تبصره 2 (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران در تصادف وسائل نقلیه که فقط منجر بخسارت مالی شده باشد رانندگان مکلفند وسیله نقلیه خود را فوراً بکنار معابر هدایت کنند تا توافق نموده یا جهت بررسی تقاضای اعزام افسر کارشناس نمایند و در صورت امتناع رانندگان از رفع سد معبر پلیس با وسائل مقتضی رفع سد معبر مینماید و با مشاهده محل وقوع تصادف از طرف افسر راهنمائی در صورت لزوم کروکی تصادف ترسیم و با متخلف طبق ماده یک اقدام مینمایند.

ماده 7 - در شهرهائی که از طرف شهرداری در خیابانها و معابر پارکومتر نصب و یا توقفگاه ایجاد میشود حق توقف متناسبی با تصویب انجمن شهر محل دریافت خواهد شد.

ماده 8 - در صورتی که عابر پیاده در عبور از سواره رو معابر و خیابانها جز از نقاطی که خط کشی شده و مخصوص عبور عابر پیاده است (‌محل مجاز) از محل دیگری (‌محلهای غیر مجاز) عبور نماید متخلف شناخته میشود و مکلف به پرداخت جریمه مقرر در آیین نامه میباشد و در صورتی که در این قبیل نقاط غیر مجاز وسیله نقلیه موتوری با عابر پیاده تصادف نماید راننده وسیله نقلیه در صورتی که کلیه مقررات راهنمائی و رانندگی را رعایت نموده باشد مسئول شناخته نمیشود عدم مسئولیت راننده مانع استفاده شخص ثالث از مقررات بیمه نخواهد بود. برای اجرای مقررات این ماده ادارات مسئول امر عبور و مرور بر حسب مورد (‌شهربانی، شهرداری، ژاندارمری) مکلفند قبلا خیابان یا مسیر یا معبر مورد نظر را از حیث پیاده‌رو و خط کشی و نصب چراغ و کلیه علائم لازم و ایمنی عابر پیاده و رانندگان وسیله نقلیه موتوری کاملا مهیا و تامین کرده مراتب را 15 روز قبل از تاریخ اجراء وسیله جراید و رادیو و تلویزیون به اطلاع عموم اهالی برسانند.

تبصره (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران در خیابانهایی که بوسایل ایمنی عبور عابر پیاده مجهز شده باشد و به وسیله شهرداری برای اطلاع عامه آگهی شود عابر پیاده مکلف است فقط از محلهای مخصوص عابر پیاده عبور کند در غیر این صورت اگر تصادفی بین وسیله نقلیه و عابر پیاده در سواره‌رو واقع شود مشروط بر آنکه راننده مست نبوده و گواهینامه مجاز رانندگی داشته باشد و با سرعت مجاز حرکت کرده و وسیله نقلیه او نقص فنی موثر در حادثه نداشته باشد‌در صورتی که سه نفر افسر ارشد کارشناس تصادفات راهنمائی و رانندگی عدم مسئولیت راننده را گواهی نمایند مسئولیت جزایی متوجه راننده نخواهد بود و راننده آزاد خواهد شد و پرونده به مراجع قضایی جهت اقدام مقتضی ارسال میشود. عدم مسئولیت جزایی راننده مانع استفاده شخص متضرر از‌حادثه از مقررات بیمه شخص ثالث نخواهد بود.

تبصره (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران در خیابانهایی که بوسایل ایمنی عبور عابر پیاده مجهز شده باشد و مقررات زیر به وسیله شهرداری برای اطلاع عامه آگهی شود عابر پیاده مکلف است فقط از محلهای مخصوص عابر پیاده عبور کند و در غیر این صورت اگر تصادفی بین وسیله نقلیه و عابر پیاده در سواره رو واقع شود مشروط بر آنکه راننده مست نبوده و گواهینامه مجاز رانندگی داشته باشد و با سرعت مجاز حرکت کرده و وسیله نقلیه او نقص فنی موثر در حادثه نداشته باشد و سه نفر افسر ارشد کارشناس تصادفات راهنمائی و رانندگی از این جهات عدم مسئولیت راننده را گواهی نمایند، مسئولیت جزایی متوجه راننده نخواهد بود و راننده آزاد خواهد شد و پرونده به مراجع قضایی جهت اقدام مقتضی ارسال میشود، عدم مسئولیت جزایی راننده مانع استفاده شخص متضرر از حادثه از مقررات بیمه شخص ثالث نخواهد بود.

ماده 9 - رانندگانی که ظرف یک سال سه دفعه به اتهام جرائم خلاف مربوط بامور رانندگی در دادگاه محکوم شده باشند و یا مرتکب تخلفاتی گردند که طبق آیین نامه امور خلافی رانندگان مستلزم سه بار ثبت در پرونده و منگنه نمودن گواهینامه رانندگی باشد به مدت 6 ماه محرومیت از حق رانندگی محکوم خواهند شد و در صورتی که تخلف راننده بار دیگر به شرح فوق ظرف یک سال تکرار شود مدت محرومیت از حق رانندگی یک سال خواهد بود.
هر گاه رانندگانی که گواهینامه آنها از طرف افسران شهربانی یا پلیس راه طبق ماده 5 این قانون و مقررات مندرج در آیین نامه آن ضبط شده باشد مبادرت برانندگی نمایند در حکم اشخاصی خواهند بود که بدون پروانه رانندگی نموده‌اند.

ماده 10 - کلیه معاملات و نقل و انتقالات وسائل نقلیه موتوری از لحاظ شناسائی مالک آن نیز باید در دفاتر شهربانی کل ثبت شود. دفاتر اسناد رسمی مکلفند پس از تنظیم سند خلاصه آن را بشهربانی محل نصب پلاک اعلام نمایند.

تبصره (منسوخ 1359/04/25)- برای وسائل نقلیه موتوری که در تهران شماره گذاری شده یا بشود از طرف اداره راهنمائی و رانندگی شناسنامه تنظیم خواهد شد و وسائل نقلیه که پس از انقضاء یک سال از تاریخ اعلام اداره راهنمائی و رانندگی تهران بدون اخذ شناسنامه مورد استفاده واقع شود به وسیله افسران اداره مذکور تا صدور شناسنامه یا ارائه آن متوقف میشوند. در شهر تهران نقل و انتقالات وسائل نقلیه موتوری زمینی باید در اداره راهنمایی و رانندگی ثبت گردد و در صورتی که سند انتقال در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود سردفتر مکلف است سند انتقال را باداره راهنمائی و رانندگی ارسال دارد تا از طرف اداره مذکور پس از ثبت انتقال در شناسنامه بصاحب آن تسلیم گردد صدور رونوشت سند معامله قبل از ارائه شناسنامه جز به تقاضای مراجع رسمی و همچنین نقل انتقال وسائل نقلیه در دفتر اسناد رسمی پس از انقضاء مهلت یک سال مذکور بدون ارائه شناسنامه ممنوع است. سردفتری که از اجرای مفاد این ماده تخلف کند بپرداخت جزای نقدی از ده هزار ریال تا بیست هزار ریال در دادگاه انتظامی سردفتران محکوم خواهد شد.

تبصره (منسوخ 1358/02/31)- برای و سائل نقلیه موتوری که در تهران شماره گذاری شده یا بشود از طرف اداره راهنمائی و رانندگی شناسنامه تنظیم خواهد شد و وسائل نقلیه ایکه پس از انقضاء یک سال از تاریخ اعلام اداره راهنمائی و رانندگی تهران بدون اخذ شناسنامه مورد استفاده واقع شود توسط افسران و مامورین تا صدور شناسنامه یا ارائه آن متوقف میشوند.در شهر تهران نقل و انتقالات وسائل نقلیه موتوری زمینی باید در اداره راهنمائی و رانندگی ثبت گردد و در صورتی که وسیله نقلیه فاقد شناسنامه باشد و سند انتقال در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود سردفتر مکلف است سند انتقال را به اداره راهنمائی و رانندگی ارسال دارد تا از طرف اداره مذکور پس از ثبت انتقال شناسنامه صادر و بصاحب آن تسلیم گردد، صدور رونوشت سند معامله قبل از ارائه شناسنامه جز به تقاضای مراجع رسمی و همچنین نقل و انتقال وسایل نقلیه در دفتر اسناد رسمی پس از انقضاء مهلت یک سال مذکور فوق بدون ارائه شناسنامه ممنوع است سردفترانی که از اجرای مفاد این ماده تخلف کنند بپرداخت جزای نقدی از ده هزار ریال تا بیست هزار ریال در دادگاه انتظامی سردفتران محکوم خواهند شد.

تبصره 3[2] (منسوخ 1358/02/31)- در شهر تهران افسران و مامورین اجرا فقط گواهینامه یا کارت رانندگی مخصوص وسایط نقلیه متخلفینی را اخذ مینمایند که دارای تخلفات پرداخت نشده در مهلت مقرر باشند، در اینمورد افسران و مامورین اجراء مکلفند با ارائه رسید، یکی از مدارک فوق الذکر را اخذ و متخلف را جهت پرداخت وجوه جرائم بیکی از محلهای تعیین شده در برگ رسید راهنمائی نمایند.
متخلف میتواند پس از پرداخت وجوه جرائم و ارائه رسید، مدرک خود را از محل تعیین شده تحویل گیرد.
در صورت عدم ارائه یکی از مدارک فوق الذکر مامورین اجرا میتوانند وسیله نقلیه را در یکی از پارکینگها متوقف و راننده را جهت پرداخت جریمه بیکی از مراجع تعیین شده هدایت نمایند تا پس از پرداخت جریمه بلا فاصله وسیله نقلیه ترخیص گردد.
صورت وضعیت خلافهای پرداخت نشده که وسیله کامپیوتر تنظیم و جهت پرداخت مبلغ مذکور در آن به متخلف تسلیم میگردد، که در صورت پرداخت ببانک نیمه دوم آن نیز به منزله رسید است.

ماده 11 - شهربانی و ژاندارمری کل کشور در حوزه ماموریت خود مجازند موسسات حمل و نقل و مسافربری زمینی را که خلاف مقررات و‌آیین نامه های حمل بار و مسافر رفتار نمایند حداکثر تا یکماه تعطیل کنند. تعطیل زائد بر یکماه تا یک سال با جلب موافقت دادستان شهرستان محل موسسات مذکور خواهد بود رسیدگی باعتراض در مورد اول با دادگاه بخش و در مورد تعطیل زائد بر یکماه با دادگاه شهرستان است و در هر دو مورد خارج از نوبت رسیدگی میشود و حکم دادگاهها قطعی است آیین نامه حمل بار و مسافر و مدت تعطیل از طرف وزارتخانه‌های کشور و دادگستری تهیه و به تصویب کمیسیونهای کشور و دادگستری مجلسین خواهد رسید.

تبصره - در مواردی که طبق این ماده موسسه حمل و نقل بار یا مسافر تعطیل میشود موسسه مکلف است ترتیب حمل بار و مسافر را که قبلا تعهد کرده به وسیله موسسات دیگر بدهد و الا مسئول خسارات وارده باشخاص ثالث خواهد بود.

ماده 12 - کسانی که قبل از تصویب این قانون مرتکب تخلفات رانندگی شده و جریمه مقرر را نپرداخته باشند هر گاه ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون نسبت بپرداخت اصل جریمه اقدام نمایند از جرائم اضافی معاف خواهند بود.

ماده 13 - کلیه اختیارات و وظایفی که به موجب این قانون بافسران شهربانی واگذار گردیده در خارج از حوزه استحفاظی شهربانی به پلیس راه ژاندارمری و افسران و درجه داران دیپلمه پلیس راه که برای این منظور آموزش لازم دیده باشند محول می‌گردد.

ماده 14 (منسوخ 1376/05/21)- شرکتها و موسسات حمل و نقل و رانندگان وسایل نقلیه باربری مکلفند در راهها مقررات حمل بار در راههای کشور را که از طرف وزارت راه و ترابری تعیین و اعلام می‌شود دقیقا رعایت نمایند، در صورت تخلف ناشی از عدم رعایت مقررات مذکور، وسیله نقلیه توسط مامورین راهنمایی و رانندگی متوقف و متخلف توسط مامورین مزبور برای بارهای معمولی سی هزار (000/ 30) ریال و بارهای ترافیکی یکصد هزار (000/ 100) ریال جریمه عدول از مقررات حمل و نقل بار جریمه گردیده و نیز جهت تعیین پرداخت خسارات وارده به راه و ابنیه فنی به وزارت راه و ترابری معرفی خواهد شد.
در این صورت به وسیله نقلیه زمانی اجازه حرکت داده می‌شود که شرکت یا موسسه حمل و نقل و یا راننده وسیله، بارگیری وسیله نقلیه را با مقررات حمل و نقل بار در راهها مطابقت داده و خسارات وارده را نیز پرداخت نموده باشد. همچنین سازمان حمل و نقل و پایانه های کشور مجاز است پروانه فعالیت شرکتها و موسسات حمل و نقل کالا و مسافر را که خلاف مقررات و آیین‌نامه های حمل کالا و مسافر رفتار می نمایند از یکماه تا یک سال و در صورت تکرار تخلف به طور دائم لغو و نیروی انتظامی موظف است با اعلام سازمان مذکور نسبت به تعطیلی موسسه یا شرکت حمل و نقل متخلف اقدام نموده و درصورت اعتراض مراجع قضایی خارج از نوبت به موضوع رسیدگی نمایند.
مقررات و آیین‌نامه های حمل بار و مسافر و مدت لغو پروانه فعالیت و تعطیلی موسسات مذکور توسط وزارت راه و ترابری و درآن قسمت که مربوط به مقررات ایمنی عبور ومرور می‌باشد با همکاری وزارت کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

تبصره 1 (منسوخ 1376/05/21)- در مواردی که طبق این ماده پروانه فعالیت شرکت یا موسسه حمل و نقل کالا یا مسافر لغو و فعالیت آن تعطیل می‌شود، موسسه مکلف است پس از تایید صاحب کالا، ترتیب حمل کالا و مسافر راکه قبلاً تعهد کرده به وسیله شرکتها و موسسات دیگر بدهد والا مسئول خسارات وارده به اشخاص ثالث خواهد بود.

تبصره 2 (منسوخ 1376/05/21)- تردد وسایل نقلیه در کلیه آزاد راهها بدون پرداخت عوارض عبور و ورود غیرمجاز به آنها تخلف محسوب و متخلف علاوه بر پرداخت عوارض عبور در هر مورد به میزان ده برابر مبلغ عوارض عبور محور مورد تردد از طریق صدور برگ جریمه توسط مامورین راهنمایی و رانندگی جریمه خواهد شد.

تبصره 3 (منسوخ 1376/05/21)- وزارت راه و ترابری مکلف است در صورت تکرار تخلف در هر سال از متخلفین خسارات وارده به راه و ابنیه فنی را بر مبنای جریمه تخلف ضربدر تعداد تکرار تخلف در همان سال محاسبه و دریافت نماید.

تبصره 4 (منسوخ 1376/05/21)- مامورین راهنمایی و رانندگی مکلفند نسخه‌ای از کروکی و یا گزارش تصادفات و تخلفات راجهت درج در پرونده متخلف به وزارت راه و‌ترابری ارسال نمایند.

تبصره 5 (منسوخ 1376/05/21)- با تصویب این قانون کلیه قوانین مغایر، ملغی است.

ماده 15 - قانون اعطای اختیار بافسران شهربانی در وصول جرائم رانندگی مصوب سال 1339 از تاریخ اجرای این قانون ملغی است.

ماده 16 - آیین نامه های اجرایی مربوط باین قانون باستثناء آیین نامه ماده 11 از طرف وزارتخانه های کشور و دادگستری تهیه و پس از تصویب هیات دولت به موقع اجراء گذارده میشود.

ماده 17 - وزارتخانه های کشور، دادگستری، دارائی و راه مامور اجرای این قانون هستند.

قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و شش تبصره پس از تصویب مجلس سنا در تاریخ روز دوشنبه 17/ 3/ 1350 در جلسه روز یکشنبه سی‌ام خرداد ماه یکهزار و سیصد و پنجاه شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

نایب رئیس مجلس شورای ملی - دکتر جواد سعید

دریافت فایل پی‌دی‌اف