بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: 2319
تاریخ دادنامه: 11/8/1400
شماره پرونده: 0000050
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای علیرضا آذربخت بنکده
موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره 8198/98/د- 13/4/1398 مدیر امور اداری و پشتیبانی دانشگاه اراک
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال نامه شماره 8198/98/د- 13/4/1398 مدیر امور اداری و پشتیبانی دانشگاه اراک را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" اینجانب علیرضا آذربخت بنکده هیات علمی رسمی قطعی پایه 13 مرتبه دانشیار در دانشگاه اراک مشغول به خدمت می باشم. بر اساس ماده 81 از آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری به شماره 273298/15- 27/12/1390 اینجانب حق استفاده از دو ماه مرخصی استحقاقی با استفاده از حقوق، فوق العاده ها و مزایای مندرج در حکم برخوردار می باشم که بر اساس ماده 82 همان آییننامه در صورت عدم استفاده عضو (اینجانب) از مرخصی استحقاقی سالیانه، در مورد بنده در حال حاضر با توجه به عدم احراز پست سازمان مصوب ستاره دار (موضوع تبصره 1 ماده 82)، مرخصی استحقاقی مذکور قابل ذخیره یا بازخرید نخواهد بود. در مصوبه مورد دادخواست (مصوبه هیات رئیسه دانشگاه اراک مورخ 25/3/1398) به صراحت استفاده از مرخصی استحقاقی را در بازه زمانی 15/4/1398 تا 15/6/1398 الزام نموده است و 5 روز مرخصی مربوط به تعطیلات عید را نیز محاسبه نموده است. با شمارش روزهای غیر تعطیل در تقویم رسمی کشور در بازه زمانی ابلاغ شده مشخص میگردد که حداکثر بنده می توانم 43 روز از مرخصی استفاده کنم که با اضافه کردن 5 روز مرخصی عید مجموعاً به تعداد 48 روز می رسیم. با توجه به مرخصی سالانه 60 روزه اینجانب، اختلاف 60 و 48 به میزان 12 روز مرخصی اینجانب اجباراً و الزاماً سوخت میشود. لازم به ذکر است که در عمل حتی امکان استفاده از آن 48 روز مرخصی نیز وجود ندارد به دو دلیل:
الف- بسیاری از وظایف هیات علمی در تابستان اجتناب ناپذیر است از جمله برگزاری جلسات دفاع تز ارشد و دکتری+ تصحیح برگه های ترم بهار و نهایی کردن نمرات + راهنمایی پایان نامه دانشجویان + شرکت در جلسات گروه و غیره.
ب- پیوست 3 به صراحت نشان می دهد که ریاست دانشکده فنی و مهندسی تقاضای مرخصی بنده حتی در بازه زمانی مورد ابلاغ هیات رئیسه دانشگاه، را نیز مخالفت نموده اند! چه برسد به خارج از این بازه در عمل ظاهراً مسئولین دانشگاه هیچ اعتقادی به تامین شرایط و بستر مناسب برای استفاده از مرخصی استحقاقی - که حق مسلم هر مستخدم دولتی است- ندارند. در پایان با ادله فوق الذکر خواستار ابطال مصوبه مورد دادخواست را از دیوان عدالت اداری خواستارم."
در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه مورخ 18/1/1400 توضیح داده است که:
" مصوبه مورد دادخواست اصالتاً و صراحتاً مصداق خروج از حدود اختیارات قانونی (مصداق بند ب ذیل) و همچنین برخلاف قوانین (مصداق بند الف و ج و د ذیل) محسوب میگردد. موارد چهارگانه تعارض به شرح ذیل میباشند:
الف- بند ج-3 از ماده 10 آییننامه جامع مدیریت دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مصوب جلسه 684- 10/12/1389 شورای عالی انقلاب فرهنگی (همعرض قانون)
ب- مواد 81 و 82 از آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری به شماره 273298/15- 27/12/1390 (و همچنین نسخه جدید آن با متن یکسان به شماره 97455- 11/5/1395)
ج- ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور
د- ماده 10 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم
توضیح مربوط به بند الف- متن بند ج-3 از ماده 10 آییننامه جامع مدیریت دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری مصوب جلسه 684- 10/12/1389 شورای عالی انقلاب فرهنگی در زمینه وظایف و اختیارات هیات رئیسه دانشگاه: « فراهم نمودن بستر مناسب به منظور اجرایی نمودن مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، هیات امناء، آییننامه ها و بخشنامه های ابلاغی از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سایر مراجع ذیصلاح» با عنایت به اینکه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی همعرض قانون میباشند، ریاست دانشگاه و هیات رئیسه دانشگاه موظف به رعایت این قانون در مصوبات خود میباشند. لذا وفق این قانون، هیات رئیسه دانشگاه اصالتاً و صراحتاً موظف به اجرا نمودن مواد 81 و 82 از آییننامه استخدامی وزارت علوم (مصداق بند ب) میباشد و با توجه به اینکه مصوبه مورد دادخواست در تضاد آشکار با مواد 81 و 82 مذکور (بند ب) میباشد، مصوبه مورد دادخواست مصداق خروج از حدود و وظایف هیات رئیسه دانشگاه و همچنین در تضاد با قانون بند (الف) میباشد.
توضیح مربوط به بند ب- مصوبه مورد دادخواست در تعارض آشکار با مواد 81 و 82 از آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری به شماره 273298/15- 27/12/1390 (و همچنین نسخه جدید آن با به شماره 97455/و- 11/5/1395 میباشد. متن ماده 81: «اعضای پیمانی و رسمی به ترتیب از یک و دو ماه به ازای هر سال خدمت از مرخصی استحقاقی با استفاده از حقوق، فوق العاده و مزایای مندرج در حکم برخوردار می گردند. استفاده از مرخصی باتشخیص مقام مسئول ذی ربط و الزاماً در تابستان و نیمه اول فروردین ماه مجاز میباشد. در موارد ضروری، با درخواست عضو و تایید رئیس موسسه با مقام مجاز از طرف وی، استفاده از مرخصی بلامانع است.» متن ماده 82: « در صورت عدم استفاده عضو از مرخصی استحقاقی سالیانه، مرخصی وی به استثنای مشمولان تبصره ذیل این ماده قابل ذخیره یا بازخرید نخواهد بود.» متن ماده 16 آییننامه مرخصی ها موضوع ماده 84 قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره های آن: «تعطیلات میان مرخصی جز مرخصی استحقاقی محاسبه نمی شود.» با عنایت به اینکه مصوبه مورد دادخواست این پرونده، استفاده از مرخصی استحقاقی را صرفاً در بازه زمانی دو ماهه 15/4/1398 تا 15/6/1398 محدود نموده است و با عنایت به عدم احتساب تعطیلات (ماده 16) لذا امکان استفاده از 2 ماه مرخصی استحقاقی برای اعضای رسمی از جمله اینجانب سلب گردیده است. توضیح آن که با فرض تبعیت از مصوبه مورد دادخواست، اینجانب قادر به استفاده 43 روزه مرخصی 60 روزه خود می باشم. این مساله با شمارش روزهای کاری در بازه زمانی دو ماهه 15/4/1398 تا 15/6/1398 در تقویم رسمی کشور بدیهی است. با اضافه نمودن 5 روز مرخصی در تعطیلات نوروز (ذکر شده در متن مصوبه مورد دادخواست) حداکثر استفاده بنده از مرخصی به 48 روز خواهد رسید و عملاً حق استفاده از 12 روز مرخصی اینجانب (اختلاف 60 و 48 روز) غیر قابل استفاده و سلب میگردد.
توضیح مربوط به بند ج- این ماده قانونی دانشگاه ها (از جمله دانشگاه اراک مصداق شکواییه حاضر) را از رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی مستثنا نموده لیکن تبعیت از چهارچوب مصوبات و آییننامههای مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی، و تشکیلاتی مصوب هیات امنا که حسب مورد به تایید وزیران علوم، تحقیقات و فناوری رسیده باشد را الزام نموده است. دادخواست اینجانب نیز در شکواییه حاضر بر اساس مقررات و آییننامه های مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و ایضاً وزارت علوم بوده که برای دانشگاه اراک لازم الاجراست. توضیح آن که دو مورد ضوابط مورد استناد اینجانب در دادخواست حاضر، آییننامه استخدامی است که مصوب هیات امنا و ایضاً وزارت علوم (بند ب) میباشد و آییننامه مدیریت دانشگاه ها مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و ایضاً مصوب وزارت علوم که مصوبات شورای عاللی انقلاب فرهنگی (بند الف) همعرض قانون شمرده میشوند. لذا هر دو مورد برای ریاست دانشگاه اراک لازم الاجراست.
توضیح مربوط به بند د- ماده 10 قانون اهداف، وظایف وتشکیلات وزارت علوم، دانشگاه ها (از جمله دانشگاه اراک مصداق شکواییه حاضر) را از رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی مستثنا نموده لیکن تبعیت از چهارجوب ضوابط و آییننامه های مصوب هیات امنا و تایید وزارت علوم رسیده باشد را الزام نموده است. دادخواست اینجانب نیز در شکواییه حاضر بر اساس مقررات و آییننامه های مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی (بند الف) و ایضاً وزارت علوم (بند ب)بوده که برای دانشگاه اراک لازم الاجراست. "
متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:
" به: اعضای محترم هیات علمی
موضوع: ابلاغ بازه زمانی استفاده از مرخصی اعضای هیات علمی در تابستان 98
با اهدای سلام
احتراماً با عنایت به مصوبه هیات رئیسه دانشگاه مورخ 25/3/1398، بازه زمانی استفاده از مرخصی استحقاقی اعضای هیات علمی از تاریخ 15/4/1398 تا 15/6/1398 تعیین میگردد. لازم به توضیح است میزان مرخصی اعضای هیات علمی پیمانی 30 روز و رسمی 60 روز در سال میباشد که از این میزان 5 روز در تعطیلات نوروز استفاده شده است و اعضا میتواند از مانده مرخصی در بازه زمانی فوق الذکر استفاده نمایند."- مدیر امور اداری و پشتیبانی
ردیف
موضوع مصوبه
1
بازه زمانی تعطیلات اعضای هیات علمی جهت استفاده از مرخصی استحقاقی خود از 15 تیر ماه تا 15 شهریور ماه سال جاری میباشد.- مسئول پیگیری: آقای دکتر صادقی و آقای دکتر سلیمان نژاد"
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس دانشگاه اراک به موجب لایحه شماره 8573/98- 20/8/1398 خطاب به شعبه 45 بدوی دیوان عدالت اداری به طور خلاصه توضیح داده است که:
:
" 1- براساس ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور و ماده 10 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم دانشگاه در زمینه اعطای مرخصی صرفا از مصوبات هیات امنا تبعیت مینماید.
2- مطابق ماده 81 آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی جهت تعیین بازه زمانی جهت دریافت مرخصی استحقاقی هیات رییسه دانشگاه صلاحیت دارد و مصوبات هیات مذکور در راستای اختیارات حاصل از مواد 81 و 82 آییننامه مذکور میباشد.
3- براساس مصوبه مورخ 21/5/1397 هیات امنای دانشگاه اراک تبصره 4 به ماده 81 آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی اضافه گردیده و به موجب این تبصره تقویم اداری دانشگاه صرفا برای مرخصی استحقاقی موضوع این ماده از اول مهر هر سال تا پایان شهریور سال بعد تعیین میشود. بنابراین امکان استفاده از باقیمانده مرخصی استحقاقی در این بازه نیز امکان دارد."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 11/8/1400 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
اولاً: بر اساس بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 که مفاد آن بر اساس ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب سال 1395 تنفیذ شده: «دانشگاهها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستانهایی که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذیربط میباشند، بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آنها و فقط در چهارچوب مصوبات و آییننامه های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امنا که حسب مورد به تایید وزرای علوم، تحقیقات و فناوری بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستانها به تایید رئیس جمهور میرسد، عمل می نمایند....» و مستفاد از بند قانونی یاد شده این است که پیش بینی و تصویب ضوابط ناظر بر اجرای آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی از جمله اعطای مرخصی در صلاحیت هیاتهای امنای دانشگاههای سراسر کشور است. ثانیاً: مطابق ماده 81 آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مصوب سال 1395: « اعضای پیمانی و رسمی به ترتیب از یک و دو ماه به ازای هر سال خدمت از مرخصی استحقاقی با استفاده از حقوق، فوقالعادهها و مزایای مندرج در حکم برخوردار می گردند. استفاده از مرخصی با تشخیص مقام مسئول ذیربط و الزاماً در تابستان و نیمه فروردین ماه مجاز میباشد....» ثالثاً: وظایف هیاتهای رئیسه دانشگاهها در بند (ج) ماده 10 آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مصوبه جلسه 684- 10/12/1389 شورای عالی انقلاب فرهنگی و در دوازده مورد احصاء شده و در هیچ یک از موارد فوق، اختیاری دایر بر تعیین بازه زمانی جهت بهره مندی از مرخصی استحقاقی ملاحظه نمی شود و آنچه که از وظایف هیاتهای رئیسه دانشگاهها به شرح مندرج در آییننامه پیش گفته قابل استنتاج است، صرفاً فراهم کردن بستر مناسب به منظور اجرایی شدن مصوبات هیاتهای امنای دانشگاهها است. بنابه مراتب فوق، نامه شماره 8198/98/د- 13/4/1398 مدیر امور اداری و پشتیبانی دانشگاه اراک در رابطه با ابلاغ مصوبه هیات رئیسه این دانشگاه در خصوص بازه زمانی استفاده از مرخصی استحقاقی اعضای هیات علمی از تاریخ 15/4/1398 تا 15/6/1398، به دلیل آن که منجر به تضییق بازه زمانی استفاده از مرخصی استحقاقی به شرح مقرر در ماده 81 آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی شده است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود./
حکمتعلی مظفری
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری