فصل اول - کلیات و سرمایه
ماده 1 - بانک ملی ایران که به موجب قانون 14 اردیبهشت ماه 1306 تاسیس گردیده طبق مقررات این اساسنامه اداره میشود و نسبت بمواردیکه در اساسنامه پیش بینی نشده تابع قانون تجارت است قوانین و آیین نامه های مربوط به ادارات دولتی و موسساتیکه با سرمایه دولت تشکیل شده یا میشوند در صورتی شامل بانک ملی ایران است که صراحتاً این بانک مشمول شناخته شده یا بشود.
ماده 2 - مرکز اصلی بانک ملی ایران تهران است و میتواند هر جا لازم بداند شعبه یا نمایندگی دائر کند. بانک میتواند در صورت اقتضای مصالح عالیه کشور به موجب تصویبنامه هیات وزیران مرکز خود را بمحل دیگری منتقل نماید.
ماده 3 - سرمایه بانک ملی ایران دو میلیارد ریال است که تماماً از طرف دولت پرداخت شده است افزایش سرمایه با تصویب مجمع عمومی بانک خواهد بود.
فصل دوم - ارکان بانک
ماده 4 - بانک دارای ارکان ذیل است:
الف - مجمع عمومی.
ب - شورای عالی.
پ - هیات عامل.
ت - هیات نظار.
الف - مجمع عمومی:
ماده 5 - مجمع عمومی تشکیل میشود از وزیر دارائی و دو نفر دیگر از وزراء به انتخاب هیات وزیران و این سه نفر نمایندگان سهام خواهند بود وزیر دارائی سمت ریاست مجمع را خواهد داشت.
تبصره - اعضاء شورای عالی - هیات عامل - هیات نظار در مذاکرات مجمع عمومی شرکت خواهند داشت ولی حق رای ندارند.
ماده 6 - مجمع عمومی بانک لااقل سالی یکبار تشکیل میشود و علاوه بر آن بتقاضای وزیر دارائی یا مدیرکل بانک یا رئیس شورای عالی یا رئیس هیات نظار بدعوت مدیرکل بانک تشکیل خواهد شد و دارای وظایف و اختیارات زیر است:
الف - تصویب بودجه بانک.
ب - رسیدگی و اظهارنظر نسبت بگزارش سالانه مدیرکل بانک و تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان و اندوخته پس از استماع گزارش هیات نظار.
پ - انتخاب اعضای شورای عالی.
ت - انتخاب اعضای هیات نظار.
ث - اتخاذ تصمیم نسبت بهرگونه مسائل دیگر مربوط به عملیات بانک که از طرف مدیرکل یا کسی که بتقاضای او مجمع تشکیل شده است مطرح میشود.
آگهی دعوت مجمع عمومی باید حداکثر بیست روز و حداقل پنج روز قبل از انعقاد مجمع در روزنامه رسمی کشور منتشر گردد.
ماده 7 - تصمیمات مجمع عمومی به اکثریت آراء نمایندگان صاحب سهام گرفته میشود و صورت مجلس مذاکرات به امضای رئیس مجمع رسیده در مرکز بانک نگاهداری خواهد شد.
پ - شورای عالی.
ماده 8 - شورای عالی از 7 نفر تشکیل میشود که مجمع عمومی از بین اشخاص صلاحیتدار برای سه سال انتخاب میکند و تجدید انتخاب هر یک از آنان بلامانع است جلسات شورای عالی بانک با حضور مدیرکل بانک تشکیل میشود.
ماده 9 - 1 - جلسات شورای عالی بر حسب دعوت رئیس شورا یا مدیرکل بانک حداقل ماهی یکبار تشکیل میشود.
2 - جلسات شورای عالی وقتی رسمیت خواهد داشت که لااقل پنج نفر از اعضای آن در جلسه حضور داشته باشند و تصمیمات به اکثریت آراء اعضای حاضر گرفته میشود.
3 - شورای عالی از بین اعضای خود یکنفر رئیس و یکنفر نایب رئیس برای مدت یک سال انتخاب میکند.
ماده 10 - 1 - وظایف شورای عالی به قرار زیر است:
الف - تصویب آیین نامه استخدامی و سایر آیین نامه های مربوط بامور بانک که به وسیله مدیرکل بانک پیشنهاد میشود.
ب - اظهارنظر نسبت به بودجه بانک.
پ - اتخاذ تصمیم نسبت بدادن اعتبار ببانک های خارجی و گرفتن اعتبار از آنها.
ت - اتخاذ تصمیم درباره مسائلی که در حدود عملیات بانک به شورا مراجعه میشود.
ث - اتخاذ تصمیم راجع به بستانکاریهای مشکوک الوصول یا لاوصول.
2 - شورای عالی حق دارد کلیه اطلاعات راجع بامور بانک را که در اجرای وظایف خود لازم میداند از مدیرکل بخواهد.
پ - هیات عامل:
ماده 11 - 1 - هیات عامل تشکیل میشود از مدیرکل بانک و یکنفر قائم مقام و سه نفر معاون که برای مدت سه سال منصوب میشوند و انتصاب مجدد آنان بلامانع است.
2 - مدیرکل بانک به پیشنهاد وزیر دارائی و تصویب هیات وزیران بفرمان ملوکانه و سایر اعضای هیات عامل به پیشنهاد مدیرکل و موافقت وزیر دارائی به موجب تصویبنامه هیات وزیران منصوب میشوند.
ماده 12 - مدیرکل بانک رئیس هیات عامل و بالاترین مرجع امور بانک بوده علاوه بر اختیار استخدام و تعلیق و اخراج کارمندان و مستخدمین و تعیین شغل و حقوق و ترفیع آنان به طور کلی انجام تمام امور داخلی و اداری در حدود بودجه مصوب و آیین نامه ها و مقررات مربوط دارای وظایف و اختیارات ذیل میباشد:
الف - اجرای مصوبات شورای عالی.
ب - نظارت بر اجرای اساسنامه و آیین نامه های بانک.
پ - نمایندگی بانک در کلیه مراجع قضایی و غیر قضایی با حق توکیل.
ت - اتخاذ تصمیم نسبت بکلیه امور جاری بانک که این قانون صراحتاً جزو وظایف و اختیارات سایر ارکان بانک قرار نداده است.
ث - تفویض قسمتی از اختیارات خود و حق امضا بقائم مقام و معاونان و کارمندان دیگر بانک.
ج - تسلیم گزارش از وضع بانک بمجمع عمومی.
چ - آگاه ساختن هیات نظار از کلیه تصمیمات شورای عالی.
ماده 13 - مدیرکل بانک وظائف قائم مقام و معاونان را تعیین مینماید و در غیاب مدیرکل کلیه اختیارات و وظایف قانونی او به عهده قائم مقام است.
ت - هیات نظار:
ماده 14 - هیات نظار دارای پنج نفر عضو خواهد بود که چهار نفر از آنها توسط مجمع عمومی و یکنفر دیگر از طرف وزیر دارائی برای مدت یک سال از بین اشخاص صلاحیتدار انتخاب میشوند.
عضو ناظری که از طرف وزیر دارائی تعیین میشود با حق اظهارنظر مشورتی در جلسات شورای عالی حضور خواهد یافت.
هیات مزبور در اولین جلسه از بین خود یکنفر رئیس و یکنفر نایب رئیس انتخاب مینماید.
ماده 15 - جلسات هیات نظار لااقل ماهی یکبار تشکیل میشود به علاوه هر موقع رئیس هیات نظار یا رئیس شورای عالی یا مدیرکل بانک لازم بدانند هیات را دعوت خواهند نمود. تصمیمات هیات نظار به اکثریت آراء هیات معتبر خواهد بود.
ماده 16 - وظایف هیات نظار به قرار زیر است:
الف - نظارت در امور بانک طبق قوانین مربوط و مقررات این اساسنامه.
ب - رسیدگی به دفاتر و حسابهای بانک و گواهی خلاصه حساب هائیکه بانک باید طبق قانون هر ماه به شورای پول و اعتبار بفرستد.
پ - رسیدگی بترازنامه و حساب سود و زیان و تهیه گزارش از چگونگی عملیات بانک و نظریات خود برای مجمع عمومی.
تبصره 1 - هیات نظارت میتواند اطلاعاتی را که لازم داشته باشد مستقیماً یا به وسیله نماینده ای که از اعضای خود یا از خارج انتخاب میکند از بانک بخواهد همچنین به دفاتر و اوراق و نامه های بانک رسیدگی نماید.
تبصره 2 - هیات نظار حق مداخله مستقیم در امور بانک ندارد و نظریات خود را کتباً بمدیر کل بانک اطلاع میدهد.
فصل سوم - عملیات بانک
ماده 17 - بانک عملیات زیر را انجام میدهد:
الف - افتتاح حساب جاری و قبول سپرده اعم از دیداری یا مدت دار.
ب - تنزیل اوراق تجارتی از قبیل برات - سفته و به طور کلی هر سند که حاکی از طلب بوده و دارای امضای معتبر باشد.
پ - اعطای وام در مقابل فلزات گرانبها - ارزهای قابل انتقال - ضمانت نامه رسید انبارهای عمومی - اسناد طلب - اوراق بهادار یا اموال غیر منقول ثبت شده.
ت - خرید و فروش یا عرضه اوراق قرضه و سهام به حساب مشتریان.
ث - خرید و فروش اوراق قرضه صادره یا تضمین شده از طرف دولت ایران یا دولت های خارجی یا موسسات معتبر مالی.
ج - گشایش اعتبارات اسنادی و صدور ضمانت نامه.
چ - انجام معاملات ارزی در حدود مقررات مربوط.
ح - قبول اسناد بهادار به عنوان امانت و انجام هر گونه عملیات مربوط به آنها.
خ - گرفتن اعتبار از بانکهای خارجی و یاد دادن اعتبار ببانک های خارجی برای امور بانکی با تصویب شورای عالی.
د - افتتاح حساب جاری نزد بانک های خارجی یا داخلی.
ذ - نگاهداری و اداره صندوقهای امانت.
ر - اداره کردن صندوق پس انداز و بانک کارگشائی طبق آیین نامه های مصوب شورای عالی.
ز - انجام هرگونه عملیات دیگر بانکی که به موجب قانون بانکی و پولی کشور منع نشده باشد.
تبصره 1 - بانک میتواند نمایندگی موسسات پولی یا بانکی را که به موجب قانون تشکیل شده اند قبول نماید.
تبصره 6 - بانک میتواند از پذیرفتن سپرده ها و باز کردن حساب جاری و نزول اوراق و هر نوع پیشنهاد معامله دیگر بدون ذکر دلیل خودداری نماید.
فصل چهارم - ترازنامه و تقسیم سود
ماده 18 - سال مالی در پایان اسفند هر سال خاتمه مییابد و حسابهای بانک به تاریخ مزبور بسته میشود.
تبصره - ترازنامه بانک باید لااقل 30 روز قبل از تشکیل مجمع عمومی به هیات نظار تسلیم شود.
ماده 19 - ارزیابی ارقام دارائی بانک در ترازنامه به طریق زیر خواهد بود:
الف - شمش و مسکوک طلا بقیمت قانونی.
ب - شمش یا مسکوک نقره که جریان قانونی ندارد بنرخ بازار بین المللی که ورود و خروج نقره در آنجا آزاد است.
پ - سهام و اوراق بهادار به بهای خریداری یا قیمت روز هر یک پائین تر باشد.
ت - اموال منقول و غیر منقول به بهای خرید یا بهای تمام شده پس از وضع استهلاک.
ث - سود سالانه بانک که عبارت است از درآمد بانک پس از وضع هزینه و استهلاک
ماده 20 - سود هر سال پس از وضع مالیات ها به علاوه مبلغ نقل شده از سال قبل با تصویب مجمع عمومی به شرح زیر تقسیم میشود:
الف - قسمتی از آن طبق قانون بانکی و پولی کشور به عنوان اندوخته قانونی.
ب - قسمتی به عنوان اندوخته برای تامین مطالبات مشکوک الوصول.
پ - قسمتی برای نقل به حساب سال بعد که میزان آن بر حسب پیشنهاد مدیرکل و تصویب مجمع عمومی تعیین میگردد.
ت - مابقی سود ویژه متعلق به دولت است.
فصل پنجم - مقررات مختلف
ماده 21 - اعضای شورای عالی و هیات عامل و هیات نظار باید قبل از شروع به کار در حضور اعضای مجمع عمومی سوگندنامه ای به شرح زیر قرائت و امضا نمایند:
امضاکننده ذیل خداوند متعال را بشهادت میطلبم و بشرافت خود سوگند یاد میکنم که بشاهنشاه متبوع و مفخم خود صدیق و راستگو بوده و هیچ منظوری نداشته باشم جز فوائد و مصالح کشور و ملت ایران و تکالیفی را که به موجب اساسنامه بانک ملی ایران برای اینجانب تعیین شده است با کمال راستی و درستی انجام داده و اسرار بانک ملی را چه در مدت تصدی این مقام و چه بعد از آن حفظ نمایم.
ماده 22 - اعضای شورای عالی و هیات عامل و هیات نظار در مدت تصدی خود نمی توانند به شغل بازرگانی اشتغال داشته باشند.
تبصره - اعضای شورای عالی و هیات نظار نمیتوانند از بانک وام یا اعتبار دریافت دارند لیکن هیات عامل بانک میتواند در حدود آیین نامه مصوب از وام کارمندی استفاده نمایند.
ماده 23 - چنانچه مشتریان بانک بدهی خود را به موقع ببانک نپردازند یا ترتیب رضایت بخشی برای واریز آن ندهند بانک میتواند کلیه مطالبات خود را از هرگونه موجودی و حساب آنها برداشت نماید.
ماده 24 - نامه ها و اسنادی که در برابر اشخاص ثالث برای بانک تعهدی ایجاد مینماید باید لااقل دارای دو امضای مجاز باشد.
ماده 25 - این قانون از تاریخ تصویب جانشین قانون اساسنامه بانک ملی مصوب هفتم خردادماه 1339 میباشد لیکن اقدامات و عملیاتی را که بانک طبق اساسنامه قبلی شروع نموده بر اساس همان قانون بپایان خواهد رسانید.
سایر مقررات و آیین نامه های فعلی بانک نیز مادام که تغییر نکرده بقوت خود باقی است.
قانون بالا مشتمل بر بیست و پنج ماده و هفت تبصره که در جلسه روز یکشنبه ششم اسفند ماه یکهزار و سیصد و چهل و شش به تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود در جلسه روز شنبه نوزدهم اسفند ماه یکهزار و سیصد و چهل و شش شمسی به تصویب مجلس سنا رسید.
رئیس مجلس سنا - مهندس شریف امامی