ماده واحده - مجلس شورای ملی قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی مشتمل بر بیست ماده و یک پروتکل اختتامیه و یازده مراسله را که در تاریخ4 ابانماه 1310 بین دولتین ایران و اتحاد جماهیر شوروی بامضا رسیده است تصویب و اجازه مبادله نسخ صحه شده ان را به دولت میدهد.
این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی و پروتکل و مراسلات ضمیمه ان است در جلسه دهم اسفند ماه یکهزارو سیصد و ده شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - دادگر
قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران از یکطرف.
و کمیته اجراییه جماهیر شوروی از طرف دیکر
نظر به اینکه مایلند شرایط مسافرت و توقف و اقامت اتباع ایران را در جماهیر شوروی سوسیالیستی و اتباع جماهیر شوروی را در ایران تنظیم وعملیات اقتصادی و روابط تجارتی بین مملکتین را توسعه دهند تصمیم بانعقاد قرارداد اقامت و تجارت نموده و برای این مقصود اختیارداران خود رامعین نمودند.
اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران:
جناب اشرف اقای میرزا محمدعلیخان فروغی وزیر امور خارجه.
کمیته اجراییه مرکزی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
اقای م.پطرووسکی سفیر فوقالعاده و نماینده مختار اتحاد جماهیر شوروی در ایران.
مشارالیهما بعد از مبادله اختیارنامهای خود که در کمال صحت واعتبار بوده در مقررات ذیل موافقت حاصل نمودند
ماده اول - اتباع هر یک از طرفین متعاهدین حق خواهند داشت ازادانه وارد خاک طرف متعاهد دیکر شده در انجا اقامت و مسافرت نموده و از آنجا مراجعت کنند به شرط اینکه قوانین و نظامات جاریه ان مملکت را رعایت نمایند.
و از این حیث در هیچ مورد حالا و مآلا نامساعدتر از رفتاری که با اتباع دولت کامله الوداد میشود با آنها نخواهد شد.
مقررات این ماده نه بنظاماتی که در امر تذکره فعلا مجری و یا در آتیه مجری خواهد بود خلل میرساند و نه مانع از این حق طرفین متعاهدین است کهدر هر مورد مقرراتی برای تنظیم یا منع مهاجرت در خاک خود وضع نمایند مشروط به اینکه نظامات و مقررات مزبوره نسبت باتباع کلیه ممالک دیکرمجری باشد.
و نیز مقررات این ماده مانع حق هیچ یک از طرفین متعاهدین نخواهد بود که نسبت بافراد اتباع طرف دیکر برای منع اقامت و توقف آنها در خاک خود به موجب تصمیم قضایی و یا از لحاظ حفظ امنیت داخلی و یا خارجی مملکت اقدامات بنمایند
ماده دوم - اتباع هر یک از طرفین متعاهدین در مدت توقف در خاک طرف متعاهد دیکر چه در موقع صلح و چه در موقع جنگ از هر گونه خدمت نظامی اجباری و یا کشوری معاف خواهند بود ولیکن در موقع بروز بلیات طبیعی میتوان آنها را به کار واداشت اتباع مزبور از هر قسم مالیات نقدی یا جنسی که به جای خدمت نظامی یا کشوری وضع شده باشد و نیز از تحمیل هر قسم قرضه اجباری معاف خواهند بود.
به طورکلی راجع بهر نوع تعهداتی که هریک از طرفین متعاهدین باتباع خارجه مقیمین خاک خود تحمیل مینمایند یا معافیتهائی که از این بابت منظور میدارند اتباع طرف متعاهد دیکر وضعیتی نامساعدتر از وضعیت فعلی و یا آتی اتباع دولت کاملهالوداد نخواهند داشت.
ماده سوم - اتباع هر یک از طرفین متعاهدین از حیث تحصیل و تصرف هر کونه اموال و استفاده از انها و رعایت حقوق مربوطه بان و همچنین در موردسلب مالکیت و مصادره اموال دارای کلیه حقوق اتباع دولت کاملهالوداد خواهند بود.
ماده چهارم - اتباع هر یک از طرفین متعاهدین در خاک طرف متعاهد دیکر به شرط رعایت قوانین و نظامات مملکتی حق دارند مثل اهل آن مملکت بهرتجارت و صنعت یا حرفه که به طورعموم قانونا مجاز بوده و برای کلیه اتباع خارجه ممنوع نیست اشتغال ورزند از این لحاظ مشارالیهم وضعیتی دون وضعیت اتباع دولت کاملهالوداد نخواهند داشت.
ماده پنجم - اتباع هر یک از طرفین متعاهدین که در خاک طرف متعاهد دیکر اقامت داشته باشند تابع قضاوت مملکت متوقف فیها خواهند بود.
اتباع هر یک از طرفین متعاهدین مثل اتباع داخله حق دارند آزادانه بکلیه محاکم از هر درجه برای احقاق و دفاع حقوق خود مراجعه نمایند و هیچ وقتاز این حیث وضعیتی نامساعدتر از وضعیت اتباع دولت کاملهالوداد نخواهند داشت
اتباع هر یک از طرفین متعاهدین در خاک طرف متعاهد دیکر میتوانند در موقعی که بمحاکم مملکت متوقف فیها برای دفاع حق خود مراجعهمی نمایند برای خود وکیل امور و وکیل مرافعه و نمایندگان از بین اشخاصیکه برای اشتغال باین مشاغل پذیرفته میشوند با متابعت از قوانین ونظامات مملکتی انتخاب نمایند.
اتباع مزبور از حیث معافیت از وجهالضمانه قبلی برای مخارج محاکمه و تسهیلاتی که باشخاص بیبضاعت اعطاء میشود وضعیتی نامساعدتر ازوضعیت اتباع داخله و اتباع دولت کاملهالوداد نخواهند داشت.
ماده ششم - اختراعات و علائم صنعتی و تجارتی و مسطورهها و نمونههای صنعتی متعلق باتباع یکی از طرفین متعاهدین در خاک طرف متعاهد دیکر برطبق قوانین و نظامات داخلی در تحت حمایت گرفته خواهند شد. اتباع هر یک از طرفین متعاهدین در خاک طرف متعاهد دیکر راجع باختراعات وعلائم صنعتی و تجارتی و مسطورهها و نمونههای صنعتی و همچنین حمایت در مقابل رقابت مکارانه از همان حقوقی بهرهمند خواهند شد که اتباعداخله و اتباع دولت کاملهالوداد فعلا بهرهمند بوده و یا در آتیه بهرهمند خواهند بود
ماده هفتم - طرفین متعاهدین موافقت دارند که در اسرع اوقات ممکنه راجع باحوال شخصیه و حمایت مالکیت صنعتی و مبارزه با قاچاق و حفظ حیوانات و نباتات از امراض یا حشرات موذیه و همینطور راجع به حکمیت در امور حقوقی و تعاون و قضایی قراردادهای مخصوصی بین مملکتین منعقد نمایند.
ماده هشتم - 1 - برای هر نوع شرکتهای تجارتی و موسسات دیکر اقتصادی ایرانی که بر طبق قوانین مملکتی در ایران تاسیس شدهاند وجود حقوقی واهلیت و حق ترافع در محاکم در خاک اتحاد جماهیر شوروی شناخته خواهد شد.
شرکتهای مزبوره مانعی نخواهند داشت که در خاک مزبور به عملیات خود اشتغال ورزند ولی البته حقوق آنها در باب معاملات و خود آن معاملات تابعقوانین اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و ترتیب تشکیل و اساسنامه انها تابع قوانین ایران میباشد- با شرکتهای مزبوره در خاک اتحاد جماهیرشوروی از هر حیث مثل شرکتهای تجارتی و موسسات دیکر اقتصادی دولت کاملهالوداد رفتار خواهد شد.
2 - برای شرکت های تجارتی و موسسات دیکر اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی که بر طبق قوانین مملکتی جماهیر شوروی در انجا تشکیل شده باشند همچنین برای شرکتها و موسساتی که با سرمایه دولتی تاسیس گردیده باشد وجود حقوقی و اهلیت و حق ترافع در محاکم در ایران شناخته خواهد شد شرکتهای مزبوره مانعی نخواهند داشت در خاک ایران به عملیات خود اشتغال ورزند ولی البته حقوق انها در باب معاملات و خود ان معاملات تابعقوانین ایران و ترتیب تاسیس و اساسنامه انها تابع قوانین شوروی میباشد با شرکتهای مزبوره در خاک ایران از هر حیث مثل شرکتهای تجارتی وموسسات دیکر اقتصادی دولت کاملهالوداد رفتار خواهد شد.
3 - مقررات مواد 2 الی 6 این قرارداد متقابله شامل شرکتهای تجارتی و موسسات دیکر اقتصادی طرفین متعاهدین که در بند 1 و 2 این ماده ذکر شده خواهد بود.
4 - تجار و شرکتهای تجارتی و موسسات اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی در ایران و تجار و شرکتهای تجارتی و موسسات اقتصادی ایران در اتحاد جماهیرشوروی میتوانند با شرایط مقرره در نظامات گمرکی مملکتی در نقاطی که اشتغال به عملیات تجارتی مینمایند چنانچه انجا ادارات گمرکی وجود داشته باشد انبارهائی داشته باشند که مالالتجارههای خود را انجا بگذارند و تا موقع خروج مالالتجارههای مزبور از انبار از عوارض گمرکی موقتا معاف باشند.
5 - ولی مسلم است که هیچ یک از مقررات این قرارداد نمیتواند شرکتهای تجارتی و سایر موسسات اقتصادی یکی از طرفین متعاهدین مذکوره در بند1 و 2 این ماده را مجاز نماید که مطالبه امتیازات مخصوصی را بنمایند که طرف متعاهد دیکر بشرکتها اعطا میکند که شرایط عملیاتشان در خاکوی به موجب امتیازنامهای مخصوصی تنظیم گردیده و یا خواهد گردید.
ماده نهم - نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران که وظایف ان این است که نماینده و حافظ منافع اتحاد جماهیر شوروی نسبت بکلیه مسائل مربوطه بتجارت شوروی با ایران باشد و تنظیم و اجرای مبادلات تجارتی بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی و کمک ببسط روابط اقتصادی بین مملکتین نماید نمایندگی مزبور بر طبق اساس ذیل اجرای وظیفه خواهد نمود.
نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی در ایران که مقرش در طهران خواهد بود جزء سفارت کبرای اتحاد جماهیر شوروی در ایران محسوب میشود
چون نماینده تجارتی و دو نفر معاون او عضو سفارت کبرای اتحاد جماهیر شوروی محسوب میشوند بنابراین از مصونیت شخصی و سایرمصونیت هائی که بمامورین سیاسی اعطاء میشود بهرهمند خواهد بود مقر نمایندگی تجارتی در طهران حق خارجالمملکتی دارا خواهد بود ولیکن حقخارجالمملکتی مانع اجرای مقررات ذیل نخواهد گردید
دولت انحاد جماهیر شوروی مسئولیت هر کونه معاملات تجارتی را که در ایران به وسیله نمایندگی تجارتی انجام مییابد بر عهده میگیرد مسئولیت معاملانی که به وسیله موسسات دیکر اقتصادی دولت اتحاد جماهیر شوروی صورت میگیرد بر عهده خود موسسات مزبوره میباشد
هر اختلافی که راجع بمعاملات تجارتی که در ایران به وسیله نمایندگی تجارتی صورت میگیرد تولید شود از طرف محاکم ایران بر طبق قوانین مملکتی تسویه خواهد گردید ولیکن نظر بمسئولیتی که اتحاد جماهیر شوروی از بابت عملیات سابقالذکر نمایندگی تجارتی قبول کرده است مقررمیشود که اقدامات قضایی تامینیه از قبیل تامین مدعابه یا اقدامات اداری نسبت باموال نمایندگی تجارتی مجری نخواهد شد.
تصمیمات قضایی که قانونا قابل اجرا شده باشد نسبت به اموال نمایندگی تجارتی در مواردی که ان اموال مخصوص اجرای حقوق حاکمیت دولتی برطبق اصول عمومی حقوق بینالمللی باشد و یا در مورد عملیات رسمی نمایندگی تجارتی که به عنوان عضویت سفارت کبرای حماهیر شوروی صورت گرفته با قوه قهریه مجری نخواهد گردید.
ماده دهم - طرفین متعاهدین مقررات قوانین و نظامات راجعه بانحصار تجارت خارجی که در اتحاد جماهیر شوروی مجری و در ایران هم برقرارگردیده است در نظر گرفته در مقررات ذیل موافقت حاصل کردند.
1 - ایران قبول میکند که جماهیر شوروی مالالتجارههائی را که اسامی و مقدار آن ها در یک فهرست سالیانه تنظیم میشود وارد ایران نماید و جماهیرشوروی وارد کردن آن ها را تعهد مینماید فهرست سالیانه مزبور که با موافقت بین اداره کل تجارت ایران و نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی درایران - بر اساس سهمیههای سالیانه که از طرف دولت ایران اعلان میشود تنظیم خواهد شد در موقع امضای این قرارداد چنین فهرستی بتوسط موسسات سابقالذکر تهیه شده و همچنین در تمام مدت اعتبار این قرارداد بهمین ترتیب در آخر هر سال اقتصادی ایران که در 22 ژوئن شروع میشود فهرستی تنظیم خواهد شد
در موقع تهیه این فهرستها موسسات مذکوره در بند اول این قسمت لزوم تعیین صدی چند Pourcentage سهمیه شوروی را نسبت بواردات هریک از مالالنجارههای مذکوره در فهرست در نظر خواهند گرفت تا میزان نسبی واردات شوروی از آنچه در فهرست سال قبل معین گردیده است کمترنباشد.
مقرر است هرگاه در مدت اجرای این قرارداد دولت ایران در سهمیه سالیانه واردات خود میزان ورود یکی از مالالتجارههای خارجه را ازدیاد دهد دولتشوروی حصه از آن را که متناسب با سهمی باشد که از واردات مالالتجاره مزبوره قبل از ازدیاد میزان آن به دولت مزبوره تعلق میگرفت دریافت خواهد داشت
راجع بمالالتجارههائی که ورودشان فعلا بایران ممنوع میباشد هر گاه بعدها به موجب سهمیه سالیانه اجازه ورود آنها داده شود طرفین متعاهدینموافقت دارند که حصه از واردات مزبوره بتناسب سهمی که از واردات آن مالالتجارهها قبل از استقرار انحصار تجارتی خارجی در ایران باتحادجماهیر شوروی تعلق میگرفت در تمام مدت اجرای این قرارداد به دولت مشارالیها تعلق بگیرد
اتحاد جماهیر شوروی این حق را برای خود محفوظ میدارد که به وسیله نمایندگی تجارتی خود در ایران و منتها در آخر شش ماه اول هر سال اقتصادی ایران تقاضا نماید که تجدید نظری در فهرست مذکوره در بند اول این قسمت به عمل آید تا اینکه برای بقیه سال از میزان یکی از مالالتجارههای مذکورهدر فهرست کاسته شود.
قند و کبریت از این قاعده مستثنی میباشد. همین که تقلیل مزبور به عمل آمد دولت ایران نسبت بمقداری از آن مالالتجاره که کسر شده و از قید واردات شوروی آزاد گردیده بمیل خود عمل خواهد نمود
2 - نظر به اینکه تجارت اتحاد جماهیر شوروی با ایران بر طبق اصل تعادل صادرات و واردات صورت خواهد گرفت ایران قبول میکند که صدورجوازهای واردات را که از طرف موسسات اقتصادی شوروی یا مختلط نسبت بمالالتجارههای مندرجه در فهرست مذکوره در بند فوق تقاضا میشودموکول به ارائه قبلی تصدیق صدور ننمایند مقرر است که مالالتجارههای شوروی که تجار ایرانی بایران وارد میکنند جزو میزان مالالتجاره شوروی کهدر فهرست سالیانه معین گردیده است بوده و در تعادل تجارت مملکتی محسوب خواهد شد.
و نیز موافقت حاصل است که صورت موقتی تصدیقنامهای صدور که ارائه شده در دو موقع یعنی آخر ماه دسامبر و آخر ماه مه هر سال صورتی از ان ها تهیه گردیده و تعادل واردات و صادرات مملکتین در آخر سنه اقتصادی ایران بین اداره کل تجارت ایران و نمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی درایران بر اساس جوازهائی که داده شده و تصدیقنامهائی که ارائه گردیده است مشخص خواهد گردید. هر گاه در موقع حساب معادله صادرات و واردات که در اخر هر سال اقتصادی ایران به عمل میاید انفاقا عدم تعادلی مشاهده گردد در شش ماه اول سال بعد اقتصادی باید جبران شود.
3 - بدلائل مذکوره در بند اول قسمت 2 این ماده دولت ایران قبول میکند که موسسات اقتصادی شوروی و مختلط را از الزام فروش اسعار خارجهحاصله از صادراتشان از ایران معاف بدارد.
4 - دولت ایران به وسیله موسسات مربوطه خود جوازهائی را که موسسات اقتصادی شوروی و مختلط برای وارد کردن مالالتجارههای مندرج درفهرست مذکور در بند اول این ماده تقاضا میکنند به منزله یک جواز عمومی است صادر خواهد نمود صدور این جوازها بدون تاخیر و بدون قیودمعموله صورت خواهد گرفت به موجب جوازهای مزبور ورود مالالتجارههائی که در انها ذکر گردیده است از کلیه دفاتر گمرکی ایران جایز خواهد بود.
5 - بین طرفین متعاهدین موافقت حاصل است که اولا سفارشهائیکه دولت ایران در اتحاد جماهیر شوروی میدهد و ثانیا کارخانها و ماشینها ومتفرعات انها که برای فروش نمیباشد و تاسیس انها در ایران موجب تقلیل واردات امتعه خارجه بایران خواهد بود ثالثا مصالحی که برای تاسیسات واشیائی که برای احتیاجات موسسات اقتصادی شوروی یا مختلط لازم است در صورتی که مصالح و اشیاء مزبوره دارای خصوصیاتی باشند که در ایران به دست نمیاید بعد از اینکه بر طبق قانون انحصار تجارت خارجی ایران وارد ایران شدند در جزو تعادل واردات و صادرات مذکور در بند 2 این مادهمحسوب نخواهد گردید به عبارت اخری اشیاء مزبوره در جزو فهرست سابقالذکر محسوب نگردیده در ازای انها صادرات لازم نخواهد بود.
6 - نظر به اینکه قند و کبریت در ایران موضوع انحصار دولتی گردیده است طرفین متعاهدین موافقت دارند تا مدتیکه این قرارداد مجری خواهد بود اتحاد جماهیر شوروی واردات کلیه این دو مالالتجاره را بایران بر عهده بگیرد کنتراتهای فروش این مالالتجارهها راجع بقیمت و موعد و محل تحویل و ترتیب لفافهبندی و بستن انها و غیره قبل از تصویب یافتن این قرارداد باید منعقد شود.
7 - دولت ایران قبول میکند که در مدت اجرای این قرارداد واردات نفط و مشتقات ان را از اتحاد جماهیر شوروی بمقداری که در فهرست مذکوره دربند اول این قرارداد معین میشود تامین نماید.
ماده یازدهم - طرفین متعاهدین موافقت دارند که متقابله در خاک خود با تجارت و مالالتجاره و موسسات اقتصادی و تجار طرف متعاهد دیکر معامله نامساعدتری از انچه نسبت بتجارت و مالالتجاره و موسسات اقتصادی و تجار هر مملکتی ثالثی به عمل میاید ننمایند.
طرفین موافقت دارند که مبادله مالالتجاره بین خودشان را جز از محدودیت ها و ممنوعیتهای قانونی و یا مقرره بین خودشان مورد هیچ قسممحدودیتها و ممنوعیتهائی که متوجه واردات و صادراتشان باشد نسازند. هر یک از طرفین متعاهدین معامله دولت کاملهالوداد را نسبت بطرف متعاهد دیکر مرعی خواهند داشت در مورد خرید و فروش و وارد و صادر کردن و اجرای مراسم گمرکی راجع به سپردن مالالتجارهها در انبار و مخازنو برگرداندن مالالتجاره وارده و استرداد حقوق و عوارض گمرکی که در موقع ورود مالالتجاره اخذ میشود همچنین راجع به حمل مالالتجاره از کشتی بکشتی دیکر و کلیه عملیاتی از این قبیل که در موقع ورود و صدور و ترانزیت نسبت بمالالتجاره واقع میشود و نیز طرفین معامله دولت کاملهالوداد را راجع بحقالضمانه و عوارضی که از این عملیات مختلفه ناشی میشود درباره یکدیکر منظور خواهند نمود
ماده دوازدهم - طرفین متعاهدین موافقت دارند که غیر از محصولات طبیعی و صنعتی ایران که صدور ان عموما برای هر مملکت ثالثی ممنوع باشد صدورامتعه دیکر از طرف موسسات اقتصادی شوروی و مختلط بر طبق قوانین جاریه بدون اشکالات و عایقی صورت خواهد گرفت
مقرر است که محصولات طبیعی و صنعتی ایران ممکن است هم از طرف موسسات اقتصادی شوروی و مختلط و هم از طرف تجار ایرانی باتحاد جماهیر شوروی وارد گردد و نیز مقرر است که مالالتجارههای ایرانی که تجار ایرانی باتحاد جماهیر شوروی وارد میکنند در جزو میزان تعادل تجارت بین مملکتین محسوب خواهد گردید.
ماده سیزدهم - طرفین متعاهدین موافقت دارند که معامله دولت کاملهالوداد را راجع بحمل مسافرین و بار و بنه و مالالتجاره به وسیله راهاهن و به طورعموم از راه خشکی و اب یا هوا متقابلهً به یکدیکر اعطاء نمایند.
هر یک از طرفین متعاهدین خواه در مورد تعرفه و عوارض حمل و نقل و کلیه عوارض دیکر مربوطه بحمل و نقل و خواه راجع بانتظام و تسهیلاتحمل از کلیه راههای مذکوره گذشته از معامله دولت کاملهالوداد مذکوره در بند فوق مساعدترین معامله را که نسبت باتباع و یا بیکی از موسسات اقتصادی خود میکند با طرف متعاهد خواهد نمود.
ماده چهاردهم - هر یک از طرفین با توجه باهمیت وسائط نقلیه برای توسعه تجارت خود با طرف متعاهد دیکر وسائط نقلیه و اتومبیلها و عرابهها وحیوانات بارکش را که اتباع و موسسات اقتصادی طرف متعاهد دیکر در خاک او به موجب کنتراتهائی که منظما در مقامات مربوطه به ثبت رسیده باشد دارا بوده و یا به موقع استفاده میگذارند در خاک خود جز در موارد بلیات طبیعی و یا احتیاجات نظامی مصادره نخواهد کرد و مصادره جز به موجب حکم مقامات مرکزی صورت نخواهد گرفت و هر دفعه مصادره مزبور به اطلاع نمایندگی سیاسی طرف متعاهد دیکر میرسد در چنین موارد مقامات دولتی که به مصادره اقدام میکنند البته همه قسم مساعدت را در حدود امکان برای حمل و نقل مالالتجاره طرف متعاهد دیکر به عمل خواهنداورد در مقابل استفاده که یکی از طرفین متعاهدین به این ترتیب از وسائط نقلیه متعلق بیکی از اتباع یا موسسات اقتصادی طرف متعاهد دیکرمینماید حق غرامت معموله پرداخت میشود
ولی در هر حال وسائط نقلیه متعلقه بنمایندگان سیاسی و قنسولی و نمایندگان تجارتی که نسبت بان ها نیز مزایای سیاسی به موجب این قرارداد اعطاء میشود از هر کونه مصادره معاف میباشند.
ماده پانزدهم - 1 - نظر به منافع تجارتی ایران و به موافقت ماده (20 (عهدنامه مورخ 26 فوریه 1921 و برای تصریح مدلول آن اتحاد جماهیر شوروی حق ترانزیت ازاد را از خاک خود برای محصولات طبیعی و صنعتی ایران به مقصد هر مملکت ثالثی ارسال شود می دهد و نیز دولت ایران حق ترانزیت ازاد را از خاک خود برای محصولات طبیعی و صنعتی جماهیر شوروی برای هر مملکت ثالثی که صادر شده باشد منظور میدارد.
2 - به علاوه اتحاد جماهیر شوروی بشرکت های تجارتی و تجار ایرانی حق صدور ازاد را بهر مقصدی که باشد برای محصولات طبیعی و صنعتی که از ایران بخاک او وارد گردیده و بفروش نرسیده است اعطاء میکند
محصولات متعلقه بتجار و شرکت های تجارتی ایران که بخاک شوروی وارد شده و حقوق گمرکی پرداختهاند در موقع خروج از منطقه گمرکی اتحادجماهیر شوروی حقوقی که از آنها ماخوذ شده رد میشود به شرط اینکه معلوم کنند که اجناسی که صادر می کنند همان است که وارد کردهاند.
3 - اتحاد جماهیر شوروی ترانزیت آزاد را از خاک خود بایران برای محصولات طبیعی و صنعتی مذکوره ذیل اعطاء میکند در صورتی که مبداء انمحصولات ممالکی باشد که اتحاد جماهیر شوروی عهدنامه یا مقاولهنامه یا قرارداد تجارتی منعقد ساخته باشند.
الف - ماشینابزار و مصالح برای کارخانجات همچنین برای موسسات فلاحتی و ماشین و ابزار و مصالح برای ساختمان و نگاهداری خانها و ابنیه وماشین و ابزار و ملزومات و مصالح برای اصلاح و استفاده از طرق و وسائط نقلیه از هر قبیل که برای احتیاجات و موسسات عامالمنفعه باشد.
ب - دوا از هر قبیل و اسباب جراحی و اعضاء مصنوعی بدن
ت - کاغذ و اوراق مطبوعه
ث - تخم نوغان
چ - چای
ج - الات و ادوات روشنائی و گرم کردن
خ - دوچرخه و موتورسیکلت و اتومبیل و کامیون و متفرعات و قطعات مجزای انها
4 - هر نوع سفارشات دولت ایران در ممالکی که با اتحاد جماهیر شوروی عهدنامه یا مقاولهنامه یا قرارداد تجارتی داشته باشند - به استثنای اسلحه ومهمات جنگی حق ترانزیت ازاد را در خاک جماهیر شوروی خواهد داشت
اتحاد جماهیر شوروی منتهای موافقت را نسبت بهر قبیل سفارشهای دولت ایران که برای تجارت نبوده و در ممالکی که با اتحاد جماهیر شورویعهدنامه یا مقاولهنامه یا قرارداد تجارتی نداشته باشند به عمل امده باشد مبذول داشته و تسهیلات لازمه را خواهد نمود. اسلحه و مهمات جنگی از اینمقررات مستثنی میباشد
5 - مقررات این ماده بهیچوجه به ترانزیت کلی پستالها از خاک اتحاد جماهیر شوروی بایران که ترتیبات ان به موجب قرارداد مخصوص مورخدوم اوت 1929 تنظیم گردیده لطمه وارد نمیاورد و قرارداد مزبور به اعتبار خود باقی خواهد ماند. -
6 - دولت ایران نیز ترانزیت ازاد را از خاک خود برای اتحاد جماهیر شوروی نسبت بمحصولات ارضی و صنعتی هر مملکت دیکری به استثنایاسلحه و مهمات اعطاء میکند
7 - مقرر است که در مورد شرایط اجرای ترانزیت که در فوق به ان اشاره شد هر یک از طرفین متعاهدین معامله دولت کاملهالوداد را بطرف متعاهد دیکر به عمل خواهد اورد.
ماده شانزدهم - طرفین متعاهدین بر طبق اصولی که در عهدنامه مورخ 26 فوریه 1921 بین جمهوری متحده سوسیالیستی شوروی روسیه و ایران اعلام گردیده است موافقت دارند که در تمام بحر خزر کشتیهائی جز کشتیهای متعلق بایران یا اتحاد جماهیر شوروی یا متعلق باتباع و موسسات تجارتی وحمل و قل مملکتی که با بیرق جماهیر شوروی یا ایران سیر مینمایند نمیتواند وجود داشته باشد. و نیز موافقت حاصل شده است که هر یک از طرفینمتعاهدین مستخدمین کشتیها را فقط از اتباع خود انتخاب نمایند.-
ماده هفدهم - 1 - نسبت به کشتیهای تجارتی که با بیرق یکی از طرفین متعاهدین در بحر خزر سیر مینمایند در بنادر طرف متعاهد دیکر چه در حین ورود و چه در مدت توقف و چه در موقع خروج از هر حیث مثل کشتیهای خود ان مملکت رفتار میشود.
2 - از کشتیهای مزبور غیر از انچه قانونا برای کشتیهای مملکتی وضع گردیده است ان هم به همان شرایط و با همان معافیتها عوارض بندری دیکری اخذ نخواهد گردید در مورد اخذ عوارض فوق اشیاء مذکور ذیل مالالتجاره وارد و صادر منظور و محسوب نخواهد شد.
ا - اسباب شخصی مسافرین که جزء محمولات کشتی نباشد. مقصود از اسباب شخصی علاوه بر بستههای کوچک دستی کلیه اشیائی میباشد که به موجب قبض به عنوان اسباب شخصی حمل میشود.
ب - سوخت و آذوقه برای مستخدمین و مسافرین کشتی و اشیاء و لوازم برای کشتی بمقدار لازم برای تمام مدت سیر مگر اینکه اشیاء مزبور را ازکشتی خارج کنند که در بندر بماند.
ت - محمولاتی که در نتیجه صدمه وارده بکشتی و یا در مواقع توقف اتفاقی در بندر از کشتی خارج شده و مجددا برای اینکه ببندر مقصد حمل گردد بکشتی گذارده شوند.
ث - محمولاتی که از کشتی بکشتی دیکر نقل میشود تا اینکه حمل انها در دریا ادامه داده شود.
ج - محمولاتیکه در کشتیهائی حمل میشود که ظرفیت انها کمتر از دوازده خروار که مطابق با سه تون و نیم است میباشد.
3 - کابوتاژ فقط بکشتیهای مملکتی اختصاص دارد ولی معهذا موافقت حاصل شده است که هر یک از طرفین متعاهدین بکشتیهائیکه تحت بیرق طرف متعاهد دیکر سیر مینمایند حق کابوتاژ برای حمل و نقل مسافر و بار در بحر خزر بدهند.
4 - با وجود مقررات فوقالذکر هر یک از طرفین متعاهد صید ماهی را در ابهای ساحلی خود تا یک حد ده میل بحری به سفائن خود اختصاص داده واین حق را برای خود محفوظ میدارد که واردات ماهیهای صید شده از طرف کارکنان کشتیهائی را که در تحت بیرق او سیر مینمایند از مزایای مرجحهبهرهمند سازد.
5 - کشتیهائیکه در دریاهای غیر از بحر خزر در تحت بیرق یکی از طرفین متعاهدین سیر مینمایند در اب های ساحلی و در بنادر طرف متعاهد دیکر نسبت به شرایط کشتیرانی از همان حقوق و مزایائی که در ان مورد بکشتیهای دولت کاملهالوداد اعطاء میگردد بهرهمند میشوند.
ماده هیجدهم - طرفین متعاهدین موافقت مینمایند که راجع باقدامات صحی که باید نسبت به کشتیهای هر یک از طرفین در بنادر طرف متعاهد دیکر دربحر خزر به عمل اید مقررات قرارداد صحی بینالمللی که در پاریس در 26 ژوئن 1926 امضا شده با رعایت قیودی که هر یک از دولتین در موقعامضای قرارداد مزبوره نمودهاند مجری گردد.
ماده نوزدهم - تصدیقنامه های ظرفیت کشتی Certificat de jaugeage که از طرف مقامات صالحه دولتین متعاهدتین به کشتیهای تحت بیرقخودشان که در بحر خزر ایاب و ذهاب میکنند داده میشود و از طرف هر یک از دولتین متعاهدتین به طرف متعاهد دیکر اعلام میگردد در بنادر دولتینرسمیت خواهد داشت و کشتیهائی که دارای تصدیقنامههای مزبوره هستند در ثانی در بنادر طرف متعاهد دیکر مورد تفتیش واقع نخواهند شد و نیز دربنادر طرفین متعاهدین در بحر خزر تصدیقنامه هائیکه راجع بقابلیت سیر کشتیرانی و میزان نشست کشتی در اب و سایر اسناد فنی کشتیرانی دیکر کهاز طرف مقامات صالحه مذکوره فوق بکشتیها داده میشود متقابله برسمیت شناخته خواهد شد.
ماده بیستم - این قرارداد از طرف مقامات مقننه طرفین متعاهدین تصدیق گردیده و مبادله اسناد صحه شده در مسکو صورت خواهد گرفت.
قرارداد مزبور که برای مدت سه سال منعقد گردیده است بعد از تاریخ مبادله اسناد صحه شده به موقع اجراء گذارده خواهد شد.
بناء علیهذا نمایندگان مختار مزبور این قرارداد را امضا و بمهر خود ممهور نمودند.
در طهران در نسختین نوشته شد 27 اکتبر 1931
-امضاء- م- ع فروغی - امضا پطروسکی
پروتکل اختتامیه
در موقع امضای قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی بین مملکتین خود امضا کنندگان در مقررات اضافی ذیل که جزء لایتجزای قرارداد مذکور خواهد بود موافقت حاصل کردند.
راجع به ماده 9 هر گاه اران نمایندگی تجارتی در اتحاد جماهیر شوروی دائر نماید نمایندگی مزبور از همان حقوق و مزایائی بهرهمند خواهد شد که درایران بنمایندگی تجارتی اتحاد جماهیر شوروی اعطاء شده و یا در اتیه اعطاء خواهد گردید.
حقوق نمایندگی مزبور در مورد اشتغال بمبادلات تجارتی بین مملکتین بواسطه برقراری انحصار تجارت خارجی در ایران با حقوق نمایندگی تجارتی شوروی در- ایران یکسان خواهد بود در صورتی که معاملات ناشیه از حقوق مزبور به موجب امر دولت ایران و یا به حساب او صورت بگیرد.
راجع به ماده 10 - 1 - بملاحظه اینکه سال اقتصادی ایران از 22 ژوئن شروع میشود ولی این قرارداد در 27 اکتبر- 1931 بامضا رسیده است طرفین متعاهدین موافقت دارند که برای بقیه مدت از تاریخ اجرای ان قرارداد تا 22- ژوئن 1932 مقدار مالالتجاره که از طرف اتحاد جماهیر شوروی به موجب فهرست مذکور در ماده 10 باید بایران وارد گردد بتناسب عده ماههائیکه کسر میشود تقلیل خواهد یافت.
2 - و نیز طرفین متعاهدین موافقت دارند که به همان دلائل محاسبه موقتی تصدیق نامههای مذکوره در بند سوم قسمت 2 - ماده 10 فقط یکمرتبه بین تاریخ اجرای ان قرارداد و 22 ژوئن یعنی در آخر مه 1932 صورت خواهد گرفت.
3 - با محفوظ ماندن مزایای مقرر در بند 2 و 3 ماده 10 این قرارداد ورود مالالتجارههائی که در فهرست مذکوره در قسمت 2 بند اول ماده 10 مندرج نشده ولی ورودشان به موجب سهمیه که دولت ایران معین میکند مجاز میباشد ممکن است از طرف موسسات اقتصادی شوروی و مختلط به ایران براساس تعادل واردات و صادرات بر طبق قواعد عمومی انحصار تجارت صورت بگیرد.
راجع به ماده 10 و 11 و 12 موافقت حاصل است که مقصود از موسسات مختلط مذکوره در قرارداد شرکتهای ذیل میباشد.
شرق - پرسخلوپک - پرسآذنفط - بیوروپرس - روسپرسبانک شرکت کویرخوریان پرس ریبا. مواد قرارداد راجعه به عملیات تجارتی فقط بشرکت هائی که مبادرت به صادرات و واردات مینمایند شامل میگردد شرکت های مزبوره استثنای شرکت کویر خوریان و پرسریبا که شرایط عملیاتشان به موجب مقاولات مخصوصه موجوده درباره آنها معین گردیده است این حق را برای خود محفوظ میدارند که به عملیات خود خاتمه داده و مبادرت بتسویه کارهای خود نمایند یا اینکه کاملا جنبه موسسه شوروی بودن را بخود بدهند در این صورت اخیر شرکتهای مزبوره از مزایائی که به موجب قرارداد بموسسات اقتصادی شوروی اعطاء میگردد بهرهمند خواهند بود
راجع به ماده 13 مدلول بند دوم ماده 13 بمالالتجارههائی که تجار ایرانی وارد میکنند در عرض راه یعنی از سرحد تا مقصد و همچنینمالالتجارههائیکه به طور ترانزیت از اتحاد جماهیر شوروی عبور مینمایند شامل میگردد
راجع به ماده 15 - 1 بدیهی است که آزادی ترانزیت مذکوره در ماده 15 را نمیتوان شامل مالالتجارههائی نمود که ورود آنها متقابله بخاک طرفینمتعاهدین به موجب قوانین و نظامات مملکتی ممنوع است آزادی ترانزیت در خاک جماهیر شوروی شامل سنطنین و سمنکنترا (درمنه) نیز نمیباشد
2 - طرفین متعاهدین اظهار موافقت میکنند که در موقعی که یکی از آنها مایل باشد که به طور ترانزیت آزاد اسلحه و مهمات خود را که مبدا آن مملکتثالثی میباشد از خاک طرف متعاهد دیکر حمل نماید بطرف متعاهد مزبور تقاضای راجع باین موضوع را با نهایت درجه مساعدت تلقی نموده وتسهیلات ممکنه را در این باب معمول بدارد.
راجع به ماده 16 - اتباع ممالک ثالثی که تبعه یکی از طرفین متعاهدین شده باشند و همچنین اتباع دولت سابق روسیه که تابعیت شوروی را تحصیل ننموده باشند جزء اتباعی که در ماده 16 ذکر شده است محسوب نمیشوند
راجع به ماده 17 - مقررات بند 4 ماده 17 بهیچوجه بمقررات قرار راجع باستفاده از شیلات سواحل جنوبی بحر خزر که در اول اکتبر 1927 بینطرفین متعاهدین امضا شده و همچنین طبعا به عملیات پرسریبا لطمه وارد نمی آورد
در طهران به تاریخ 27 اکتبر 1931 در نسختین نوشته شد
م. ع فروغی ءا. پطروسکی -
| نمره ترتیب | مال التجاره ها | سهمیه سال اقتصادی1310-1311 بریال | سهمیه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی | مقدار سهم شوروی پورسانتاژ شوروی بریال | |
| 1 | قند شکر | 33000000 | 33000000 | 100 | درصد |
| 2 | کبریت | 1000000 | 1000000 | ||
| 3 | کروسین | 5875000 | 5875000 | ||
| 4 | بنزین | 6300000 | 6300000 | ||
| 5 | مازوت | 450000 | 450000 | ||
| 6 | نفت سیاه | 225000 | 225000 | ||
| 7 | گودرن و سایر فضالات نفتی و غیره | 500000 | 500000 | ||
| 8 | گریس و موبیل و سایر روغنهای معدنی تصویه شده و غیر ان | 2000000 | 1000000 | 50 | درصد |
| 9 | منسوجات نخی | 44450000 | 24447500 | 55 | |
| 10 | مصنوعات فلزی | 4370000 | 2840050 | 65 | |
| 11 | کالش | 600000 | 552000 | 92 | |
| 12 | اشیاء لاستیکی شامل رزین و اتومبیل و دوچرخه و مواد کائوچوئی ورزینی | 3500000 | 805000 | 23 | |
| 13 | چینی الات و بدل چینی و شیشه الات | 1526000 | 1159760 | 76 | |
| 14 | سمنت و مصنوعات سمنتی | 830000 | 600090 | 3/72 | |
| 15 | تخم نوغان | 750000 | 300000 | 40 | |
| 16 | مواد شیمیائی | 500000 | 250000 | 50 | |
| 17 | اقسام رنگ و مواد صباغی | 1650000 | 19800 | 12 | |
| 18 | دواجات به استثنای روغن گرچک و بادام و خشخاش و پنبه دانه | 2000000 | 400000 | 20 | |
| 19 | کاغذ مقوا و کاغذ دیوار و سایر مصنوعات کاغذی | 1660000 | 1120380 | 3/66 | |
| 20 | ماشین الات و موتور و قطعات انها و الات و ادوات فنی و ابزار و لوازم الکتریک و لامپ (به استثنای انچه مبل حساب میشود) | 5800000 | 3108800 | 6/53 | |
| 21 | نخ خیاطی | 760000 | 425600 | 56 | |
| 22 | انواع مشمع | 160000 | 480000 | 30 | |
| 23- | طناب و ریسمان و نخ قند و غیره | 260000 | 150800 | 58 | درصد |
| 24 | ابهای معدنی و شراب طبی | 66000 | 36960 | 56 | |
| 25 | الکل خالص | 16000 | 9600 | 60 | |
| 26 | صابون عطری | 80000 | 40000 | 50 | |
| 27 | شمع | 80000 | 16000 | 20 | |
| 28 | لوازم التحریر و زنگ اخبار | 330000 | 66000 | 20 | |
| 29 | الات موسیقی | 100000 | 55000 | 55 | |
| 30 | ساعت و کارخانه ساعت | 330000 | 9900 | 3 | |
| 31 | سینماتوگراف و دوربین عکاسی و متعلقات انها | 260000 | 39000 | 15 | |
| 32 | چرمهای ساخته شده و اشیاء چرمی | 1600000 | 320000 | 20 | |
| 33 | نباتات و مواد نباتی باستثناء تخم شاه دانه و کنجد | 50000 | 32500 | 65 | |
مراسلات مربوط به قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی ایران و شوروی.
یادداشت نمره 1 -.
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای وزیر با کمال توقیر به اطلاع خاطر محترم میرساند که دولت اتحاد جماهیر شوروی رضایت میدهد که.
ا - طرفین متعاهدین مزایای ناشیه از یک انحصار دولتی ا یک انحصاری را که از طرف دولت ولو اینکه باتباع یکی از طرفین متعاهدین داده باشد بر طبق ماده 4 قرارداد اقامت و تجارت که امروز بامضا رسیده است مطالبه ننمایند.
ب - اتباع و اشخاص حقوقی یکی از طرفین متعاهدین که از دولت یا از مقامات دولتی متعاهد دیکر تحصیل امتیازی بنمایند حق نداشته باشند راجع بمقرراتی که در امتیازنامه پیشبینی شده است بیش از آنچه که در امتیازنامه قید گردیده است به عنوان دولت کاملهالوداد مذکوره در قرارداد توقعاتی بنمایند.
با تقدیم احترامات امضا ا. پطروسکی.
جواب یادداشت نمره -1-
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای سفیر کبیر
با کمال توقیر وصول یادداشت مورخه امروز آن جنابرا که بمضمون ذیل است اطلاع میدهد
)مضمون عین یادداشت نمره 1 - سفارت اتحاد جماهیر شوروی(
به نام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم.
با تقدیم احترامات امضا م. ع فروغی
طهران 27 اکتبر 1931
یادداشت نمره 2
آقای سفیر کبیر
با کمال احترام باستحضار خاطر آن جناب میرسانم نظر به اینکه به موجب قوانین جاریه موسسات تجارتی میتوانند از بین همکاران خود نمایندگانی برای دفاع حقوق خود در محاکم ایران انتخاب نمایند موسسات اقتصادی شوروی نیز با اشکالاتی در این موضوع مواجه نخواهند شد
با تقدیم احترامات امضا م. ع فروغی
طهران به تاریخ 27 اکتبر 1931 جواب یادداشت نمره 2
آقای وزیر
با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز آن جناب اشرف عالی را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهم.
(با کمال احترام به اطلاع خاطر محترم میرساند نظر به اینکه به موجب قوانین جاریه موسسات تجارتی میتوانند از بین همکاران خود نمایندگانی برایدفاع حقوق خود در محاکم ایران انتخاب نمایند موسسات اقتصادی شوروی نیز با اشکالاتی در اینموضوع مواجه نخواهند شد
به نام دولت خود از این اعلام اتخاذ سند می نمایم
-امضا ا. پطروسکی.
طهران مورخ 27 اکتبر 1931 یادداشت نمره 3
آقای وزیر.
با ملاحظه مقررات بند 7 ماده 10 قرارداد اقامت و تجارت که امروز امضا کردهایم با کمال توقیر به اطلاع خاطر محترم میرسانم که از تاریخ اجرای قرارداد مذکور شرکت پرسآذنفط رضایت میدهد که قیمتهای مواد نفتی و مشتقات آن را صدی ده تخفیف دهد ولیکن این تخفیف شامل روغنهای چربی نبوده و در قیمت کروزین هم فقط پنج درصد تخفیف داده خواهد شد این تخفیف با مقایسه نرخ فروش امروزی این مالالتجارهها نسبت به قیمتتحویل به بنادر ایران و با قیمت ورود بسرحدات ایران بدون مخارج معمولی و عوارضی که از موقع ورودشان به دفاتر گمرکی ایران تا موقع فروش بانها تعلق میگیرد محسوب خواهد گردید. تغییرات بعدی قیمت بر طبق ترقی یا تنزلی که در موقع خروج از باطوم مشاهده شود یا بر طبق تغییراتی کهدر مظنه پول ایران حاصل گردد به عمل خواهد آمد.
با تقدیم احترامات امضا پطروسکی
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای سفیر.
با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز انجناب را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهد.
(مضمون عین یادداشت نمره 3 سفارت شوروی (
به نام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم.
با تقدیم احترامات امضا م. ع فروغی
یادداشت نمره 4
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای وزیر
چون در جریان مذاکرات راجع بانعقاد قرارداد اقامت و تجارت بین مملکتین اظهار میل فرموده بودید که موسسات اقتصادی شوروی از حقی که قرارداد برای صدور فرشهای ایرانی بدون الزام فروش اسعار حاصله از معاملات بانها داده است بلا محدودیت استفاده ننمایند لهذا محض استرضای خاطر محترم با کمال توقیر اطلاع میدهم که موسسات اقتصادی شوروی در مدت اجرای قرارداد مزبور از حقی که برای صدور فرش بدون الزام فروشاسعار حاصله بانها داده شده فقط در حدود 20 درصد از مجموع صادرات فرشهای ایرانی استفاده خواهند نمود.
با تقدیم احترامات ا. پطروسکی
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای سفیر کبیر
با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز ان جناب را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهم
(مضمون عین یادداشت نمره 4 سفارت شوروی(
به نام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم
با تقدیم احترامات امضا م. ع فروغی
یادداشت نمره 5
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای وزیر
عطف ببند 2 ماده 12 قرارداد اقامت و تجارت که امروز بامضا رسیده است با کمال توقیر خاطر محترم را باین موضوع جلب مینماید که چون درجماهیر شوروی انحصار تجارت خارجی برقرار است مالالتجارههائی که از خارج وارد میشوند فقط از طرف موسسات دولتی که حق خرید مالالتجاره از طرف دولت بانها اعطاء شده است خریداری میشود بنابراین تجار ایرانی که با موسسات اقتصادی شوروی معامله مینمایند مجبورند قبل از واردکردن مالالتجاره بخاک شوروی راجع بشرایط امر معامله جداگانه با موسسات مربوطه اقتصادی شوروی که حق معامله با ایران دارند قرارهای لازم رابگذراند.
این ترتیب لازم است تا احتراز شود از اینکه تجار ایرانی قبل از انعقاد قرارهای لازم با موسسات مربوطه اقتصادی جماهیر شوروی مالالتجاره بانها وارد کرده و بالنتیجه مجبور شوند مالالتجارهها را بخارحه حمل نموده و متحمل خسارت عمده تجارتی گردند.
با تقدیم احترامات امضا ا. پطروسکی
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای سفیر کبیر
با کمال احترام وصول یادداشت مورخ امروز آنجناب را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهم.
(مضمون عین یادداشت نمره 5 سفارت اتحاد جماهیر شوروی(
به نام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم.
-امضا م. ع فروغی
طهران مورخ 27 اکتبر 1931 یادداشت نمره 6
آقای وزیر
در موقع امضای قرارداد اقامت و تجارت بین اتحاد جماهیر شوروی و ایران بنا بامر دولت خود با کمال توقیر مراتب ذیل را به اطلاع دولت ایرانمیرسانم
وارد کردن تریاک و مشتقات آن بخاک جماهیر شوروی همچنین صادر کردن آنها از خاک شوروی بایران کماکان ممنوع میباشد نظر به اینکه عده ازممالک وارد کردن تریاک را بخاک خود جزء نسبت بمقداری از تریاک و مشتقات آن که جواز ورودی مخصوصی برای آن اعطاء شده باشد منع میکنند دولت جماهیر شوروی ترانزیت تریاک و مشتقات آن را که از ایران بمقصد چنین ممالکی حمل میشود اجازه خواهد داد مشروط به اینکه اتحادجماهیر شوروی از حمل آنها مطلع بوده و اجازهنامه ورود در طهران بموسسه مربوطه شوروی ارائه گردد.
بدیهی است از رد و قبول ممالک مقصد نسبت به محمولات تریاک و مشتقات آن که از خاک دولت شوروی به طور ترانزیت حمل شود مسئولیتی برعهده جماهیر شوروی و موسسات آن وارد نخواهد بود.
با تقدیم احترامات امضا ا. پطروسکی
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای سفیر کبیر
با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز آن جناب را که بمضمون ذیل است اطلاع میدهم.
(مضمون عین یادداشت نمره 6 سفارت اتحاد جماهیر شوروی(
به نام دولت خود از این اطلاع اتخاذ سند مینمایم.
با تقدیم احترامات... امضا م. ع فروغی
یادداشت نمره 7
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای سفیر کبیر.
نظر به اینکه بحر خزر که دولتین آن را یک دریای ایرانی و شوروی محسوب میدارند برای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دارای یک حیثیتخاصی است با کمال توقیر به اطلاع خاطر محترم میرسانم که دولت متبوعه دوستدار اقدامات لازمه را به عمل خواهد اورد تا اتباع ممالک ثالثی که دربنادر دریای مزبور در خدمت او میباشند توقف خود را در این بنادر مصروف بمقاصدی ننمایند که از حدود مشاغل محوله بانها از طرف دولت متبوعدوستدار تجاوز نماید.
با تقدیم احترامات... امضا م. ع فروغی
طهران مورخ 27 اکتبر 1931 جواب یادداشت نمره 7
آقای وزیر
با کمال توقیر وصول یادداشت مورخ امروز آن جناب اشرف عالی را که مضمون آن به قرار ذیل است. به اطلاع خاطر محترم میرساند
نظر به اینکه بحر خزر که دولتین آن را یک دریای ایرانی و شوروی محسوب میدارند برای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دارای یک حیثیتخاصی است با کمال توقیر به اطلاع حاطر محترم میرساند که دولت متبوعه دوستدار اقدامات لازمه را به عمل خواهد آورد تا اتباع ممالک ثالثی که دربنادر دریای مزبور در خدمت او میباشند توقف خود را در این بنادر مصروف بمقاصدی ننمایند که از حدود مشاغل محوله بانها از طرف دولت متبوعدوستدار تجاوز نماید. به نام دولت خود از این اعلام اطلاع حاصل نمودم
با تقدیم احترامات...... امضا ا. پطروسکی
طهران 27 اکتبر 1931 یادداشت نمره 8
آقای وزیر
بنا بامر دولت خود با کمال توقیر به اطلاع خاطر محترم میرساند که اتحاد جماهیر شوروی کلیه حقوق خود را نسبت بسفائن جنگی و تجارتیمتعلق به دولت سابق امپراطوری روسیه و همچنین نسبت بکشتیهائی که بر طبق احکام مربوطه بملی کردن Decret De nationalisationکشتیهای تجارتی که مال دولت شدهاند و بدون رضایت دولت اتحاد جماهیر شوروی کشتیهای مزبور را بخارجه برده و در آنجا فروخته و یا به نحوی از انحاء از مالکیت مقامات دولتی شوروی خود را خارج کرده باشند محفوظ میدارد.
با تقدیم احترامات امضا ا. پطروسکی
طهران 27 اکتبر 1931 جواب یادداشت نمره 8
آقای سفیر کبیر
با کمال احترام خاطر آن جناب را مستحضر میسازم که دولت متبوعه دوستدار از مفاد اعلامیه مندرجه در یادداشت مورخه امروز آن جناب راجع بحقیکه دولت اتحاد جماهیر شوروی نسبت بسفائن جنگی و تجارتی که به دولت سابق امپراطوری روسیه متعلق بودهاند همچنین نسبت بسفائنیکه بر طبق احکام مربوطه بملی کردن کشتیهای تجارتی مال دولت شدهاند محفوظ میدارد اتخاذ سند نمود.
با تقدیم احترامات...... امضا م. ع فروغی
یادداشت نمره 9
طهران 27 مورخه اکتبر 1931
آقای وزیر
نظر به اینکه دولت متبوعه دوستدار ترقیات آتیه بندر شاه و منافع اداره بحری و سایر موسسات حمل و نقل شوروی را در توسعه مبادلات تجارتی بین جماهیر شوروی و ایران مورد توجه قرار داده است با کمال توقیر از دولت ایران خواهشمند است مقداری زمین با شرایطی که بین مقامات مربوطه ایرانی و اداره بحری و موسسات حمل و نقل مزبور معین خواهد گردید برای احتیاجات اداره بحری و موسسات مذکوره به طور اجاره واگذار نماید
با تقدیم احترامات....... امضا ا. پطروسکی
جواب یادداشت نمره 9
طهران 27 اکتبر 1931
آقای سفیر کبیر.
در جواب یادداشت مورخ امروز آنجناب راجع به اجاره مقداری زمین در بندر شاه برای احتیاجات تجارتی اداره بحری و سایر موسسات حمل و نقلشوروی خاطر عالی را مستحضر میسازم که دولت متبوعه دوستدار حاضر است رضایت خاطر دولت اتحاد جماهیر شوروی را فراهم سازد.
بدیهی است شرایط اجاره اراضی را که دولت متبوعه دوستدار باختیار اداره بحری و موسسات حمل و نقل مذکوره فوق خواهد گذاشت باید بمقامات مربوطه ایرانی و موسسات مزبوره بین یکدیکر مقرر دارند
با تقدیم احترامات… امضا م. ع فروغی
یادداشت نمره 10
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای وزیر
در موقع امضای قرارداد اقامت و تجارت منعقده بین جماهیر شوروی و ایران که موجب توسعه روابط اقتصادی مملکتین خواهد بود امیدوارم دولتایران نیز مانند دولت اتحاد جماهیر شوروی در حدود امکان اقدامات لازمه را برای بهبودی وضعیت راههائی که مملکتین را بهم مربوط میسازند به عمل خواهد آورد. مخصوصا توجه جناب اشرف عالی را ببدی بعضی از قسمتهای راه بین مشهد و عشقاباد جلب نموده و امیدوارم دولت ایراناهتمام لازم را برای بهبودی راه مزبور مبذول خواهد فرمود.
با تقدیم احترامات امضاء. ا. پطروسکی
جواب یادداشت نمره 10
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آاقای سفیر کبیر
در جواب یادداشت امروز انجناب راجع به راههائی که ایران را باتحاد جماهیر شوروی متصل میسازد با کمال توقیر خاطر محترم را مستحضرمیسازم نظر به اینکه پرگرام ساختمان و نگاهداری راهها در ایران یکی از مسائل داخلی مملکتی است که مورد توجه مخصوص دولت ایران میباشد ونظر به منافع - متقابلی که مملکتین در ازدیاد و توسعه روابط تجارتی خود دارند میتوانید اطمینان داشته باشید که دولت متبوعه دوستدار با توجهی که به منافع خود دارد در حدود امکان مراقب جدی را در نگاهداری راههائیکه مملکتین را بهم اتصال میدهد منجمله راه بین مشهد و عشقآباد که دریادداشت امروزی بان اشاره نمودهاید به عمل خواهد آورد.
با تقدیم احترامات امضا م. ع فروغی
یادداشت نمره 11
طهران مورخ 27 اکتبر 1931
آقای وزیر
با کمال توقیر به اطلاع خاطر محترم میرساند که شرکت پرسآذنفط برای تحصیل اجازه ایجاد یک اسکله و ساختانهای دیگر در بندر پهلوی برای احتیاجات خود بیش از یک سال است در پیشگاه ادارات مربوطه ایرانی مشغول اقدامات بوده ولی نتیجه مطلوبه حاصل نشده و شرکت مزبوره دچارمشکلات گردیده است
با اطلاع خاطر محترم از مراتب فوق تمنا دارم لطفا علت این رفتار مقامات مربوطه ایرانی را نسبت بتقاضاهای شرکت پرسآذ نفظ بدوستدار اشعارفرمایند
با تقدیم احترامات امضا ا. پطروسکی
جواب یادداشت نمره 11
طهران 27 اکتبر 1931
آقای سفیر کبیر
در جواب مراسله آنجناب مورخه امروز راجع بتقاضای پرس آذنفط که در پهلوی برای حوائج کارهای خود اسکله و تاسیسات دیکرداشته باشد و مشکلاتی برای او پیش آمده است محترما تصدیع میدهد که دولت ایران مخالفتی ندارد که موسسات شوروی که در ایران نفتمیفروشند تاسیسات داشته باشند و بنابراین مانعی نیست دراینکه تقاضای موسسه مزبوره در پهلوی پذیرفته شود در این خصوص تعلیمات به وزارت طرق داده شده است که این قضیه را تسویه نماید.
با تقدیم احترامات فائقه م.ع فروغی
اجازه مبادله قرارداد اقامت و تجارت و بحرپیمائی منعقده بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و پروتکل اختتامیه و مراسلات منضمه آن درجلسه دهم اسفند ماه 1310 شمسی داده شده است
رئیس مجلس شورای ملی - دادگر