آیین‌نامه مرخصیها

هیات وزیران در جلسه مورخ 22/7/46 به استناد ماده 50 قانون استخدام کشوری بنا به پیشنهاد شماره 9579/ دح 10/7/46 سازمان امور اداری و استخدامی کشور آیین نامه مرخصی‌ها مشتمل بر چهار فصل و 44 ماده را به شرح پیوست تصویب نمودند.

وزیر مشاور - دکتر محمود کشفیان

آیین نامه مرخصیها

فصل یکم - مرخصی استحقاقی

ماده 1- مرخصی استحقاقی مستخدم از نخستین ماه خدمت آزمایشی به نسبت مدت خدمت به او تعلق میگیرد و پس از پایان دوره آزمایش طبق مقررات این آیین نامه جزئاً یا کلا قابل استفاده است.

ماده 2- حداقل مدت استفاده از مرخصی استحقاقی یک روز تمام است.

تبصره (الحاقی 1368/09/05)- بانوانی که فرزند شیرخوار داشته و فرزند آنها از شیر مادر استفاده می‌نمایند، می‌توانند تا هنگام دو سالگی فرزند شیرخوار خود، از مرخصی‌ساعتی تا سقف مرخصی استحقاقی (‌شامل مرخصی استحقاقی سالیانه به اضافه مرخصی ذخیره شده) خود استفاده نمایند.

ماده 3- در اعطاء دو مرخصی استحقاقی باید حداقل یک روز غیر تعطیل فاصله باشد.

ماده 4- کارگزینی‌های وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی مکلفند در فروردین هر سال جدول اسامی مستخدمین ادارات را که متضمن مدت مرخصی استحقاقی هریک از آنان باشد تنظیم کنند و برای روسای ادارات مربوط ارسال دارند.

ماده 5- رئیس اداره از لحاظ این آیین نامه، مدیر هر واحد سازمانی مشمول قانون استخدام کشوری است که بدون در نظر گرفتن موقع و عنوان آن واحد، اختیار اخذ تصمیم درباره مرخصی‌های مستخدمین حوزه مدیریت خود را از طرف وزیریا رئیس موسسه دولتی دارا باشد.

ماده 6 (اصلاحی 1368/09/05)- استفاده از مرخصی استحقاقی موکول به تقاضای کتبی مستخدم و موافقت کتبی رئیس واحد مربوط و در غیاب او معاون وی است هر کارمند‌موظف است در طول سال مرخصی استحقاقی سالیانه خود را درخواست نماید و رئیس یا معاون واحد مربوط نیز موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند تا امکان‌استفاده کارمندان از مرخصی سالیانه «‌به میزان استحقاق» فراهم گردد و با درخواست ایشان در این زمینه با در نظر گرفتن زمان مناسب، موافقت نماید.

ماده 7- هرگاه رئیس اداره بنا بمصالح اداری با تقاضای مرخصی مستخدم از حیث مدت یا موقع استفاده موافقت نکند اعطای آن را با توافق مستخدم بوقت دیگری که از تاریخ مورد تقاضای اولیه وی بیش از شش ماه فاصله نداشته باشد موکول میکند، در صورت عدم توافق این مرخصی ذخیره خواهد شد.

ماده 8- هر مستخدمی که تحصیل مرخصی نموده، باید از تمام آن مرخصی استفاده کند مگر آنکه بنا به ضرورت، رئیس اداره مربوط او را دعوت به کار نماید که در این صورت نسبت به مرخصی استفاده نشده باید طبق ماده 7 عمل شود.

ماده 9- هیچ مستخدمی به اختیار نمیتواند در هر سال بیش از پانزده روز از مرخصی استحقاقی سالانه خود را ذخیره نماید و هرگاه از بقیه مرخصی مذکور باختیار استفاده نکند مدت زائد بر پانزده روز ذخیره نخواهد شد.

ماده 10- حداکثر مدتی که مستخدم در سال میتواند از مرخصی استحقاقی همان سال و مرخصی استحقاقی ذخیره شده استفاده نماید جمعاً از چهار ماه تجاوز نخواهد کرد. چنین مستخدمی هر گاه بخواهد از باقیمانده مرخصی ذخیره شده خود نیز استفاده نماید باید حداقل یک سال تمام خدمت کرده باشد.

ماده 11- مستخدمی که در حال مرخصی استحقاقی است میتواند تقاضا کند مرخصی او تمدید شود. موافقت با این تقاضا مستلزم رعایت ماده 10 این آیین نامه خواهد بود.

ماده 12- در صورتی که تصمیم رئیس اداره در مورد تمدید مرخصی به مستخدم ابلاغ نشده باشد مستخدم مکلف است در پایان مدت مرخصی در پست خود حاضر شود و عدم حضور وی اگر بدون اطلاع و عذر موجه باشد ترک خدمت محسوب خواهد شد.

ماده 13- حفظ پست ثابت سازمانی مستخدمی که در حال استفاده از مرخصی استحقاقی است الزامی میباشد و در این مدت، رئیس اداره وظایف او را به مستخدم یا مستخدمین دیگر محول میکند.

ماده 14- با مستخدمی که در حال استفاده از مرخصی استحقاقی بیمار شود مطابق مقررات، فصل دوم و نسبت به مدت مرخصی استحقاقی استفاده نشده وی طبق ماده 7 این آیین نامه رفتار خواهد شد.

ماده 15 (اصلاحی 1368/09/05)- موافقت با تقاضای مرخصی استحقاقی استفاده نشده مستخدمین در هنگام بازنشستگی با رعایت مقررات مربوط الزامی است و در این مورد‌حفظ پست سازمانی مستخدم ضروری نمی‌باشد.

تبصره (الحاقی 1368/09/05)- در مورد مشمولین ماده 77 قانون استخدام کشوری، اعطاء مرخصی موکول به آن است که مستخدم در مهلت مناسبی قبل از رسیدن به سن‌شصت و پنج سالگی تقاضای مرخصی کرده باشد.

ماده 16(منسوخ 1368/09/05)- وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی باید قبل از بازنشسته کردن مستخدم طبق ماده‌های 76 و 77 قانون استخدام کشوری، مرخصی استحقاقی استفاده نشده وی را اعطاء نمایند. در مورد مشمولین ماده 77 اعطاء مرخصی موکول است به آنکه مستخدم در مهلت متناسبی قبل از رسیدن به سن شصت و پنج سالگی تقاضای مرخصی کرده باشد.

ماده 16(اصلاحی 1368/09/05)- حداکثر مدت مرخصی موضوع ماده‌های 15 و 16 این آیین نامه از چهار ماه تجاوز نخواهد کرد و در این مواد حفظ پست سازمانی مستخدم ضروری نیست.

تبصره (الحاقی 1368/09/05)- در صورتی که بدلیل حساسیت شغلی، با رعایت سایر مواد این آییننامه و به تشخیص دستگاه، موافقت با مرخصی مستخدم امکانپذیر نباشد‌و میزان ذخیره مرخصی مستخدم بیش از چهار ماه گردد، صرفاً آن میزان از مرخصی مذکور که از تاریخ ابلاغ این آییننامه به بعد مازاد بر چهار ماه شده‌است. از محدودیت چهار ماه مندرج در این ماده مستثنی می‌باشد.

ماده 17(اصلاحی 1368/09/05)- تعطیلات فصلی مستخدمین رسته آموزشی و دیگر مستخدمینی که از این نوع تعطیلات استفاده میکنند تا میزان یکماه در سال به حساب مرخصی استحقاقی آنان در همان سال منظور میشود.این قبیل مستخدمین چنانچه در طول سال به عللی به میزان متر از تعطیلات فصلی استفاده نمایند ملزم می‌باشند با درخواست مرخصی، مازاد مدت تا‌یکماه را در طول سال تحصیلی از مرخصی استحقاقی با رعایت مقررات این آییننامه استفاده نمایند و چنانچه رئیس اداره یا معاون اداری و مالی وی‌بنا به مصالح اداری با درخواست مرخصی مزبور موافقت ننماید و بدین وسیله امکان استفاده از این مرخصی تا پایان سال تحصیلی برای فرد فراهم‌نگردد، این مرخصی برای سال بعد ذخیره خواهد شد. اجرای مفاد این ماده از تاریخ ابلاغ می‌باشد.

تبصره (اصلاحی 1382/11/29)- اعطای مرخصی استحقاقی به میزان حداکثر یک ماه علاو‌ه بر مرخصی استحقاقی مورد اشاره در فصل یکم این آیین‌نامه، به مشمولین طرح طبقه‌بندی مشاغل معلمان برای یک بار در طول دو‌ره خدمت فقط به منظور انجام مناسک حج تمتع (حج و‌اجب) در ایام تشرف به مکه مکرمه و مدینه منوره با رعایت سایر مقررات این فصل امکان‌پذیر خواهد بود و این نوع مرخصی قابل ذخیره نمی‌باشد.
مفاد این تبصره از ابتدای سال 1382 لازم‌الاجرا می‌باشد.

ماده 18(اصلاحی 1368/09/05)- حقوق و فوق العاده‌های ایام مرخصی استحقاقی مستخدم که به مدت خدمت خارج از کشوری وی تعلق میگیرد در صورتی که آن مرخصی در خارج از کشور مورد استفاده واقع شود به ارز قابل پرداخت است.

ماده 19(اصلاحی 1375/03/16)- به مرخصی استعلاجی که از چهار ماه تجاوز نماید نسبت به مدت زائد بر چهار ماه و به دوران مرخصی بدون حقوق و آمادگی بخدمت و تعلیق و انفصال و خدمت زیر پرچم و غیبت موجه مرخصی استحقاقی تعلق نمیگیرد. معذوریت بانوان باردار که وضع حمل آنان دوقلو به بالا باشد مشمول محدودیت چهار ماه موضوع این ماده نمی‌باشد.

ماده 20(اصلاحی 1368/09/05)- مرخصی استحقاقی ای که مستخدمین تا تاریخ تصویب این آییننامه ذخیره کرده اند محفوظ است ولی ترتیب استفاده از آن تابع مقررات این آیین نامه خواهد بود.

تبصره (الحاقی 1368/09/05)- کارکنان غیر رسمی دستگاههای دولتی که طبق مقررات قانونی به استخدام رسمی پذیرفته می‌شوند، چنانچه قبل از پذیرفته شدن به استخدام‌رسمی، حسب مقررات یا مفاد قرارداد استخدامی حاکم بر وضعیت خود حق استفاده از مرخصی استحقاقی را داشته و این مرخصی طبق همان مقررات قابل ذخیره شدن بوده و ذخیره نیز شده باشد، پس از تبدیل وضع می‌توانند با رعایت مقررات این فصل از مرخصی ذخیره شده مذکور استفاده نمایند.

فصل دوم - مرخصی استعلاجی

ماده 21 (اصلاحی 1368/09/05)- هر گاه مستخدم شاغل بیمار شود و آن بیماری مانع از خدمت او باشد باید مراتب را در کوتاهترین مدت ممکن به اداره متبوع اطلاع دهد و در‌موارد کمتر از ده روز گواهی پزشک را در اولین روز پس از مراجعه به محل خدمت و در موارد ده روز و بیشتر، در پایان روز دهم به رئیس یا معاون واحد‌مربوطه» جهت ارجاع به کارگزینی ارسال دارد.

ماده 22(اصلاحی 1368/09/05)- کارگزینی مکلف است گواهی پزشک معالج مستخدم را برای اظهار نظر نزد پزشک معتمد وزارتخانه یا موسسه دولتی متبوع ارسال دارد و در صورتی که مفاد گواهی مورد تائید قرار گیرد حکم مرخصی استعلاجی را صادر نماید.

تبصره 1 (الحاقی 1368/09/05)- در صورتی که دستگاه ذیربط پزشک معتمد در اختیار نداشته باشد، سازمانهای منطقه‌ای بهداشت و درمان استان مکلف به همکاری و معرفی‌پزشک معتمد از میان پزشکان سازمان خواهند بود.

تبصره 2 (الحاقی 1368/09/05)- اگر مستخدم به نظر دستگاه ذیربط معترض باشد موضوع به کمیسیون پزشکی ارجاع می‌شود و نظر این کمیسیون قطعی خواهد بود.

ماده 24(منسوخ 1368/09/05)- هرگاه گواهی پزشک معالج از لحاظ عدم توانائی مستخدم به انجام دادن خدمت یا مدت معذوریت مورد تردید پزشک معتمد باشد. وی مستخدم را معاینه و از طرق مقتضی حقیقت را احراز خواهد نمود.

ماده 25(منسوخ 1368/09/05)- در صورتی که پزشک معتمد گواهی پزشک معالج را تائید نکند نظر خود را به مستخدم و کارگزینی اعلام خواهد کرد. اگر مستخدم به نظر پزشک معتمد معترض باشد اختلاف به کمیسیون پزشکی ارجاع می‌شود و تا وقتی که نظر کمیسیون پزشکی اعلام نگردیده مستخدم باید طبق نظر پزشک معتمد عمل کند.

ماده 23 (اصلاحی 1368/09/05)- کمیسیون پزشکی حداقل مرکب از سه نفر پزشک خواهد بود که بنا به درخواست دستگاه متبوع مستخدم و با توجه به نوع بیماری توسط سازمانهای منطقه‌ای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعیین خواهد شد. سازمانهای مذکور مکلفند در اسرع وقت کمیسیون را تشکیل و نتیجه را به دستگاه ذیربط اعلام نمایند.

ماده 27(منسوخ 1368/09/05)- اعضاء کمیسیون پزشکی از بین پزشکانی که در اختیار وزارتخانه یا موسسه دولتی محل خدمت مستخدم بیمار هستند انتخاب خواهند شد. در مواردی که وزارتخانه یا موسسه دولتی پزشک مخصوص در اختیار نداشته باشد از وزارت بهداری استمداد میکند و در این صورت وزارت بهداری مکلف است از پزشکانی که در خدمت دارد برای شرکت در کمیسیون مامور نماید.

ماده 28(منسوخ 1368/09/05)- وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی میتوانند در هر یک از نقاط خارج از مرکز که لازم بدانند اقدام به تشکیل کمیسیون پزشکی بنمایند. تکلیف وزارت بهداری در نقاط مزبور به عهده بهداری محل خواهد بود.

ماده 24 (اصلاحی 1368/09/05)- تشخیص ابتلاء مستخدم به بیماری صعب العلاج و تعیین مدت معذوریت وی به عهده کمیسیون پزشکی است. حداکثر مدت این معذوریت در هر نوبت شش ماه است و قابل تمدید خواهد بود.

ماده 25 (اصلاحی 1368/09/05)- در هر مورد که موضوع به کمیسیون پزشکی ارجاع می‌شود نظر کمیسیون که باتفاقیا به اکثریت اتخاذ شود قاطع خواهد بود.

ماده 26 (اصلاحی 1374/06/12)- به بانوان باردار برای هر بار وضع حمل تا سه فرزند، سه ماه معذوریت و برای فرزند چهارم به بعد دو ماه معذوریت و برای وضع حمل دوقلو چهار ماه و برای وضع حمل دوقلو به بالا یک سال معذوریت با استفاده از حقوق و فوق العاده های مربوط داده می‌شود. معذوریت وضع حمل جزو مرخصی استعلاجی محسوب می‌شود و تشخیص تاریخ شروع آن بر عهده پزشک معالج است.

ماده 27(اصلاحی 1375/03/16)- به مستخدمی که از مرخصی استعلاجی استفاده می‌نماید تا چهار ماه و در صورتی که به علت ابتلا به بیماری صعب العلاج یا زایمان فرزندان توامان (وفق مفاد ماده (26) اصلاحی آیین‌نامه مرخصیها) مرخصی استعلاجی وی بیش از چهار ماه باشد، تا حداکثر یک سال حقوق و فوق العاده های مربوط و مورد بیماریهای صعب العلاج در مدت زاید بر یک سال تا هنگامی که مشمول ماده (79) قانون استخدام کشوری قرار نگرفته است فقط حقوق پرداخت می‌گردد.

ماده 28(اصلاحی 1368/09/05)- حقوق و فوق العاده‌های مستخدمینی که در خارج از کشور به حالت اشتغال با ماموریت خدمت میکنند در مدت مرخصی استعلاجی تا دو ماه به ارز و در مدت زائد بر آن با رعایت ماده 32 بریال پرداخت خواهد شد.

ماده 29(اصلاحی 1368/09/05)- گواهینامه ای که در مورد بیماری مستخدم در خارج از کشور صادر شده، باید از حیث صحت صدور بتصدیق سفارتخانه یا کنسولگری ایران در محل برسد. هرگاه مفاد چنین گواهینامه ای مورد تردید پزشک معتمد قرار گیرد موضوع در کمیسیون پزشکی برای اظهار نظر قطعی مطرح می‌شود.

ماده 30 (اصلاحی 1368/09/05)- مرخصی استعلاجی مستخدم در صورتی که بیماری او ادامه یابد با رعایت مقررات این فصل قابل تمدید است.

ماده 31(اصلاحی 1375/03/16)- جز مستخدمان موضوع ماده (26) این آیین‌نامه حفظ پست ثابت سازمانی مستخدمی که از مرخصی استعلاجی استفاده میکند بیش از چهار ماه الزامی نیست.

فصل سوم - مرخصی بدون حقوق

ماده 32(اصلاحی 1368/09/05)- استفاده از مرخصی بدون حقوق موقوف به اختتام دوره آزمایشی است و فقط در موارد زیر ممکن خواهد بود:
1- مستخدم استحقاق مرخصی نداشته باشد و احتیاجش به استفاده از مرخصی مسلم شود.
2- مستخدم قصد ادامه تحصیل داشته باشد و مدارک لازم را ارائه نماید.
3- مستخدم ناگزیر باشد به اتفاق همسرش به خارج از محل خدمت خود مسافرت کند.
4- مستخدم پس از استفاده از چهار ماه مرخصی استعلاجی سالانه به سبب ادامه همان بیماری یا ابتلاء به بیماری دیگر قادر بخدمت نباشد و بیماری او هم صعب العلاج تشخیص نشود.

تبصره (اصلاحی 1368/09/05)- اعطای مرخصی بدون حقوق به مستخدمین آزمایشی که در طول خدمت آزمایشی با ارائه مدارک و به تشخیص موسسه متبوع خود نیاز به‌استفاده از مرخصی بدون حقوق داشته باشند حداکثر تا دو ماه متوالی با رعایت سایر مقررات این فصل امکان‌پذیر خواهد بود.

ماده 33(اصلاحی 1368/09/05)- مستخدم باید تقاضا نامه استفاده از مرخصی بدون حقوق را با ذکر علت و مدت آن توسط رئیس اداره خود به وزارتخانه یا موسسه دولتی متبوع ارسال نماید. وزارتخانه یا موسسه دولتی تصمیم لازم را در این باره اتخاذ و در صورت موافقت حکم مرخصی بدون استفاده از حقوق را با رعایت تبصره 2 ماده 49 قانون استخدام کشوری صادر خواهد کرد.

فصل چهارم - مقررات مختلفه

ماده 34(اصلاحی 1368/09/05)- در احتساب مرخصی روز و ماه و سال مطابق تقویم رسمی کشوری است و در مرخصی روزانه ماه سی روز حساب می‌شود.

ماده 35 (اصلاحی 1368/09/05)- روزهای تعطیل که طی مدت مرخصی واقع است جزء مدت مرخصی محسوب می‌شود.

ماده 36(اصلاحی 1368/09/05)- پرداخت حقوق و فوق العاده‌های مدت مرخصی قبل از صدور حکم مرخصی ممنوع است.

تبصره 1 (اصلاحی 1375/03/16)- فوق‌العاده‌هائی که در ایام مرخصی استعلاجی که از چهار ماه در یک سال تجاوز نکند و همچنین در ایام مرخصی استحقاقی حسب مورد‌قابل پرداخت است به شرح زیر است:
- فوق‌العاده شغل موضوع ماده 38 قانون استخدام کشوری ضمن رعایت مقررات مربوط.
- فوق‌العاده‌های موضوع بندهای ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ و د ماده 39 قانون استخدام کشوری.مستخدمان موضوع ماده (26) مشمول محدودیت چهار ماه موضوع این تبصره نمی‌باشند.

ماده 37 (اصلاحی 1368/09/05)- عدم حضور مستخدم در پست خود که مدت آن از سه روز تجاوز ننماید و مستند به عللی از قبیل آنچه که ذیلاً درج می‌شود باشد، موجه شناخته خواهد شد.
1- بیماری او.
2- صدمات ناشی از حوادث که به او یا پدر یا مادر یا همسر یا فرزندان او وارد آمده باشد.
3- بیماری شدید پدر یا مادر یا همسر یا فرزندان.
4- فوت خویشاوندان تا درجه 2 از طبقه 2.
5- دارا شدن فرزند
6- ازدواج او و فرزندانش.
تشخیص صحت و سقم جهات ادعائی مستخدم به عهده رئیس اداره است. در صورتی که صحت ادعا تصدیق شود غیبت مستخدم برحسب علت جزو مرخصی استحقاقی یا استعلاجی وی محسوب و حکم لازم در این مورد صادر خواهد شد.

ماده 38(اصلاحی 1368/09/05)- هرگونه تغییری در این آیین نامه منوط به پیشنهاد سازمان امور اداری و استخدامی کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود.

ماده 39 (اصلاحی 1368/09/05)- از تاریخ تصویب این آیین نامه مقررات قبلی راجع به مرخصی مستخدمین رسمی مشمول قانون استخدام کشوری ملغی است.

دریافت فایل پی‌دی‌اف