تاریخ نظریه: 1405/03/18
شماره نظریه: 7/1405/59
شماره پرونده: 1405-168-59ک
استعلام:
مطابق ماده 427 قانون آیین دادرسی کیفری جرایم تعزیری درجه هشت و دیات کمتر از ده درصد دیه کامل لسان قطعی و غیر قابل تجدیدنظرخواهی می‌باشند. و در ماده 429 قانون مزبور تصریح شده است که در مواردی که رای دادگاه توام با محکومیت به پرداخت دیه ارش یا ضرر و زیان است هرگاه یکی از جنبه‌های مزبور قابل تجدیدنظر یا فرجام باشد جنبه‌های دیگر رای نیز به تبع آن حسب مورد قابل تجدیدنظر یا فرجام است. حال سوال این است که مثلاً دیه یا ارش کمتر از ده درصد به همراه توهین مورد حکم محکومیت قرار گرفته است. در این گونه موارد وقتی تجدیدنظرخواهی از کل رای مطرح می‌گردد آیا صرفاً بزه توهین قابل تجدیدنظرخواهی می‌باشد و دیه همچنان قطعی است؟ یا هر دو مورد قابل تجدیدنظرخواهی می‌باشد؟ چرا که در برخی رویه‌های همکاران محترم قضایی تجدید ملاحظه می"ردد صرفاً به بزه توهین رسیدگی کرده و نسبت به دیه قرار رد تجدیدنظرخواهی صادر می‌نمایند.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
با عنایت به ماده 428 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، معیار قابلیت تجدید نظر آراء دادگاه‌های کیفری، «مجازات قانونی جرم» یا «جرایمی» است که شخص متهم به ارتکاب آن است؛ از مواد 8، 9، 429، 436 و تبصره آن از قانون یاد‌شده چنین مستفاد است که حکم موضوع ماده 429 این قانون در خصوص تجدید نظرخواهی تبعی؛ ناظر به وضعیتی است که محکومیت کیفری و همراه آن، محکومیت به پرداخت ضرر و زیان ناشی از جرم یا دیه و یا ارش، ناشی از ارتکاب رفتار (فعل) مجرمانه واحدی است که به موجب قانون واجد دو جنبه (حیثیت) عمومی و خصوصی است که قابلیت تجدید نظر هر یک از دو جنبه عمومی و خصوصی بر دیگری موثر است و بر عکس؛ بنابراین، در مواردی مانند فرض سوال که ناظر به موارد تعدد جرم است، قابلیت تجدید نظرخواهی هر یک از جرائم ارتکابی، در وضعیت دیگر جرائم تاثیری ندارد و مثال مذکور در فرض استعلام (محکومیت به پرداخت دیه یا ارش کمتر از ده درصد و محکومیت بابت توهین) از قلمرو شمول ماده 429 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 خروج موضوعی دارد.