آیین‌نامه اجرایی انتخابات شوراهای اسلامی شهر و شهرک

تصمیم نمایندگان ویژه رئیس جمهور در مورد اصلاحات آیین‌نامه اجرایی قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران - مصوب 1375/3/1 - که در جلسه مورخ 1377/9/29 به استناد تصویبنامه شماره 59468/ت20529ه- مورخ 1377/9/17 هیات وزیران اتخاذ گردیده است، به شرح زیر ابلاغ می‌شود:

فصل اول : کلیات

ماده 1 - در این آیین‌نامه عنوان "قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران "به اختصار "قانون " نامیده می‌شود.

ماده 2 - مقصود از عبارت "شورا" در این آیین‌نامه، شوراهای اسلامی "شهر و شهرک "می باشد.

ماده 3 - تاریخ شروع دوره هر شورا، موضوع ماده (3) قانون، تاریخ تشکیل اولین جلسه رسمی همان شورا موضوع ماده (16) قانون خواهد بود.

تبصره - چنانچه به استناد ماده (31) قانون، انتخابات میان دوره ای برگزار شود، فعالیت شورای تشکیل شده برای باقیمانده همان دوره خواهد بود.

ماده 4 - تعداد اعضای علی البدل شوراها، موضوع ماده (8) قانون، به شرح زیر تعیین می‌شود:
1 - شوراهای دارای 3 نفر عضو اصلی، 2 نفر.
2 - شوراهای دارای 5 نفر عضو اصلی، 3 نفر.
3 - شوراهای دارای 7 نفر عضو اصلی، 4 نفر.
4 - شوراهای دارای 9 و 11 نفر عضو اصلی، 5 نفر.
5 - شورای شهر تهران، 6 نفر.

ماده 5 - هر یک از مکانهای جمعیتی که طبق تصویبنامه هیات وزیران شهر شناخته شود و شهرکهای موضوع ماده (13) قانون و تبصره ذیل آن به عنوان یک حوزه انتخابیه محسوب می‌شود.

ماده 6 - وزارت مسکن و شهرسازی مکلف است فهرست اسامی و مشخصات شهرکهای موضوع ماده (13) قانون را در اختیار وزارت کشور قرار دهد.

تبصره - فهرست اسامی و مشخصات مکانهای جمعیتی موضوع تبصره ذیل ماده (13) قانون توسط فرماندار تهیه و به وزارت کشور ارسال می‌شود تا بنا به تشخیص وزارت کشور، انتخابات به منظور تشکیل شوراهای اسلامی شهرک در آنها برگزار شود.

ماده 7 - در صورتی که انتخابات چند حوزه انتخابیه موضوع ماده (5) این آیین‌نامه به طور همزمان برگزار شود، به منظور حفظ استقلال انتخابات هر حوزه، کلیه اقدامات از قبیل صدور آگهی ها و تنظیم صورتجلسه ها برای هر یک از حوزه ها به صورت مستقل انجام و سوابق انتخاباتی هر حوزه جداگانه نگهداری می‌شود.

ماده 8 - اخذ رای در یکی از روزهای تعطیل رسمی انجام خواهد شد و مدت زمان آن حداقل هشت ساعت خواهد بود.

تبصره - مدت زمان اخذ رای با تصویب و موافقت مشترک هیاتهای اجرایی و نظارت شهرستان قابل تمدید می‌باشد.

ماده 9 - فرماندار موظف است در اجرای ماده (16) قانون، ظرف یک هفته پس از تایید نهایی صحت انتخابات و قطعی شدن نتیجه آن، از اعضای اصلی شورا دعوت نماید تا در اولین جلسه رسمی شورا که به ریاست مسن ترین عضو تشکیل می‌شود، نسبت به انتخاب هیات رئیسه شورا اقدام نمایند.

ماده 10 - در صورت تحقق ماده (9) قانون مبنی بر خروج عضو یا اعضایی از شورا، رئیس یا نایب رئیس شورا موظف است بلافاصله مراتب را به طور کتبی به اطلاع فرماندار برساند.

ماده 11 - فرماندار موظف است بلافاصله پس از وصول نامه شورا مبنی بر خروج اعضا از شورا، از اعضای علی البدل به ترتیب بیشترین رای برای جایگزینی اعضای خارج شده دعوت به عمل آورد و مراتب را به شورای مربوط اعلام نماید.

ماده 12 - در اجرای ماده (14) و (30) قانون و با رعایت تبصره ذیل آن، چنانچه فردی در انتخابات بیش از یک شورا ثبت نام نماید و یا عضویت یابد به دستور وزارت کشور نام وی از لیست داوطلبی و یا عضویت شورا حذف می‌شود. این قبیل افراد از عضویت در کلیه شوراها به مدت چهار سال محروم خواهند بود.

ماده 13 - برای انتخاب اعضای علی البدل شوراها نیازی به برگ رای یا اخذ رای مجزا و یا مشخص نمودن اعضای علی البدل در برگ رای نیست، بلکه در پایان رای گیری و قرائت و شمارش آرا، دارندگان بیشترین آراء به دست آمده به ترتیب و به تعداد مورد نیاز به عضویت اصلی و یا علی البدل شوراها در می آیند. بنابراین رای دهنده اسامی نامزدهای مورد نظر خود را حداکثر به همان تعداد اعضای اصلی شورا در برگ رای درج می نماید.

ماده 14 - هیات اجرایی مسئول اجرای تبصره ذیل ماده (17) قانون می‌باشد.

تبصره - نامزدهای انتخاباتی ذی نفع در صورت تمایل می‌توانند در جلسه قرعه کشی شرکت نمایند. تاریخ و محل قرعه کشی باید حداقل (24) ساعت قبل توسط فرماندار به منتخبین ذی ربط ابلاغ شود.

ماده 15 - انتخابات شورای اسلامی در شهرکهای موضوع ماده (13) قانون و تبصره ذیل آن به روش انتخابات شورای اسلامی شهر برگزار می‌شود.

ماده 16 - سرپرست فرمانداری به جای فرماندار خواهد بود.

ماده 17 - در اجرای ماده (41) قانون، نیروی انتظامی در کلیه مراحل مکلف به همکاری با مجریان انتخابات است و حسب درخواست استاندار و فرماندار موظف است مامورین و امکانات خود را در اختیار آنان قرار دهد.

ماده 18 - در صورت توقف، ابطال و یا انحلال شورا توسط مراجع قانونی مذکور در مواد (58)، (81) و (84) قانون، مراجع مذکور موظفند بلافاصله مراتب توقف، ابطال و یا انحلال شورا را به فرماندار مربوط اعلام نمایند. شروع مهلت 2 ماهه برای تجدید انتخابات، از زمان وصول اعلام توقف، ابطال و یا انحلال خواهد بود.

ماده 19 - فرماندار موظف است به محض اطلاع از توقف، ابطال و یا انحلال شورا، مراتب را به وزارت کشور اعلام نماید.

ماده 20 - مجلس شورای اسلامی پیش از شروع انتخابات به استناد ماده (53) قانون، اعضای هیات مرکزی نظارت بر انتخابات را با ذکر سمت ایشان در هیات به وزارت کشور معرفی می نماید.

فصل دوم : هیات اجرایی

ماده 21 - فرماندار موظف است پس از وصول دستور شروع انتخابات، بر اساس ماده (32) قانون به منظور تشکیل هیات اجرایی شهرستان از سایر اعضای اداری هیات دعوت به عمل آورد.

ماده 22 - فرماندار موظف است در اجرای تبصره ذیل ماده (32) قانون، به منظور تعیین معتمدین اصلی و علی البدل عضو هیات اجرایی شهرستان (25) نفر از معتمدان اقشار مردم را انتخاب و به منظور تایید، به طور کتبی به هیات نظارت شهرستان معرفی نماید.

ماده 23 - هیات نظارت شهرستان موظف است حداکثر ظرف (2) روز پس از وصول اسامی (25) نفر معتمدان از فرماندار، اظهار نظر کتبی خود را همراه با دلایل یا مدارک لازم به فرماندار اعلام نماید.

تبصره - چنانچه هیات نظارت شهرستان، معتمدان پیشنهادی فرماندار یا تعدادی از آنها را تایید ننماید، فرماندار موظف است به همان تعداد معتمدان دیگری را به هیات نظارت معرفی نماید.

ماده 24 - فرماندار موظف است پس از وصول نظریه کتبی هیات نظارت شهرستان، بلافاصله از (25) نفر معتمدان به طور کتبی دعوت به عمل آورد. مدعوین حداکثر ظرف (2) روز از تاریخ دعوت تشکیل جلسه می دهند و پس از حضور حداقل دو سوم آنان (17 نفر از 25 نفر) در حضور هیات نظارت و اعضای اداری هیات اجرایی، از بین خود (7) نفر را به عنوان معتمدان اصلی و (7) نفر را به عنوان معتمدان علی البدل هیات اجرایی با رای مخفی و اکثریت نسبی آرا انتخاب و مراتب را صورتجلسه می نمایند.

ماده 25 - فرماندار موظف است مراتب انتخاب معتمدین اصلی و علی البدل و تشکیل هیات اجرایی را از طریق سلسله مراتب اداری به ستاد انتخابات کشور اعلام نماید.

ماده 26 - مهلت تشکیل هیات اجرایی از زمان وصول دستور شروع انتخاب حداکثر پنج روز می‌باشد.

ماده 27 - دو سوم اعضای هیات اجرایی برای رسمیت جلسات، موضوع ماده (36) قانون و تبصره (1) ذیل آن، (7) نفر می‌باشد.

ماده 28 - روسای هیاتهای اجرایی و نظارت موظفند با هماهنگی لازم، فردی را که به طور همزمان در بیش از یک هیات اعم از اجرایی یا نظارت عضویت دارد، در یک هیات ابقا و از سایر هیاتها حذف نمایند.

ماده 29 - هیات اجرایی موظف است در اجرای مواد (62) و (65) قانون، یک نسخه از کلیه صورتجلسه ها و آگهی های خود را به هیات نظارت شهرستان تحویل نماید.

ماده 30 - هیات اجرایی در مهلت مقرر و در اجرای ماده (39) قانون، تشکیل جلسه می دهد و تعداد و محل شعب ثبت نام و اخذ رای حوزه انتخابیه را تعیین و پس از تنظیم صورتجلسه، یک نسخه آن را به فرماندار تسلیم می نماید.

ماده 31 - فرماندار موظف است بر اساس صورتجلسه دریافتی از هیات اجرایی، آگهی انتخابات حاوی تاریخ اخذ رای، ساعات اخذ رای، شرایط انتخاب کنندگان، جرایم و تخلفات و مقررات جزایی و محل شعب ثبت نام و اخذ رای را تنظیم و در موعد مقرر برای اطلاع عموم در حوزه انتخابیه منتشر نماید.

ماده 32 - فرماندار موظف است در اجرای ماده (40) قانون، پس از وصول اسامی اعضای شعب ثبت نام و اخذ رای نسبت به صدور احکام آنان اقدام نماید و برای تحویل گرفتن صندوق و تعرفه و برگ رای و سایر وسایل و لوازم انتخاباتی و شرکت در جلسه توجیهی از ایشان دعوت به عمل آورد.

ماده 33 - فرماندار موظف است ترتیبی اتخاذ نماید که یک روز قبل از روز اخذ رای، محل شعب ثبت نام و اخذ رای آماده شود.

ماده 34 - فرماندار موظف است برای هر یک از شعب ثبت نام و اخذ رای یک نفر نماینده که باید حتی الامکان از کارمندان دولت باشد، از طرف خود تعیین و نسبت به صدور حکم آنان اقدام نماید و از ایشان برای شرکت در جلسه توجیهی دعوت به عمل آورد.

ماده 35 - فرماندار موظف است در حضور اعضای هیات اجرایی و پس از حضور اعضای شعب ثبت نام و اخذ رای و نمایندگان فرماندار، در جلسه توجیهی، نسبت به توجیه برنامه ثبت نام و اخذ رای و قرائت و شمارش آرا و ارایه سایر آموزشهای لازم اقدام نماید و سپس صندوق تعرفه و برگ رای و سایر وسایل و لوازم انتخاباتی مورد نیاز را توسط هیات اجرایی به اعضای شعب تحویل دهد و ترتیبی اتخاذ نماید تا قبل از شروع اخذ رای در محل شعبه حاضر باشند.

تبصره - مسئولیت حفظ و حراست از تعرفه و برگهای رای به منظور جلوگیری از خروج آنها از محل شعبه اخذ رای به عهده اعضای شعبه می‌باشد.

ماده 36 - در صورت تعیین و معرفی کتبی ناظر برای هر یک از شعب ثبت نام و اخذ رای از طرف هیات نظارت شهرستان، فرماندار موظف است نسبت به اعزام وی به نحوی که قبل از شروع اخذ رای در محل شعبه حضور داشته باشد، اقدام نماید.

ماده 37 - فرماندار موظف است برای حفاظت شعب ثبت نام و اخذ رای با همکاری و هماهنگی نیروی انتظامی به تعداد لازم و حداکثر تا (3) نفر از ماموران مذکور انتخاب و ضمن صدور ابلاغ نامبردگان، آنان را به همراه نماینده خود و ناظر و اعضای شعبه ثبت نام و اخذ رای به محل اعزام نماید.

فصل سوم : هیاتهای نظارت

ماده 38 - در اجرای ماده (53) قانون و به استناد ماده (73) قانون اصلاح قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری و انتخابات شوراهای مزبور - مصوب 1365/4/29 - به منظور نظارت بر امر انتخابات شوراها، هیات مرکزی نظارت بر امر انتخابات شوراهای اسلامی کشوری متشکل از (3) نفر از اعضای کمیسیون شوراها و امور داخلی و (2) نفر از اعضای کمیسیون اصل (90) به انتخاب مجلس شورای اسلامی تشکیل می‌شود.

تبصره - در صورتی که به تعداد لازم از کمیسیونهای مذکور داوطلب نباشد مجلس از میان سایر نمایندگان داوطلب (5) نفر را انتخاب می نماید.

ماده 39 - در اجرای ماده (53) قانون و به استناد ماده (74) قانون اصلاح قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری و انتخابات شوراهای مزبور - مصوب 1365/4/29 - به منظور نظارت بر امر انتخابات شوراهای اسلامی کشور در هر استان هیات نظارت استان مرکب از سه نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی آن استان به تعیین هیات مرکزی نظارت تشکیل می‌شود.
هیات مرکزی نظارت پس از تعیین اعضای هیات نظارت استان، اسامی آنان را به ستاد انتخابات استان مربوط و ستاد انتخابات کشور اعلام می نماید.

تبصره - در هر استانی که تعداد نمایندگان آن از سه نفر کمتر باشد و یا به حد نصاب از آن استان داوطلب نباشد، تعیین بقیه اعضا از بین نمایندگان استانهای مجاور با هیات مرکزی نظارت می‌باشد.

ماده 40 - ستاد انتخابات استان پس از وصول اسامی اعضای هیات نظارت استان، اسامی نامبردگان را به فرمانداریهای تابع اعلام می نماید.

ماده 41 - هیات نظارت استان در هر شهرستان، هیات نظارت شهرستان بر انتخابات شوراهای اسلامی کشوری را مرکب از (5) نفر از معتمدان محل تشکیل می دهد و اسامی آنان را به فرمانداری ذی ربط و ستاد انتخابات استان اعلام می نماید.

ماده 42 - هیات نظارت شهرستان می‌تواند برای هر شعبه ثبت نام و اخذ رای یک نفر ناظر تعیین و نامبرده را حداکثر تا یک روز مانده به روز اخذ رای به فرماندار معرفی نماید.

ماده 43 - شرکت اعضای هیات نظارت شهرستان در جلسات هیات اجرایی به منظور نظارت بر صحت برگزاری انتخابات می‌باشد و عدم حضور آنان در جلسات و یا خودداری از امضای صورتجلسه ها مانع از ادامه کار انتخابات نخواهد بود.

ماده 44 - هیاتهای نظارت در چهارچوب قانون و آیین‌نامه اجرایی تنها ناظر بر اجرای صحیح قانون می‌باشند و حق دخالت در امور اجرایی انتخابات را ندارند.

فصل پنجم : اعلام داوطلبی، بررسی سوابق و رسیدگی به صلاحیت داوطلبان

ماده 45 - فرماندار موظف است بلافاصله پس از وصول دستور شروع انتخابات، آگهی ثبت نام از داوطلبان، حاوی تاریخ شروع و خاتمه ثبت نام، محل ثبت نام، شرایط انتخاب شوندگان و مدارک مورد نیاز شامل اصل شناسنامه عکس دار، دو نسخه تصویر کلیه صفحه های شناسنامه و چهار قطعه عکس جدید 4×3 را منتشر نماید و ظرف مهلت مقرر از داوطلبان عضویت در شوراها ثبت نام به عمل آورد.

ماده 46 - فرماندار می‌تواند با صدور حکم کتبی، مسئول یا مسئولانی از بین کارمندان فرمانداری را برای ثبت نام از داوطلبان عضویت در شوراها تعیین نماید.

ماده 47 - داوطلبان عضویت در شوراها در مهلت مقرر با مراجعه به فرمانداری و ارایه مدارک مورد نیاز شخصا" پرسشنامه اعلام داوطلبی را در دو نسخه در حضور مسئول ثبت نام تکمیل می نمایند. مسئول ثبت نام پس از دریافت و تطبیق مشخصات سجلی با اصل شناسنامه، رسید مدارک و پرسشنامه را به وی تسلیم می دارد.

ماده 48 - هیات اجرایی بلافاصله پس از تشکیل، مقدمات رسیدگی به صلاحیت داوطلبان را فراهم می نماید.

ماده 49 - فرماندار موظف است در اجرای ماده (46) قانون، در پایان هر روز اسامی و مشخصات کلیه داوطلبان را به منظور بررسی سوابق، حسب مورد به مراجع ذی ربط محل از قبیل اداره اطلاعات، نیروی انتظامی، دادگستری و ثبت احوال ارسال نماید.

تبصره - فرماندار موظف است به منظور پرهیز از هر گونه اشتباه و از قلم افتادگی، در پایان مهلت قانونی ثبت نام نیز بلافاصله اسامی کلیه داوطلبان حوزه انتخابیه را که سوابق حسب مورد آنها از قبل استعلام شده است بر اساس حروف الفبا به مراجع یاد شده ارسال نماید.

ماده 50 - مراجع مذکور در ماده (46) قانون موظفند در اجرای تبصره (2) همان ماده حداکثر ظرف مدت (10) روز پس از وصول اسامی و مشخصات هر یک از داوطلبان، نتیجه بررسیهای انجام شده در خصوص سوابق آنان را به طور کتبی به فرماندار اعلام نمایند.

تبصره 1 - اظهار نظر و تصمیم گیری در خصوص تایید یا عدم تایید صلاحیت داوطلبان بر اساس قانون تنها از وظایف و اختیارات هیاتهای اجرایی با تایید هیات نظارت می‌باشد و دستگاههای یادشده در ماده (46) قانون حق اظهار نظر در این مورد را ندارند و موظفند فقط سوابق داوطلبان را منعکس نمایند.

تبصره 2 - مراجع مذکور در ماده (46) قانون موظفند کلیه اطلاعات و سوابق داوطلبان استعلام شده را طبق فرعی که در چهارچوب قانون تنظیم و توسط رئیس هیات اجرایی در اختیار آنها قرار خواهد گرفت، به هیات اجرایی اعلام نمایند.

ماده 51 - فرماندار موظف است به محض وصول اطلاعات لازم درباره سوابق هر یک از داوطلبان، جلسات هیات اجرایی را تشکیل دهد و حداکثر ظرف مدت (7) روز پس از وصول سوابق هر یک از داوطلبان با رعایت کامل متن ماده (49) قانون، به صلاحیت آنان رسیدگی و نتیجه را صورتجلسه نماید و بلافاصله یک نسخه از هر یک از صورتجلسه تنظیمی را به هیات نظارت شهرستان ارسال نماید.

ماده 52 - هیات نظارت شهرستان پس از وصول، صورتجلسات رسیدگی به صلاحیت داوطلبان، به
استناد ماده (48) قانون موظف است حداکثر ظرف مدت (7) روز از وصول هر یک از صورتجلسات، نظریه خود مبنی بر تایید یا رد صلاحیت داوطلبان را به طور کتبی و با ذکر دلایل قانونی و مدارک لازم به فرماندار اعلام نماید.

ماده 53 - فرماندار موظف است پس از وصول نظریه هیات نظارت شهرستان مبنی بر تایید یا رد تصمیمات هیات اجرایی شهرستان در خصوص بررسی صلاحیت داوطلبان و همچنین با رعایت قسمت اخیر ماده (48) قانون مبنی بر ملاک عمل بودن نظر هیات اجرایی پس از پایان مهلت تعیین شده برای هیات نظارت، بلافاصله مراتب تایید یا رد صلاحیت هر یک از داوطلبان را به طور کتبی به داوطلب تایید شده یا رد شده ابلاغ نماید.

ماده 54 - هیات نظارت استان موظف است ظرف مهلت مقرر در تبصره (3) ماده (50) قانون، نظر خود در خصوص تایید یا رد صلاحیت آن دسته از داوطلبانی که صلاحیتشان در هیات اجرایی رد شده و شاکی بوده اند را با تنظیم صورتجلسه به ضمیمه نامه رسمی به منظور ارسال به فرمانداری مربوط به ستاد انتخابات استانداری تسلیم نماید.

تبصره - چنانچه در مهلت مقرر هیچ گونه شکایتی از حوزه انتخابیه واصل نشد، مراتب صورتجلسه و به همان نحو عمل خواهد شد.

ماده 55 - ستاد انتخابات استانداری موظف است پس از وصول صورتجلسه رسیدگی به شکایات داوطلبان رد صلاحیت شده از هیات نظارت استان، بلافاصله مراتب را به فرمانداری مربوط اعلام نماید.

ماده 56 - فرماندار موظف است پس از وصول نظریه هیات نظارت استان، آگهی اسامی نامزدهای انتخاباتی را حداکثر ظرف (3) روز تهیه و (8) روز قبل از روز اخذ رای به منظور اطلاع اهالی حوزه انتخابیه، در حوزه مذکور منتشر نماید.

ماده 57 - در اجرای ماده (24) قانون، نامزدهای انتخاباتی در صورت تمایل به داشتن نماینده در محل شعبه ثبت نام و اخذ رای موظفند حداکثر تا (3) روز قبل از روز اخذ رای اسامی و مشخصات و یک قطعه عکس نمایندگان خود را به هیات اجرایی تسلیم نمایند.

ماده 58 - هیات اجرایی موظف است برای نمایندگان نامزدهای انتخاباتی، معرفی نامه و یا کارت شناسایی صادر و به نامزد ذی ربط تحویل نماید.

ماده 59 - شکایات و اعتراضات نمایندگان نامزدهای انتخاباتی از طریق نامزدهای مربوط جمع آوری و با امضای وی به هیاتهای اجرایی و نظارت شهرستان تسلیم خواهد شد.

ماده 60 - تدارکات و تامین احتیاجات مورد تقاضای هر یک از نمایندگان نامزدها به عهده نامزد معرفی کننده خواهد بود.

فصل ششم : تبلیغات

ماده 61 - مدت فعالیت تبلیغات انتخاباتی برای کلیه نامزدها یکسان است و (8) روز قبل از روز اخذ رای آغاز می‌گردد و تا (24) ساعت قبل از روز اخذ رای ادامه خواهد داشت.

ماده 62 - در فعالیتهای تبلیغات انتخاباتی، انجام امور ذیل ممنوع است و مرتکبین تحت پیگرد قانونی قرار می گیرند.
1- نوشتن یا ارایه مطالب خلاف واقع.
2 - استفاده از هرگونه پلاکارد (جز در محل ستاد انتخاباتی)، دیوارنویسی، کاروانهای تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی و امثال اینها به استثنای عکس در دو فرم و جزوه و تراکت با عکس و سخنرانی و پرسش و پاسخ از طرف نامزدهای انتخاباتی و طرفداران آنها.
3 - استفاده از عکس با لباس فرم نیروهای نظامی و انتظامی.
4 - الصاق هرگونه عکس، آگهی و آثار تبلیغاتی بر روی علایم راهنمایی و رانندگی، تابلوی بیمارستانها، مکانها و موسسات آموزشی و تابلوهای نصب شده در معابر عمومی توسط بخش دولتی و وابسته به دولت، تابلوها و املاک بخش خصوصی مگر با رضایت مالکین یا متصرفین، صندوقهای پست، باجه های تلفن، پستهای برق و تلفن و هرگونه تابلوی راهنما.
5 - تبلیغ علیه نامزدها و هرگونه هتک حرمت و حیثیت آنان.
6 - پاره یا معدوم نمودن عکس و آثار تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی در مدت و زمان قانونی تبلیغات، که در محلهای مجاز الصاق شده و یا قرار گرفته است.
7 - انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی له یا علیه نامزدها از صدا و سیما، میز خطابه نماز جمعه و تریبون مجلس شورای اسلامی و یا هر وسیله دیگری که جنبه رسمی یا دولتی دارد و فعالیت کارمندان در ساعات اداری و همچنین استفاده از وسایل و سایر امکانات وزارتخانه ها و ادارات و شرکتهای دولتی و موسسات وابسته به دولت و نهادها و موسساتی که از بودجه عمومی (به هر مقدار) استفاده می نمایند و موسسات و نهادهایی که دارایی آنان از اموال عمومی است و همچنین در اختیار گذاشتن وسایل وامکانات مذکور.
8 - فعالیت تبلیغاتی مجریان و ناظران انتخابات برای نامزدهای انتخاباتی قلمرو مسئولیت خود.

تبصره 1 - درجات تحصیلی و سوابق خدمات و فعالیتهای مورد ادعا در آثار تبلیغاتی باید مستند به مدارکی باشد که درصورت نیاز هیات اجرایی، ارایه آنها امکان پذیر باشد.

تبصره 2 - شهرداریها می‌توانند با استفاده از امکانات محلی، محلهای مناسبی را برای الصاق و یا ارایه آثار تبلیغاتی نامزدها تعیین نمایند.

تبصره 3 - استفاده از امکانات تبلیغی موسساتی که به نحوی از بودجه عمومی استفاده می کنند ولی با رعایت ضوابط و انعقاد قرارداد و اخذ وجه از اشخاص حقیقی و حقوقی برای آنها کارهای تبلیغاتی انجام می دهند (مثل نشریات وابسته به دولت)، در تبلیغات انتخاباتی بلامانع است.

ماده 63 - در صورتی که مطبوعات و نشریات آگهی یا مطالبی علیه نامزدهای انتخاباتی درج کنند و یا مطالبی بنویسند که دال بر انصراف گروه یا اشخاصی از نامزدهای معین باشد، نامزدها حق دارند پاسخ خود را به نشریه مزبور بدهند و آن نشریه طبق قانون مطبوعات مکلف به چاپ فوری آن در اولین شماره می‌باشد.

ماده 64 - انتشار اعلام نظر شخصیتها (بدون ذکر عنوان و مسئولیت آنان)، مجامع، احزاب و گروههای مجاز، در تایید نامزد انتخاباتی باید مستند به مدرک کتبی و امضا شده مربوط به تایید و حمایت باشد و درصورت درخواست هیات اجرایی، نامزد انتخاباتی مکلف به ارایه این مستندات و مدارک می‌باشد.

ماده 65 - همزمان با آغاز کار ستاد تبلیغات انتخاباتی نامزدها، نشانی و محل ستاد و نام مسئول آن باید کتبا" و با امضای نامزد انتخاباتی مربوط، به آگاهی هیات اجرایی حوزه انتخابیه برسد.

ماده 66 - هرگونه عکس و آثار تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی که در محل شعبه ثبت نام و اخذ رای وجود دارد باید قبل از اخذ رای، توسط اعضای شعبه امحا شود.

فصل هفتم : برنامه روز اخذ رای و قرائت آرا و اعلام نتیجه اخذ رای

ماده 67 - اعضای شعبه ثبت نام و اخذ رای حداقل یک ساعت قبل از وقت مقرر در محل شعبه حاضر می‌شوند. ابتدا به استناد تبصره (2) ذیل ماده (40) قانون، نسبت به انتخاب هیات رئیسه و منشی ها اقدام و مراتب را در صورتجلسه درج می نمایند، سپس صندوق اخذ رای را در حضور نماینده فرماندار و ناظر بر انتخابات (در صورت حضور) باز می کنند و پس از حصول اطمینان از خالی بودن صندوق، آن را لفاف، با لاک و مهر شعبه ثبت نام و اخذ رای لاک و مهر می نمایند و پس از امضا و تایید مراتب فوق در صورتجلسه، برنامه احذ رای و قرائت آرا را در (6) مرحله به شرح زیر انجام می دهند:
الف - مرحله مراجعه رای دهندگان
ب - مرحله کنترل
ج - مرحله ثبت نام
د - مرحله اخذ رای
ه- - مرحله قرائت و شمارش آرا
و - مرحله تنظیم و تکمیل صورتجلسه

الف - مرحله مراجعه رای دهندگان

1 - اعضای شعبه باید ترتیبی اتخاذ نمایند که رای دهندگان از یک سمت وارد محل شعبه شوند و پس از دادن رای از سمت دیگر خارج گردند.

2 - مامورین انتظامی موظفند طبق دستور نماینده فرماندار یا رئیس شعبه ثبت نام و اخذ رای از ازدحام در داخل محوطه اخذ رای ممانعت نمایند تا اخذ رای در کمال آرامش انجام پذیرد.

3- رای دهندگان با در دست داشتن عین شناسنامه خود در محل شعبه ثبت نام و اخذ رای حضور می یابند و به ترتیب به منظور ثبت نام و دادن رای وارد محوطه اخذ رای می‌شوند.

ب - مرحله کنترل
کنترل در سه مرحله انجام می‌شود:

1 - کنترل شناسنامه:
رئیس شعبه یا هر یک از سه منشی شعبه ثبت نام و اخذ رای با ملاحظه شناسنامه رای دهنده موارد زیر را مورد توجه قرار می دهند:
الف - شناسنامه به مهر شعب دیگر ممهور نشده باشد.
ب - شناسنامه متعلق به شخص مراجعه کننده بوده و صاحب آن در روز اخذ رای حداقل (15) سال تمام سن داشته باشد.

2 - رئیس شعبه و یا هر یک از سه منشی، انگشت سبابه دست راست رای دهنده را کنترل می‌نماید تا آلوده به رنگ جوهر گین (استامپ)، که نشان دهنده رای در شعبه دیگر است، نباشد.
در صورتی که مراجعه کننده دارای شناسنامه ای باشد که ممهور به مهر انتخابات در روز اخذ رای است و دلالت بر دادن رای در شعبه دیگری نماید و یا در انگشت سبابه او اثر جوهر گین (استامپ) شعبه اخذ رای دیگری مشاهده شود، از وی رای گیری نخواهد شد.

3 (منسوخ 1400/06/07)- کنترل شرط احراز توطن:
به استناد بند (3) ماده (25) قانون و تبصره ذیل آن، اعضای شعبه ثبت نام و اخذ رای به روشهای مقتضی کنترل می نمایند که شخص رای دهنده و یا افراد تحت تکفل وی (همسر و فرزندان) حداقل یک سال متوالی متصل به زمان اخذ رای در محل سکونت داشته باشد.
به استناد قسمت اخیر بند (3) ماده (25) قانون، در شهرها و شهرکهای بالای یکصد هزار نفر جمعیت نیازی به احراز سکونت نمی‌باشد.

ج - مرحله ثبت نام

1 - پس از انجام مرحله کنترل و حصول اطمینان از اینکه شناسنامه متعلق به مراجعه کننده است و واجد شرایط رای دادن می‌باشد، یک نفر از منشی ها نسبت به ثبت مشخصات وی بر اساس مندرجات شناسنامه بر روی برگ تعرفه اقدام و پس از اخذ اثر انگشت رای دهنده روی برگ تعرفه، آن را با قید تاریخ با مهر انتخابات ممهور و امضا می نماید.

2 - متصدی ثبت نام، شناسنامه رای دهنده را نیز به مهر انتخابات ممهور و به وی تحویل می نماید.

د - مرحله اخذ رای

1 - پس از ثبت نام از رای دهنده، متصدی ثبت نام برگ رای را بعد از ممهور نمودن به مهر انتخابات از محل نقطه چین از تعرفه انتخاباتی جدا می کند و به رای دهنده تسلیم می‌نماید تا رای دهنده اسم نامزد یا نامزدهای مورد نظر خود را حداکثر به تعداد اعضای اصلی شورا بر روی آن بنویسد، تا کُند داخل صندوق بیاندازد و از درب خروجی شعبه خارج شود. بدیهی است تعرفه های انتخاباتی در محل شعبه باقی می ماند و باید در نگهداری و حفاظت آنها دقت و مراقبت کامل به عمل آید.

2 - نماینده فرماندار و اعضای شعبه ثبت نام و اخذ رای باید ترتیبی اتخاذ نمایند که رای نویسی مخفی باشد و به صورت کاملا" آزاد و بدون اعمال نفوذ شخص دیگری انجام پذیرد و هیچ یک از اعضای شعبه و نماینده فرماندار و مامورین انتظامی و نماینده هیات نظارت و اصولا" کلیه افرادی که به هر گونه در شعبه وظیفه ای بر عهده دارند حق نوشتن رای برای اشخاص را ندارند در صورتی که برای نوشتن رای نیاز به فرد دیگری باشد، رای دهنده بایستی از وجود افراد خارج از شعبه که مورد اعتماد وی هستند، استفاده نماید و اعضای شعبه نیز کنترل نمایند تا عمل خلاف قانون انجام نگیرد.

3 - نماینده هیات نظارت حق دخالت در امور اجرایی انتخابات را ندارد و در صورت مشاهده ارتکاب به تخلفات مندرج در ماده (67) قانون، موظف است مراتب را به اعضای شعبه و نماینده فرماندار تذکر دهد و آنان ضمن بررسی موضوع باید فرد یا افراد خاطی را توسط مامورین انتظامی حاضر در شعبه جلب و مراتب را صورتجلسه نمایند و همراه خاطی تحویل مقامهای قضایی دهند.

ه- - مرحله قرائت و شمارش آرا
اعضای شعبه پس از انقضای مدت اخذ رای در صورت حصول اطمینان از اینکه کلیه مراجعه کنندگان رای خود را در صندوقهای رای انداخته اند و دیگر کسی برای دادن رای در محل شعبه حضور ندارد، بلافاصله پس از شمارش تعرفه ها و ثبت تعداد آن در صورتجلسه، با حضور نماینده فرماندار و نماینده هیات نظارت، شمارش و قرائت آرا را به ترتیب ذیل آغاز می نمایند:

1 - ابتدا رئیس یا نایب رئیس شعبه اخذ رای با همکاری یکی از منشی ها لاک و مهر صندوق اخذ رای را باز و تعداد برگهای داخل صندوق را بدون اینکه قرائت شود شمارش می کنند و پس از تطبیق تعداد آنها با تعداد برگهای تعرفه به یکی از دو حالت زیر عمل می نماید:
الف - چنانچه تعداد اوراق رای داخل صندوق بیشتر از تعداد تعرفه ها باشد بر اساس بند "ج " ماده (20) قانون، به تعداد اضافی ابتدا از اوراق غیر چاپی و متفرقه و سپس از مجموع برگهای رای، بدون اینکه خوانده شود بر می دارند و جمله "باطل شد" را در پشت آن قید و تعداد آن را در صورتجلسه اخذ رای نیز درج و در پایان ضمیمه صورتجلسه می نمایند.
ب - در صورتی که تعداد اوراق رای داخل صندوق مساوی یا کمتر از تعداد تعرفه ها باشد، اقدام خاصی صورت نمی گیرد و فقط مراتب در صورتجلسه درج می‌شود.

2 - پس از اینکه شمارش آرا به ترتیب یادشده انجام شد، قرائت آرا با رعایت مواد (19)، (20)، (21)، (22) و (23) قانون و بندها و تبصره های ذیل آنها انجام خواهد شد.

و - مرحله تنظیم صورتجلسه
پس از خاتمه شمارش و قرائت آرا، صورتجلسه اخذ رای شعبه در پنج نسخه تنظیم و سپس تعداد رای هر یک از نامزدها در صورتجلسه قید می‌شود. پس از انجام این کار، صورتجلسه به امضای نماینده فرماندار و اعضای شعبه اخذ رای و نماینده هیات نظارت می‌رسد و بلافاصله کلیه اوراق و مدارک انتخاباتی و یک نسخه از صورتجلسه تنظیمی داخل صندوق رای قرار داده می‌شوند و پس از لاک و مهر شدن صندوق یا صندوقها، اعضای شعبه اخذ رای به اتفاق نماینده فرماندار و به همراه نماینده هیات نظارت و ماموران محافظ صندوق، صندوق یا صندوقهای رای را همراه با یک نسخه از صورتجلسه نتایج آرای شعبه و سایر مدارک رسما" تحویل هیات اجرایی می دهند. از سه نسخه باقی مانده صورتجلسه نتایج آرا، یک نسخه تحویل نماینده هیات نظارت، یک نسخه تحویل نماینده فرماندار و یک نسخه نیز تحویل رئیس شعبه می‌شود.
اگر در روز اخذ رای مسائل و مشکلاتی پدید آید باید در قسمت انتهای صورتجلسه نوشته شود و به امضای اعضای شعبه، نماینده فرماندار و نماینده هیات نظارت شهرستان برسد.

تبصره - از آنجا که هیات اجرایی به استناد ماده (42) قانون، مسئول صحت برگزاری انتخابات حوزه انتخابیه خود می‌باشد، می‌تواند با موافقت هیات نظارت مربوط در شهرهایی که تعداد داوطلبان آن بیشتر از هزار (1000) نفر است، به منظور تسهیل در امر قرائت و شمارش آرا از امکانات رایانه ای استفاده نماید. چگونگی انجام کار با اصلاح لازم در دستورالعمل و فرمهای مربوط به این آیین‌نامه پس از تصویب وزیر کشور قابل اجرا خواهد بود.

ماده 68 - هیات اجرایی پس از دریافت صندوق یا صندوقهای محتوی آرا و مدارک و صورتجلسات شعب ثبت نام و اخذ رای حوزه انتخابیه، در حضور اعضای هیات نظارت شهرستان نسبت به تنظیم صورتجلسه نتیجه اخذ رای در حوزه انتخابیه اقدام می‌نماید و یک نسخه از صورتجلسه را برای انتشار آگهی نتیجه انتخابات به فرماندار تحویل می دهد.

ماده 69 - فرماندار موظف است بلافاصله پس از دریافت صورتجلسه نتیجه اخذ رای از هیات اجرایی شهرستان نسبت به تنظیم آگهی نتیجه انتخابات و انتشار آن در حوزه انتخابیه اقدام نماید.

فصل هشتم : بررسی شکایات

ماده 70 - به استناد ماده (52) قانون، هیاتهای اجرایی موظفند از تاریخ اعلام نهایی صلاحیت داوطلبان تا دو روز پس از اعلام نتیجه اخذ رای انتخابات، شکایات واصله را بپذیرند و ظرف (5) روز به آنها رسیدگی نمایند. بنابراین چنانچه در مهلت یاد شده شکایتی از حوزه انتخابیه به هیات اجرایی شهرستان واصل شود، هیات مذکور موظف است حداکثر ظرف (5) روز پس از وصول هر شکایت در جلسه مشترک با هیات نظارت شهرستان به آن رسیدگی و مراتب را صورتجلسه نمایند.

تبصره 1 - شکایاتی قابل طرح و بررسی می‌باشد که نام و نام خانوادگی، نام پدر، آدرس محل کار یا سکونت شاکی که هویت وی را آشکار می نماید، دارا باشند.

تبصره 2 - هیات اجرایی پس از پایان مهلت دریافت و رسیدگی به شکایات، چنانچه هیچ گونه شکایتی از انتخابات دریافت ننموده باشد، مراتب عدم وصول شکایت را نیز صورتجلسه می نماید.

ماده 71 - هیات اجرایی موظف است پس از اتمام مهلت رسیدگی به شکایات، بلافاصله با توجه به شکایات دریافتی و بررسی کلی چگونگی برگزاری انتخابات، نظریه خود در مورد چگونگی برگزاری و پیشنهاد تایید یا ابطال انتخابات حوزه انتخابیه را طی صورتجلسه ای به هیات نظارت شهرستان اعلام نماید.

تبصره 1 - چنانچه بررسی شکایات منجر به ابطال آرای شعبه یا شعبی از حوزه انتخابیه شود که در سرنوشت انتخابات موثر باشد، هیات اجرایی شهرستان موظف است آرای باطل شده را در نتایج قبلی دخالت داده و نتیجه جدید به دست آمده از آن را در صورتجلسه مذکور منظور نماید.

تبصره 2 - پیشنهاد ابطال کل انتخابات یا آرای شعبه یا تعدادی از شعب می باید مستدل و بر اساس مواد قانون باشد.

ماده 72 - هیات نظارت شهرستان موظف است حداکثر ظرف (5) روز از وصول نظریه هیات اجرایی شهرستان در خصوص برگزاری انتخابات، به شرح زیر اقدام نماید:
الف - چنانچه نظر بر تایید صحت برگزاری انتخابات داشته باشد مراتب را صورتجلسه و یک نسخه آن را برای اقدام بعدی به فرمانداری و یک نسخه را برای اطلاع، به هیات نظارت استان ارسال می نماید.
ب - چنانچه نظر بر ابطال کل انتخابات حوزه انتخابیه و یا ابطال یک یا چند شعبه که در سرنوشت انتخابات موثر است، داشته باشد، پیشنهاد ابطال را طی صورتجلسه ای همراه با دلایل و مدارک مستند برای اخذ تصمیم و اقدام بعدی به هیات نظارت استان و یک نسخه را برای اطلاع، به فرمانداری ارسال می نماید.

تبصره - از این مرحله به بعد با توجه به دو وضعیت (الف) و (ب)، اقدامات در دو مسیر جداگانه ولی به صورت موازی و همزمان ادامه خواهد یافت.

ماده 73 - اقدامات مربوط به وضعیت بند (الف) ماده (72):
1 - فرماندار موظف است پس از وصول صورتجلسه هیات نظارت شهرستان مبنی بر تایید صحت برگزاری انتخابات، مراتب را از طریق انتشار آگهی، به آگاهی اهالی حوزه انتخابیه برساند و یک نسخه از آگهی منتشر شده را برای هیات نظارت استان ارسال نماید.
2 - به استناد ماده (56) قانون چنانچه کسی به تایید صحت برگزاری انتخابات معترض باشد حداکثر ظرف مدت (2) روز از انتشار آگهی می‌تواند شکایت خود را به هیات نظارت اعلام نماید.
3 - هیات نظارت استان موظف است حداکثر ظرف (15) روز از وصول شکایت معترضان، براساس ماده (56) و با رعایت ماده (58) قانون نتیجه قطعی و نهایی انتخابات حوزه انتخابیه را به فرماندار مربوط اعلام نماید. چنانچه در پایان مهلت دریافت شکایات، هیات نظارت استان شکایتی دریافت نکرد موظف است بلافاصله مراتب عدم وصول شکایت را هم برای اقدام بعدی به فرماندار اعلام نماید.
4 - فرماندار موظف است نظر قطعی و نهایی هیات نظارت استان در خصوص تایید یا عدم تایید صحت برگزاری انتخابات را از طریق انتشار آگهی، به آگاهی اهالی حوزه انتخابیه برساند.

ماده 74 - اقدامات مربوط به وضعیت بند (ب) ماده (72):
1 - هیات نظارت استان موظف است حداکثر ظرف (5) روز از وصول صورتجلسه هیات نظارت شهرستان مبنی بر پیشنهاد ابطال کل انتخابات و یا ابطال یک یا چند شعبه موثر در سرنوشت انتخابات، موضوع را بررسی و نتیجه را صورتجلسه نماید.
چنانچه نتیجه بررسیها حاکی از تایید صحت برگزاری انتخابات با همان نتیجه اعلام شده قبلی باشد، مراتب را بلافاصله از طریق هیات نظارت شهرستان به فرماندار اعلام می نماید. در غیر این صورت چنانچه نظر بر ابطال و یا تغییر سرنوشت انتخابات باشد، صورتجلسه تنظیمی را به منظور اظهار نظر نهایی به هیات مرکزی نظارت ارسال می دارد.
2 - فرماندار موظف است پس از وصول نظریه هیات نظارت استان مبنی بر تایید صحت برگزاری انتخابات که نتیجه قطعی و نهایی انتخابات محسوب می‌شود، مراتب را از طریق انتشار آگهی به آگاهی اهالی حوزه انتخابیه برساند.
3 - هیات مرکزی نظارت حداکثر ظرف (5) روز از وصول نظریه هیات نظارت استان در خصوص ابطال انتخابات و یا تغییر سرنوشت آن، نظر قطعی و نهایی خود را طی صورتجلسه ای به هیات نظارت استان اعلام می نماید.
4 - هیات نظارت استان موظف است بلافاصله پس از وصول صورتجلسه نظریه هیات مرکزی نظارت، مراتب را از طریق هیات نظارت شهرستان به فرماندار اعلام نماید.
5 - فرماندار موظف است پس از وصول صورتجلسه نظریه هیات مرکزی نظارت، نتیجه قطعی و نهایی انتخابات را از طریق انتشار آگهی، به آگاهی اهالی حوزه انتخابیه برساند.

ماده 75 - هیاتهای نظارت شهرستان و استان موظفند در کلیه اقدامات خود همواره ماده (59) قانون را در نظر داشته باشند و آن را رعایت نمایند.

ماده 76 - فرماندار موظف است پس از انتشار آگهی نتیجه قطعی و نهایی انتخابات حوزه های انتخابیه، یک نسخه از هریک از این آگهی ها را به ستاد انتخابات استانداری و یک نسخه را نیز به ستاد انتخابات کشور ارسال نماید.

فصل نهم : صدور کارت عضویت اعضا و امحای اوراق انتخاباتی

ماده 77 - کارت عضویت اعضای شوراها با امضای فرماندار و مهر فرمانداری صادر می‌شود.

تبصره - کارت عضویت فقط برای اعضای اصلی شورا صادر می‌شود.

ماده 78 - فرماندار موظف است پس از وصول دستور امحای آرا و اوراق انتخابات شوراها از ستاد انتخابات کشور، حتی الامکان با حضور اعضای هیاتهای اجرایی و نظارت، نسبت به امحای اوراق تعرفه و برگهای رای مصرف شده حوزه انتخابیه در صورتی که کارت عضویت اعضای آن صادر شده باشد به نحو مقتضی اقدام و مراتب را صورتجلسه و نتیجه را به ستاد انتخابات کشور و ستاد انتخابات استانداری اعلام نماید.

ماده 79 - دستورالعمل اجرایی و فرمهای مربوط به این آیین‌نامه پس از تصویب وزیر کشور قابل اجرا می‌باشد.
این متن جانشین تصویبنامه شماره 121144/ت17179ه- مورخ 1375/10/12 می‌شود. واز تاریخ تصویب لازم الاجراست.

حسن حبیبی
معاون اول رئیس جمهور