اخذ مخارج اداره اموال غایب از مالک و استرداد آن به استناد ماذون نبودن

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/06/22
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز

موضوع

اخذ مخارج اداره اموال غایب از مالک و استرداد آن به استناد ماذون نبودن

پرسش

شخص الف اموال غائب را به استناد ماده 306 قانون مدنی اداره نموده و مخارج را از غائب مطالبه نموده است. غائب مخارج را پرداخت نموده منتها بعد از آن دعوی استرداد وجه را اقامه نموده به این استناد که اجازه برای اداره اموال صادر ننموده است و علاوه بر این نسبت به ماده 306 قانون مدنی جاهل بوده است. تکلیف دادگاه چیست؟

نظر هیات عالی

اذن قانون‌گذار در تمامی موارد جایگزین اذن غایب، محجور و امثال ایشان نیست؛ بلکه درصورتی می‌تواند جایگزین اذن غایب و. .. شود که یکی از دو شرایط ذیل وجود داشته باشد:
1- تحصیل اذن از غایب یا محجور و امثال آنها مقدور نباشد.
2- تاخیر در اقدام به نگهداری از مال غایب و. .. موجب ضرر به منافع صاحب مال گردد؛ لذا در فرض سوال، مطابق ماده 306 قانون مدنی، غایب با وجود دو فرض فوق حق استرداد و مطالبه هزینه‌های پرداختی برای نگهداری مال خود را ندارد و ادعای جهل به حکم قانون نیز مسموع و وارد نیست.

نظر اکثریت

مطابق ماده 306 قانون مدنی در صورتی که شخصی اموال غائب را بدون اجازه مالک اداره کند در صورتی که تحصیل اجاره مقدور بوده یا تاخیر در دخالت موجب ضرر نبوده است حق مطالبه مخارج نخواهد داشت؛ منتها در صورت پرداخت از ناحیه غائب اولاً؛ جهل به قانون رافع مسئولیت نیست. ثانیاً؛ مبلغ پرداخت شده تحت شمول تعهدات طبیعی (ماده 266 قانون مدنی) قرار می‌گیرد و قابل استرداد نیست؛ بنابراین دادگاه می‌بایست دعوی خواهان را رد نماید.

نظر اقلیت

به صراحت ماده 306 قانون مدنی، مبلغ پرداخت قابل استرداد است زیرا مالک اذن در اداره مال را به اداره کننده نداده است؛ بنابراین اداره کننده حق مطالبه مخارج را نداشته و از باب ایفای ناروا طبق مواد 301 و 302 قانون مدنی مکلف به استرداد وجه به خواهان (غائب) می‌باشد.