صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/04/19
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گنبدکاووس
موضوع
تفاوت ماده 583 با 621 قانون مجازات اسلامی
پرسش
با توجه به ماده 583 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات منظور از مخفی نماید چه میباشد و این رفتار با رفتار مخفی کردن در ماده 621 قانون مذکور دارای چه تفاوتی میباشد؟
نظر هیات عالی
با لحاظ اصول حاکم بر تفسیر قانون کیفری از جمله اصل قانونی بودن جرم و مجازات، اصل تفسیر مضیق قوانین جزایی، و اصل تفکیک افعال مجرمانه متعدد، تفاوت میان مواد 621 و 583 قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) در ماهیت رفتار و جایگاه آن در ساختار جرم است. ماده 621 ناظر بر جرم آدمربایی است که عنصر مادی آن میتواند «ربایش» یا «مخفی کردن» باشد، اعم از اینکه این رفتارها توامان یا مستقل واقع شوند. در اینجا «مخفی کردن» رفتاری است که یا به جای ربایش صورت میگیرد یا در ادامه آن، و مشروط به قصد خاص (یا انگیزه) مانند مطالبه مال یا انتقام، واجد وصف کیفری مستقل در قالب آدمربایی است. در مقابل، ماده 583 ناظر بر رفتار «مخفی کردن عنفاً» است که در فقدان ربایش، بهویژه از سوی مقامات یا مامورین یا حتی اشخاص عادی، و بدون قصد خاص (یا انگیزه)، صرفاً به دلیل نقض آزادی تن و فقدان مجوز قانونی، جرمانگاری شده است. بنابراین، «مخفی کردن» در ماده 621 رفتاری هدفمند با انگیزه مجرمانه خاص و در زمینه جرایم علیه اشخاص است، در حالی که در ماده 583، این رفتار به لحاظ نقض آزادی فرد و بدون نیاز به قصد خاص، مورد توجه مقنن قرار گرفته و تفاوت در وصف قانونی، شرایط احراز، و هدف جرمانگاری موجه است. در نتیجه، هر چند واژه «مخفی کردن» در هر دو ماده مشترک است، اما قلمرو و ارکان آن در چارچوب دو جرم مستقل و با کارکردی متفاوت قابل تفکیک است.
نظر اکثریت
مخفی کردن در لغت به معنای پنهان کردن و پوشیده داشتن میباشد و در اصطلاح به معنی، محفوظ داشتن کسی برخلاف میل او در محلی دور از انظار دیگران میباشد به نحوی که نتواند از آن محل با رضایت خود خارج گردد. قانونگذار محترم در ماده 621 که آدم ربایی را با هر انگیزهای جرم انگاری نموده است و آورده است: شخصی را برباید یا مخفی نماید، به نظر قانونگذار محترم دراین ماده با اوردن قید، یا مخفی نماید، اراده کرده است که دامنه جرم آدم ربایی را گسترده تر نماید و شامل شخصی که بزه دیده ای را بدون رضایت جابه جا کند به عنوان یک جرم تام ادم ربایی و چنانچه همین شخص را در اثر آدم ربایی مخفی نماید باز هم مشمول همین جرم دانسته است و رویه قضایی هم همین گونه عمل مینماید. برای مثال شخص الف با خودرو شخص ب را بدون رضایت او مقدار دو کیلومتر از شهر خارج کند، مرتکب جرم آدم ربایی شده است و چنانچه همین شخص الف) شخص ب را در شهر مقصد در مخفیگاهی به مدت یک شبانه روز مخفی کند باز هم مرتکب آدم ربایی شده است و مخفی کردن در ادامه آدم ربایی را به عنوان یک جرم علیحده و مشمول تعدد مادی نمیدانند. ولی مخفی کردن در ماده 583 که با قید عنفاً، آمده است به صورت اختلافی میباشد و عدهای قائل به این نظرند که مرتکبین این جرم باید مقامات و مامورین دولتی باشند و مشمول اشخاص عادی نمیشود و عدهای قائل به این نظرند که مشمول اشخاص عادی نیز میگردد و ناظر به جایی است که بزه دیده را بدون ربایش، عنفاً مخفی کند مشمول این ماده میگردد و در اصطلاح مخفی کردن این ماده باید بدون سابقه ربایش باشد.
نظر اقلیت
با توجه به صراحت ماده 621 که مخفی کردن با به عنوان یک رفتار مادی جرم انگاری کرده است چنانچه توسط اشخاص عادی صورت گیرد مشمول این ماده میشود و چنانچه مرتکب این ماده مقامات و مامورین دولتی باشند مشمول ماده 583 تعزیرات میشود و به نظر میرسد تفاوت عمده آن سوء بودن انگیزه ارتکاب جرم در ماده 621 تعزیرات میباشد.