تاریخ نظریه: 1404/09/26
شماره نظریه: 7/1404/554
شماره پرونده: 1404-168-554ک
استعلام:
با توجه به تبصره ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، ضمانت اجرای تبصره 2 ماده 304 این قانون چیست؟ به عبارت دیگر، چنانچه مرجع صالح کیفری در رسیدگی به اتهام فردی که حین رسیدگی سن وی از هجده سال تمام شمسی تجاوز کرده است، بدون اعمال امتیازات دادگاه اطفال و نوجوانان مبادرت به صدور حکم کند، با تجدید نظرخواهی متهم از این حکم، دادگاه تجدید نظر چه تصمیمی باید اتخاذ کند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در صورت عدم رعایت تشریفات قانونی دادرسی؛ مشروط به آن‌که آن تشریفات به درجه‌ای از اهمیت باشد که موجب بی‌اعتباری رای شود، رای از سوی شعبه دیوان عالی کشور یا شعبه دادگاه تجدید نظر نقض می‌شود؛ مقصود از «تشریفاتی که موجب بی‌اعتباری رای شود» آن قسم تشریفاتی است که از یک سو، عدم رعایت آن‌ها در ماهیت رای دادگاه موثر باشد و لازم باشد با نقض حکم از سوی مرجع عالی، آثار و نتایج عدم رعایت آن تشریفات را بر‌طرف و حقوق از بین رفته اصحاب دعوا را احیاء کرد؛ مانند تشریفات متضمن حقوق دفاعی متهم. بر این اساس، در فرض سوال که دادگاه در خصوص متهمی که سن وی در فرایند رسیدگی از هجده سال تمام شمسی تجاوز کرده است، بر خلاف مفاد تبصره 2 ماده 304 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، بدون اعمال امتیازات دادگاه اطفال و نوجوانان نسبت به چنین متهمی، مبادرت به صدور حکم کرده است، دادگاه تجدید نظر به استناد قسمت اخیر تبصره ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، حکم دادگاه نخستین را نقض و پس از رسیدگی با رعایت تشریفات مربوط، حکم مقتضی صادر می‌کند.