مقدمه
به منظور انسجام، هماهنگی و یکپارچگی اقدامات مربوط به انجام ماموریت های خارج از کشور مقامات و کارکنان قوه قضاییه در قالب اعزام هیاتهای قضایی و کارشناسی، اعم از گروهی و انفرادی، و نیز دعوت از هیاتهای قضایی و کارشناسی سایر کشورها توسط واحدهای مختلف قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، موضوع قانون نظارت بر سفرهای خارجی کارکنان دولت، مصوب 1373 و اصلاحیه آن و آییننامه قانون مذکور، مصوب 1383 با اصلاحات و الحاقات بعدی و با نگرش به راهکارها در عرصه بین الملل، مندرج در سند تحول قضایی "دستورالعمل سفرهای خارجی کارکنان قوه قضاییه و دعوت از مقامات و هیاتهای خارجی" به شرح مواد آتی است.
فصل اول : کلیات
ماده 1 - اختصارات و عبارات زیر در این دستورالعمل در معانی زیر به کار می رود:
الف - واحدهای زیرمجموعه قوه قضاییه: واحدهای ستادی و قضایی، دادگستری ها، دادسراها، سازمان ها و مراکز وابسته به قوه قضاییه؛
ب - کارکنان: اعم از قضات، کارآموزان قضایی و کارمندان واحدهای زیرمجموعه قوه قضاییه؛
پ - ماموریت خارجی: سفرها و ماموریت های رسمی کارکنان که به صورت غیرثابت در راستای اهداف و برنامه های قوه قضاییه با هزینه قوه قضاییه یا دولت یا نهاد میزبان به خارج از کشور انجام میشود؛
ت - دعوت از مقامات یا هیاتهای خارجی: دعوت های رسمی از مقامات قضایی، کارشناسان یا هیاتهای قضایی یا غیرقضایی خارجی که در راستای انجام اهداف و برنامه های مصوب قوه قضاییه به عمل میآید؛
ث - فرد یا هیات: کارکنانی که به صورت انفرادی یا به صورت هیات به ماموریت خارجی اعزام میشوند؛
ج - واحد متقاضی: واحد زیرمجموعه قوه قضاییه که درخواست اعزام فرد یا هیات یا دعوت از مقامات یا هیات های خارجی را ارایه می دهد؛
چ - کارگروه: کارگروه سفرهای خارجی قوه قضاییه؛
ح - دبیرخانه: دبیرخانه موضوع ماده 3 این دستورالعمل.
خ - معاون/ معاونت بین الملل: معاون/معاونت امور بین الملل قوه قضاییه و دبیر ستاد حقوق بشر
ماده 2 - به منظور بررسی و تصمیم گیری در خصوص انجام ماموریت کارکنان به خارج از کشور، دعوت از مقامات یا هیاتهای خارجی و بررسی درخواست های سفر به جمهوری اسلامی ایران، کارگروه، مرکب از رئیس حوزه ریاست قوه قضاییه، دادستان کل کشور یا یکی از معاونین وی، معاون امور بین الملل (رئیس کارگروه)، معاون پشتیبانی و مالی و عمرانی، و رئیس مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضاییه تشکیل میشود.
تبصره 1 - در صورتی که کارگروه برای اتخاذ تصمیم مناسب در مورد درخواست سفر به توضیحات یا اطلاعات بیشتر یا تکمیلی نیاز داشته باشد، از واحد متقاضی یا نماینده وی جهت حضور در کارگروه (بدون حق رای) دعوت به عمل میآید.
تبصره 2 - هرگونه مکاتبه و درخواست صرفاً به کارگروه ارسال میشود و درخواست های خارج از ضوابط مقرر، قابل پذیرش نخواهد بود.
ماده 3 - کارگروه در معاونت بین الملل تشکیل میگردد. امور دفتری و ثبت و ضبط، ارسال و دریافت نامه های مربوط به شورا توسط دبیرخانه معاونت بین الملل انجام میشود. مدیرکل همکاری های بین المللی حقوقی و قضایی دبیر کارگروه خواهد بود.
ماده 4 - درخواست واحد متقاضی برای اعزام فرد یا هیات باید حداقل بیست روز قبل از تاریخ برنامه مورد نظر، همراه با دلائل توجیهی و اهمیت سفر، تعداد اعضا، مدت زمان ماموریت، محل تامین هزینه ها و هرگونه توضیح ضروری دیگر، به دبیرخانه ارائه گردد.
تبصره - در موارد فوری، بر اساس گزارش دبیرخانه، رئیس کارگروه میتواند با تایید رئیس قوه قضاییه، موافقت با سفر را اعلام نموده و دستور انجام اقدامات لازم را به دبیرخانه ابلاغ نماید.
ماده 5 - هرگونه دعوت از مقامات یا هیاتهای خارجی یا پذیرش درخواست سفرهای موضوع این دستورالعمل به جمهوری اسلامی ایران در زمان مقتضی همراه با دلائل توجیهی و اهمیت سفر، محل تامین هزینه ها و برنامههای سفر به دبیرخانه جهت بررسی و تصویب در کارگروه ارائه میگردد.
تبصره - برنامه های دیدار و ملاقات مقامات و هیات های خارجی با مقامات قوه قضاییه و بازدید از واحدهای زیر مجموعه قوه قضاییه با هماهنگی معاونت بین الملل و واحد مربوط انجام خواهد شد.
ماده 6 - درخواست های واصله به دبیرخانه توسط دبیر کارگروه در جلسه کارگروه مطرح خواهد شد. کارگروه در بررسی های خود به اصل صرفه جوئی و کاهش سفرهای خارجی، توجه ویژه خواهد نمود.
ماده 7 - کارگروه صرفاً در مواقعی که درخواستی برای موارد مذکور در ماده 2 این دستورالعمل به دبیرخانه واصل گردد، تشکیل جلسه خواهد داد.
ماده 8 - کارگروه در مورد ضرورت یا عدم ضرورت سفر، تعداد و ترکیب اعضای هیات اعزامی، تعداد روزهای سفر و موارد مربوط تصمیم گیری خواهد نمود.
ماده 9 - کارگروه با اکثریت اعضا تشکیل و تصمیمات کارگروه با اکثریت آراء اتخاذ خواهد شد. در صورت تساوی آراء، آراء طرفی که با رئیس کارگروه همسو است، قابل اجرا خواهد بود.
ماده 10 - کارگروه در خصوص درخواست واحد متقاضی برای اعزام فرد یا هیات، یا دعوت از مقامات یا هیات های خارجی، در ارتباط با موضوعاتی که ذاتاً یا به لحاظ کاربردی با وظایف قوه قضاییه مرتبط است، تصمیم گیری خواهد کرد. موضوعاتی که ممکن است مستلزم سفر خارجی باشد، به شرح زیر است:
الف - دیدارهای متقابل با مقامات همتای خارجی؛
ب - شرکت در نشست ها، اجلاس ها و کنفرانس های منطقه ای و بین المللی؛
پ - شرکت در دوره های آموزشی در خارج از کشور؛
ت - حضور در هیات های کارشناسی اعزامی به کشورهای دیگر جهت تدوین موافقتنامه های همکاری قضایی؛
ث - حضور در هیاتهای اعزامی سایر دستگاه های اجرایی بنا به درخواست دستگاه ها؛
ج - سفر فرد یا هیات با هدف توسعه همکاری های حقوقی - قضایی و تبادل تجربیات با سایر کشورها؛
چ - سایر اموری که توسط رئیس قوه قضاییه ارجاع میگردد.
فصل دوم : اقدامات اجرایی
ماده 11 - پس از اعلام نظر کارگروه با انجام سفر و ابلاغ موافقت کتبی رئیس قوه قضاییه از سوی حوزه ریاست، اقدامات زیر به ترتیب انجام خواهد شد:
الف - اخذ مجوز هیات نظارت بر سفرهای خارجی کارکنان دولت (نهاد ریاست جمهوری) از سوی رئیس کارگروه؛
ب - مکاتبه دبیرخانه با اداره کل تشریفات قوه قضاییه جهت اخذ گذرنامه مربوط (خدمت یا سیاسی) و تهیه بلیط؛
پ - امضا حکم ماموریت فرد یا هیات توسط معاون منابع انسانی قوه قضاییه؛
تبصره 1 - حکم ماموریت فرد یا هیات اعزامی از سازمان های دارای بودجه مستقل توسط رئیس سازمان مربوط صادر میشود.
تبصره 2 - رونوشت حکم ماموریت فرد یا هیات به واحدهای زیر ارسال میگردد:
1 - دبیرخانه، جهت ثبت در سوابق و اخذ گزارش سفر؛
2 - اداره کل امور مالی قوه قضاییه و در مورد سازمان های دارای بودجه مستقل، واحد مالی بخش مربوط، جهت تامین فوق العاده ماموریت خارجی و هزینه های سفر؛
3 - واحد متبوع؛
4 - مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضاییه؛
5 - ادارات کل کارگزینی قضایی یا اداری، حسب مورد، جهت درج در پرونده پرسنلی فرد؛
6 - سازمان بازرسی کل کشور در اجرای قانون نحوه اعمال نظارت بر کاهش هزینه های غیرضرور و جلوگیری از تجمل گرایی.
ماده 12 - پس از صدور حکم ماموریت فرد یا هیات و قبل از انجام ماموریت، اداره کل امور مالی قوه قضاییه یا بخش مالی واحد متبوع، در اسرع وقت نسبت به تامین فوق العاده ماموریت خارجی و هزینه های سفر، بر اساس تصویبنامه هیات وزیران در مورد ضوابط تعیین ارز مورد نیاز مامورین اعزامی به خارج از کشور یا به صورت پیش پرداخت (علی الحساب) یا تنخواه اقدام می نماید.
تبصره 1 - پس از انجام ماموریت خارجی، فرد یا رئیس هیات موظف است با ارائه صورتحساب هزینه ها و اسناد مربوط به انجام ماموریت، از قبیل لاشه بلیط، صورتحساب اقامت، غذا، جابه جایی، هزینه ثبت نام و سایر هزینه های مرتبط با انجام ماموریت خارجی، با اداره کل امور مالی قوه قضاییه یا بخش مالی واحد متبوع تسویه حساب نماید.
تبصره 2 - در صورتی که ماموریت خارجی لغو گردد و پیش پرداخت مذکور در این ماده پرداخت شده باشد، فرد یا رئیس هیات مکلف به استرداد وجوه به واحد مربوط است.
ماده 13 - دبیر کارگروه هرگونه مکاتبه لازم برای هماهنگی را از طریق دبیرخانه با نهادهای مرتبط با ماموریت فرد یا هیات اعزامی، از جمله وزارت امور خارجه انجام خواهد داد.
ماده 14 - اداره کل تشریفات قوه قضاییه با اعلام دبیرکارگروه، گذرنامه متناسب با سطح مقام یا فرد اعزامی (گذرنامه سیاسی یا خدمت) را تهیه خواهد نمود.
ماده 15 - مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضاییه، با هدف حفاظت و صیانت از کارکنان قوه قضاییه و زیرمجموعه های آن و تضمین ایمنی و امنیت ماموریت، مکلف است دستورالعمل های حفاظتی و امنیتی را در قالب کتابچه یا جزوه تدوین و قبل از ماموریت، به فرد یا هیات اعزامی ارائه نماید.
ماده 16 - فرد یا رئیس هیات اعزامی موظف است گزارش سفر را حداکثر تا 10 روز پس از بازگشت از سفر با ذکر نتایج، دستاوردها، پیشنهادها و نقایص احتمالی به دبیرخانه ارائه نماید.
تبصره - پردازش و استفاده از گزارش سفر، از جمله ارائه به نهادها و واحدهای مرتبط، به صلاحدید دبیرکارگروه خواهد بود.
ماده 17 - دبیرخانه مکلف است با نظارت دبیر کارگروه بانک اطلاعاتی کامل از سفرها و ماموریت های خارجی واحدهای زیرمجموعه قوه قضاییه، از قبیل تعداد سفرها در سال، تعداد افراد یا هیات های اعزامی، تعداد هیات های خارجی و نتایج حاصله را تهیه و نگهداری نماید.
ماده 18 - رعایت مفاد این دستورالعمل برای فرد یا هیات اعزامی ضروری است.
ماده 19 - سفرهای مطالعاتی و علمی اعضای هیات علمی دانشگاه علوم قضایی و پژوهشگاه قوه قضاییه تابع مقررات مربوط به خود میباشد.
ماده 20 - مقررات این دستورالعمل نافی اختیارات رئیس قوه قضاییه برابر قوانین و مقررات مربوط نمیباشد.
ماده 21 - این دستورالعمل در 21 ماده و 9 تبصره در تاریخ 1401/4/20 به تصویب رئیس قوه قضاییه رسید و از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل کلیه بخشنامه ها و دستورالعمل ها که مغایر این دستورالعمل باشد، ملغی و بلااثر است.
غلامحسین محسنی اژیه