دانشگاهها و مراکز آموزشعالی هر جامعه معرّف و مبیّن بالاترین سطح تفکر و علم آن جامعه محسوب میشوند و اصول جهانبینی و نظام اعتقادی و ارزشی جامعه را در خود متجلّی میسازند و با تربیت متفکران و دانشمندان و مدیران آینده، در جهت بخشیدن به حرکتهای گوناگون فکری، اعتقادی، فرهنگی و سیاسی جامعه موثر واقع میشوند. از اینجا میتوان گفت که دانشگاههای مختلف جهان، علاوه بر اشتراکاتی که به اعتبار دانشگاه بودن، با یکدیگر دارند، به اعتبار تعلق به جوامعی با بینشها و ارزشهای مختلف واجد خصوصیاتی هستند که آنها را از یکدیگر متفاوت و متمایز میسازد.
جامعه ایرانی که در انقلاب اسلامی خود با رویکردی الهی و معنوی، جهانبینی و نظام ارزشی اسلامی را بر مبنای شئون گوناگون زندگی خود قرار داده، خواهان آن است که دانشگاههایی متناسب با مبانی و ارزشهای اسلامی داشته باشد تا هم بتواند در آن دانشگاهها از مبانی و معیارهای خود آگاهی و شناخت دقیقتر و ژرفتر حاصل کند و هم با تربیت متفکران و مدیران بر وفق آن مبانی و معیارها، به ترویج و تعمیم آنها در کل جامعه مبادرت نماید.
اصول عمومی دانشگاهها:
1-اهتمام به علم و دانش و اعتقاد به تاثیر بنیادی و قطعی آن در اداره صحیح جامعه و تامین رفاه و سعادت مردم و رشد و توسعه متوازن.
2-اهمیت داشتن فکر و اندیشه و وجود آزادی برای تحقیق و نقد و بررسی آراء و نظریات گوناگون.
3-داشتن پیوند با واقعیتهای جامعه و توجه به جنبههای عملی و کاربردی اندیشههای نظری.
4-داشتن آگاهی از مسایل و مباحث فکری و اجتماعی در عرصه سیاسی جامعه و مشارکت در صحنه زندگی اجتماعی و ایفای نقش در آن.
5-شناخت سنتّها و مفاهیم اخلاقی و ارزشی و فرهنگی جامعه.
اصول اختصاصی دانشگاه اسلامی:
علاوه بر اهتمام به اصول عمومی دانشگاهها، دانشگاه اسلامی به اعتبار اسلامی بودن خود ویژگیهایی دارد که ذیلا و به ترتیب اهمیت و اولویت به آنها اشاره میشود:
1-دانشگاه اسلامی دانشگاهی است که در آن: بینش توحیدی بر تمامی شئون دانشگاه و تفکر و اندیشه دانشگاهیان حاکمیت دارد و علم آموزی به منزله یک عبادت در جهت ایجاد و تقویت این نگرش ایفای نقش میکند.
2-دانشگاه اسلامی دانشگاهی است که در آن: محیطی سرشار از معنویت و مکارم اخلاق به منظور رشد و تعالی فردی و تربیت صحیح و تزکیه و تعلیم نفوس ایجاد میشود و حیات و شخصیت معنوی و اخلاقی افراد اعتلا مییابد.
3-دانشگاه اسلامی دانشگاهی است که در آن: افراد در پرتو معارف اسلامی با احساس تعهد و مسئولیت نسبت به رشد و تعالی جامعه و تحقق اهداف و ارزشهای اسلامی در فعالیتهای اجتماعی مشارکت میجویند.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - سید محمد خاتمی