شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در تاریخ 1362/2/15 در خصوص موارد ذیل تشکیل گردید:
بررسی پیشنهادات وزارت مسکن و شهرسازی در خصوص ضرورت و نحوه انجام بررسی ها، مطالعات و اقدامات لازم در رابطه با استقرار نظام صحیح شهرسازی و تعیین سیاست برنامه ریزی شهری.
بررسی پیشنهادات وزارت مسکن و شهرسازی در ارتباط با تعیین مغایرت های اساسی و طرح های تفصیلی با طرح های جامع مصوب.
با توجه به بررسی مفاد گزارشات و پیشنهادات مندرج در پیوست دستور جلسه و تبادل نظرات، مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به شرح ذیل اعلام میگردد:
استقرار نظام صحیح شهرسازی و تعیین سیاست برنامه ریز ی نظام شهری مستلزم وجود وبهره گیری از قوانین، مقررات، ضوابط جامعه و هماهنگ با نظام خاص سیاسی، حقوقی فرهنگی، اقتصادی، تاریخی و هماهنگی در مجموعه روشها و مبانی نظام های مذکور خواهد بود. در این رابطه بررسی و تجزیه تحلیل و تطبیق و تلفیق کلیه قوانین، مقررات و ضوابط ملاک عمل با موازین فرهنگی و اسلامی نظام جمهوری اسلامی و در صورت لزوم تهیه قوانین و مقررات جدید از ضرورت و فوریت خاص برخوردار است. هم چنین جهت ایجاد هماهنگی در برنامه های شهرسازی و تدوین ضوابط، معیارها، مقررات، آیین نامه ها، تهیه و تدوین بیانی مشترک و یکسان در مورد تعاریف و واژه های شهرسازی کلاً «دست یابی و تعریف مفاهیم شهرسازی و معماری اسلامی» بابهره گیری از مبانی غنی فرهنگی اسلامی و روش های علمی و آکادمیک الزامی است. در این ارتباطبا مبنا قرار دادن هدف ذکر شده و با توجه به تعاریف کلی مندرج در قوانین شهرسازی ملاک عمل می توان نسبت به تعریف اجزای تشکیل دهنده تعاریف کلی مانند محدوده ها، تراکم ها، شبکه های ارتباطی، مراکز شهری (محله، ناحیه، منطقه) حریم ها، حوزه نفوذی شهری، انواع عملکردهای شهری، شهرک ها، مجتمع های مسکونی و تعریف شهر، روستا، منطقه، طرح های منطقه ای. اقدام نمود.
جهت فراهم نمودن زمینه تحقق اهداف فوق الذکر و نحوه شروع بررسی ها، مطالعات واقدامات لازم شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مقرر میدارد وزارت مسکن و شهرسازی نسبت به تشکیل گروه های کاری پیشنهادی به شرح ذیل اقدام و گزارشات لازم را جهت آگاهی از روندکار و رفع مسائل و مشکلات احتمالی انجام امور مستمراً به شورای عالی ارائه نماید.
الف - با توجه به ابعاد گسترده موضوع دست یابی و تعریف مفاهم شهرسازی و معماری اسلامی گروهی متشکل از متخصصین و کارشناسان وزارت مسکن و شهرسازی، وزارت کشور، وزارت فرهنگ و آموزش عالی ظرف مدت دو ماه نسبت به انجام بررسی های اولیه اقدام و پیشنهادات لازم را در خصوص روش و نحوه انجام کار در صورت نیاز به تشکیل گروه های مطالعاتی با برآورد وپیش بینی هزینه مربوطه به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه نمایند.
ب با توجه به مصوبات مجمع هماهنگ کننده بخشی و منطقه ای وزارت مس-کن و شهرسازی گروهی متشکل از متخصصین و کارشناسان وزارت مسکن و شهرسازی، وزارت کشور و سازمان برنامه و بودجه ظرف مدت 6 ماه بررسی های لازم را در مورد مصوبات تدوین شده مذکور انجام و نظرات و پیشنهادات را در قالب تعیین نظام کوتاه مدت برنامه ریزی شهری به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه نمایند.
ج در ارتباط با ضرورت رفع مسائل و مشکلات ح-اد موجود گروهی از کارشناسان فنی و حقوقی وزارت مسکن و شهرسازی، وزارت کشور، شهرداری تهران، ظرف مدت 4 ماه نسبت به بررسی کلیه قوانین و مقررات اجرای ملاک عمل شهرسازی و استخراج تضادها، ابهامات و نواقص احتمالی اقدام و گزارشات و پیشنهادات لازم را به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه نمایند.
- در صورتی که ضرورت ایجاب نمود وزارت مسکن و شهرسازی برحسب مورد نسبت به دعوت از متخصصین و کارشناسان سایر ارگان های ذیربط اقدام نمایند.
د - نظر به اینکه عدم ارائه ضابطه شناخت و تشخیص نوع مغایرت (اساسی و غیراساسی) در قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران موجب عدم هماهنگی و بروز اشکالات بسیاردر تشخیص مغایرت های ذکر شده و نتیجتاً ارائه راه حل های متفاوت در مورد مسائل مشابه گردیده است، جهت تسریع در کار و رفع مسائل و مشکلات مراجع ذیربط استان ها و نهایتاً ایجادهماهنگی های لازم، تفکیک و تعیین نوع مغایرت های اساسی که ایجاد تاثیرات کلی و تغییراتاساسی و زیربنایی در مطالعات طرح های جامع مصوب نموده و انجام آن فقط با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران امکان پذیر است و مغایرت های غیراساسی که پس از تصویب کمیسیون ماده 5 قابل اجرا است، ضروری و مقرر میگردد و در مورد مغایرتهای طرح های تفصیلی به جزمواردی که براساس مندرجات ذیل پس از تصویب کمیسیون ماده 5 قابل اجرا میباشد سایر موارد جهت تشخیص ضرورت یا عدم ضرورت طرح آن جهت تصویب نهایی در شورای عالی شهرسازی ومعماری ایران به واحد شهرسازی و برنامه ریزی وزارت مسکن و شهرسازی ارسال و اقدامات لازم به شرح زیر صورت پذیرد:
در صورت تشخیص اساسی بودن مورد مغایرت موضوع در دستور کار شورای عالی شهرسازی و معماری ایران قرار گیرد.
در صورت تشخیص غیراساسی بودن مورد مغایرت موضوع با تصویب کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران قابل اجرا خواهد بود.
ه- - مغایرت های طرح های تفصیلی در رابطه با طرح های جامع مصوب در قالب موارد پنج گانه زیر:
محدوه ها
تراکم ها
نحوه کاربری زمین
ضوابط تفکیک اراضی و ضوابط ساختمانی
شبکه ارتباطی
به صورت کل طبقه بندی و نحوه تشخیص مغایرت های اساسی و غیراساسی انجام اقدامات مربوطه به شرح ذیل اعلام میگردد:
1- محدوده ها: هرگونه تغییر در محدوده مصوب طرح های جامع مغایرت اساسی محسوب میگردد و لکن تغییرات جزئی ناشی از منظور نمودن پلاکهای ثبتی که خط محدوده از روی آنهاعبور کرده است در مرحله تهیه طرح های تفصیلی مشروط بر احراز مشخصات و رعایت موارد زیربه عنوان مغایرت غیراساسی قابل اجرا است:
پلاک مربوطه قبل از تصویب طرح جامع به ثبت رسیده باشد.
مساحت کل پلاک اصلاح شده که در داخل محدوده قرار خواهد گرفت (سطح قبلی محدوده به اضافه سطحی که داخل محدوده میگردد) از هزار و پانصد متر تجاوز ننماید.
تسری عملکرد پیشنهادی طرح جامع به قسمتی که به منظور تکمیل پلاک تا هزار و پانصدمتر وارد محدوده میگردد الزامی است.
2- تراکمها: به طور کلی هرگونه تغییر در تراکم جمعیتی مغایرت اساسی محسوب میگردد.
3- نحوه کاربری زمین: تغییر مکان نوع مصرف یا عملکرد زمین در محدوده محلات (براساس نقشه تقسیم بندی محلات طرح جامع) از قبیل آموزشی، بهداشتی، فضای سبز یا پارک محله ای، تاسیسات و تجهیزات شهری، اداری، صنعتی، تجاری، فرهنگی، مذهبی که عملکرد آن نیز در حد محله ای باشد با اعلام دلایل توجیهی و مشروط بر اینکه سطح پیش بینی شده آن در طرح جامع برای عملکرد مورد نظر پس از تغییر مکان کاهش پیدا نکند و مراتب مورد تایید سازمان ذیربط نیز باشد بلامانع است. در مورد عملکردهای مسکونی، اداری، تجاری، صنعتی علاوه بر شرایط ذکر شده رعایت ضوابط طرح جامع ضروری است.
تبصره- در مورد شهرهایی که در مطالعات طرح جامع آن نقشه محدوده محلات ارائه نگردیده است تغییر مکان و عملکرد مورد نظر در حد محله بایستی به درخواست شهرداری و تایید شورای شهر و سازمان ذیربط برحسب مورد باشد.
4- ضوابط تفکیک اراضی و ضوابط ساختمانی
هرگونه تغییر در مقررات تفکیک اراضی و ضوابط ساختمانی طرح های جامع میبایست جهت بررسی و تشخیص نوع مغایرت به واحد شهرسازی و برنامه ریزی ارسال گردد.
5- شبکه ارتباطی
به طور کلی شبکه ارتباطی شهری با توجه به نوع عملکرد آن و سلسله مراتب دسترسی ها و کلیه حالات تغییرات ممکن در طرح های تفصیلی به شرح زیر طبقه بندی میگردد.
الف - شبکه دسترسی ها، خیابان های با عرض 12 متر و کمتر.
1- تغییرات حاصل از حذف- تقلیل عرض- تعریض و تغییر مسیر در خصوص خیابان های باعرض 12 متر و کمتر مغایرت غیر اساسی محسوب گردیده و پس از بررسی دلائل توجیهی انجام موارد مذکور توسط کارشناسان ادارات کل مسکن و شهرسازی و تصویب در کمیسیون ماده 5 قابل اجرا میباشد.
تبصره- احداث خیابان 12 متری صرفاً در بافت خالی شهر و با تصویب کمیسیون ماده 5 میسرمی باشد و در بافت پر، جهت تشخیص نوع مغایرت می باید به واحد شهرسازی و برنامه ریزی ارسال گردد.
ب- خیابان های جمع کننده با عرض 13 تا 24 متر:
1- تغییرات حاصله از حذف، احداث، تقلیل عرض، تعریض و تغییر مسیر به طور اصولی مغایرت غیراساسی محسوب نگردیده و می باید جهت بررسی و تشخیص نوع مغایرت اساسی یا غیراساسی به واحد شهرسازی و برنامه ریزی ارسال گردد.
در مورد تبصره بند فوق، مندرج در گزارش ارائه شده مبنی بر «درمورد احداث شبکه ارتباطی جدید با عرض 13 تا 24 متر فقط در بافت خالی شهر میتواند به عنوان مغایرت غیراساسی تلقی گردد و پس از تصویب کمیسیون ماده 5 قابل اجرا است» شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مقرر میدارد تبصره مذکور حذف و پس از 3 ماه گزارش عملکرد حذف تبصره مورد نظر را در ارتباط با مسائل مسئولین محلی و نکات منفی و مثبت آن به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه گردد.
ج - خیابان های اصلی با عرض 25 تا 45 متر
2- تغییرات حاصله از حذف، احداث، تقلیل عرض، تعریض و تغییر مسیر در خیابانهای اصلی مذکور مغایرت اساسی محسوب میگردد.
د - خیابان های کمربندی و عبوری بین شهری با عرض بیش از 45 متر: تغییرات حاصله از حذف، احداث، تقلیل عرض و تعریض و تغییر مسیر می باید جهت بررسی و تشخیص نوع مغایرت به واحد شهرسازی و برنامه ریزی ارائه گردد.
تبصره 1: تغییر مسیرهای جزئی در کلیه گروه های تقسیم بندی شبکه ارتباطی که به منظورتثبیت شبکه ارتباطی در مرحله تهیه طرح تفصیلی صورت میگیرد، مغایرت غیراساسی محسوب میگردد.
تبصره 2: در مورد شهرهایی که طرح تفصیلی آن ها نیز به تصویب رسیده و به شهرداری مربوطه ابلاغ گردیده است، با توجه به اتمام قرارداد و عدم مسئولیت مهندس مشاور مربوطه در مورد انجام بررسی فنی تغییرات پیشنهادی و شرکت در کمیسیون ماده 5 میبایست موضوع قبل از طرح در کمیسیون ماده 5 توسط کارشناسان اداره کل مسکن و شهرسازی و در صورت لزوم با همکاری دفتر شهرسازی و معماری بررسی گردیده و حداکثر ظرف مدت 15 روز نتیجه بررسی ها به کمیسیون ماده 5 ارائه گردد.