هیات وزیران در جلسه 6/ 7/ 1392 به پیشنهاد شماره 73834 مورخ 17/ 6/ 1393 وزارت کشور و در اجرای ماده (2) آییننامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافقهای بین المللی - مصوب 1371 - تصویب کرد:
وزارت کشور مجاز است با هماهنگی معاونت حقوقی رئیس جمهور (امور توافق های بین المللی) و وزارت امور خارجه نسبت به انجام مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقتنامه همکاری در زمینه پیشگیری و واکنش به شرایط اضطراری در دریای خزر در چارچوب متن پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، ظرف سه سال از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری نماید.
اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس جمهور
موافقتنامه همکاری در زمینه پیشگیری و واکنش به شرایط اضطراری در دریای خزر
دولتهای جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان که از این پس «طرفها» نامیده میشوند؛
براساس روابط دوستانه و همکاری بین کشورهای ساحلی دریای خزر و مردمان خود و با تاکید بر تمایل خود برای توسعه بیشتر؛
با تاکید بر نقش سازمان ملل متحد و دیگر سازمانهای بین المللی در امداد رسانی برای پیشگیری و واکنش به شرایط اضطراری
با تصدیق احتمال شرایط اضطراری از نوع طبیعی و ناشی از فعالیت انسانی که امکان واکنش به آن توسط یک طرف میسر نمیباشد و نیازمند عملیات هماهنگ طرفها به منظور پیشگیری و واکنش به آنها است؛
با آگاهی از خطری که شرایط اضطراری ایجاد می کند؛
با در نظر گرفتن مفاد کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر (کنوانسیون تهران) مورخ چهارم نوامبر 2003 (3/ 8/ 1382)
با تصدیق مسئولیت در برابر نسلهای آتی در زمینه حفظ زیست بوم منحصر به فرد دریای خزر؛
در تلاش برای توسعه همکاری علمی فنی در زمینه پیشگیری و واکنش به شرایط اضطراری؛
در موارد زیر توافق نمودند:
ماده 1
تعاریف
اصطلاحاتی که در این موافقتنامه به کار برده میشوند دارای معانی زیر میباشند:
«شرایط اضطراری»: وضعیتی که در نتیجه حادثه، بلا یا سانحه ای با منشا طبیعی یا انسانی رخ می دهد و باعث یا ممکن است باعث آسیب به سلامتی انسانها، محیط زیست، تاسیسات زیربنایی، اجتماعی و صنعتی، زیان مادی قابل توجه و اختلال در زندگی روزانه شود؛
«طرف درخواست کننده»: طرفی که از طرفهای دیگر درخواست اعزام گروههای امدادرسان، تجهیزات و وسائل امدادی را می نماید؛
«طرف تامین کننده»: طرفی که درخواست طرف درخواست کننده را در مورد ارسال گروههای امدادرسان، تجهیزات و وسائل امدادی اجابت می نماید؛
«منطقه شرایط اضطراری»: محدوده ای که در آن شرایط اضطراری رخ داده است؛
«مقام صلاحیت دار»: مقامی که از سوی هر یک از طرفها برای هماهنگ سازی فعالیت های مربوط به اجرای این موافقتنامه تعیین شده است؛
«واکنش به شرایط اضطراری»: عملیات نجات و دیگر اقدامات اضطراری که در صورت بروز شرایط اضطراری صورت میگیرد و هدف از آنها نجات دادن جان افراد و حفظ سلامتی آنها، حفاظت از محیط زیست و کاهش میزان خسارت ها و صدمات مادی است و مناطق شرایط اضطراری را نیز در بر میگیرد.
«گروه امداد رسان»: گروهی از کارشناسان مجهز به تجهیزات لازم که از سوی طرف تامین کننده برای کمک رسانی اعزام میگردد.
«تجهیزات»: مواد، وسایل حمل و نقل، ابزار فنی، تجهیزات گروه امداد رسان و تجهیزات شخصی همراه آنها از جمله دارو و تجهیزات پزشکی لازم برای فعالیت گروه امداد رسان در طی دوره عملیات امداد و نجات؛
«وسایل امدادی»: اقلامی که برای توزیع رایگان در بین اشخاص آسیب دیده از شرایط اضطراری در نظر گرفته شده اند؛
«پیشگیری از شرایط اضطراری»: مجموعه اقدامات پیشگیرانه ای که به منظور به حداقل رساندن خطر بروز شرایط اضطراری و اثرات آن بر سلامتی انسانها و محیط زیست صورت میگیرد؛
«طرف گذری»: طرفی به غیر از طرف درخواست کننده که از طریق قلمرو آن، گروه امدادرسان، تجهیزات و وسائل امدادی گذر می کنند.
ماده 2
حیطه شمول
1- این موافقتنامه، همکاری طرفها را در صورت بروز شرایط اضطراری با منشا طبیعی و انسانی در دریای خزر را تنظیم می نماید.
2- این موافقتنامه به منظور پیشگیری و یا واکنش به شرایط اضطراری در دریای خزر در صورتی که یک طرف به تنهایی نتواند با آن مقابله کند اعمال خواهد شد. در چنین شرایطی هر یک از طرفها حق دارد از طرف یا طرفهای دیگر درخواست کمک نماید.
همچنین این موافقتنامه در صورتی که طرف درخواست کننده بر این باور باشد که شرایط اضطراری ایجاد شده در خشکی آن طرف، ممکن است بر دریای خزر تاثیر منفی داشته باشد، اعمال خواهد شد.
ماده 3
اصول
طرفها، در زمینه پیشگیری و واکنش به شرایط اضطراری طبق قوانین خود و موازین کلی پذیرفته شده بین المللی و براساس اصول زیر همکاری خواهند کرد:
1- برابری و عمل متقابل؛
2- استقلال در تصمیم گیری در سطح داخلی؛
3- امدادرسانی از سوی طرفها طبق امکانات آنها؛
4- توزیع وسائل امدادی بین اشخاص آسیب دیده، بدون تبعیض از نظر نژادی، قومیتی، مذهبی، سیاسی یا موارد دیگر.
ماده 4
شکلهای همکاری
همکاری طرفها در چارچوب این موافقتنامه شامل موارد زیر میشود:
- ایجاد و بهبود نظام همکاری به منظور پیشگیری و واکنش به شرایط اضطراری؛
- همکاری بین طرفها در مورد پیش بینی و نظارت بر شرایط اضطراری؛
- اطلاع رسانی (هشدار) در مورد خطر بروز شرایط اضطراری که ممکن است بر طرف دیگر تاثیر بگذارد؛
- امداد رسانی در واکنش به شرایط اضطراری؛
- مساعدت لازم برای تجهیز گروههای امداد رسان؛
- تبادل تجربه در زمینه سازماندهی آموزش رفتاری در شرایط اضطراری؛
- تبادل اطلاعات، منابع علمی فنی، نتایج کارهای تحقیقاتی و فناورانه در زمینه پیشگیری و واکنش به شرایط اضطراری
- برگزاری فراهمایی های مشترک، کارگاهها، جلسات آموزشی و تمرین و نمایشگاههای تخصصی؛
- آموزش تخصصی در موسسات آموزشی، تبادل کارآموز، استاد، دانشمند و کارشناس؛
- فعالیتهای دیگر در زمینه پیشگیری و واکنش به شرایط اضطراری طبق توافق طرفها.
ماده 5
مقامهای صلاحیت دار
1- طرفها، مقامهای صلاحیتدار زیر را به منظور اجرای این موافقتنامه تعیین می نمایند:
از طرف جمهوری آذربایجان - وزارت شرایط اضطراری جمهوری آذربایجان؛
از طرف جمهوری اسلامی ایران - وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران (سازمان مدیریت بحران کشور)؛
از طرف جمهوری قزاقستان - وزارت کشور جمهوری قزاقستان؛ وزارت سرمایه گذاری و توسعه جمهوری قزاقستان؛
از طرف فدراسیون روسیه - وزارت امور دفاع مدنی، شرایط اضطراری و رفع پیامدهای بلایای طبیعی فدراسیون روسیه، وزارت حمل و نقل فدراسیون روسیه؛
از طرف ترکمنستان - وزارت دفاع (اداره شرایط اضطراری و عملیات نجات اداره کل عملیات اصلی دفاع غیر نظامی و امداد و نجات) ترکمنستان.
2- در صورت تعیین مقام صلاحیتدار دیگر یا تغییر نام آن، طرف مربوط، امین اسناد موافقتنامه را جهت اطلاع رسانی به طرفهای دیگر آگاه خواهد کرد.
ماده 6
درخواست امدادرسانی
1- امدادرسانی براساس درخواست کتبی یک طرف صورت میگیرد. در موارد استثنایی درخواستها میتواند به صورت شفاهی و با تایید کتبی بعدی ارائه گردد. طرف درخواست کننده اطلاعات زیر را در دخواست [درخواست] کمک مشخص خواهد کرد:
الف) محل، زمان وقوع شرایط اضطراری، ابعاد آن و وضعیت فعلی منطقه شرایط اضطراری؛
ب) اقداماتی که تا لحظه درخواست کمک صورت گرفته است، توصیف دقیق کمک درخواستی، اولویتهای واکنش به شرایط اضطراری؛
2- طرف تامین کننده در اسرع وقت، طرف درخواست کننده را از امکانات خود، میزان و شرایط کمکها یا عدم امکان تامین کمک آگاه خواهد کرد.
3- طرف درخواست کننده در حد امکان اطلاعات مذکور در بند «2» این ماده را به روز مینماید و فوری به طرف تامین کننده انتقال خواهد داد.
ماده 7
هماهنگی و تعامل در هنگام شرایط اضطراری
1- در قلمرو طرف درخواست کننده، هماهنگ سازی، مدیریت و کنترل عملیات گروههای امدادرسان برای امداد رسانی توسط مقام صلاحیت دار طرف درخواست کننده از طریق سرپرست های گروههای امدادرسان صورت می پذیرد.
2- طرف درخواست کننده اطلاعات به موقع را در مورد وضعیت منطقه شرایط اضطراری، محل مرکز واکنش به شرایط اضطراری و مترجمان در اختیار سرپرستان گروه های امداد رسان قرار خواهد داد. همچنین طرف درخواست کننده از امنیت و ایمنی گروه های امدادرسان اطمینان حاصل نموده و مرکز بهداشتی و تجهیزات ارتباطاتی را در اختیار آنها قرار خواهد داد.
3- مدت اقامت گروههای امدادرسان در قلمرو طرف درخواست کننده براساس توافق طرفهای ذیربط تعیین میگردد.
4- بعد از اتمام عملیات، رئیس گروه امدادرسان گزارشی را در رابطه با فعالیت گروه خود در واکنش به شرایط اضطراری و نتایج کارهای انجام شده به مقامات صلاحیتدار طرف درخواست کننده ارائه می دهد.
ماده 8
گذر
1- طرف گذری، گذر گروههای امدادرسان تجهیزات و وسائل امدادی از طریق قلمرو خود را طبق قوانین ملی خود و قواعد حقوق بین الملل تسهیل خواهد نمود و اقدامات اداری و حقوقی لازم را در زمینه های کمک به موارد زیر اتخاذ می نماید:
الف) ورود و خروج و استفاده از قلمروی آن توسط کلیه وسائل حمل و نقل در نظر گرفته شده برای واکنش به شرایط اضطراری؛
ب) حرکت سریع گروههای امدادرسان، تجهیزات و وسائل امدادی برای واکنش به شرایط اضطراری به قلمرو آن، از طریق قلمروی آن یا خروج از آن.
2- طرف تامین کننده طرفهای گذری را از مسیر جابه جایی گروههای امدادرسان و مسیرهای ارسال تجهیزات و وسایل امدادی آگاه خواهد کرد.
ماده 9
نحوه ورود، خروج و اقامت گروههای امدادرسان در قلمرو طرف درخواست کننده
1- قبل از رسیدن گروه امدادرسان به قلمرو طرف درخواست کننده یا طرف گذری، مقام های صلاحیتدار طرف تامین کننده فهرست اعضای گروه را با درج مشخصات و اسناد هویتی آنها به دولت طرف درخواست کننده ارسال می کنند.
2- طرف درخواست کننده و طرف گذاری، طبق قوانین ملی و تعهدات بین المللی خود تشریفات عبور از مرز را برای گروههای امدادرسان طرف تامین کننده تسهیل خواهند کرد.
3- ورود و خروج اعضای گروه های امدادرسان از طریق مبادی ورودی مورد توافق طرفها و با استفاده از بر اساس اسناد هویتی به رسمیت شناخته شده توسط طرف درخواست کننده و طرف گذری انجام میشود.
4- در صورت لزوم طرف درخواست کننده و طرف گذری، روادید اعضای گروه امدادرسان را در اسرع وقت صادر خواهند کرد.
5- نحوه انتقال سگهای تربیت شده همراه گروههای امدادرسان و اقامت آنها در قلمرو طرف درخواست کننده و طرف گذری طبق قوانین قرنطینه طرف درخواست کننده و طرف گذری تعیین میشود.
6- اعضای گروههای امدادرسان در زمان اقامت خود در قلمروی طرف درخواست کننده و طرف گذری، قوانین ملی مربوط آنها را رعایت می نمایند.
7- طرف درخواست کننده هرگونه مساعدت را برای ورود هر چه سریعتر گروههای امدادرسان، تجهیزات و وسائل امدادی به منطقه شرایط اضطراری به عمل می آورد.
8- گروههای امدادرسان باید برای فعالیت مستقل طی مدت حداقل 72 ساعت از لحظه ورود به محل شرایط اضطراری آمادگی داشته باشند. پس از اتمام مدت 72 ساعت، طرف درخواست کننده منابع لازم برای کارگروه امدادرسان را تامین می نماید، مگر آنکه به گونه دیگری توافق شده باشد.
9- طرف درخواست کننده امنیت غذایی و وسائل زندگی اولیه ای که در اختیار گروه امدادرسان قرار گرفته است را تضمین می نماید.
ماده 10
استفاده از حمل و نقل هوایی
1- جابه جایی گروههای امدادرسان، تجهیزات و وسایل امدادی را می توان از طریق هوایی انجام داد.
2- در صورت اتخاذ تصمیم مبنی بر استفاده از حمل و نقل هوایی، مقام صلاحیت دار طرف تامین کننده، نوع و علائم پروازی هواپیما، مسیر پرواز، فرودگاه مقصد، تعداد اعضای خدمه پرواز، فهرست مسافرین با ذکر وظیفه آنها و توصیف بار را به آگاهی طرف درخواست کننده و طرف گذاری می رساند.
3- پروازها طبق مقررات سازمان بین المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) و قوانین ملی طرف ها صورت میگیرد.
4- هواپیماهای طرف تامین کننده که به موجب این موافقتنامه در اقدامات واکنش مشارکت دارند از هر نوع پرداخت مالیات برای پرواز، فرود، برخاستن و توقف در زمان اقامت و خدمات ناوبری طرف درخواست کننده و طرفهای گذری معاف میباشند.
5- بازپرداخت هزینه های مربوط به سوخت و خدمات تعمیر و نگهداری هواپیمای طرف تامین کننده براساس توافق طرفهای مربوط صورت میگیرد.
ماده 11
استفاده از حمل و نقل دریایی
1- جابه جایی گروههای امدادرسان، تجهیزات و وسائل امدادی را می توان از طریق حمل و نقل دریایی انجام داد.
2- در صورت اتخاذ تصمیم مبنی بر استفاده از حمل و نقل دریایی، مقام صلاحیت دار طرف تامین کننده نوع کشتی ها، تعداد اعضای خدمه، فهرست مسافرین با ذکر وظیفه آنها و توصیف بار را به آگاهی طرف درخواست کننده و طرف گذری می رساند.
3- شناور طرف تامین کننده که به موجب این موافقتنامه در اقدامات واکنش مشارکت دارد از هر نوع پرداخت عوارض بندری طرف درخواست کننده معاف میباشد.
4- بازپرداخت هزینه های مربوط به سوخت و خدمات تعمیر و نگهداری شناور طرف تامین کننده براساس توافق طرفهای مربوط صورت میگیرد.
ماده 12
ورود، خروج و گذر تجهیزات و وسائل امدادی
1- سرپرست گروه امداد رسانی فهرست تجهیزات و وسائل امدادی با هدف واکنش به شرایط اضطراری را که مقامهای صلاحیتدار دولت تامین کننده و درخواست کننده در مورد آن توافق کرده اند و وارد شده است، به مقامهای گمرکی طرف درخواست کننده و طرف گذری ارائه می دهد.
2- تجهیزات و وسائل امدادی که به موجب این موافقتنامه وارد یا خارج میشوند از تمامی عوارض گمرکی، مالیاتها و دیگر عوارض معاف میباشند.
3- ترخیص گمرکی تجهیزات و وسائل امدادی طبق قوانین طرفها و با اولویت صورت می پذیرد.
4- پس از اتمام کار امدادرسانی، تجهیزاتی که به قلمرو طرف درخواست کننده وارد شده اند (به استثنای آنهایی که کاملاً مصرف شده اند یا از بین رفته اند) باید توسط طرف تامین کننده خارج شوند. امحاء یا مصرف کامل تجهیزات و نیز توزیع وسائل امدادی در بین اشخاص آسیب دیده باید به طور مستند به تایید مقام صلاحیت دار طرف درخواست کننده برسد. در صورتی که بنابر شرایطی خاص امکان خارج ساختن تجهیزات نباشد انتقال آنها به طرف درخواست کننده حسب مورد براساس توافق طرفها مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
ماده 13
حفظ اطلاعات
اطلاعاتی که در نتیجه فعالیت در چارچوب این موافقتنامه دریافت میشود به استثنای اطلاعات محرمانه ای که به موجب قوانین داخلی طرفها محرمانه میباشند و امکان افشای آنها وجود ندارد، به صورت عمومی در دسترس قرار خواهد گرفت مگر اینکه طرفها به گونه دیگری توافق نمایند.
ماده 14
هزینه های امدادرسانی
1- براساس توافق طرفها امدادرسانی میتواند به صورت بلاعوض یا همراه با بازپرداخت صورت بگیرد.
2- طرف، طرف درخواست کننده میتواند درخواست امدادرسانی خود را در هر زمانی لغو نماید و برای این منظور تصمیم خود را فوری به آگاهی طرف تامین کننده می رساند. اگر امدادرسانی به صورت همراه با بازپرداخت صورت پذیرد، طرف تامین کننده حق دارد بازپرداخت هزینه های انجام شده تا لحظه لغو درخواست را مطالبه نماید.
3- بیمه اعضا گروه امدادرسان توسط طرف تامین کننده صورت می پذیرد. هزینه های بیمه ای در صورت امدادرسانی از نوع همراه با بازپرداخت، جزء هزینه های عمومی امدادرسانی محسوب نمی شود و قابل پازپرداخت [بازپرداخت] نیست.
4- در صورت امدادرسانی به صورت همراه با بازپرداخت، ظرف مدت یک هفته پس از اتمام عملیات واکنش به شرایط اضطراری، مقام صلاحیت دار طرف تامین کننده، اطلاعات مربوط به حجم امدادرسانی را به مقام صلاحیت دار طرف درخواست کننده گزارش می دهد.
5- در صورت امدادرسانی به صورت همراه با بازپرداخت، مقام های مربوط طرف درخواست کننده و تامین کننده ظرف یک ماه از تاریخ اتمام عملیات واکنش، سند دو جانبه ای را در مورد هزینه های انجام شده در این خصوص تهیه می کنند که حاوی اطلاعاتی در مورد علل و ویژگیهای شرایط اضطراری میباشد. بازپرداخت هزینه ها توسط طرف درخواست کننده در طی مدتی که به توافق طرفها رسیده است براساس سند دوجانبه هزینه های امدادرسانی صورت می پذیرد.
ماده 15
جبران خسارت در هنگام امدادرسانی
1- خسارتی که توسط اعضای گروه امدادرسانی به اشخاص حقیقی یا حقوقی در قلمرو طرف درخواست کننده در حین انجام وظایف به موجب این موافقتنامه وارد میشود توسط طرف درخواست کننده طبق قوانین داخلی آن جبران میشود.
2- در صورتی که خسارتی از سوی گروه امدادرسان به اشخاص حقیقی یا حقوقی در قلمرو طرف درخواست کننده به صورت عمد و به دلیل بی احتیاطی وارد شود، موضوع در محاکم صالح طرف درخواست کننده مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.
ماده 16
ارتباط با دیگر پیمان های بین المللی
این موافقتنامه خدشه ای به حقوق و وظایف طرف ها به موجب پیمان های بین المللی دیگری که عضو آنها هستند، وارد نمی سازد.
ماده 17
ارتباط با رژیم حقوقی دریای خزر
هیچ یک از مفاد این موافقتنامه به گونه ای تفسیر نخواهد شد که پیش قضاوت در مورد نتایج مذاکرات رژیم حقوقی دریای خزر باشد.
ماده 18
حل و فصل اختلاف
اختلافاتی که در خصوص کاربرد یا تفسیر این موافقتنامه بین طرفها بروز می کند، از طریق رایزنی، مذاکره یا دیگر روشهای مسالمت آمیزی حل و فصل خواهد شد که طرفها مناسب می دانند.
ماده 19
اضافات و اصلاحیه ها
1- این موافقتنامه ممکن است طبق توافق طرفها تغییر یابد یا اصلاح شود.
2- اضافات یا اصلاحیه های این موفقتنامه [موافقتنامه] جزء لاینفکی از آن محسوب میشوند و به صورت پروتکلهای جداگانه تنظیم می گردند و براساس ماده (21) این موافقتنامه لازم الاجرا خواهند شد.
ماده 20
امین اسناد موافقتنامه
دولت فدراسیون روسیه امین اسناد این موافقتنامه میباشد.
ماده 21
لازم الاجرا شدن
این موافقتنامه در سی اُمین روز پس از آنکه آخرین اطلاعیه کتبی در مورد اتمام تشریفات داخلی ضروری برای لازم الاجرا شدن آن، توسط امین اسناد موافقتنامه دریافت شود، لازم الاجرا خواهد شد.
ماده 22
انصراف از عضویت در موافقتنامه
هر یک از طرفها میتواند با ارسال اطلاعیه ای به امین اسناد از عضویت در این موافقتنامه، انصراف دهد. این موافقتنامه برای طرف مربوط برای مدت دوازده ماه از تاریخ دریافت اطلاعیه مزبور توسط امین اسناد، لازم الاجرا باقی خواهد ماند.
این موافقتنامه در شهر. ..... در تاریخ. ...... در یک نسخه اصلی به زبانهای آذربایجانی، فارسی، قزاقستانی، روسی، ترکمنی و انگلیسی تنظیم شده است که همه متن ها از اعتبار یکسان برخوردارند.
در صورت بروز اختلاف، در تفسیر متن انگلیسی ملاک خواهد بود.
نسخه اصلی این موافقتنامه به امین اسناد سپرده میشود که تصویرهای تایید شده آن را به طرفها ارسال خواهد کرد.
از طرف دولت جمهوری آذربایجان
از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران
از طرف جمهوری قزاقستان
از طرف دولت فدراسیون روسیه
از طرف دولت ترکمنستان