موظف نمودن وزارت آموزش و پرورش نسبت به اجرای رتبه بندی حرفه ای معلمان و ساماندهی جذب و تامین نیروی انسانی

هیات وزیران در جلسه مورخ 1392/3/26 بنا به پیشنهاد وزارت آموزش و پرورش و تایید معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده (54) قانون مدیریت و خدمات کشوری - مصوب 1386 - و بند (الف) ماده (19) و ماده (50) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1389 - تصویب نمود:
وزارت آموزش و پرورش موظف است ظرف حداکثر سه سال نسبت به اجرای "رتبه بندی حرفه ای معلمان و ساماندهی جذب و تامین نیروی انسانی" براساس متن پیوست که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است، اقدام نماید.

محمدرضا رحیمی
معاون اول رئیس جمهور

بسم الله الرحمن الرحیم
رتبه بندی حرفه ای معلمان و ساماندهی جذب و تامین نیروی انسانی
آموزش و پرورش

1- جذب و تامین منابع انسانی مورد نیاز آموزش و پرورش اعم از آموزشی، پرورشی، مدیریت، امور اداری و فنی در تمام دوره های تحصیلی به صورت امر حاکمیتی و صرفاً از طریق مراکز آموزش عالی وابسته به آموزش و پرورش (دانشگاه های فرهنگیان و شهید رجایی) انجام می پذیرد.

تبصره 1- تامین منابع انسانی در رشته ها و فعالیت هایی که امکان تامین آن از طریق فوق وجود ندارد، از میان فارغ التحصیلان سایر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی کشور در چارچوب سیاست های استخدامی دولت مشروط به گذراندن دوره مهارت آموزی و کسب گواهی نامه صلاحیت حرفه ای انجام می‌گیرد.

تبصره 2- هرگونه بکارگیری منابع انسانی جدید به جز موارد مذکور در تمام واحدهای آموزشی و پرورشی وابسته به آموزش و پرورش تحت هر شرایطی ممنوع است.

2- استخدام رسمی مشمولین طرح رتبه بندی حرفه ای معلمان با رعایت قوانین و مقررات استخدامی منوط به برخورداری از شرایط زیر است:
الف- کسب گواهینامه صلاحیت حرفه ای معلمان.
ب- طی دوره آزمایشی به مدت حداقل شش ماه و حداکثر سه سال

تبصره - در صورتی که تا پایان دوره آزمایشی، معلمان نتوانند گواهی نامه صلاحیت حرفه ای کسب نمایند، مهلت یاد شده حداکثر دو سال دیگر قابل تمدید است و چنانچه در این مدت گواهی نامه صلاحیت حرفه ای را کسب ننمایند، بکارگیری رسمی آنان صرفاً در مشاغل اداری مجاز است.

3- وزارت آموزش و پرورش مکلف است حداکثر طی یک سال پس از ابلاغ این مصوبه نسبت به صدور گواهی نامه صلاحیت حرفه ای معلمان براساس شیوه‌نامه ارزیابی و سنجش صلاحیت های عمومی، تخصصی و حرفه ای اقدام نماید. این گواهی نامه لازمه انجام خدمت معلمی در بخش های دولتی و غیردولتی می‌باشد.

4- نظام رتبه بندی حرفه ای معلمان مبتنی بر چهار رتبه مربی معلم، استادیار معلم، دانشیار معلم و استاد معلم مطابق شیوه‌نامه رتبه بندی حرفه ای معلمان به شرح پیوست خواهد بود.

5- وزارت آموزش و پرورش نظام رتبه بندی حرفه ای معلمان (راهکار2 10 سند تحول بنیادین آموزش و پرورش)
را طی یک سال اجرا نماید.

6- معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور منابع اعتباری لازم برای اجرای نظام رتبه بندی حرفه ای معلمان را به نحوی پیش بینی نماید که حقوق و مزایای آنان از هشتاد درصد مجموع حقوق و فوق العاده های کارکنان مشابه مشمول اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی کمتر نباشد.

7- ضوابط و مقررات مرتبط با نظام رتبه بندی حرفه ای معلمان و ساماندهی جذب نیروی انسانی حسب مورد به تصویب مراجع ذی صلاح می‌رسد.

8- وزارت آموزش و پرورش مکلف است در یک دوره زمانی سه ساله، ضمن اجرای زیر نظام های شش گانه مصوب سند تحول بنیادین آموزش و پرورش برای استقرار نظام رتبه بندی حرفه ای معلمان نسبت به اصلاحات ساختاری و محتوایی در فعالیت های آموزشی و پرورشی شامل برنامه های درسی و آموزشی، محتوای آموزش، بهینه سازی فضا و تجهیزات مدارس، ارتقای نقش و اختیارات مدرسه و تحول در ساختار مالی، اداری و نظام مدیریتی با رویکرد چابک سازی و پویاسازی براساس سیاست های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش کشور، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و نقشه جامع علمی کشور اقدام نماید.

9- وزارت آموزش و پرورش مکلف است با اجرای نظام رتبه بندی حرفه ای معلمان به نحوی برنامه ریزی نماید که با ساماندهی تخصصی معلمان، جذب معلمان کارآمد و ارتقای شایستگی های آموزشی، تربیتی، اعتقادی و اخلاقی و روزآمد کردن اطلاعات تخصصی آنان و بهبود مدیریت منابع و مصارف، موجبات افزایش کیفیت و بهره وری نظام آموزش و پرورش را فراهم نماید و صرفه جویی لازم در منابع حاصل گردد.

10- وزارت آموزش و پرورش موظف است در دوره های یک ساله، گزارش پیشرفت اجرای طرح را به هیات وزیران ارائه نماید.

شیوه‌نامه رتبه بندی حرفه ای معلمان
مقدمه
در اجرای سیاست های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش و راهکار (2 10) سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی)، نظام رتبه بندی حرفه ای معلمان، با توجه به میزان شایستگی ها و فعالیت های آموزشی (کلاسی - غیرکلاسی)، فرهنگی، تربیتی، پژوهشی و اجرایی و تلاش معلمان برای کسب شایستگی ها و شکوفایی استعدادهای دانش آموزان در رسیدن به حیات طیبه و جلب رضایت خدمت گیرندگان (دانش آموز و خانواده) به شرح زیر تعیین می‌شود.

الف - تعاریف و اصطلاحات به کار رفته در این شیوه‌نامه
1- رتبه بندی: طبقه بندی شایستگی های معلمان حسب شاخص های چهارگانه فرهنگی، تربیتی، آموزشی، پژوهشی و اجرایی
2- ارتقای مرتبه: احراز رتبه بالاتر طبق ضوابط مربوط
3- معلم: فردی که رسالت خطیر تربیت دانش آموزان را در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی بر عهده دارد.
4- ارزشیابی عملکرد: سنجش و اندازه گیری نتایج حاصل از فعالیت ها و اقدامات معلمان براساس شاخص های چهارگانه یاد شده
5- آموزش های ضمن خدمت: آموزش هایی که زمینه را برای فراگیری مهارت های مورد نیاز شغلی معلمان در حین خدمت فراهم می کند.
6- صلاحیت تخصصی: برخورداری از دانش، نگرش و آموزه های لازم در یک رشته تخصصی (تدریس) در حیطه های آموزشی و پرورشی
7- صلاحیت حرفه ای: توانمندی ها و مهارت های لازم برای انجام صحیح وظایف و ماموریت ها در حیطه آموزشی، پرورشی و مدیریتی
8- تجربه: مهارت هایی که معلم در طول سالهای خدمت خود و در ارتباط با شغل معلمی، کسب کرده است و این مهارت ها او را قادر می کند که وظایف معلمی خود را به گونه ای رضایت بخش انجام دهد.

تبصره - در این شیوه‌نامه، به لحاظ رعایت اختصار، به وزارت آموزش و پرورش، "وزارت" و به نظام رتبه بندی حرفه ای معلمان "رتبه بندی" و به وزیر آموزش و پرورش، "وزیر" اطلاق می‌شود.

ب - اهداف رتبه بندی
1- افزایش انگیزه و کارایی معلمان در انجام وظایف و اثربخشی فعالیت های آنان برای شکوفا شدن شایستکی های[شایستگی های] دانش آموزان
2- ارتقای منزلت اجتماعی و صلاحیت و مرجعیت علمی و مهارت های حرفه ای معلمان و بالا بردن سطح معیشت آنان
3- توسعه مشارکت معلمان در فرابند بهسازی برنامه های، اموزشی، پژوهشی، تربیتی و فرهنگی.
4- سنجش مستمر صلاحیت های تخصصی و حرفه ای معلمان
5- ایجاد انگیزه در زمینه سازی برای مشارکت و دخالت دانش آموزان در امر تعلیم و تربیت
6- بهبود و ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت و ایجاد رابطه بین درجه کارایی و میزان پرداخت
7- ایجاد انگیزه برای مطالعه دائمی و به روز شدن دانش معلمان با پیشرفت های علمی و فنی و هنر معلمی
8- آماده ساختن معلمان برای انجام مسئولیت های تربیتی دانش آموزان و ایجاد زمینه مشارکت و همکاری های خانواده برای فعالیت های آموزشی و تربیتی دانش آموزان
9- ایجاد انگیزه برای مشارکت در برنامه های تربیتی مدارس و انجام امور پژوهشی مرتبط با مسئولیت های آموزشی و فعالیت های پرورشی
10- ایجاد انگیزه در معلمان به منظور آماده سازی دانش آموزان برای ورود به عرصه های مختلف جامعه.

پ - عناوین رتبه ها و دایره مشمولین نظام
1- مشمولین این طرح، براساس ویژگی های مربوط، در یکی از رتبه های مربی معلم، استادیار معلم، دانشیارمعلم و استادمعلم قرار می گیرند.
2- شرایط کسب رتبه ها براساس مفاد این شیوه‌نامه تعیین می‌شود.
3- مشمولین طرح طبقه بندی مشاغل معلمان (آموزگاران، دبیران، هنرآموزان، مربیان امور تربیتی، مشاوران، مراقبین سلامت، معاون آموزگار، معاون مدیر، مدیران و معاونان مدارس و مجتمع های آموزشی تربیتی) در صورت احراز شرایط، می‌توانند رتبه های این نظام را کسب کنند.

ت - ساختار اجرایی
1- هیات ممیزه مرکزی
2- هیات های ممیزه استانی
3- کارگروه های تخصصی شهرستانی/ مناطق
4- شورای گروه شهرستانی/ مناطق
5- گروه های درسی/ شهرستانی/ مناطق

ث - گروه درسی
گروه درسی، معادل گروه آموزشی است و واحدی متشکل از معلمان متخصص در یک منطقه/ ناحیه/ شهرستان می‌باشند که براساس رشته تدریس، در یک گروه درسی قرار گرفته اند.

ج - شورای گروه
هر یک از معلمان، عضو یک گروه درسی است که مجموعه اعضای هر گروه درسی، شورای گروه درسی مربوط را تشکیل می دهند.

چ - کارگروه تخصصی
اعضای شورای هر گروه درسی، 3 تا 5 نفر را از میان خود، به عنوان کارگروه تخصصی انتخاب می کنند و این کارگروه، داوری و اظهار نظر در خصوص مقالات و تالیفات اعضای آن گروه را عهده دار است.

ح - هیات ممیزه (استانی - مرکزی)
برای احراز و تایید رتبه ها و ارتقای معلمان به مراتب بالاتر، هیات های ممیزه استانی در استان و مرکزی در وزارت تشکیل خواهد شد و ترکیب و شرح وظایف آنها، به موجب دستورالعمل وزیر خواهد بود.

خ - نحوه تشکیل گروه ها و هیات ها
طرز تشکیل، اختیارات و وظایف گروه های درسی، شورای گروه، کارگروه تخصصی و هیات های ممیزه استانی و مرکزی و ارتباط آن ها با یکدیگر به موجب دستورالعملی خواهد بود که به تصویب وزیر می‌رسد.

د - گواهی نامه صلاحیت حرفه ای
1- هر معلم، علاوه بر صلاحیت های عمومی، باید صلاحیت تخصصی برای تدریس (دروس دوره ابتدایی یا چند درس یک گروه درسی در دوره دبیرستان) و صلاحیت های مرتبط با شغل معلمی (تسلط بر روش تدریس، آشنایی با روان شناسی تربیتی و روش تحقیق و سایر موارد مرتبط) را کسب کند. این دو صلاحیت به مفهوم «صلاحیت حرفه ای» می‌باشد.
2- کلیه معلمان حداکثر طی مدت یک سال باید نسبت به کسب گواهی نامه صلاحیت حرفه ای تدریس اقدام کنند.

تبصره - شرایط و ضوابط مربوط، به موجب دستورالعملی خواهد بود که به تصویب وزیر می‌رسد.

ذ - ارزشیابی
ارزشیابی معلمان، در قالب «ارزشیابی عملکرد» و «ارزشیابی شایستگی های تخصصی» انجام می پذیرد.

1- ارزشیابی عملکرد
1-1 هدف از ارزشیابی عملکرد، مقایسه عملکرد معلم با وظایف و مسئولیت های وی و تشخیص توانایی های عملی (عملکردی) خواهد بود.
1-2 در ارزشیابی عملکرد، موضوع مشارکت معلمان و فعالیت های پرورشی و مسئله تربیت اخلاقی، اعتقادی و انقلابی دانش آموزان، مد نظر قرار می‌گیرد.

تبصره - نحوه ارزشیابی عملکرد معلمان، براساس دستورالعملی خواهد بود که به تصویب وزیر می‌رسد و براساس امتیازات و یا درجات انجام می‌شود.

2- ارزشیابی شایستگی های تخصصی (صلاحیت تخصصی)
2-1 هدف این ارزشیابی، سنجش شایستگی های معلمان، برای انجام مسئولیت های آنان در حوزه تخصصی و گروه درسی است.
2-2 شایستگی تخصصی معلمان، از طریق آزمون های استاندارد شده ملی، ارزشیابی می‌شود.
2-3 آزمون های تخصصی، به صورت ادواری و سه بار در سال برگزار می‌شود.
2-4 شایستگی تخصصی، ملاک تصمیم گیری برای شرکت معلمان در دوره های آموزش ضمن خدمت خواهد بود.
2-5 شایستگی تخصصی، ملاک اصلی برای تغییر و ارتقای رتبه است و معلمانی که قصد ارتقا به مراتب بالاتر را دارند، باید گواهی نامه قبولی در آزمون ادواری را کسب کنند.

ر - معیار ارزشیابی فعالیت ها
ارزشیابی فعالیت های معلمان، براساس معیارهای چهارگانه فرهنگی، تربیتی، آموزشی، پژوهشی و اجرایی مطابق جداول پیوست 1 2 3 4، به صورت مستمر و سالانه انجام می‌شود.

ز - شرایط تغییر رتبه
1- داشتن حداقل درجه علمی مورد نیاز برای کسب آن رتبه
2- داشتن تجربه خدمت مورد نیاز برای کسب آن رتبه
3- کسب امتیازات لازم از جداول فعالیت ها
4- کسب امتیاز لازم در ارزشیابی های ملی

تبصره - ارائه مقالات و تالیفات علمی مناسب در زمینه موضوعات آموزش و پرورش و پیشرفت تربیتی و تحصیلی دانش آموزان، در ارزشیابی فعالیت های معلمان مورد توجه قرار می‌گیرد.

ژ - شرایط لازم برای اخذ رتبه ها

1- رتبه مربی معلم
1-1- حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی (لیسانس) با 5 سال تجربه
1-2- دارا بودن گواهینامه صلاحیت حرفه ای تدریس در زمینه مربوط
1-3- طی دوره آموزش ضمن خدمت در علوم تربیتی متناسب با تحولات علمی روز به میزان مورد نیاز
1-4- طی دوره آموزش ضمن خدمت در زمینه تخصصی و رشته تحصیلی متناسب با تحولات علمی روز به میزان مورد نیاز
1-5- داشتن حداقل امتیازات لازم از دو ارزشیابی فعالیت های چهارگانه به شرط آنکه فاصله دو ارزشیابی بیش از دو سال نباشد.
1-6- داشتن حداقل امتیازات لازم از شرکت در دوره های آموزش ضمن خدمت مطابق ضوابط مربوط
1-7- موفقیت در آزمون شایستگی تخصصی مربی معلم.

2- رتبه استادیار معلم
2-1- کارشناسی (لیسانس) با 15 سال تجربه
2-2- کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) با 12 سال تجربه
2-3- دکتری با 6 سال تجربه
2-4- دارا بودن گواهینامه صلاحیت حرفه ای تدریس در زمینه مربوط به رتبه مربی معلم
2-5- داشتن امتیازات لازم در دو ارزشیابی عملکرد سالیانه، به شرط آنکه فاصله دو ارزشیابی بیش از دو سال نباشد و در آخرین ارزشیابی، هشتاد درصد امتیازات کسب شده باشد.
2-6- طی دوره آموزش ضمن خدمت ویژه این رتبه، علاوه بر آموزش های ضمن خدمت مرتبط با رتبه مربی معلم
2-7- ارائه حداقل دو مقاله علمی که هیات های مربوط ارزشیابی کرده باشند.
2-8- دارا بودن رتبه مربی معلم، برای دارندگان درجه لیسانس و فوق لیسانس
2-9- موفقیت در آزمون ملی تشخیص شایستگی تخصصی رتبه استادیار معلم

تبصره - دارندگان مدارک تحصیلی لیسانس، فوق لیسانس و دکتری که در سه ارزشیابی عملکرد متوالی (منتهی به زمان درخواست رتبه استادیار معلم) امتیازات مربوط را که وزارت تعیین می کند کسب کرده باشند می‌توانند با یک سال سابقه خدمت کمتر، درخواست رتبه استادیار معلم کنند.

3- رتبه دانشیار معلم
3-1- کارشناسی (لیسانس) با 22 سال تجربه
3-2- کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) با 18 سال تجربه
3-3- دکتری با 14 سال تجربه
3-4- دارا بودن گواهینامه صلاحیت حرفه ای تدریس در زمینه مربوط به رتبه استادیار معلم
3-5- شرکت در دوره های آموزش ضمن خدمت رتبه های قبل و طی دوره آموزش ضمن خدمت ویژه این رتبه
3-6 کسب امتیازات لازم از سه ارزشیابی عملکرد در رتبه استادیار معلم، به شرط آنکه آخرین ارزشیابی فرد از هشتاد درصد مجموع امتیازات کمتر نباشد.
3-7- ارائه حداقل دو مقاله علمی ارزشیابی شده در زمینه دروس مورد تدریس
3-8- ارائه حداقل یک پژوهش علمی در زمینه تخصصی یا مسائل آموزش و پرورش
3-9- تالیف حداقل یک کتاب در زمینه دروس مورد تدریس که گروه تخصصی، آن را پذیرفته باشد.
3-10- موفقیت در آزمون ملی شایستگی تخصصی رتبه دانشیار معلم

تبصره - دارندگان مدارک تحصیلی لیسانس، فوق لیسانس و دکتری، مشروط به داشتن امتیازات تعیین شده در سه ارزشیابی عملکرد متوالی (منتهی به زمان درخواست رتبه دانشیار معلم) می‌توانند به ترتیب با یک سال تجربه کمتر، درخواست رتبه دانشیار معلم کنند.

4- رتبه استاد معلم
4-1- کارشناس ارشد با 24 سال تجربه
4-2- دکتری با 20 سال تجربه
4-3- دارا بودن گواهینامه صلاحیت حرفه ای تدریس در رتبه دانشیار معلم
4-4- داشتن امتیازات لازم از سه ارزشیابی متوالی (منتهی به زمان درخواست در رتبه استاد معلم)
4-5- دارا بودن حداقل دو مقاله علمی ارزشیابی شده پس از کسب رتبه دانشیار معلم در زمینه مربوط
4-6- دارا بودن حداقل یک پژوهش علمی در زمینه تخصصی یا مسائل آموزش و پرورش
4-7- تالیف حداقل سه جلد کتاب علمی در زمینه مربوط که گروه تخصصی آن را پذیرفته باشد.
4-8- موفقیت در آزمون ملی شایستگی تخصصی رتبه استاد معلم
4-9- دارا بودن رتبه دانشیار معلم

تبصره - معلمان خلاق و نوآور و نخبه با مدرک لیسانس و با 25 سال تجربه و داشتن شرایط فوق، مشمول رتبه مزبور می‌شوند.

س - سایر موارد

1- ورود به طرح با رتبه مربی معلم آغاز می‌شود و کسب رتبه های بعدی، مستلزم توقف در رتبه قبلی است و فقط دارندگان مدرک تحصیلی دکتری می‌توانند به شرط داشتن شرایط با رتبه استادیار معلم وارد شوند.

2- وزارت می‌تواند بخشی از ساعات موطف معلمان بالاتر از مربی را به مسئولیت ها و وظایف پژوهشی و مطالعاتی اختصاص دهد.

3- معلمان با مدرک کاردانی و داشتن 12 سال تجربه و شرایط اخذ رتبه مربی معلم، مشمول اخذ رتبه مزبور می‌شوند و با داشتن 24 سال تجربه و شرایط اخذ رتبه استادیار معلم مشمول آن رتبه می گردند.

تبصره - وزارت مجاز است علاوه بر شرایط مزبور شرایط دیگری را برای این قبیل معلمان اضافه کند و معلمان خلاق، نوآور و نخبه با دو سال تجربه کمتر، در شمول رتبه بندی قرار می گیرند.

3- [4-] وزارت می‌تواند در جهت توسعه مجتمع های آموزشی و پرورشی، امتیازات خاصی در اجرای رتبه بندی برای مدیران و معاونان این قبیل واحدها اعمال کند.

جدول شماره (1)
الف- فعالیت های فرهنگی - تربیتی

جدول شماره (2)
ب- فعالیت های آموزشی، علمی، تخصصی و مهارتی

جدول شماره (3)
ج- فعالیت های پژوهشی

جدول شماره (4)
د- فعالیت های اجرایی

دریافت فایل پی‌دی‌اف