اساسنامه «بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی» که در جلسه 376 مورخ 1401/07/12 شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است و مطابق مفاد تبصره 4 ماده 20 آییننامه داخلی شورای عالی انقلاب فرهنگی، در جلسه 872 مورخ 1401/08/10 شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب تلقی گردید، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ میشود:
مقدمه
آستان قدس رضوی با بهره مندی از انوار قدسی حضرت ثامن الحجج امام علی بن موسی الرضا «علیه افضل التحیه والثناء»، مهم ترین رسالت خویش را گسترش معنویت، فرهنگ اسلامی و ترویج معارف اهل بیت «علیهم السلام» می داند. این آستان در این راستا، با توجه به نیازهای گسترده پژوهشی در قلمرو علوم، معارف، فرهنگ و تمدن اسلامی، در سال 1363، بنیادی علمی را با عنوان «بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی» تاسیس کرد که در حال حاضر یکی از موسسات سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس میباشد.
اکنون؛ در آستانه چهار دهه فعالیت علمی موثر و ماندگار و با توجه به سیاست های ابلاغی جدید تولیت معزّز آستان قدس رضوی و به منظور گسترش و تثبیت فرهنگ و آثار زیارت و دستیابی به مرجعیت بین المللی و بهره گیری از ظرفیت های آن در این حوزه ها و همچنین ضرورت بسیج ظرفیت های علمی و پژوهشی روزآمد و پرداختن به مسائل و حمایت از دستاوردهای علمی - تحقیقاتی اسلامی و کمک به رفع نیازهای کشور در زمینه مسائل علوم اسلامی و تبیین و ترویج تعالیم وحیانی قرآن و حکمت ها و معارف مکتب نورانی اسلام با الهام از اسناد فرادستی کشور بهخصوص بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و در چارچوب ماموریت، چشم انداز و سیاست های کلان ابلاغی آستان قدس رضوی، اساسنامه بنیاد پس از تایید و تنفیذ تولیت آستان قدس رضوی، توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح مواد آتی مورد بازنگری و به روزرسانی قرار گرفت.
اوّل : کلیات
ماده 1 - معرفی
«بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی»؛ نهادی علمی - پژوهشی و دارای ماهیت عمومی و غیردولتی و وابسته به سازمان علمی و فرهنگی آستان است و طبق مواد و مفاد این اساسنامه و منطبق با سیاست ها، ضوابط و مقررات آستان قدس رضوی و مقررات عمومی مرتبط فعالیت می کند. در این اساسنامه بنیاد پژوهش های اسلامی به اختصار «بنیاد» و عبارت آستان قدس رضوی به اختصار «آستان» نامیده میشود.
تبصره از نظر جایگاه حقوقی؛ این بنیاد در ردیف پژوهشگاه میباشد و میتواند حداقل سه پژوهشکده داشته باشد.
ماده 2 - اهداف
1. تولید، تبیین و ترویج علوم و معارف رضوی با تاکید بر پشتیبانی فکری از ماموریت های علمی و فرهنگی آستان در جهان تشیع و امت اسلامی و نیازهای تحقق تمدن نوین اسلامی؛
2. گسترش معارف، فرهنگ و مکتب اهل بیت «علیهم السلام» و اشراب علوم انسانی و اجتماعی از معارف قرآن کریم و اهل بیت «علیهم السلام» در جامعه سازی و نظام سازی اسلامی؛
3. توسعه هم گرایی و تعامل فکری میان نخبگان و پژوهشگران دوستدار اهل بیت «علیهم السلام»، گفت و گوی ادیان و مذاهب و با تاکید بر ظرفیت های معنوی، فرهنگی و علمی آستان قدس رضوی؛
4. تقویت و پشتیبانی علمی از محققان در موضوعات سیره و معارف رضوی، فرهنگ زیارت و وقف و نذر به منظور دستیابی به مرجعیت جهانی در این حوزه ها؛
5. تامین نیازهای پژوهشی در پشتیبانی از ماموریت های دینی، فرهنگی و اجتماعی آستان؛
ماده 3 - وظایف
1. نیازسنجی، پشتیبانی و ارزشیابی مستمر فعالیت های پژوهشی در حوزه اولویت های موضوعی آستان؛
2. راهبری پژوهش های بنیادی و کاربردی اسلامی و مشارکت موثر با حوزه ها و دانشگاه های اسلامی در تولید علم، جامعه پردازی، نظام سازی و تمدن سازی اسلامی
3. مطالعه، تحقیق و تولید علم در حوزه های ماموریتی با حمایت از نخبگان، طرح ها و آثار علمی و پژوهشی با رویکرد مساله محور در موضوعات و قالب های مورد نیاز؛
4. مدیریت نشر و توزیع محصولات آثار علمی به زبان های مختلف در راستای اهداف و سیاست های بنیاد با رویکرد ایجاد امتداد اجتماعی در قالب های روزآمد و اثربخش، اعمّ از: کتب و نشریات ادواری، دانشنامه ها، اصطلاح نامه ها، فرهنگ نامه ها، انواع فهرست و دیگر فرآورده های مورد نیاز به صورت چاپی، الکترونیکی، نرم افزارهای چند رسانه ای، پایگاه های اینترنتی و شبکه های مجازی و ایجاد ساختارهای لازم؛
5. هم افزایی و مبادلات علمی - فرهنگی با مراکز آموزشی، فرهنگی و تبلیغی آستان و بهره گیری از ظرفیت های نهادها و موسسات علمی و فرهنگی داخل و خارج کشور و استادان و محققان حوزه و دانشگاه، با تاکید بر ظرفیت های منطقه ای و جهان اسلام؛
6. برنامه ریزی و تشکیل کرسی های نظریه پردازی، ترویجی، آزاداندیشی، نقد و رونمایی کتاب، مناظره و اعطای جوایز و نشان های علمی - فرهنگی، انجمن ها و قطب های علمی، همایش ها، جشنواره ها، هم اندیشی ها، نشست های علمی و فرهنگی؛
7. پشتیبانی علمی از فرآوری، کاربردی سازی و گفتمان سازی معارف رضوی و فرهنگ زیارت در سطح ایران، دنیای اسلام و محیط جهانی در بستر علوم نوپدید و رویدادهای نوآورانه و دانش بنیان؛
8. توسعه و نوسازی روش ها و رویکردهای علمی، طراحی و تجربه الگوهای جدید برای پژوهش و ارزیابی و سنجش پژوهش ها در تراز جهانی؛
9. توانمندسازی پژوهشگران و حمایت از محققان برجسته داخل و خارج کشور در قالبهایی نظیر: اعطای فرصت مطالعاتی، اعتبار ویژه پژوهشی، حمایت از پایان نامه ها و رساله ها و آموزش های تخصصی و فوق تخصصی؛
10. همکاری علمی و پژوهشی و حمایت از آموزش های تخصصی و عمومی علوم و معارف اسلامی (از جمله مطالعات اسلامی در علوم انسانی - اجتماعی و علوم انسانی اسلامی) در حوزه های علمیه و دانشگاه ها از قبیل تولید منابع علمی و درس نامه ها، تدوین مواد و سرفصل های آموزشی و برگزاری دوره های دانش افزایی، مهارت افزایی و کارورزی پژوهشی.
ماده 4 - محل فعالیت
محل اصلی بنیاد در شهر مشهد است و بنیاد می تواند برای انجام ماموریت خود در هر یک از نقاط داخل یا خارج کشور، شعبه یا مرکز وابسته با رعایت ضوابط آستان و سایر مقررات ذی ربط پس از تایید موسس؛ ایجاد کند.
دوم : ارکان؛ شرح وظایف و اختیارات
ماده 5 - ارکان
بنیاد دارای ارکان ذیل است:
الف : موسس (تولیت آستان قدس رضوی)
ب : هیات امناء
ج : رئیس بنیاد
د : شورای بنیاد
ه-: رکن نظارتی (حسابرس مستقل، بازرس)
الف) موسس
ماده 6 - موسس بنیاد، تولیت آستان است و تمام اختیارات و حقوق موسس را دارا میباشد.
تبصره - تولیت آستان؛ حسب صلاحدید می تواند برگزاری مجامع عمومی و سایر اختیارات را به نماینده خود تفویض نماید.
ماده 7 - وظایف و اختیارات موسس
1. تصویب و تنفیذ اساسنامه و تغییرات و اصلاحات آن؛
2. تصویب صورت های مالی و گزارش عملکرد سالانه پس از استماع گزارش حسابرس مستقل و بازرس؛
3. تصویب نمودار سازمانی و تشکیلاتی بنیاد؛
4. تصویب نهایی خط مشی، سیاست های کلی، ساختار سازمانی و آییننامه مالی و معاملاتی بنیاد؛
5. تعیین و نصب اعضای هیات امناء، رئیس و بازرس بنیاد، و عزل و پذیرش استعفاء آنها؛
6. حسابرسی و بازرسی از بنیاد؛
7. تصمیم گیری نهایی برای انحلال بنیاد و نحوه تصفیه آن؛
ب) هیات امناء
ماده 8 - ترکیب هیات امناء:
1 - رئیس بنیاد (دبیر هیات امناء)؛
2 - رئیس دانشگاه علوم اسلامی رضوی؛
3 - سه تا پنج تن از محققان، استادان و صاحب نظران علمی و فرهنگی و دارای سوابق پژوهشی به پیشنهاد رئیس سازمان علمی و فرهنگی و تایید موسس؛
د - نماینده تام الاختیار وزیر علوم، تحقیقات و فناوری
ه - رئیس شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی
تبصره 1: عضویت اعضاء هیات امناء برای مدت سه سال میباشد.
تبصره 2: هیات امناء هر دوره در اولین جلسه، از میان اعضا، رئیس و نایب رئیس را تعیین می کند. مدت ریاست رئیس و نایب رئیس بیش از مدت عضویت ایشان در هیات امناء نخواهد بود و قابل عزل و انتخاب مجدد میباشد.
تبصره 3: اعضای حقیقی هیات امناء پس از پایان تصدی خود تا انتخاب اعضای جدید، همچنان در سمت خود باقی مانده، وظایف خویش را انجام می دهند.
ماده 9 - وظایف و اختیارات هیات امناء
1. تصویب راهبردها، سیاست ها و اولویت های پژوهشی بنیاد و نظارت بر عملکرد آن؛
2. تصویب برنامه های کوتاه مدت، بلندمدت و کلان پروژه های بنیاد؛
3. تصویب آییننامه های اداری، مالی و معاملاتی بنیاد بر اساس ضوابط و مقررات آستان؛
4. تعیین میزان نرخ نامه ها و تعرفه ها با رعایت ضوابط و مقررات مربوط؛
5. تصویب نحوه وصول درآمدهای اختصاصی و مصرف آن با رعایت ضوابط و مقررات آستان؛
6. بررسی و تصویب بودجه سالانه بنیاد به منظور تایید نهایی؛
7. تصویب آییننامه جذب اعضای هیات علمی؛
8. تصویب آییننامه داخلی هیات امناء؛
9. تصویب تشکیلات، ایجاد یا تعطیلی شعب، معاونت ها و واحدهای پژوهشی وابسته و نشریات ادواری رسمی بنیاد با رعایت ضوابط آستان و سایر ضوابط مربوط؛
10. بررسی هرگونه اصلاح و تغییر در اساسنامه بنیاد و پیشنهاد آن به موسس؛
11. تصویب آییننامه ها و مقررات مورد نیاز بنیاد با رعایت ضوابط آستان؛
تبصره هیات امناء میتواند بخشی از وظایف و اختیارات خود را به رئیس بنیاد تفویض کند.
ماده 10 - جلسات عادی هیات امناء حداقل هر سه ماه یک بار، و جلسات فوق العاده آن به دستور رئیس هیات امناء و یا با درخواست رئیس بنیاد یا دو تن از دیگر اعضای هیات امناء تشکیل می شود. این جلسات، با حضور دو سوم اعضا رسمیت می یابد و مصوبات آن با رای اکثریت اعضای حاضر در جلسه، مشروط بر آنکه در هر حال تعداد آرای مثبت از 5 رای کمتر نباشد؛ معتبر خواهد بود.
ج) رئیس بنیاد
ماده 11 - رئیس بنیاد دارای سوابق و تجارب مدیریتی مرتبط است که با پیشنهاد رئیس سازمان علمی و فرهنگی توسط تولیت آستان قدس رضوی برای مدت سه سال منصوب میشود.
ماده 12 - وظایف و اختیارات رئیس
1. مدیریت بنیاد در همه ابعاد علمی و اجرایی و نظارت بر حسن عملکرد واحدها و اعضای رسمی و وابسته و حسن اجرای قراردادها؛
2. تدوین و پیشنهاد سیاست ها و اولویت های بنیاد برای تصویب هیات امناء؛
3. برنامه ریزی، تصمیم گیری، هماهنگی و پیگیری لازم به منظور تحقق سیاست ها، وظایف و محورهای فعالیت بنیاد در چارچوب اساسنامه و مصوبات هیات امناء؛
4. توسعه و تعمیق ارتباطات علمی با دیگر موسسات و مراکز داخلی و خارجی و عقد تفاهم نامه ها و قراردادهای همکاری مشترک؛
5. کوشش برای جلب کمک های مالی و امکانات اشخاص حقیقی و حقوقی؛
6. تنظیم بودجه سالانه و ارائه گزارش عملکرد، ترازنامه و صورتهای مالی بنیاد به هیات امناء؛
7. پیشنهاد ایجاد یا انحلال شعب، نمایندگی ها و واحدهای پژوهشی بنیاد به هیات امناء؛
8. پیشنهاد تغییر و اصلاح اساسنامه به هیات امناء؛
9. رایزنی و اخذ مجوزهای لازم برای رسمیت و اعتبار فعالیت های گوناگون بنیاد؛
10. نصب و عزل معاونان، مدیران و روسای واحدهای پژوهشی و اداری، اعضای حقیقی و حقوقی شوراهای تخصصی بنیاد در چارچوب ساختار مصوب و ضوابط سازمان علمی و فرهنگی؛
11. ارائه گزارش عملکرد سالانه و ادواری بنیاد به هیات امناء، سازمان علمی و فرهنگی و سایر مراجع مورد نظر آن؛
12. افتتاح هرگونه حساب به نام بنیاد نزد بانک ها، موسسات مالی و صندوق های قرض الحسنه در چارچوب مقررات و ضوابط آستان و با تصویب هیات امناء؛
13. تعیین نمایندگان حقیقی و حقوقی بنیاد و امضای قراردادها، اسناد مالی و اداری و اوراق تعهدآور در چارچوب ضوابط و مقررات؛
14. طرح و ارجاع دعاوی و دفاعیه در تمامی مراجع صالح و امور حقوقی مربوط به آن با حق توکیل غیر؛
15. هرگونه تصمیم گیری و انجام سایر موارد پیش بینی نشده در چارچوب اساسنامه پس از تصویب هیات امناء؛
د) شورای بنیاد
ماده 13 - ترکیب اعضای شورای بنیاد
الف. رئیس بنیاد؛
ب. معاونان بنیاد؛
ج. مدیران گروه های پژوهشی؛
ماده 14 - وظایف شورای بنیاد
1. تصویب آییننامه داخلی شورا؛
2. بررسی و تصویب طرح های پژوهشی و نظارت بر کیفیت و حسن اجرای آن ها؛
3. بررسی میزان پیشرفت طرح های پژوهشی طبق برنامه مصوب و در صورت لزوم تجدیدنظر و تصویب تغییرات آن ها؛
4. برنامه ریزی برای ایجاد و تعمیق ارتباط علمی با سایر موسسات و مراکز آموزشی و پژوهشی کشور برابر ضوابط و مقررات مربوط؛
5. بررسی و تصویب برگزاری دوره های کوتاه مدت آموزشی، همایش ها و بازدیدهای علمی طبق ضوابط و مقررات؛
6. تصویب آییننامه های تالیف و ترجمه کتاب و مقاله و نحوه انتشار نتایج فعالیت های علمی و پژوهشی؛
7. انجام سایر اموری که در چارچوب ضوابط و مقررات از سوی هیات امناء یا رئیس بنیاد به شورا محول میشود؛
ه-) رکن نظارتی (حسابرس مستقل، بازرس)
ماده 15 - بازرس بنیاد توسط تولیت آستان و یا مقام مجاز از طرف ایشان انتخاب میشود.
ماده 16 - وظایف و اختیارات بازرس
1. نظارت بر تطبیق عملیات بنیاد با اساسنامه، قوانین، آییننامه ها و برنامه و بودجه مصوب و سایر مقررات حاکم بر بنیاد؛
2. رسیدگی و اظهار نظر نسبت به صورت های مالی و گزارش عملکرد سالانه بنیاد و تسلیم آن پانزده روز قبل از تشکیل مجمع؛
3. رسیدگی و اظهار نظر نسبت به سایر گزارش های ارائه شده به هیات امناء؛
4. بررسی گزارش توجیهی رئیس بنیاد در مورد مقایسه عملکرد با بودجه و برنامه سالانه و ارائه نظر به هیات امناء؛
5. رسیدگی و اظهار نظر نسبت به کفایت و مطلوبیت نظام کنترل داخلی بنیاد؛
تبصره بازرس نمیتواند در معاملاتی که با بنیاد یا به حساب بنیاد انجام میگیرد به طور مستقیم یا غیرمستقیم؛ ذی نفع باشد.
سوم : امور اجرایی و مالی
ماده 17 - سال مالی بنیاد از اول فروردین ماه هر سال آغاز و در پایان اسفندماه همان سال ختم میشود و ترازنامه نیز برای سال مالی تنظیم میگردد.
ماده 18 - منابع مالی و بودجه سالانه بنیاد از محل اعتبارات دریافتی از آستان، کمک ها، قرض و تسهیلات، هدایا، موقوفات، تبرعات، وجوه شرعی و درآمدهای بنیاد تامین میشود.
ماده 19- امضای چک ها و دیگر اسناد و اوراق بهادار و تعهدآور و حساب های بنیاد، توسط رئیس بنیاد و یک تن دیگر به انتخاب هیات امنای بنیاد صورت میگیرد.
ماده 20 - معاملات
1. کلیه قراردادهای بنیاد با اشخاص حقیقی و حقوقی تابع آییننامه معاملات مصوب ستاد مرکزی آستان میباشد؛
2. عقد قرارداد بنیاد با اعضای هیات امناء، روسا، مدیران، کارکنان و اقارب نسبی و سببی آن ها تا درجه سوم اعم از مستقیم و غیرمستقیم و همچنین انجام معاملاتی نظیر قراردادهایی که متضمن رقابت با عملیات بنیاد باشد، برای مدیران و مسئولین بنیاد ممنوع است؛
ماده 21 - دفاتر و محاسبات
1. دفاتر حساب های بنیاد در محل اصلی استقرار آن نگهداری خواهد شد و در کلیه اوقات متعارف؛ جهت اعمال نظارت در دسترس حسابرس مستقل و بازرس میباشد؛
2. تدوین دفاتر و تهیه صورت های مالی بنیاد بر اساس اصول و استانداردهای حسابداری انجام شود و بایستی صورت های مالی تصویبی به همراه صورت های مالی بنیاد حداکثر تا پایان اردیبهشت ماه هر سال به حسابرس مستقل و بازرس ارائه و گزارش حسابرس مستقل و بازرس حداکثر تا پایان تیرماه به هیات امناء ارائه گردد؛
3. تصویب حساب های بنیاد توسط هیات امناء به منزله تایید و قبول عملکرد مدیران و تصفیه حساب های سالانه آن ها بوده و قطعی و لازم الاجراء است. این مفاصا حساب، رافع مسئولیت های قانونی مدیران در دوره تصدی نمیباشد؛
ماده 22 - هرگونه اصلاح و تغییر در مفاد این اساسنامه به پیشنهاد شورای عالی انقلاب فرهنگی یا هیات امناء بنیاد و موافقت موسس (تولیت آستان قدس رضوی) و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی امکان پذیر است.
چهارم : سایر مقررات
ماده 23 - انحلال و تصفیه
1. انحلال بنیاد با تصویب تولیت آستان امکان پذیر میباشد؛
2. در صورت انحلال؛ مدیر تصفیه توسط ستاد مرکزی آستان انتخاب میشود که موظف است طبق ضوابط و مقررات آستان؛ نسبت به تصفیه اقدام نماید؛
3. کلیه اموال و دارایی های بنیاد اعم از منقول و غیرمنقول (باقیمانده پس از انجام تصفیه)، متعلق به آستان است.
ماده 24 - موارد پیش بینی نشده
درباره مسائل مسکوت و مواردی که در این اساسنامه پیش بینی نشده، طبق آیین نامه ها، ضوابط و مقررات جاری آستان و امریه های تولیت آستان عمل خواهد شد.
ماده 25 - این اساسنامه مشتمل بر یک مقدمه، 25 ماده و 7 تبصره در جلسه 376 مورخ 1401/07/12 شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب؛ و مطابق مفاد تبصره 4 ماده 20 آییننامه داخلی شورای عالی انقلاب فرهنگی، در جلسه 872 مورخ 1401/08/10 شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب تلقی گردید و از تاریخ ابلاغ، لازم الاجراء است.
سید ابراهیم رئیسی
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی