دستورالعمل صدور پروانه انتشار بازی رایانه ای

مقدمه
به استناد قانون اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مصوب سال 1365 مجلس شورای اسلامی و اساسنامه بنیاد ملی بازی های رایانه ای، مصوب سال 1385 شورای عالی انقلاب فرهنگی و اصلاحیه آن به تاریخ 1390/8/17 و مصوبات جلسات 665 و 666 مورخ 1395/4/22 و 1395/5/5 شورای فرهنگ عمومی و در اجرای مصوبه مورخ 1397/6/4 شورای راهبری توسعه مدیریت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر ساماندهی مجوزهای این وزارت خانه، «دستورالعمل صدور پروانه انتشار بازی رایانه ای» به شرح زیر برای اجرا ابلاغ می‌شود:

1 - تعاریف:

1 - 1 - بازی رایانه ای: برنامه رایانه ای که کارکرد آن مبتنی بر جذابیت حاصل از قابلیت عکس العمل نظام مند دیداری، شنیداری یا حرکتی به رفتار یک یا چند انسان است؛ اعم از آن که برای هر منظور، از قبیل تفریح، سرگرمی و آموزش تولید شده یا مورد استفاده قرار گیرد. بازی های پیشانه ای، بازی های دستگاه های همراه (موبایل) و بازی های ویدیوئی از اقسام بازی رایانه ای محسوب می‌شوند.

2 - 1 - پروانه انتشار: سندی است که به موجب آن، اجازه انتشار یک بازی رایانه ای به گونه یا گونه های مشخص، به اشخاص حقیقی یا حقوقی واجد شرایط توسط بنیاد ملی بازی های رایانه ای اعطا می‌شود.

3 - 1 - نشر و عرضه تجاری: کلیه فعالیت های نشر و عرضه بازی های رایانه ای با پرداخت ریالی اعم از دریافت مستقیم یا غیرمستقیم وجه از قبیل: پرداخت شتابی، سرویس ارزش افزوده، کیف پول مجازی، تبلیغات، حق اشتراک و غیره.

4 - 1 - نظام ارزیابی و رده بندی سنی بازی های رایانه ای: نظامی است که ساز و کار ارزیابی و اعطای رده مشخص به یک بازی رایانه ای را بر اساس مخاطرات فرهنگی، روحی و روانی آن برای گروه های مختلف سنی تعیین می ‎کند.

5 - 1 - ارزیابی و رده بندی سِنّی: رده ای است که اعطای آن به یک بازی رایانه ای نشان دهنده مناسب بودن بازی رایانه ای مزبور برای استفاده گروه سنی مشخص از نظر مخاطرات فرهنگی، روحی و روانی برای کاربران، بر اساس نظام ارزیابی و رده بندی سنی بازی های رایانه ای است. صدور پروانه انتشار برای انواع بازی های رایانه ای منوط به ارزیابی و تخصیص رده بندی سنی است.

6 - 1 - شورای رده بندی: شورای ارزیابی و رده بندی سنی بازی های رایانه ای، شورایی است که به شرح مواد این دستورالعمل در بنیاد ملی بازی های رایانه ای تشکیل می‌شود و در مورد تخصیص رده سنی به بازی های رایانه ای بر اساس نظام ارزیابی و رده بندی سنی بازی های رایانه ای مصوب جلسات 665 و 666 مورخ 22 ‏/4 ‏/1395 و 5 ‏/5 ‏/1395 شورای فرهنگ عمومی و دستورالعمل مربوطه، اتخاذ تصمیم می کند.

7 - 1 - بازی دستگاه های همراه (موبایل): بازی رایانه ای قابل اجرا در تلفن ها، رایانک ها و دستگاه های همراه هوشمند دستی (تبلت).

8 - 1 - پدید‌آورنده: شخص یا اشخاص حقیقی که به تنهایی یا با مشارکت دیگر پدیدآورندگان برای تولید کننده یا به طور مستقل برای خویش، با استفاده از دانش، هنر یا مهارت خود بازی رایانه ای جدیدی ایجاد کرده اند.

9 - 1 - تولید بازی رایانه ای: به کارگیری پدیدآورنده یا پدیدآورندگان همراه با تامین امکانات لازم برای ایجاد بازی رایانه ای جدید، توسعه، ارتقاء یا ویرایش بازی رایانه ای که قبلاً ایجاد شده است.

10 - 1 - بازی ایرانی: بازی رایانه ای که از ابتدا توسط شخص ایرانی تولید شده باشد؛ صرف نظر از اینکه بخشی یا تمام آن در داخل یا خارج از ایران توسط متخصصان مختلف ایرانی یا خارجی پدید آورده شده باشد، به نحوی که حقوق بازی متعلق به تولیدکننده ایرانی بوده و برای اولین بار در ایران منتشر شود و قبلاً نیز در هیچ کشور دیگری در دنیا منتشر نشده باشد. در غیر این صورت بازی رایانه ای، «خارجی» محسوب می‌گردد.

11 - 1 - کارخواه بازی (Client): بخشی از بازی برخط است که بر روی دستگاه مورد استفاده کاربر ذخیره می‌شود.

12 - 1 - کارساز بازی (Server): برنامه رایانه ای است که ارتباط آن با پویشگر دستگاه مورد استفاده یا کارخواه بازی ذخیره شده بر روی دستگاه مزبور، در بستر شبکه، اجرای بازی برخط را ممکن می سازد.

13 - 1 - بازی بر بستر شبکه (برخط): بازی رایانه ای است که اجرای آن بدون اتصال دستگاه مورد استفاده به کارساز مربوط در بستر شبکه، ممکن نیست؛ اعم از:
الف) بازی های رایانه ای که فقط شامل برنامه رایانه ای کارساز هستند و با استفاده از اتصال پویشگر دستگاه مورد استفاده کاربران، به کارساز مذکور اجرا می‌شوند.
ب) بازی های رایانه ای که شامل برنامه رایانه ای کارساز - کارخواه هستند و اجرای آنها علاوه بر اتصال دستگاه مورد استفاده کاربر به کارساز، نیاز به ذخیره کارخواه بر روی دستگاه مذکور نیز دارد.

14 - 1 - امکانات برخط بازی رایانه ای: امکاناتی که از طریق رابط کاربری بازی رایانه ای و فقط در صورت ارتباط دستگاه مورد استفاده با کارساز مربوط در بستر شبکه، برای کاربران قابل استفاده است. از قبیل قابلیت ها یا ابزارهای جدید که به رایگان یا در مقابل اخذ وجه مستقیم یا غیرمستقیم به بازی رایانه ای اضافه می‌شود یا فراهم شدن امکان رقابت یا هر شکل تعامل کاربران بازی رایانه ای با یکدیگر.

15 - 1 - کارساز امکانات برخط بازی رایانه ای: برنامه رایانه ای است که استفاده از امکانات برخط بازی رایانه ای، منوط به ارتباط بازی رایانه ای با آن، در بستر شبکه است.

16 - 1 - پیشانه: دستگاهی است که کاربرد اصلی آن، تعامل با بازی رایانه ای است؛ اعم از آن که بازی رایانه ای در همان دستگاه اجرا شود یا پیشانه به دستگاه دیگری متصل شود که بازی رایانه ای در آن اجرا می‌شود.

17 - 1 - دستگاه پیشانه ای اتاقکی: دستگاهی است که امکان تعامل یک یا چند انسان با یک یا چند بازی رایانه ای درون خود را صرفاً از طریق پیشانه دارای اتاقک، جایگاه یا ابزار اتصال برای کاربر فراهم می کند؛ مانند دستگاه ها و پیشانه های نصب شده در شهربازی ها و پارک ها.

18 - 1 - مجوز فعالیت نشر بازی های رایانه ای: سندی است که به موجب آن به اشخاص حقوقی وفق دستورالعمل صدور مجوز فعالیت نشر بازی های رایانه ای، اجازه فعالیت در زمینه نشر بازی های رایانه ای توسط بنیاد ملی بازی های رایانه ای اعطا می‌شود.

19 - 1 - ناشر: دارنده مجوز فعالیت نشر بازی های رایانه ای از بنیاد ملی بازی های رایانه ای برابر دستورالعمل مصوب مربوط.

20 - 1 - سامانه: منظور «سامانه ملی بازی های رایانه ای» به نشانی "portal.ircg.ir" است.

21 - 1 - بنیاد: بنیاد ملی بازی های رایانه ای.

2 - شرایط لازم:
پدیدآورندگان یا تولیدکنندگان ایرانی که بازی های رایانه ای را خود پدید آورده یا تولید کرده اند و ناشران بازی های رایانه ای، با رعایت حقوق بازی های رایانه ای و همچنین اشخاص حقیقی یا حقوقی در بازی های رایانه ای پیشانه ای اتاقکی می‌توانند پس از ارزیابی و تخصیص رده بندی سنی به بازی، پروانه انتشار دریافت کنند.

3 - مدارک لازم:

1 - 3 ‏- برای صدور پروانه انتشار بازی های رایانه ای پیشانه ای اتاقکی:
1 - 1 - 3 - حسب مورد ارائه مجوزها یا تاییدیه های مرتبط.
2‏ - 1 - 3 - کارت ملی برای اشخاص حقیقی یا مدارک ثبتی و کارت ملی مدیرعامل برای اشخاص حقوقی.
3 - 1 - 3 - مدارک تعلق بازی های رایانه ای پیشانه ای اتاقکی ایرانی به درخواست کننده آن، یا مدارک واردات قانونی برای بازی های رایانه ای پیشانه ای اتاقکی خارجی.

2 - 3 - برای صدور پروانه انتشار سایر بازی های رایانه ای:
1 - 2 - 3 - حسب مورد مدارک فعالیت تولیدکننده یا کارت ملی پدیدآورنده ایرانی و تکمیل تعهدنامه اصالت و تعلق اثر به درخواست کننده و مدارک مالکیت ناشر بر حقوق مادی بازی ایرانی و مدارک مالکیت ناشر بر حقوق مادی بازی رایانه ای خارجی مورد درخواست یا وکالت یا نمایندگی قانونی از ناشر یا تولیدکننده (مالک حقوق بازی رایانه ای) خارجی (صرفاً برای انتشار بازی خارجی که نشر و عرضه تجاری می‌شود یا در ایران سرویس دهی می‌گردد).
2 - 2 - 3 - حسب مورد طرح پیشنهادی بسته بندی یا نقشک بازی رایانه ای.
3 - 2 - 3 - حسب مورد ارایه نسخه قابل اجرا یا فراهم کردن دسترسی به بازی رایانه ای.

4 - فرآیند صدور پروانه انتشار:

1 - 4 - کلیه بازی های رایانه ای (به جز بازی پیشانه ای اتاقکی):
1 - 1 - 4 - ورود به سامانه و تکمیل فرم ها و بارگذاری مدارک لازم موضوع بند (3).
2 - 1 - 4 - بررسی بازی رایانه ای و حسب مورد اعلام مشکلات محتوایی و نواقص به درخواست کننده.
3 - 1 - 4 - ارزیابی و رده بندی سنی بازی رایانه ای.
4 - 1 - 4 - صدور پروانه انتشار.

تبصره: برای بازی دستگاه های همراه (موبایل) که از طریق عرضه کنندگان مجازی (مارکت ها)منتشر می‌شود و بنیاد دسترسی لازم برای بررسی آن بازی در سامانه عرضه کننده را دارد، مراحل فوق از طریق سامانه عرضه کننده صورت می پذیرد.

2 - 4 - بازی های پیشانه ای اتاقکی:
1 - 2 - 4 - ورود به سامانه و تکمیل فرم ها و بارگذاری مدارک لازم موضوع بند (3).
2 - 2 - 4 - بررسی و حسب مورد ارزیابی و رده بندی اولیه سنی بازی رایانه ای یا اعلام مشکلات محتوایی و نواقص به درخواست کننده.
3 - 2 - 4 - صدور موافقت نامه اولیه برای ترخیص بازی پیشانه ای اتاقکی از گمرک.
4 - 2 - 4 - ارزیابی و رده بندی نهایی سنی بازی رایانه ای در محل نصب.
5 - 2 - 4 - صدور پروانه انتشار.

تبصره: زمان تقریبی انجام کلیه فرآیندهای فوق در صورت تکمیل بودن مدارک، حداکثر 7 روز کاری است و در صورت رد تخصیص یا تخصیص رده بندی مشخص به یک بازی رایانه ای، متقاضی می‌تواند ظرف مدت 10 روز اعتراض خود را به عدم تخصیص رده بندی یا سطح بندی آن با ذکر دلایل و مستندات در سامانه ثبت و به بنیاد اعلام کند. اعتراض درخواست کننده در اولین جلسه شورای رده بندی مطرح می‌شود و هرگونه تغییر یا اصلاح رده بندی، مستلزم کسب 5 رای از اعضاء شورای رده بندی است.

5 - مرجع صدور مجوز:
پس از ارزیابی و رده بندی سنی بازی رایانه ای در شورای رده بندی، بنیاد با رعایت مقررات این دستورالعمل، پروانه انتشار صادر می کند.

6 - سایر مقررات:

1 - 6 - مدت اعتبار پروانه های صادره برای بازی های مرقوم در قسمت (1 ‏- 4) این دستورالعمل (کلیه بازی های رایانه ای غیر از پیشانه ای اتاقکی) یک سال از تاریخ صدور آن است و اعتبار پروانه های صادره برای بازی های مرقوم در قسمت 2 ‏- 4 (پیشانه ای اتاقکی) مادامی است که تخلف یا تخلفاتی از سوی دارنده پروانه، مطابق مقررات، احراز نگردد.

2 - 6 - مسئولیت رعایت حقوق اشخاص در بازی های رایانه ای؛ از جمله مباحث فنی و امنیتی و حقوق مالکیت و غیره، بر عهده دارنده پروانه انتشار است.

3 - 6 - در بازی های رایانه ای ایرانی، صدور پروانه انتشار، منوط به فارسی بودن اسم، عنوان و زبان بازی رایانه ای است؛ صرف نظر از اینکه از سایر زبان ها نیز استفاده شده باشد.

4 - 6 - شورای رده بندی برای اتخاذ تصمیم در مورد تخصیص رده سنی به بازی رایانه ای، بر اساس نظام ارزیابی و رده بندی سنی بازی های رایانه ای، با ترکیب اعضای زیر در بنیاد تشکیل می‌شود:
1 - 4 - 6 - مدیرعامل بنیاد؛ (رئیس شورا).
2 - 4 - 6 - معاون نظارت و ارزشیابی بنیاد؛ (نایب رئیس شورا).
3 - 4 - 6 - مدیر واحد ارزیابی و رده بندی سنی بازی های رایانه ای بنیاد.
4 - 4 - 6 - نماینده مطلع در حوزه بازی های رایانه ای؛ به پیشنهاد مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
5 - 4 - 6 - نماینده مطلع در حوزه بازی های رایانه ای؛ به پیشنهاد رئیس سازمان تبلیغات اسلامی.
6 - 4 - 6 - نماینده مرکز فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال؛ به پیشنهاد رئیس مرکز.
7 - 4 - 6 - یک نفر متخصص حوزه بازی های رایانه ای؛ به انتخاب مدیرعامل بنیاد.

تبصره: آیین‌نامه داخلی شورای رده بندی، از جمله نحوه تشکیل دبیرخانه، برگزاری جلسات شورای رده بندی، حد نصاب رسمیت جلسات، اعتبار مصوبات، ترکیب کمیسیون های تخصصی شورا و حدود وظایف و اختیارات آنها در اولین جلسه شورا به تصویب خواهد رسید. شورای رده بندی بازی رایانه ای می‌تواند اتخاذ تصمیم در مورد تخصیص رده سنی به برخی بازی های رایانه ای را به کمیسیون های تخصصی خود واگذار کند.

5 - 6 - دریافت پروانه انتشار، نافی مسئولیت های قانونی دارنده آن و سایر اشخاصی که در فرآیند نشر، تولید و ویرایش بازی های رایانه ای دخالت دارند، نیست.

6 - 6 - به روزرسانی بازی رایانه ای، به نحوی که موجب تغییر رده بندی سنی آن شود، یا آن را دارای امکان پرداخت ریالی کند، منوط به اخذ مجدد پروانه انتشار است. همچنین بدیهی است به روزرسانی بازی رایانه ای، به نحوی که واجد محتوای مجرمانه یا خلاف مقررات شود، ممنوع است.

7 - 6 - ناشران بر بستر شبکه (برخط) در زمان دریافت پروانه انتشار بازی رایانه ای خارجی باید امکانات برخط بازی رایانه ای و درگاه های پرداخت و سامانه های نشر و عرضه تجاری بازی رایانه ای خود را به بنیاد اعلام کنند و در صورتی که پس از دریافت پروانه، امکانات، درگاه ها یا سامانه های جدیدی برای نشر و عرضه تجاری بازی رایانه ای مورد استفاده قرار گرفت، بلافاصله بنیاد را از موضوع مطلع نمایند.

8 - 6 - بسته بندی و یا نقشک (آیکن) بازی رایانه ای باید فاقد هرگونه محتوای آسیب رسان و یا مجرمانه باشد. بسته بندی بازی های رایانه ای باید دارای نشان و علائم نظام ارزیابی و رده بندی سنی، نام و عنوان دقیق بازی رایانه ای به زبان فارسی و لاتین و نوع کنسول یا دستگاه قابل اجرای (پلتفرم) آن بدون هرگونه دخل و تصرف، نام ناشر ایرانی و مشخصات فنی بازی رایانه ای باشد.

7 - در موارد سکوت، ابهام، اجمال یا نقص این دستورالعمل، قوانین و مقررات عمومی در خصوص فعالیت های فرهنگی ملاک عمل است. با متخلفان برابر دستورالعمل های «نظارت و بازرسی» و «رسیدگی به تخلفات فعالیت های نشر بازی های رایانه ای» مصوب هیات مدیره بنیاد و مقررات موضوعه از جمله «قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت های غیرمجاز می نمایند» و بند «ز» فهرست کارگروه (کمیته) تعیین مصادیق محتوای مجرمانه دادستانی کل کشور، برخورد می‌شود.

8 - به منظور شفافیت، جلوگیری از تبعیض و اطلاع متقاضیان از تقاضاهای در نوبت، فهرست متقاضیان پروانه موضوع این دستورالعمل بر روی سامانه، به صورت برخط اطلاع رسانی می‌شود. فهرست پروانه های صادرشده بر روی سامانه قابل مشاهده است.

9 - این دستورالعمل در (9) بند در تاریخ1398/10/10 به تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رسید و لازم الاجراست و از این پس مقررات، دستورالعمل ها و شیوه‌نامه های قبلی مرتبط با موضوع این دستورالعمل؛ از جمله مقرراتی که در ضوابط تولید و توزیع بازی های رایانه ای مصوب 27 ‏/7 ‏/1395 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این خصوص آمده است، ملغی می‌گردد و صدور پروانه انتشار بازی رایانه ای مطابق دستورالعمل حاضر انجام می‌شود. بدیهی است هرگونه تغییر مفاد این دستورالعمل منوط به طی فرآیند فنی و حقوقی لازم از مبادی قانونی ذیربط (دفتر نوسازی و تحول اداری، دفتر حقوقی و مالکیت فکری و بنیاد) و با تایید شورای راهبری توسعه مدیریت این وزارت خانه خواهد بود.

سیدعباس صالحی

دریافت فایل پی‌دی‌اف