ماده واحده - اساسنامه موسسه بینالمللی انرژی اتمی که در تاریخ 26 اکتبر 1956 مقر سازمان ملل متحد (نیویورک) امضا شده و مشتمل بر 23ماده و یک ضمیمه میباشد و به امضای نماینده ایران هم رسیده است تصویب و به دولت اجازه الحاق را میدهد.
قانون فوق که مشتمل بر ماده واحده و متن اساسنامه ضمیمه است پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز 3 شنبه ششم خرداد ماه یکهزار و سیصدو سی و هفت به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
نایب رئیس مجلس شورای ملی - امانالله اردلان
اساسنامه موسسه بینالمللی انرژی اتمی
ماده اول
در تاسیس موسسه
اصحاب این اساسنامه یک موسسه بینالمللی انرژی اتمی که من بعد در این اساسنامه به نام موسسه خوانده خواهد شد طبق مبانی و شرایط مصرحه ذیل تاسیس میکنند:
ماده دوم
در مقاصد
موسسه خواهد کوشید که سهم انرژی اتمی را در صلح سلامت و سعادت سراسر جهان تسریع کند و توسعه بخشد و تا جائی که بدان قادر باشد کسب اطمینان خواهد کرد که هر کمکی که به وسیله موسسه یا بنا بتقاضای آن و یا تحت سرپرستی و نظارت آن به عمل خواهد آمد برای پیشرفت هیچ منظور نظامی مورد استفاده قرار نگیرد.
ماده سوم
در وظائف
الف - موسسه مجاز است:
1- تحقیق درباره انرژی اتمی و توسعه آن و استفاده عملی از آن را برای مقاصد غیر نظامی در سراسر جهان تشویق و مساعدت نماید و در صورتی که ازموسسه تقاضا شده باشد جهت تامین انجام خدمات یا تهیه مواد و وسائل و تاسیسات برای یک عضو موسسه از طرف عضو دیگر به عنوان واسطهعمل کند و نیز جهت تحقیق در انرژی اتمی و توسعه آن و استفاده عملی از آن در مقاصد غیر نظامی هم عمل یا خدمت مفیدی را انجام دهد.
2- به منظور تامین وسائل تحقیق درباره انرژی اتمی و توسعه آن و استفاده عملی از آن در مقاصد غیر نظامی و از جمله تولید نیروی برق با توجه لازم به احتیاجات نواحی عقب مانده جهان طبق این اساسنامه مواد و خدمات و تجهیزات و تاسیسات ضروری را تدارک و تحویل نماید.
3- مبادله اطلاعات علمی و فنی را جهت استفاده از انرژی اتمی در مقاصد غیر نظامی تسهیل کند.
4- مبادله و تعلیم دانشمندان و کارشناسان را در زمینه استفاده غیر نظامی از انرژی اتمی تشویق نمایند.
5- جهت حصول اطمینان بر اینکه مواد شکافت پذیر (1) مخصوص و سایر مواد و خدمات و تجهیزات و تاسیسات واطلاعاتی که به وسیله موسسه یا طبق تقاضای آن و یا تحت سرپرستی و نظارت آن تدارک شده در پیشرفت هیچ منظور نظامی مورد استفاده قرار نگیرد تدابیر احتیاطی اتخاذ و اجرا کند و این تدبیر احتیاطی را طبق تقاضای اصحاب این اساس نامه بر قراردادهای دو یا چند جانبه مشمول دهد و یا بنا برتقاضای یک دولت هر گونه فعالیت آن دولت را در زمینه انرژی اتمی مشمول این تدابیر احتیاطی سازد.
6- برای حفظ سلامتی و تقلیل مخاطرات جانی و مالی و (از جمله درباره شرایط کار) با مشورت و عنداللزوم با همکاری مقامات صالح سازمان ملل متحد و موسسات تخصصی مربوطه آن مقرراتی اساسی (استاندار) وضع و یا اقتباس نماید و جهت اجرای این مقررات اساسی چه در مورد عملیاتخود موسسه و چه مورد عملیات مربوط باستعمال مواد و استفاده از خدمات و تجهیزات و تاسیسات و اطلاعاتی که بنابر تقاضای موسسه یا تحت نظارت و سرپرستی آن به عمل میآید تدابیر لازم اتخاذ کند و نیز ترتیب مقتضی بدهد که بر حسب تقاضای اصحاب و این اساسنامه و مقررات اساسیمزبور در مورد عملیات مربوط به قراردادهای دو یا چند جانبه و همچنین در صورت تقاضای یک دولت در مورد کلیه عملیات آن دولت در زمینه انرژیاتمی به موقع اجراء درآید.
7- هر گاه در یک منطقه بخصوص وسائل و تاسیسات و تجهیزات موجوده غیر کافی و یا استفاده از آن فقط تحت شرایطی میسر باشد کهرضایت بخش شناخته نشود هر نوع وسائل و تاسیسات و تجهیزاتی که جهت انجام اقدامات مجاز موسسه مفید باشد تهیه و یا ایجاد کند.
ب - موسسه ضمن انجام وظائف خود:
1- در فعالیتهای خود بقسمی عمل خواهد کرد که با هدفها و اصول سازمان ملل متحد به منظور پیشرفت صلح و تعاون بینالمللی و یا سیاست متخذهاز طرف ملل متحد به منظور تحقق یک خلع سلاح تضمین شده در سراسر جهان و با سایر قراردادهای بینالمللی که به منظور اجرای چنین سیاستهائی بوجود آمده است منطبق باشد.
2- برای حصول اطمینان از اینکه مواد شکاف پذیر مخصوصی که موسسه دریافت میدارد جز در مقاصد غیر نطامی[نظامی] بمصرف نخواهد رسید براستعمال مواد مزبور نظارت برقرار خواهد ساخت.
3- منابع و ذخایر خود را در سراسر جهان بقسمی توزیع خواهد کرد که استعمال موثر و تا حداکثر استفاده عموم از مصرف آن در جمیع مناطق جهان با توجه باحتیاجات مخصوص نواحی عقبافتاده جهان تامین گردد.
4- گزارشهای سالیانهای از فعالیت های خود بمجمع عمومی سازمان ملل و عندالاقتضا به شورای امنیت تسلیم خواهد کرد و هر گاه در حدود فعالیت های موسسه مسائلی پیش آید که در صلاحیت شورای امنیت باشد موسسه شورای مزبور را که مسئولیت اصلی صلح و امنیت جهان را به عهده دارد از آنمستحضر خواهد ساخت و همچنین موسسه میتواند اقداماتی را که طبق این اساسنامه بدان مجاز میباشد و از جمله اقداماتی که در بند 3 از ماده 12پیشبینی شده به عمل آورد.
5- گزارشهائی را به شورای اقتصادی و اجتماعی و سایر مقامات ملل متحد در خصوص مسائلی که در صلاحیت آنها است تسلیم مینماید
پ - کمکی را که موسسه ضمن انجام وظائف خود به اعضاء خود میکند مقید بهیچ شرط سیاسی و اقتصادی و نظامی یا هر شرط دیگری که مغایر بامقررات این اساسنامه باشد نخواهد نمود
ت - به شرط رعایت این اساسنامه و مقررات قراردادهائی که بین یک دولت یا دستهای از دولتها طبق مقررات این اساسنامه یا موسسه منعقد شده باشد موسسه فعالیت های خود را با توجه بحق حاکمیت دولتها به عمل خواهد آورد.
ماده چهارم
در عضویت
الف - اعضاء موسس این موسسه عبارتند از دولی که عضو سازمان ملل متحد یا یکی از موسسات تخصصی آن بوده و این اساسنامه را در ظرف نود روز از تاریخی که برای امضا آماده میشود امضا و سند تصویب را تسلیم نموده باشند
ب - اعضاء دیگر موسسه دولتهائی هستند که اعم از داشتن یا نداشتن عضویت در سازمان ملل متحد یا یکی از موسسات تخصصی آن عضویت آنها بنا بتوصیه هیات مدیره از طرف کنفرانس عمومی تصویب شود و سند الحاق باین اساسنامه را تسلیم نمایند
هنگام توضیح یا پذیرفتن دولتی به عضویت موسسه هیات مدیره و کنفرانس عمومی درباره قدرت و تمایل آندولت بایفای تعهداتی که به اعضاء موسسه تعلق خواهد گرفت با توجه بقدرت و تمایل آندولت به اجرای مقاصد و اصول منشور ملل متحد اتخاذ تصمیم خواهد کرد
پ - موسسه بر اصل تساوی حق حاکمیت جمیع اعضاء آن مبتنی میباشد و برای اینکه حقوق و امتیازات ناشی از عضویت موسسه برای کلیه اعضاء تامین گردد جمیع اعضاء موظفند تعهداتی را که طبق این اساسنامه به عهده گرفتهاند با حسن نیت اجرا کنند
ماده پنجم
در کنفرانس عمومی
الف - یک کنفرانس عمومی مرکب از نمایندگان کلیه اعضاء موسسه یا به صورت عادی سالیانه و یا بر حسب دعوت مدیر کل که طبق تقاضای هیات مدیره یا اکثریت اعضاء به عمل خواهد آمد به صورت فوقالعاده انعقاد خواهد یافت محل اجلاس این کنفرانس مقر دائمی موسسه خواهد بود مگر اینکه کنفرانس عمومی تصمیم دیگری اتخاذ کند
ب - هر یک از اعضاء درین کنفرانس ها یکنفر نماینده خواهد داشت که میتواند از اعضاء علیالبدل و مشاورینی همراه خود داشته باشد هزینه حضور هر نمایندگی به وسیله عضو ذینفع تادیه خواهد شد
پ - کنفرانس عمومی در آغاز هر دوره اجلاسیه یکنفر رئیس و متصدیان دیگری را که لازم باشد انتخاب خواهد کرد و این منتخبین در طول دوره اجلاسیه انجام وظیفه خواهند نمود کنفرانس عمومی با رعایت مقررات این اساسنامه نظامنامه داخلی خود را وضع مینماید. هر عضو دارای یک رایخواهد بود. تصمیمات مربوط بمسائلی که در بند ح از ماده 14 و قسمت یک بند پ از ماده 18 و بند ب از ماده 19 پیشبینی شده به اکثریت دو ثلث اعضاء حاضر و رای دهنده اتخاذ خواهد شد تصمیمات مربوط بمسائل دیگر از جمله اینکه کدام مسائل یا کدام دسته از مسائل جدید باید به اکثریت دو ثلث آراء حل شود منوط به اکثریت آراء اعضاء حاضر و رای دهنده خواهد بود حد نصاب با اکثریت اعضاء حاصل میگردد
ت - کنفرانس عمومی میتواند کلیه مسائل و اموری را که در حدود این اساسنامه بوده و یا باختیارات و عملیات یکی از مقامات پیشبینی شده در ایناساسنامه ارتباط داشته باشد مورد بحث قرار دهد و به اعضاء موسسه و هیات مدیره و یا بهر دو در باب مسائل و امور مزبور توصیههائی بنماید
ث - کنفرانس عمومی
1- اعضاء هیات مدیره را طبق ماده 6 انتخاب میکند
2- پذیرش اعضاء جدید را طبق ماده 4 تصویب مینماید
3- امتیازات و حقوق هر عضو را طبق ماده 19 معلق میسازد
4- گزارش سالیانه هیات مدیره را مورد مداقه قرار میدهد
5- طبق ماده 14 بودجه موسسه را بنا بتوصیه هیات مدیره تصویب مینماید و یا این که بودجه مزبور را کلاً یا جزئاً بضمیمه توصیههای خود بهیات مدیره اعاده میدهد که از نو بکنفرانس تقدیم کنند
6- گزارش هائی که باید به سازمان ملل متحد تسلیم شود به طوری که در قرارداد مربوط به مناسبات موسسه با سازمان ملل پیشبینی شده به استثنای گزارشهای مذکوره در بند ب از ماده 12 را تصویب میکند و یا آن را بضمیمه توصیههای خود بهیات مدیره عودت میدهد
7- هر قراردادی را که بین موسسه و سازمان ملل یا موسسات دیگر بسته میشود به طوریکه در ماده 16 پیشبینی شده تصویب میکنند یا آن را بضمیمه توصیههای خود بهیات مدیره اعاده میدهند و هیات مدیره آن را مجدداً بکنفرانس عمومی تقدیم مینماید
8- قواعد و حدودی را که هیات مدیره میتواند در حیطه آن طبق بند ج از ماده 14 مبادرت باستقراض نماید و نیز شرایط قبول وجوهی که داوطلبانه بموسسه تقدیم میشود و همچنین طبق بند ج از ماده 14 طریق مصرف وجوه عمومی مذکور در آن بند را تصویب میکند
9- اصلاحات در این اساس نامه را طبق بند پ از ماده 18 تصویب میکند.
10- انتصاب مدیر کل را طبق بند الف از ماده 7 تصویب مینماید
ج - کنفرانس عمومی صلاحیت دارد
1- درباره هر مطلبی که هیات مدیره بخصوص برای کسب تکلیف بکنفرانس عمومی احاله میکند اخذ تصمیم نماید
2- موضوعاتی را برای بررسی بهیات مدیره ارجاع و یا از هیات مزبور تسلیم گزارشهائی را درباره هر موضوعی که به عملیات موسسه مربوط باشد درخواست کند.
ماده ششم
در هیات مدیره:
اول (اصلاحی 1367/01/28)- هیات مدیرهای که به علت انقضای دوره باید کنار رود برای عضویت در هیات مدبره 10 نفر از اعضاء را که در تکنولوژی انرژی اتمی منجمله تولید مواد خام از سایرین مجربتر باشند تعیین میکند. به علاوه هر یک از مناطقی که ذیلا ذکر میشود برای عضویت در هیات مدیره عضوی را که درتکنولوژی انرژی اتمی و منجمله تولید مواد خام مجربتر باشد.
به شرط آنکه منطقه مزبور نمایندهای در میان 10 عضو مذکور در فوق نداشته باشد معین مینماید.
1 - آمریکای شمالی.
2 - آمریکای لاتین.
3 - اروپای غربی.
4 - اروپای شرقی.
5 - آفریقا.
6 - خاورمیانه و آسیای جنوبی.
7 - آسیای جنوب شرقی و اقیانوس آرام.
8 - خاور دور.
دوم - کنفرانس عمومی برای عضویت در هیات مدیره اعضای زیر را انتخاب مینماید:
الف - بیست عضو با رعایت اینکه مناطق مصرحه در قسمت (الف - 1) این ماده باید در شورا به طور منصفانه نمایندگی داشته باشد بقدری که هیئتمدیره همواره دارای پنج نماینده از منطقه آمریکای لاتین و چهار نماینده از منطقه اروپای غربی و سه نماینده از منطقه اروپای شرقی و چهار نماینده ازمنطقه آفریقا و دو نماینده از منطقه خاورمیانه و آسیای جنوبی و یک نماینده از منطقه آسیای جنوب شرقی و اقیانوس آرام و یک نماینده از منطقه خاوردور باشد. هیچ یک از اعضای این گروه نمیتواند بعد از انقضای دوره خدمت بنمایندگی در همان گروه انتخاب شود.
ب - یک عضو دیگر از میان اعضاء مناطق ریر:
خاورمیانه و آسیای جنوبی.
آسیای جنوب شرقی.
اقیانوس آرام و خاور دور.
ج - یک عضو دیگر از میان اعضاء مناطق زیر:
آفریقا
خاورمیانه و آسیای جنوب شرقی.
آسیای جنوبی و اقیانوس آرام.
ب - انتخابات مصرحه در قسمت (الف - 1) این ماده منتهی شصت روز قبل از هر اجلاس کنفرانس عمومی عادی سالانه به عمل خواهد آمد - انتخابات پیشبینی شده در قسمت (الف - 2) این ماده طی دورههای اجلاسیه کنفرانس عمومی عادی صورت خواهد گرفت.
پ - اعضائی که طبق مقررات قسمت های الف - 1 و الف - 2 این ماده در هیات مدیره عضویت یافتهاند از پایان اجلاس هر کنفرانس عمومی عادی سالیانه بعد از تعیین آنها تا پایان اجلاس کنفرانس عمومی عادی سالیانه آینده متصدی این سمت خواهند بود - اما در انتخاب نخستین هیات مدیره پنجعضو برای مدت یک سال انتخاب خواهند شد.
ت - هر یک از اعضاء هیات مدیره دارای یک رای میباشد تصمیمات مربوط به میزان بودجه موسسه طبق مقررات مندرجه در بند ح از ماده 14 به اکثریت دو ثلث اعضاء حاضر و رای دهنده اتخاذ میگردد. تصمیمات مربوط بمسائل دیگر و منجمله اینکه کدام مسائل جدید و یا کدام نوع از مسائل جدید باید به اکثریت و ثلث آراء حل گردد به اکثریت آراء اعضاء حاضر و رای دهنده اتخاذ خواهد شد - حد نصاب با اکثریت اعضاء حاصل میشود.
ث - هیات مدیره مجاز است طبق این اساسنامه و با توجه بمسئولیتهای خود در قبال کنفرانس عمومی که در این اساسنامه پیشبینی شده است وظائف موسسه را انجام دهد.
ج - هیات مدیره در مواقعی که خود تصمیم میگیرد تشکیل جلسه خواهد داد این اجلاسات در مقر دائمی موسسه خواهد بود مگر اینکه از طرف هیات تصمیم دیگری اتخاذ گردد.
چ - هیات مدیره از میان اعضاء خود رئیس و متصدیان دیگر را انتخاب خواهند کرد و با توجه بمقررات این اساسنامه آییننامه داخلی خود را وضع مینماید.
ح - هیات مدیره میتواند کمیتههائی را که مقتضی بداند تشکیل دهد. هیات مدیره میتواند در روابط خود با سایر سازمانها اشخاصی را به نمایندگی خود معین کند.
خ - هیات مدیره هر سال گزارشی در خصوص امور موسسه و کلیه طرحهائی که از طرف موسسه تصویب شده برای تقدیم بکنفرانس عمومی تهیه مینماید همچنین هیات مدیره گزارشهائی را که موسسه موظف است و یا ممکن است موظف گردد که به سازمان ملل یا هر سازمان دیگری که کار آنمربوط به کار موسسه باشد تسلیم نماید برای تقدیم بکنفرانس عمومی تهیه خواهد نمود. اینگونه گزارشها و نیز گزارش سالیانه لااقل یکماه قبل ازاجلاس کنفرانس عمومی عادی به اعضاء تسلیم خواهد شد.
ماده هفتم
در کارمندان
الف - یک مدیر کل در راس کارمندان موسسه قرار دارد این مدیر کل را هیات مدیره با تصویب کنفرانس عمومی برای مدت چهار سال تعیین میکند مدیر کل عالیترین مامور اداری موسسه میباشد.
ب - مدیر کل مسئول انتصابات و سازمان و انجام وظیفه از طرف کارمندان میباشد و تحت اختیار و نظارت هیات مدیره قرار دارد. مدیر کل وظائف خود را طبق مقرراتی انجام خواهد داد که از طرف هیات مدیره وضع شده باشد.
پ - هیات کارمندان موسسه آنگونه کارشناسان علمی و فنی و سایر افراد ذیصلاحیتی را که برای انجام مقاصد و وظائف موسسه لازم باشد نیز شامل خواهد بود موسسه این اصل را رعایت خواهد نمود که تعداد کارمندان دائمی آن به حداقل باشد.
ت - در انتخاب و استخدام و تعیین کیفیت کار بدین نکته توجه اساسی معطوف خواهد شد که کارمندانی واجد بالاترین میزان کاردانی و صلاحیت فنیو فضائل اخلاقی برگزیده و تعیین شوند، به شرط رعایت اصل مذکور در فوق بتشریک مساعی اعضاء موسسه و اهمیت استخدام به طریقی که ازلحاظ جغرافیائی مظهر وسیعترین منطقه ممکنه باشد نیز توجه لازم مبذول خواهد گشت.
ترتیب و شرایط استخدام و حقوق و خاتمه خدمت کارمندان طبق مقرراتی خواهد بود که هیات مدیره بنابر مفاد این اساسنامه و همچنین با رعایت قواعد عمومی که بنا بر توصیه هیات از طرف کنفرانس عمومی تصویب شده باشد وضع نماید.
ج - مدیر کل و کارمندان در انجام وظائف خود از هیچ مقامی غیر از موسسه نه کسب تکلیف و نه قبول دستور خواهند کرد و از هر اقدامی که ممکناست در وضع آنان به عنوان یک کارمند موسسه موثر باشد خودداری خواهند کرد و نظر بمسولیتهائی که در قبال موسسه دارند هیچ سر صنعتی یا اطلاعات محرمانه دیگری که در نتیجه انجام وظائف رسمی موسسه بر آن مکشوف شده افشاء نخواهند کرد. هر یک از [اعضاء] تعهد میکند که جنبه بینالمللی و وظائف مدیر کل و کارمندان را محترم دارد و در صدد نباشد که آنان را در انجام وظائف خود تحت تاثیر قرار دهد.
چ - اصطلاح کارمندان در اینماده شامل مستحفظین نیز میگردد.
ماده هشتم
در تبادل اطلاعات:
الف - هر یک از اعضاء باید اطلاعاتی را که بتشخیص خود برای موسسه مفید می شناسد در اختیار آن بگذارد.
ب - هر یک از اعضاء تمام اطلاعات علمی را که در نتیجه کمک موسسه طبق ماده 11 حاصل شده باشد در اختیار موسسه خواهد گذاشت.
پ - موسسه اطلاعاتی را که طبق بندهای الف و ب این ماده تحصیل شده است جمعآوری میکند و به صورتی قابل استفاده در دسترس قرار میدهد.موسسه جهت تشویق تبادل اطلاعات در خصوص اهمیت انرژی اتمی و استفادههای غیر نظامی از آن اقدامات مثبتی به عمل خواهد آورد و برای این مقصود بین اعضاء خود به عنوان یک رابط عمل خواهد کرد.
ماده نهم
در تدارک و تحویل مواد
الف - اعضاء میتوانند هر مقدار مواد شکافت پذیر مخصوص را که مقتضی بدانند و تحت شرایطی که با موسسه مورد توافق قرار گرفته باشد در اختیارموسسه بگذارند موادی که تحت اختیار موسسه گذاشته میشود ممکن است بنا بصوابدید عضوی که آن را تدارک میکند به وسیله همان عضو و یا باموافقت موسسه در انبارهای موسسه نگاهداری شود.
ب - اعضاء همچنین میتوانند مواد اولیهای را که در ماده 20 تعریف شده و نیز مواد دیگری را در اختیار موسسه بگذارند میزان اینگونه مواد را که موسسه طبق موافقتهای مقرر در ماده 13 قبول خواهد کرد هیات مدیره تعیین خواهد نمود.
پ - هر عضوی میزان و صورت و ترکیب مواد شکافتپذیر مخصوص و مواد اولیه و سایر موادی را که حاضر است با متابعت از قوانین خود بلافاصله یا در طی مدت مقرره از طرف هیات مدیره در اختیار موسسه بگذارد باستحضار موسسه خواهد رسانید.
ت - هر عضوی بنا بتقاضای موسسه از موادی که در اختیار آن گذاشته است هر مقداری را که موسسه تعیین کند بلافاصله بعضو دیگر یا دسته ازاعضاء تحویل خواهد داد و نیز هر مقدار از مواد مزبور را که واقعاً برای عملیات و تحقیقات علمی در تاسیسات موسسه ضروری باشد بلافاصله بخود موسسه تحویل خواهد نمود.
ث - میزان و صورت و ترکیب موادی که به وسیله هر عضو در اختیار موسسه گذاشته شده میتواند در هر موقع با موافقت هیات مدیره تغییر یابد.
ج - اطلاع بدوی طبق بند پ این ماده باید طی سه ماه پس از تاریخ اعتبار یافتن این اساسنامه برای عضو ذینفع داده شود - هر گاه هیات مدیره تصمیم مغایری اتخاذ نکرده باشد موادی که بدواً عرضه شده مربوط بیک دوره یک ساله خواهد بود که متعاقب سالی است که این اساسنامه درباره عضو ذینفع اعتبار میآید و همچنین هر گاه از طرف هیات مدیره اقدام مغایری به عمل نیامده باشد اطلاعات بعدی که نباید دیرتر از اولین روز ماه نوامبر هر سال تسلیم شود مربوط بیک دوره یک ساله متعاقب تسلیم اطلاع خواهد بود.
چ - از بابت موادی که یک عضو حاضر است در اختیار موسسه بگذارد موسسه محل و طریقه تحویل و بر حسب اقتضاء صورت و ترکیب موادی که تحویل آن را از عضو مزبور تقاضا نموده تعیین خواهد کرد - موسسه همچنین مقدار مواد تحویل شده را ممیزی و میزان آن را متناوباً به اطلاع اعضاء خواهد رسانید.
ح - موسسه مسئول انبار کردن و حفاظت موادی است که در تصرف دارد و باید اطمینان حاصل کند که مواد مزبور اولا از تغییرات جوی ثانیا از نقل و انتقال و یا مصارف غیر مجاز ثالثاً از لطمه و انهدام منجمله خرابکاری رابعاً از تصرف قاهرانه مصون خواهد بود. موسسه در مورد انبار کردن موادشکافت پذیر مخصوص باید مراقبت نماید که مواد مزبور از نظر جغرافیائی بقسمی توزیع گردد که مقادیر زیادی از آن در یک کشور یا در یک منطقه جهان تمرکز نیابد.
خ - موسسه در سریعترین مدتی که عملا میسر باشد از اقلام ذیل آنچه را که لازم بداند ایجاد و وضع خواهد کرد.
1- مراکز و تجهیزات و تاسیسات برای تحویل و انبار کردن و توزیع مواد.
2- وسائل مادی حفاظت
3- مقررات کافی برای بهداشت یا جلوگیری از مخاطرات
4- آزمایشگاههای ممیزی برای تجزیه و بازرسی مواد دریافت شده
5- منازل و اماکن اداری جهت کارمندانی که وجودشان برای انجام امور مذکور در فوق لازم است.
6- موادیکه طبق مفاد این ماده تحویل شده است به تشخیص هیات مدیره و بنابر مقررات این اساسنامه مورد استفاده قرار خواهد گرفت. هیچ یک ازاعضاء حق ندارد بخواهد موادی را که در اختیار موسسه میگذارد علیحده نگاهداری شود و یا طرح بخصوصی را جهت مواد مزبور معین نماید.
ماده دهم
در خدمات و تجهیزات و تاسیسات
اعضاء میتوانند خدمات و تجهیزات و تاسیساتی را که بتوانند بانجام مقاصد و وظائف موسسه کمک کند در اختیار موسسه بگذارند
ماده یازدهم
در طرحهای موسسه
الف - هر عضوی یا دستهای از اعضاء موسسه که مایل باجرای طرحی مربوط بتحقیق درباره انرژی اتمی یا توسعه آن یا استفاده عملی از آن جهت مقاصد غیر نظامی باشد میتواند کمک موسسه را در تامین مواد شکافتپذیر مخصوص و خدمات و تجهیزات و وسائل و تاسیسات لازم برای این مقصود تقاضا کند. هر تقاضائی از این قبیل باید با توضیح مقصود و حدود طرح توام باشد و اینگونه تقاضاها از طرف هیات مدیره بررسی خواهد شد.
ب - موسسه همچنین میتواند بنا بتقاضای یک عضو و یا دستهای از اعضاء در انعقاد قراردادهائی جهت تامین اعتبارات مالی از طرف منابع خارجی برای اجرای چنین طرحهائی مساعدت نماید و ضمن انجام چنین مساعدتی هیچگونه تضمین یا قبول مسئولیت مالی درباره آن طرح از موسسه تقاضا نخواهد شد.
پ - موسسه میتواند تدارک تمام مواد و خدمات و تجهیزات و تاسیسات لازم برای هر طرح را بتوسط یک یا چند عضو خود ترتیب بدهد و یا تدارک آن را بنا بر تمام عضو یا اعضائی که تقاضا کردهاند کلاً یا جزء به عهده بگیرد.
ت - موسسه میتواند برای بررسی هر تقاضائی شخص یا اشخاص ذیصلاحیتی را بقلمرو آن عضو و یا آن دسته از اعضاء که تقاضا کردهاند برای مطالعه طرح منظور اعزام دارد و در انجام این امر موسسه با موافقت آن عضو یا آن دسته از اعضاء که تقاضا کردهاند میتواند افرادی از کارمندان خود یا ازاتباع ذیصلاحیت هر یک از اعضاء خود را مورد استفاده قرار دهد.
ث - هیات مدیره قبل از تصویب هر طرحی بنابر مقررات این ماده بمراتب ذیل توجه لازم خواهد کرد.
1- فایده طرح و از جمله قابل اجرا بودن آن از نظر علمی و فنی
2- کفایت نقشهها و اعتبارات و کادر فنی باندازهای که اجرای طرح را به صورت ثمربخشی تامین سازد.
3- پیشبینی مقررات اساسی بهداشت و جلوگیری از مخاطرات بقسمی که برای تماس با مواد و نقل و انتقال و انبار کردن آن و عمل و تاسیسات کافی باشد.
4- عدم توانائی آن عضو یا آن دسته از اعضاء تقاضاکننده جهت تامین اعتبارات و مواد و تاسیسات و تجهیزات و خدمات لازم
5- توزیع عادلانه مواد و منابع دیگری که در اختیار موسسه میباشد.
6- احتیاجات مخصوص مناطق عقب مانده جهان
7- مسائل مربوطه دیگر
ج - پس از تصویب هر طرحی موسسه یا عضو یا دستهای از اعضاء آن طرح را تسلیم کرده است قراردادی منعقد خواهد ساخت و در این قرارداد:
1- میزان هر ماه شکافت پذیر مخصوص و مواد دیگری که لازم است برای طرح تخصیص یابد پیش بینی خواهد شد
2- انتقال مواد شکافت پذیر مخصوص از محل حفاظت آن حین تنظیم قرارداد (اعم از اینکه تحت حفاظت موسسه یا عضوی باشد که آن را جهتاستفاده در طرح های موسسه تدارک کرده) بعضو یا دستهای از اعضاء که طرح را تسلم نمودهاند تحت کیفیاتی که حمل و نقل بدون مخاطره و مقرراتعملی بهداشتی و صحی را تامین نموده باشد پیشبینی خواهد شد
3- شرایط و کیفیات و از جمله قیمتی که طبق آن باید مواد و خدمات و تجهیزات و تاسیساتی از طرف خود موسسه فراهم گردد معین خواهد شد و درصورتی که اینگونه مواد و خدمات و تجهیزات و تاسیسات باید توسط یکی از اعضاء تهیه شود شرایط و کیفیات آن بقسمی که بین آن عضو یا آن دستهاز اعضاء تهیهکننده طرح و عضو تدارک کننده مقرر شد معین خواهد گشت
4- ضمناً از عضو یا آن دسته از اعضاء که طرح را تسلیم کرده است تعهد گرفته خواهد شد که اولا از کمک پیشبینی شده برای پیشرفت هیچ منظورنظامی استفاده نشود ثانیاً با وجود تصمیمات مربوطه مصرحه در قرارداد طرح موضوع قرارداد مشمول تدابیر احتیاطی مندرجه در ماده 12 خواهد بود.
5- برای حفظ حقوق و منافع موسسه و عضو یا اعضاء ذینفع در اختراعات یا اکتشافات یا حقوق انحصاری ناشی از طرح پیشبینی مقتضی خواهد شد
6- برای فیصله اختلافات پیشبینی مقتضی خواهد شد
7- هر پیشبینی دیگر مربوط به موضوع به عمل خواهد آمد
چ - مقررات اینماده در صورت اقتضا شامل هر گونه تقاضای مواد و خدمات و تاسیسات و تجهیزات مربوط بطرحی که در حال اجرا میباشد نیزمیگردد
ماده دوازدهم
در تدابیر احتیاطی تضمینات
الف - در مورد هر طرح مربوط بخود موسسه یا هر قراردادی که اصحاب ذینفع در آن از موسسه اجرای تدابیر احتیاطی را تقاضا کرده باشند موسسه حقوق و مسئولیت های ذیل را تا حدی که مربوط بدان طرح یا قرارداد میگردد دارا میباشد
1 رسیدگی بنقشه تجهیزات و تاسیسات مخصوص و از جمله راکتورهای هستهای Nucleas و تصویب آن منحصراً از لحاظ حصول اطمینان براینکه نقشه مزبور موجب پیشرفت هیچ منظور نظامی نخواهد بود و با مقررات اساسی بهداشت و جلوگیری از مخاطرات منطبق میباشد و تدابیراحتیاطی و تصمیمات مقرر در این ماده میتواند به نحو موثری درباره آن اجرا شود
2- تقاضای اجرای هر گونه مقررات بهداشتی و تدابیر احتیاطی که موسسه وضع نماید
3 تقاضای نگاهداری و تهیه فهرست روشنی از سابقه عملیات که بسهولت امکان احتساب به مواد اولیه یا مواد شکافتپذیر مخصوص که جهتطرح یا قرارداد استعمال یا تولید شده کمک کند
4- مطالبه و دریافت گزارشهائی درباره پیشرفت عملیات
5- تصویب طرق اجرای عملیات شیمیائی روی مواد قابل تشعشع صرفاً «از لحاظ حصول اطمینان اینکه این عملیات شیمیائی باستفاده مواد درمقاصد نظامی منجر نخواهد گشت و با مقررات اساسی بهداشت و جلوگیری از مخاطرات منطبق خواهد بود و نیز تقاضای اینکه مواد شکافتپذیرمخصوصی که به صورت یک محصول فرعی جمعآوری یا تولید میشود در مقاصد غیر نظامی و تحت تضمینات مداوم موسسه برای تحقیقات علمی یا راکتور یا اعم از موجود یا آنچه در دست ساختمان است و از طرف عضو یا اعضاء ذیعلاقه مشخصی خواهد شد مورد استفاده قرار گیرد و نیزتقاضای اینکه هر گونه مازاد مواد شکافت پذیر مخصوص که به صورت یک محصول فرعی از آنچه برای عملیات مذکور در فوق لازم است جمعآوری یا تولید میشود به منظور جلوگیری از ذخیره شدن آن نزد موسسه بامانت گذاشته شود مشروط بر اینکه این مواد شکافتپذیر مخصوص که بدین نحو نزد موسسه بامانت سپرده میشود بنا بتقاضای عضو یا اعضاء ذینفع بلافاصله بآن عضو یا آن اعضاء که ذینفع هستند مسترد گردد تا تحتشرایط مذکوره در فوق بمصرف برسانند.
6- بازرسانی که از طرف موسسه پس از مشورت با دولت یا دولتهای دریافت کننده کمک معین خواهد شد بقلمرو آندولت یا آندولتها اعزام دارد واین بازرسان عنداللزوم برای احتساب مواد اولیه و مواد شکافت پذیر مخصوص تدارک شد و محصولات به دست آمده از مواد شکافتپذیر مخصوص وتشخیص ایفاء تعهدات مربوط بعدم استفاده برای پیشرفت منظور نظامی مندرج در قسمت ج - 4 ماده 11 و مقررات بهداشتی و تدابیر احتیاطی مندرج در قسمت الف - 2 این ماده و نیز سایر کیفیات مصرحه در قرار بین موسسه و دولت یا دولتهای ذینفع در هر موقع بهر جا و هر برنامه کار و هرشخصی که باقتضای سمت خود با مواد و تجهیزات و تاسیساتی سر و کار دارد که طبق مقررات این اساسنامه باید حفاظت شوند حق مراجعه خواهند داشت بازرسان معین شده از طرف موسسه در صورت تقاضای دولت ذینفع با نمایندگانی از مقامات آن دولت همراه خواهند شد مشروط بر اینکه دراجرای وظائف این بازرسان از این جهت تاخیر و یا از جهت دیگر ممانعتی حاصل نشود.
7- در صورتی که تعهدات و مقررات از طرف دولت یا دولتهای دریافتکننده کمک مراعات نشود و یا ناقص باشد و اقدامات اصلاحی نیز در مدت معقولی به عمل نیاید کمک موسسه را معلق کند یا خاتمه دهد و مواد و تجهیزاتی که از طرف موسسه یا یک عضو آن جهت اجرای طرح تدارک شده مسترد دارد.
ب - یک هیات بازرسی بر حسب احتیاج تشکیل دهد و این هیات بازرسی مسئول است کلیه عملیاتی که مستقیماً به وسیله موسسه اداره میشود بازرسی و اطمینان حاصل کند که موسسه آن اقدامات بهداشتی و تدابیر احتیاطی که اجرای آن را در طرح هائی که منوط به تصویب یا تحت سرپرستی ونظارت موسسه میباشد مقرر داشته خود مورد عمل قرار داده است و نیز اطمینان حاصل کند که اقدامات کافی به عمل آمده تا مواد اولیه یا موادشکافتپذیر مخصوصی که در حفاظت موسسه میباشد و یا در عملیات خود موسسه استعمال گشته و یا تولید شده است برای پیشرفت هیچ منظورنظامی مورد استفاده قرار نگیرد. موسسه برای جبران هر عدم مطابقت یا هر منقصتی اقدامات کافی به عمل خواهد آورد.
پ - هیات بازرسی همچنین مسئولیت دارد که حساب مندرج در قسمت الف - 6 این ماده را بخواهد و ممیزی کند و اطمینان حاصل نماید که تعهدمصرح در قسمت ج - 4 ماده 11 و مقررات مصرحه در قسمت الف - 2 این ماده و نیز سایر کیفیات هر طرح بقسمی که در قرارداد بین موسسه ودولت یا دولتهای ذینفع تصریح گشته مراعات شده است.
بازرسان هر تخلف از شرطی را بمدیر کل گزارش میدهند و مشارالیه گزارش مزبور را بهیات مدیره تسلیم میکند و هیات مدیره به دولت یا دولتهایدریافت کننده کمک دیگر مراجعه و تقاضا خواهد کرد که فوراً هر تخلفی که هیات بازرسی وقوع آن را تشخیص داد جبران کنند و هیات مدیره این تخلف را بکلیه اعضا شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل گزارش خواهد داد و در صورتی که از طرف دولت یا دولت های ذینفع در مدت معقولی اقدامات اصلاحی به نحو اتم به عمل نیاید هیات میتواند یکی از تصمیمات یک و یا هر دو را در آن واحد اتخاذ کند
1 - تقلیل و یا تعلیق کمکی که از طرف موسسه یا یکی از اعضاء فراهم گشته
2 - تقاضای اعاده مواد و تجهیزاتی که در اختیار یک عضو یا دسته از اعضاء گذاشته شده است همچنین موسسه میتواند طبق ماده 19 استفاده ازامتیازات و حقوق ناشیه از عضویت را درباره عضو متخلف معلق سازد.
ماده سیزدهم
در تادیه مطالبات اعضاء
جز در مواردی که بین هیات مدیره و عضوی که برای موسسه مواد خدمات و تجهیزات و تاسیسات تدارک میکند به صورت دیگری توافق شده باشدهیات مدیره با عضو تدارککننده قراردادی جهت ترتیب تادیه بهای اقلام تدارک شده منعقد خواهد کرد.
ماده چهاردهم
در مقررات مالی
الف (اصلاحی 1380/03/27)- هیات مدیره بودجه دو سالانه که متضمن برآورد مخارج موسسه خواهد بود بکنفرانس عمومی تسلیم خواهد نمود و مدیر کل برای تسهیل کارهیات طرح بودجه را بدواً تهیه مینماید و اگر کنفرانس عمومی برآورد مزبور را تصویب نکند آن را با توصیههائی به هیات مدیره باز میگرداند و در آنصورت هیات برآورد جدیدی برای تصویب بکنفرانس عمومی تسلیم خواهد نمود.
ب - مخارج موسسه در اقلام زیر طبقهبندی میشود.
1- مخارج اداری که عبارتند از:
اولا - مخارج کارمندان موسسه به استثنای مخارج کارمندانی که به علت ارتباط با مواد و خدمات و تجهیزات و تاسیسات مصرحه در قسمت ب 2 که ذیلا ذکر میشود استخدام شدهاند - مخارج اجلاسات و مخارجی که جهت تهیه طرحهای موسسه و توزیع اطلاعات لازم است
ثانیا مخارج اجرای تدابیر احتیاطی و تضمینات مصرحه در ماده 12 در مورد طرحهای موسسه یا تضمینات قسمت الف - 5 ماده 3 در مورد هرقرارداد و یا چند جانبه و نیز مخارج نقل و انتقال و انبار کردن مواد شکافتپذیر مخصوص علاوه بر مخارج نقل و انتقال و انبارداری مصرحه در بند ثاین ماده
2- مخارجی که در قسمت ب 1 این ماده پیشبینی نشده و به مواد و لوازم و تاسیسات و تجهیزاتی ارتباط دارد که به وسیله موسسه جهت انجام وظائف مجاز آن تحصیل و یا ایجاد شده باشد و همچنین قیمت مواد و خدمت و تجهیزات و تاسیساتی که از طرف موسسه و به موجب قراردادها براییک یا چند عضو تدارک شده است
پ - هیات مدیره ضمن تعیین مخارج مصرحه در قسمت ثانوی بند ب 1 مذکور در فوق وجوهی را که طبق قراردادهای دو یا چند جانبه یا موسسه ازبابت اجرای تضمینات قابل استرداد باشد کسر خواهد کرد.
ت - هیات مدیره مخارج مصرحه در قسمت بند ب 1 مذکور در فوق را بنا به نسبتی که باید از طرف کنفرانس عمومی تعیین شود تقسیم خواهد کرد وکنفرانس عمومی در تعیین این نسبت از اصول متخذه از طرف ملل متحد برای پرداخت سهمیه دول عضو در بودجه عمومی سازمان ملل پیروی خواهدنمود.
ث - هیات مدیره متناوباً تعرفهای برای مخارج و از جمله تعرفه واحدی برای اجرت انبارداری و نقل و انتقال مواد خدمات و تجهیزات و تاسیساتی که به وسیله موسسه جهت اعضاء تدارک میشود تعیین خواهد کرد. تعرفه مزبور بقسمی تنظیم خواهد شد که عایدات کافی جهت مقابله با مخارج وقیمت های مصرحه در قسمت ب - 2 مذکور در فوق پس از وضع هدایای داوطلبانهای که هیات مدیره میتواند طبق بند ج باین منظور تخصیص دهد تامین نماید.
وجوهی که به وسیله این تعرفه عاید میشود در اعتبار جداگانهای نگاهداری خواهد شد تا بابت مواد و خدمات و تجهیزات و تاسیساتی که به وسیله اعضاء تدارک شده بآنها تادیه گردد و یا بمصرف سایر مخارج مصرحه در قسمت ب 2 مذکور در فوق که ممکن است به وسیله خود موسسه ایجادگردد رسانیده بشود.
ج - هر نوع مازادی که عواید مصرحه در بند ث بر مخارج مندرجه در آن بند داشته باشد و کلیه وجوهی که داوطلبانه بموسسه اهدا شود در یک اعتبارعمومی نگاهداری خواهد شد و طبق نظر هیات مدیره با تصویب کنفرانس عمومی بمصرف خواهد رسید.
چ - به شرط رعایت قواعد و حدودی که از طرف کنفرانس عمومی به تصویب رسیده باشد هیات مدیره اختیار خواهد داشت که هم بنمایندگی ازطرف موسسه باستقراض مبادرت ورزد بدون اینکه هیچگونه مسئولیتی از بابت قروض که با استفاده از این اختیار بوجود آمده بر اعضاء موسسه تحمیل گردد و هم وجوهی که داوطلبانه بموسسه اهدا میشود قبول نماید.
ح - تصمیمات کنفرانس عمومی در خصوص مسائل مالی و نیز تصمیمات هیات مدیره درباره میزان بودجه موسسه به اکثریت دو ثلث از اعضاء حاضرو رای دهنده اتخاذ خواهد شد.
ماده پانزدهم
در امتیازات و مصونیتها
الف - موسسه در قلمرو هر یک از اعضاء خود از شخصیت حقوقی و امتیازات و مصونیت هائی که برای انجام وطائف[وظائف] آن لازم باشد برخوردار خواهدشد.
ب - نمایندگان اعضاء و همچنین اعضاء علیالبدل و مشاورین آنان و کسانی که به عضویت هیات مدیره منصوب میشود و اعضاء علیالبدل ومشاورین آنان و مدیر کل و کارمندان موسسه از امتیازات و مصونیتهائی بهرهمند خواهند بود که برای آزادی آنان در عمل جهت انجام وظائف مربوط موسسه لازم باشد.
پ - شخصیت حقوقی و امتیازات و مصونیتهائی که در این ماده بدان اشاره شده به موجب قرارداد یا قراردادهای جداگانهای که در انعقاد آن مدیر کل بنمایندگی از موسسه و طبق تعلیمات هیات مدیره اقدام خواهد کرد بین موسسه و اعضاء تعیین خواهد شد.
ماده شانزدهم
در رابطه با سایر سازمانها
الف - هیات مدیره با تصویب کنفرانس عمومی مجاز است برای ایجاد رابطه مقتضی بین موسسه و سازمان ملل متحد یا هر سازمان دیگری که کار آن به کار موسسه مربوط باشد موافقت نامه یا موافقت نامههائی مقد[منعقد] سازد
ب - موافقتنامه یا موافقت نامههائی که رابطه بین موسسه و سازمان ملل را برقرار میسازد متضمن نکات ذیل خواهد بود.
1- اینکه از طرف موسسه گزارشهای مندرجه در قسمتهای ب - 4 و ب - 5 ماده 3 به سازمان تسلیم شود.
2- این که موسسه قطعنامههای مربوط بموسسه را که در مجمع عمومی یا یکی از شوراهای آن به تصویب رسید مورد مطالعه قرار دهد در صورتی که تقاضا شده باشد درباره اقدامی که طبق مفاد این اساس نامه در نتیجه مطالعه قطعنامه از طرف موسسه یا اعضای آن به عمل آمده گزارشی بمقام صالح سازمان ملل تسلیم نماید
ماده هفدهم
در رفع اختلافات
الف - هر مسئله یا اختلافی در باب تفسیر یا اجرای این اساس نامه که با مذاکره فیصله نیافته باشد طبق اساس نامه دیوان بینالمللی دادگستری بآن دیوان ارجاع خواهد شد مگر اینکه طرفین ذینفع برای رفع اختلاف به طریق دیگری توافق کنند
ب - کنفرانس عمومی و هیات مدیره هر یک جداگانه حق دارد به شرط اجازه مجمع عمومی سازمان ملل متحد از دیوان بینالمللی دادگستری تقاضا کند که در هر مسئله حقوقی که در حدود فعالیت موسسه پیش آید نظر مشورتی ابراز نماید.
ماده هجدهم
در اصلاحات و کنارهگیری
الف - هر یک از اعضاء میتواند اصلاحاتی را در این اساس نامه پیشنهاد کند.
رونوشتهای مصدقی از متن هر اصلاحی که پیشنهاد شده از طرف مدیر کل تهیه و لااقل نود روز قبل از تاریخ رسیدگی کنفرانس عمومی به پیشنهاد مزبورجهت اعضاء فرستاده خواهد شد
ب - در پنجمین اجلاس کنفرانس عمومی سالیانه بعد از تاریخ اعتبار یافتن این اساسنامه موضوع تجدید نظر عمومی در مقررات این اساسنامه دردستور آن دوره اجلاسیه گذاشته خواهد شد و در صورت تصویب اکثریت اعضاء حاضر و رای دهنده این تجدید نظر در کنفرانس عمومی بعدی به عمل خواهد آمد و از آن ببعد پیشنهادهای مربوط بمسئله تجدید نظر عمومی در این اساسنامه میتواند طبق همین رویه برای اتخاذ تصمیم بکنفرانسعمومی تقدیم شود
پ - اصلاحات وقتی برای اعضاء الزامآور میگردد که:
1- کنفرانس عمومی پس از بررسی ملاحظاتی که از طرف هیات مدیره در مورد هر اصلاح پیشنهاد شده تقدیم گشته آن را به اکثریت دو ثلث اعضاء حاضر و رای دهنده تصویب کرده باشد
2- دو ثلث از اعضاء با رعایت مقررات قانون اساسی خود آن را پذیرفته باشد قبول اصلاحات از طرف هر عضو یا تسلیم سند قبول به دولتی که طبق بند پ از ماده 21 امانت در[امانت دار] اسناد خواهد شد صورت خواهد گرفت
ت - هر عضوی میتواند پس از تقاضای مدت پنج سال از تاریخ اعتبار یافتن این اساس نامه در هر موقع طبق بند ث از ماده 21 و همچنین در هر موقع کهمایل بقبول اصلاحی در این اساس نامه باشد پس از اعلام کتبی به دولتی که طبق بند پ از ماده 21 امانت دار اسناد است از عضویت موسسه کنارهگیری کند دولت امانت دار اسناد بلافاصله این کنارهگیری را به اطلاع هیات مدیره و کلیه اعضاء خواهد رسانید
ث - کنارهگیری یک عضو از موسسه در الزامات ناشی از قراردادی که طبق ماده 11 به عهده آن عضو میباشد یا در تعهداتی که آن عضو از لحاظ بودجههمان سال کنارهگیری به عهده دارد تاثیری نخواهد داشت
ماده نوزدهم
در تعلیق امتیازات
الف - هر عضوی که در پرداخت سهمیه مالی خود بموسسه تاخیر کند و مبلغی که تادیه آن تاخیر شده مساوی یا زیادتر از مبلغی باشد که عضو مزبورملزم بتادیه آن در دو سال اخیر بوده است حق رای در موسسه نخواهد داشت معذلک در صورتی که کنفرانس عمومی تشخیص دهد که تاخیر تادیه دراثر کیفیاتی مافوق قدرت عضو مزبور بوده میتواند با آن عضو اجازه شرکت در رای بدهد.
ب - هر گاه عضوی در نقض مقررات این اساسنامه یا هر قراردادی که طبق مقررات این اساسنامه منعقد نموده اصرار ورزد کنفرانس عمومی میتواند بنابر توصیه هیات مدیره به اکثریت دو ثلث از اعضاء حاضر و رای دهنده امتیازات و حقوق عضویت آن عضو را معلق سازد
ماده بیستم
در تعاریف
در این اساسنامه:
1- منظور از اصلاح «ماده شکافتپذیر مخصوص» پلوتونیوم 239 و اورانیوم غنی شده یا چند ایزتوپ 235 و 233 و هر محصولی که محتوی یک یا چند قلم از ایزوتوپهای مذکور در فوق و همچنین هر ماده شکافت پذیر دیگر که هیات مدیره بمرور تعیین خواهد کرد میباشد ولی اصطلاح ماده شکافت پذیر مخصوص شامل مواد اولیه نیست
2- منظور از تعریف اورانیوم غنی شده با ایزوتوپ 235 یا 233 اورانیومی است که محتوی ایزوتوپ 235 یا 233 یا هر دو بمقداری باشد که نسبت بین مجموع این دو ایزتوپ بایزتوپ 238 بیشتر از نسبت ایزتوپ 235 به ایزتوپ 238 که در طبیعت به دست میآید باشد.
3- منظور از اصطلاح «مواد اولیه» اورانیومی است محتوی مخلوطی از ایزوتوپها بنسبتی که در طبیعت یافت میشود و یا اورانیومی که مقدارایزوتوپ 235 ان کمتر ار[از] میزان طبیعی باشد توریوم Thorium و نیز تمام مواد مذکور در فوق بشکل فلز یا آلیاژ یا ترکیبات شیمیائی مواد پر عیار شده و هر نوع ماده دیکر[دیگر] که یک یا چند قلم از مواد فوق را با عیاری که هیات مدیره بمرور تعیین خواهد نمود دارا باشد و همچنین هر ماده دیگری که هیات مدیره بمرور تعیین خواهد کرد
ماده بیست و یکم
در امضا و قبول و اعتبار یافتن اساسنامه:
الف - از تاریخ 26 اکتبر 1956 امضای این اساسنامه از طرف دول عضو سازمان ملل متحد یا دول عضو هر یک از موسسات تخصصی آن آغاز خواهدشد و تا مدت نود روز امضا آن از طرف دول مزبور میسر میباشد
ب - دول امضاءکننده با تسلیم اسناد تصویب جزء اصحاب این اساس نامه خواهند شد
پ - اسناد تصویب از طرف دول امضا کننده و اسناد الحاق دولت هائی که عضویت آنها طبق بند ب از ماده 4 این اساس نامه به تصویب رسیده نزد دولت ایالات متحده امریکا که بدینوسیله به عنوان دولت امانت دار معین شده گذارده خواهد شد
ت - تصویب یا قبولی این اساسنامه از طرف هر دولت طبق مقررات قانون اساسی آندولت صورت خواهد گرفت
ث - این اساسنامه به استثنای ضمیمه آن بمحض تسلیم اسناد تصویب یا قبول از طرف 18 دولت طبق بند ب - ا ین ماده اعتبار خواهد یافت مشروط براینکه لااقل سه دولت از دولت های کانادا ایالات متحده امریکا فرانسه دولت متحده بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بین 18 دولت مزبور باشد اسناد تصویب یا قبولی که بعداً تسلیم شود از تاریخ وصول اعتبار خواهد یافت
ج - دولت امانت دار کلیه دول امضا کننده را بفوریت از تاریخ تسلیم هر سند تصویب و نیز از تاریخ اعتبار یافتن این اساسنامه مستحضر خواهد داشت دولت امانت دار تاریخ عضویت دولی را که بعداً عضویت یابند باستحضار کلیه امضا کنندگان و اعضاء خواهد رسانید
چ - ضمیمه این اساسنامه از نخستین روزی که برای امضا اساسنامه معین شده اعتبار خواهد یافت
ماده بیست و دوم
در ثبت در سازمان ملل
الف این اساس نامه به وسیله دولت امانت دار طبق ماده 152 منشور ملل متحد به ثبت خواهد رسید
ب - قراردادهای منعقده بین موسسه و یا یک یا چند عضو آن یا قرارداد های بین موسسه و یک یا چند سازمان دیگر و نیز قراردادهای بین اعضا که منوط به تصویب موسسه میباشد در نزد موسسه به ثبت خواهد رسید در صورتی که ماده 102 منشور ملل متحد ثبت اینگونه قراردادها را الزام کرده باشدموسسه آن را نزد سازمان به ثبت خواهد رسانید
ماده بیست و سوم
در متون معتبر و رونوشتهای مصدق
این اساسنامه که بزبانهای چینی و انگلیسی و فرانسوی و روسی و اسپانیائی تنظیم شده و هر متن آن علیالسویه معتبر میباشد در بایگانی دولت امانت دار ضبط خواهد شد و رونوشتهای مصدقی از آن به وسیله دولت امانت دار به دولتهای کشورهای امضاءکننده و نیز به دولتهای کشورهائی که طبق بند ب از ماده 4 به عضویت پذیرفته شدهاند تسلیم خواهد شد
با توجه بمراتب مذکور در فوق امضاءکنندگان ذیل که دارای اختیارات لازم هستند این اساسنامه را امضا میکنند این اقدام در بیست و ششمین روزاکتبر سال 1956 در مقر سازمان ملل انجام پذیرفت
ضمیمه شماره یک
در کمیسیون مقدماتی
الف - در نخستین روزیکه این اساسنامه برای امضا آماده میشود یک کمیسیون مقدماتی بوجود خواهد آمد و این کمیسیون مرکب خواهد بود ازیک نماینده از هر یک از کشورهای استرالیا - بلژیک - برزیل - کانادا - چکوسلواکی - فرانسه - هند - پرتقال - اتحادیه افریقای جنوبی - اتحادجماهیر شوروی سوسیالیستی - کشورهای متحده بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی و ایالات متحده امریکا به علاوه یک نماینده از هر یک از شش کشور دیگری که باید کنفرانس بینالمللی تنظیم اساسنامه موسسه بینالمللی انرژی اتمی انتخاب نماید این کمیسیون مقدماتی تا اعتبار یافتن این اساسنامه و سپس تازمانی که طبق ماده 4 کنفرانس عمومی تشکیل نشده و هیات مدیره انتخاب نگشته است ادامه خواهد یافت.
ب - مخارج این کمیسیون مقدماتی ممکن است با وامی که از طرف سازمان ملل متحد داده میشود تامین گردد و کمیسیون مقدماتی با مقامات صالحه سازمان ملل برای این منظور ترتیبات لازم و از جمله ترتیب تادیه این وام را از طرف موسسه خواهند داد و هر گاه این اعتبارات کافی نباشد کمیسیونمقدماتی میتواند مساعدههائی از دولتها دریافت کند و این مساعدهها را میتوان از بابت سهمیهای که دولتهای ذینفع باید بموسسه تادیه کنند کسرنمود.
کمیسیون مقدماتی:
1- متصدیان امور خود را انتخاب و آییننامه داخلی خود را تنظیم مینماید. بنا بضرورت تشکیل جلسه میدهد و محل اجلاسات خود را معین میکند و کمیتههائی را که لازم تشخیص دهد بوجود میآورد.
2- یک دبیر مامور اجرا و کارمندان لازم را منصوب خواهد کرد و حدود اختیارات و وظائف آنان را معین خواهد نمود.
3- ترتیب اجلاس نخستین کنفرانس عمومی را که از جمله شامل تهیه دستور موقتی و طرح آییننامه داخلی میباشد خواهد داد این اجلاس باید هرچه زودتر پس از اعتبار یافتن این اساسنامه به عمل آید.
4- اعضاء نخستین هیات مدیره را طبق قسمت های الف - 1 و الف - 2 و بند ب از ماده 4 تعیین میکند.
5- در موضوعات مربوط بموسسه که محتاج به بذل توجه فوری میباشد و از جمله:
الف - امور مالی موسسه
ب - برنامهها و بودجه نخستین سال موسسه
پ - مسائل فنی مربوط بطرح عملیات آینده موسسه
ت - تشکیل هیات کارمندان دائمی موسسه
ث - مقر دائمی موسسه مطالعه و گزارشها و توصیههائی برای نخستین جلسه کنفرانس عمومی و هیات مدیره تهیه خواهد کرد.
6- درباره شرایط قرارداد مربوط بمقر موسسه و نیز درباره تعیین وضع حقوقی موسسه و حقوق و تعهدات آن در قبال دولت مهماندار توصیههائی بنخستین جلسه هیات مدیره تسلیم خواهد نمود.
الف - طبق ماده 16 این اساسنامه مذاکرات را به منظور تهیه طرح قرارداد با سازمان ملل شروع خواهد کرد این طرح قرارداد باید بنخستین اجلاس کنفرانس عمومی و نیز بنخستین جلسه هیات مدیره تقدیم شود.
ب - به طوریکه در ماده 16 این اساسنامه پیشبینی شده است در باب روابط موسسه با سایر سازمانهای بینالمللی بنخستین جلسه کنفرانس عمومی و هیات مدیره توصیههائی تقدیم خواهد کرد.
متن اساسنامه که مشتمل بر 23 ماده و یک ضمیمه است در جلسه روز سهشنبه ششم خرداد ماه 1337 به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
نایب رئیس مجلس شورای ملی - امانالله اردلان
قانون بالا در جلسه 1337.2.27 به تصویب مجلس سنا رسیده است.