اثر برائت راشی بر مسئولیت کیفری مرتشی

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/07/13
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در بزه ارتشاء،برائت راشی از پرداخت رشوه به لحاظ فقد عنصر معنوی، منافاتی با صدور حکم محکومیت مرتشی از دریافت رشوه ندارد.

19 تن از متهمان از جمله نظامیان 1 - ص. س. متولد 65 ، اهل و ساکن ماکو 2 - ح. ج. متولد 49 ساکن پیرانشهر 3 - الف. ش. 4 - ر. س. 5 - م. الف. 6 - ه. ک. 7 - ر. ف. 8 - م. ر. 9 - م. ب. 10 - ب. ف. 11 - ح. ن. حسب مورد به اتهامات پرداخت و اخذ رشوه و واسطه‌گری در آن و جعل و فرار از خدمت تحت تعقیب دادسرای نظامی واقع شده‌اند و از متهمان تحقیق شده است بدین شرح که حسب اعلام حفاظت و اطلاعات منطقه 4 آ.، گروهبان ح. ن. بدون طی مراحل قانونی با همکاری افراد دیگر در ستاد نزاجا برای کارکنان متقاضی وام اخذ و در قبال آن مبلغی از متقاضیان دریافت نموده است که بر این اساس سایر متهمین نیز تحت تعقیب قرار گرفته‌اند و از متهمان تحقیق شده است (ص 9 ) 1 - متهم ص. س.ن. بدوا منکر اتهام انتسابی بوده و اظهار داشته است اشخاص را نمی‌شناسم و من وظیفه بودم و آن‌ها کادر و ارشدتر (نمی‌توانم) پیشنهاد رشوه بدهم.(ص 158 ) در مواجهه حضوری که بین وی و ح. ن. به عمل آمده است نیز منکر شده است.(ص 172 ) اما در ادامه تحقیقات در دادسرای نظامی آذربایجان غربی اظهار نموده است: اقرارنامه منضم به پرونده را قبول دارم و با توجه به کامپیوتری که در اختیارم بود نفراتی که آقای ن. به وسیله اس ام اس می‌فرستاد اضافه می‌کردم. در خصوص پول‌های ماخوذه به عنوان رشوه نیز اظهار داشته است دقیق یاد ندارم ولی تا 4 تومان.(ص 198 ) پس از لیست شدن مبالغ رشوه پرداختی از سوی سایر متهمین، اظهار داشته است: قبول دارم و من تمام مبالغ را به عنوان حق الزحمه یا کارمزد تلقی می‌کردم.(ص 24 ) در جلسه دادگاه بیان نموده است، بعد از اینکه فهمیدم رشوه حساب می‌شود یکی یکی رفتم درب منزل آن‌ها و پول آن‌ها را پس داده‌ام. چند ماه از خدمتم باقی نمانده بود که ن. آمد و نوبت وام وی را جلو انداختم و دویست هزار تومان به حساب من واریز کرد بعد افراد دیگری را معرفی کرد و پول به حساب من واریز می‌کرد. قبلا چون تحت فشار بودم به خاطر اینکه آزاد شوم چیزهایی را گردن گرفتم. من وقتی ن. کسی را معرفی می‌کرد اسم آن‌ها را به لیست اضافه می‌کردم و نوبت آن‌ها را به جلو می‌انداختم. و پول را به حساب من واریز می‌کرد و تقریبا دو ماه نزد من بوده (ص 570 ) در ادامه جلسه دادگاه اظهار داشته است اتهام را قبول دارم خود ن. با من در ارتباط بود من در قسمت دارایی خدمت می‌کردم و سرباز آن قسمت بودم ن. پیش من آمد و گفت کار را انجام بده می‌گفت تهران همه وام می‌گیرند اما تبریز ارتش‌ها وام نمی‌دهند من تحت تاثیر حرف‌هایش قرارگرفتم و ن. می‌رفت صحبت می‌کرد مبالغ را می‌گرفت.(ص 777 ) 2 - متهم ح. ج. در دادسرا اظهار داشته است: من بابت دریافت وام به هیچ ارگانی یا بانکی رشوه ندادم و دویست هزار تومان بابت کارمزد جهت امورات بانکی به آقای ح. ن. پرداخت نمودم.(ص 42 ) و هیچ اطلاعی از برنامه قبلی آنان نداشتم (ص 282 ) در دادگاه اظهار داشته است: من به کسی رشوه ندادم ن. به من گفت 200 هزار تومان کارمزد کسر می‌کنند و فقط به من گفت آشنا دارم کارت را جلو می اندازم (ص 773 ) 3 - متهم ح. ن. در دادسرا اظهار داشته است: ص.س.ن. که عامل اصلی بوده و مسئول رایانه کسور دارایی نیرو بود، شماره وی را به ج. دادم و وی خودشان پول به حساب س.ن. ریخته است و مبلغ سیصد هزار تومان بوده است نه دویست هزار تومان و با س.ن. که آذری زبان بود آشنا شدم گفت پول می‌گیرم و برایت وام درست می‌کنم من چند نفری که اسمشان آمده معرفی و پس از اخذ مبالغ به حساب وی می‌ریختم و ایشان وام درست می‌کرد. مبلغ 1 میلیون از 4 میلیون وامی که امینی دریافت کرده خودم برداشتم، س. هم 1 میلیون به من داده و تاکنون 100 هزار تومانش را داده‌ام.(ص 65 ) در حضور ر.ف. با س.ن. تماس گرفتم و هر چه التماس کردم که وی پول کمتری بگیرد موافقت نکرد و ف. کاملا در جریان بوده که پول بابت حق‌الزحمه سرباز می‌دهم (ص 109 ) من پول‌ها را حق‌الزحمه سرباز می‌دانستم و به عنوان رشوه نمی‌دانستم و در مورد مبلغ که نهایتا از روی ناچاری بوده و یک و نیم میلیون قبول دارم. و در خصوص وام برادرم نیز یک فرم جعلی به بانک دادم و در برگ ضمانت جعل امضا کرده‌ام. (ص 137 ) 4 - متهم ا. ش. در دادسرا اظهار داشته است چون مشکل مال داشتم و شنیدم ح. ن. با این روش وام می‌دهد برای انجام کار 150 هزار تومان پرداخت کردم و خیلی پشیمانم.(ص 97 ) چون گفتند کارمزد وام است و قبلا باید پرداخت شود دادم.(ص 277 ) در دادگاه نیز عمدتا اظهارات خود را تکرار نموده است.(ص 778 ) 5 - متهم ر.س. در دادسرا اظهار داشته است: من از طریق ن. 5 میلیون وام از ارتش گرفتم و با وی صحبت کردم و فیش حقوقی کارآمد را دارم و مبلغ 350 هزار تومان گرفتم و به شماره حساب بانک سپه انتقال دادم که او هم وام خود را گرفت و برای خودم چیزی نداشت.اصلا از قضیه پول خبر نداشتم.(ص 16 ) آقای ن. به من گفته بود که این پول سپرده اولیه است و در آخر کار پس داده می‌شود و چون از من پول نگرفته بود من قبول کردم.(ص 279 ) در دادگاه نیز اظهار داشته است. پول دادم ولی به عنوان رشوه نبود گفت حساب باز می‌کنم و پول را بر می‌گردانم که همین کار را نیز کرد.(ص 793 ) 6 - متهم م. ا. در دادسرا اظهار داشته است: ن. از مشکلات من باخبر بود یک روز به من گفت در تهران آشنا دارم برایت وام بگیرم که دریافت نمودم و در قبال دریافت وام وجه نقد یا حق الزحمه ندادم.(ص 28 ) در ادامه اظهار داشته است: چهار میلیون تومان وام اخذ تحویل نمودم و یک میلیون به صورت قرض به ن. دادم که 450 هزار تومان را برگردانده است.(ص 120 ) و 150 هزار تومان را گفته است که به دوست خود در تهران داده است.(ص 271 ) 7 - متهم ه.ک. در دادسرا اظهار داشته است: من ن. را نمی‌شناسم ولی به کارآمد حق الزحمه جهت اخذ وام داده‌ام و به صورت دستی به وی دادم.(ص 34 ) در ادامه اظهار داشته است مبلغ را جهت سپرده گذاری پرداخت نمودم (ص 272 ) و دادگاه نیز اظهار داشته است رشوه ندادم. (ص 794 ) 8 - متهم ر. ف. در دادسرا اظهار داشته است: مبلغ 200 هزار تومان به ن. دادم گفت کارمزد است و اول می‌گیرند که وام از زودتر آماده کنند. (ص 107 ) و هیچ وقت عنوان رشوه در کار نبوده (ص 274 ) در دادگاه نیز به انکار اتهام پرداخته است.(ص 617 ) 9 - متهم م. در دادسرا اظهار داشته است: آقای ن. به من گفت 150 هزار تومان پول بده تا وام برایت تهیه کنم و من نیز پول نداشتم سفته دادم ایشان قبول کرد و بعد گفت وام نمی‌خواهم سفته مرا بده یا پاره کن که سفته را تحویل نگرفتم.(ص 91 ) در دادگاه نیز اظهار داشته نمی‌دانستم وام غیر قانونی است من فقط سفته دادم.( 623 ) 10 - متهم م. در دادسرا اظهار داشته است: هیچ مبلغی به عنوان رشوه ندادم و وامی نیز تا به حال نگرفتم.(ص 89 ) و من به نامبرده بدهکار نیز بودم (ص 280 ) در دادگاه نیز گفته است من اصلا پول ندادم و به ایشان بدهکار بودم به جهت فوت مادرم و قبال پول در این خصوص بود (ص 696 ) 11 - متهم ب. اظهار داشته است 5 ماه پیش مبلغ 250 هزار تومان پول به آقای ن. جهت دستمزد وام دادم تاکنون وام نگرفتم و به وی گفتم وام را نمی‌خواهم چون مشکل‌آفرین است.(ص 118 ) و درخواست عفو و بخشش دارم.(ص 273 ) در دادگاه اظهار داشته است، قبول دارم اشتباه کردم اول ازدواج بود حقوقم کم بود و گفت برایت وام درست می‌کنم و شیرینی کمی دارد وام نگرفتم و صرف‌نظر کردم (ص 698 ) پس از تکمیل تحقیقات در دادسرای نظامی آذربایجان غربی برای تمامی متهمان به جز متهم ردیف شش ص. ا. قرار مجرمیت صادر شده است که معاون دادستان با آن مخالفت نموده است.(ص 308 ) که پس از رفع نقص، معاون دادستان به لحاظ اینکه اتهام متهم اصلی در نیروی زمینی تهران واقع شده است, عقیده به عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت محل وقوع بزه داشته است (ص 435 ) که با اعتراض برخی از متهمان دادگاه تصمیم متخذه را تایید (ص 440 ) و پرونده به دادسرای نظامی تهران ارسال شده است. شعبه بازپرسی دادسرای نظامی تهران نیز پس از تکمیل تحقیقات قرار مجرمیت متهمان را صادر (ص 485 ) که نهایتا با اصلاح آن برای 12 تن از متهمان کیفرخواست صادر (ص 501 ) و به دادگاه ارسال شده است و شعبه سوم دادگاه نظامی یک تهران پس از تشکیل جلسات متعدد برای متهمان و اخذ آخرین دفاع از آنان با اعلام ختم رسیدگی به شرح دادنامه‌های متعدد مبادرت به انشاء رای نموده است که در نهایت حکم به محکومیت س.ن.، ح. ج. و ح. ن.، پ.ح. و برائت سایرین صادر نموده است.(صفحات 782 ، 775 ، 780 ، 797 ، 619 ، 700 ) در خصوص اتهام سرباز منقضی خدمت ص.س.ن. دایر به اخذ رشوه به میزان چهار میلیون تومان، با احراز اتهام به موجب دادنامه شماره --- و به استناد بند ج ماده 118 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح و 121 و 5 همین قانون و رعایت تخفیف ماده 22 قانون مجازات اسلامی و مواد 27 و 38 و 215 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 به لحاظ فقد سابقه کیفری و استرداد اموال به تحمل هشت ماه حبس تعزیری و پرداخت مبلغ 20 میلیون ریال جزای نقدی محکوم و اخراج وی را سالبه به انتفاء موضوع اعلام و اجرای مدت 6 ماه از حبس وی را به مدت دو سال معلق نموده است. در خصوص اتهام ستوان سوم ح. ج. دایر به پرداخت رشوه به میزان دویست هزار تومان به س.ن. به واسطه ح. ن. با احراز اتهام و به استناد ماده 592 قانون مجازات اسلامی و رعایت مواد 37 و 38 قانون مجازات اسلامی به لحاظ وجود کیفیات مخففه از جمله فقد سابقه کیفری علاوه بر ضبط وجوه ناشی از ارتشاء به پرداخت مبلغ 5 میلیون ریال جزای نقدی بدل از حبس محکوم نموده است پس از ابلاغ رای آقایان س.ن. و ج. در خصوص محکومیت خود و قضات الف.الف. در خصوص برائت متهمان نسبت به رای صادره اعتراض که پرونده به دادگاه تجدیدنظر نظامی استان تهران ارسال که مرجع اخیر الذکر نسبت به رای صادره اعتراض که پرونده به دادگاه تجدیدنظر نظامی استان تهران ارسال که مرجع اخیرالذکر به این جهت که مجازات قانونی محکوم‌علیه اصلی پرونده ص.س.ن. اخذ رشوه به مبلغ چهل میلیون ریال وفق بند ج ماده 118 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح تا 15 سال حبس بوده که مرجع فرجام‌خواهی آن دیوان عالی کشور است رسیدگی به اعتراض سایرین را نیز در صلاحیت این مرجع دانسته و با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال که به این شعبه ارسال شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش مرتضوی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای محمدرضا الهی منش دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر با توجه به محتویات پرونده ابرام دادنامه فرجام‌خواسته را خواهانم. در خصوص دادنامه شماره --- / 175 / 216 / 430 / 466 / 507 / 294 فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رای می‌دهد:

اعتراض فرجام‌خواهان به نحوی نیست که بی‌اعتباری دادنامه صادره را از حیث عدم رعایت تشریفات و اصول دادرسی فراهم سازد و مردود است و گرچه در تعیین مجازات برای محکوم‌علیه س.ن. مفاد مواد 5 و 118 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح در تعیین حداقل مجازات رعایت نشده است اما با توجه به شرایط مقرر در ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری از جمله عدم تجدیدنظرخواهی شاکی و یا دادستان در این خصوص و ممنوعیت اظهار نظر به تشدید مجازات مرتکب و نیز نظر به اینکه صدور حکم به برائت متهمان پرداخت کننده وجوه به محکوم‌علیه با توجه به فقد عنصر معنوی آنان صادر شده است و منافاتی با صدور حکم محکومیت محکوم‌علیه که با قصد دریافت رشوه، وجوه را دریافت داشته، ندارد و از این جهت رای دادگاه وفق مستندات موجود در پرونده و با رعایت قانون اصدار یافته است که لهذا به استناد مواد 469 و 634 و 635 قانون آیین دادرسی کیفری ابرام می‌گردد.

رئیس و عضو معاون شعبه --- دیوان عالی کشور

رضا فرج اللهی - عبدالحمید مرتضوی