شورای عالی شھرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ 1396/4/19، با عنایت به شان و جایگاه شهر مشهد و بافت شهری پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)، به عنوان یکی از کانون ھای مھم مذھبی و فرھنگی جھان اسلام و تشیع و مقیاس فراملی آن، و اھمیت اقدامات ساماندھی بافت شھری پیرامون حرم مطھر، به مثابه نمادی از بضاعت مملکت اسلامی در صیانت از حیثیت تشیع و رابطه پیوسته و مستمر مجاوران و زائران با این کانون، ھمچنین با عنایت به تاکیدات مقام معظم رھبری در خصوص اقدامات پیرامون بافت حرم مطھر امام رضا (ع) - موضوع نامه شماره 1 /88 مورخ 1386/1/15 - و پیرو مصوبات مورخ 1393/10/8، 1393/11/20 و 1395/1/23 شورای عالی شهرسازی و معماری «برنامه راھبردی بھسازی و ھدایت موزون توسعه در بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)» را مورد بررسی قرار داد و ضمن تاکید بر کلیه رویکردھا و مفاد مصوبات پیشین شورای عالی مقرر شد:
1. با عنایت به مفاد مصوبه مورخ 1393/10/8 و 1395/1/23 شورای عالی شھرسازی و معماری و به جھت لزوم پاسخگویی به مسائل مربوط به محدوده پیرامون حرم مطھر، در پیوند با کلیت شھر مشھد، به ویژه حوزه مرکزی شھر، ضروری است طرح حوزه مرکزی شھر تھیه شده و به تصویب شورای عالی شھرسازی و معماری برسد.
2. به منظور جلوگیری از تداوم اقدامات مغایر با حفاظت از حیثیت مکان و ارزش ھای ملموس و ناملموس بافت تاریخی - فرھنگی پیرامون حرم مطھر، از این تاریخ، طرح نوسازی و بھسازی بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع) - مصوب سال 1387 - لغو و اجرای آن متوقف میگردد.
3. راھبردھای «برنامه بهسازی و هدایت موزون توسعه در محدوده حرم مطهر رضوی» به شرح پیوست مورد تایید قرار گرفته و مقرر میشود اصلاح و تکمیل برنامه، براساس اھداف و راھبردھای تکمیل شده صورت پذیرد.
4. مقرر شد گزینه دوم ارائه شده توسط مشاور (موسوم به حداکثر تغییر در طرح ملاک عمل - نقشه پیوست) پس از انجام اصلاحات با رویکرد حداقل مداخله در بخش ھای باقیمانده بافت شھری (بخش ھایی که مشمول اجرای طرح نشده اند) و با رعایت موارد مندرج در بند 6 مصوبه، مبنای پاسخگویی به مسائل جاری موجود در روند ساخت و سازھای بافت شھری پیرامون حرم و تھیه طرح تفصیلی ویژه قرار گیرد.
5. به منظور تجدید نظر بنیادین در مبانی نظری و سازوکارھای تھیه، راھبری، تصویب، اجرا و نظارت بر طرح و برنامه ناظر بر ساماندھی بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)، بر مبنای شان و حیثیت مکان، مبتنی بر استمرار ھویت معنوی و تاریخی مجموعه حرم مطھر و بافت شھری بلافصل آن و توجه به مفھوم زیارت و سکونت، متضمن وجوه تاریخی، اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و پیوند محدوده با شھر، طرح تفصیلی ویژه محدوده پیرامون حرم مطھر، با توجه به گزینه دوم، توسط شرکت عمران و بھسازی شھری و تحت راھبری و نظارت شورای موضوع بند 9 مصوبه تھیه گردد.
6. در تکمیل گزینه دوم و ارائه پھنه بندی و ضوابط آن، رعایت موارد زیر الزامی است:
الف. در مورد محور شارستان: حذف بخش ھای اجرا نشده محور شارستان، تغییر مقطع عرضی و کاھش عرض سواره در بخش ھای اجرا شده.
ب. در مورد ره باغ ھا: تبدیل ره باغ ھای اجرا شده به گذر تجھیز شده پیاده - توقف اجرای امتداد ره باغ ھایی که به صورت نیمه اجرا شده اند و تبدیل امتداد مسیر به گذر تجھیز شده پیاده - حذف ره باغ ھای اجرا نشده طرح بھسازی و نوسازی، انطباق ره باغ ھا بر امتداد گذرھای تاریخی تخریب شده و احیاء گذرھای مذکور.
ج. ضروری است پھنه بندی ھا و ضوابط گزینه دو بر اساس موارد زیر اصلاح شود:
ج - 1. کلیه رویکردھای مصوب شورای عالی شھرسازی و معماری، از جمله توجه به مقیاس انسانی و ایجاد ھماھنگی در ساخت و سازھای جدید با ویژگی ھای بافت تاریخی، حفاظت از اصالت و یکپارچگی بافت (و کلیه آثار اعم از ثبتی و غیر ثبتی، راسته ھا و گذرھای تاریخی، مراکز محلات و کانون ھای فرھنگی و اجتماعی و. ..)، رعایت دانه بندی اصیل بافت تاریخی، کاھش تراکم ساختمانی، حفظ، حمایت و ارتقاء کارکرد سکونت در محدوده طرح؛
ج - 2. توجه به مفاد بند 4 مصوبه، موضوع حداقل مداخله کالبدی در بافت شھری که مشمول طرح نوسازی و بھسازی نشده اند؛
ج - 3. رعایت ضوابط حرایم حرم مطھر امام رضا (ع) - مصوب سازمان میراث فرھنگی، صنایع دستی و گردشگری - ضوابط حرایم کلیه آثار ثبتی و ضوابط عمومی حفاظت از بافت ھای تاریخی.
7. گزینه دوم ارائه شده توسط مشاور، براساس موارد مذکور در بند 6 و با توجه به مصوبه مورخ 1396/3/17 کمیسیون ماده پنج شھر مشھد، ظرف مدت سه ماه از ابلاغ مصوبه اصلاح و تکمیل شده و پس از تایید کمیته تخصصی معماری، طراحی شھری و بافتھای واجد ارزش، توسط دبیر شورای عالی شھرسازی و معماری ابلاغ گردد.
8. ضروری است نظام تشکیلاتی مشارکت ھای مردمی و عمومی جھت حفاظت، بھسازی و ارتقاء وضعیت اجتماعی و کالبدی محدوده پیرامون حرم مطھر تھیه گردد.
9. به منظور سیاستگذاری جھت تھیه طرح تفصیلی ویژه بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع) و راھبری اجرای گزینه مصوب، شورای راھبری طرح پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)، متشکل از اعضاء کمیته تخصصی معماری، طراحی شھری و بافت ھای واجد ارزش و نمایندگان استانداری خراسان رضوی، اداره کل راه و شھرسازی خراسان رضوی، شورای شھر و شھرداری مشھد و آستان قدس رضوی (در موارد مرتبط) تشکیل گردد. دبیرخانه شورا در وزارت راه و شھرسازی مستقر شده و آییننامه داخلی شورا، در اولین جلسه تنظیم و به تایید دبیر شورای عالی شھرسازی و معماری برسد.
10. تا زمان تصویب طرح تفصیلی ویژه بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)، صدور پروانه ھا با استعلام از مشاور تھیه کننده برنامه راھبردی، بر مبنای گزینه دوم و براساس چارچوب ھای تعیین شده توسط شورای راھبری انجام شود.
11. با توجه به اھمیت احصاء و بررسی حقوق مکتسبه ایجاد شده در محدوده مذکور و تاثیرگذاری آن بر طرح، کمیته حقوقی متشکل از نمایندگان استانداری خراسان رضوی، معاونت معماری و شھرسازی، شرکت عمران و بھسازی شھری، اداره کل راه و شھرسازی خراسان رضوی، شھرداری مشھد، مدیرکل دفتر حقوقی وزارت راه و شھرسازی و دو نفر عضو حقیقی حقوقدان تشکیل شده و موضوعات مذکور را پیگیری نماید. نتایج حاصل از بررسی ھا در طرح لحاظ گردد.
علاوه بر این با توجه به تجربه ھای تلخ و معضل آفرین، ھمراه با تبعات زیانبار در سطح ملی و محلی، به واسطه اجرای پروژه ھایی از این دست (از قبیل طرح بافت پیرامون حرم مطھر رضوی، طرح حرم تا حرم شھر قم و پروژه پیرامون حرم شاھچراغ شیراز)، کمیته تخصصی شماره 3 دبیرخانه شورای عالی گزارشی را در مورد اقدامات پیرامونی اماکن و فضاھای مقدس، جھت اتخاذ تدابیر لازم در سطح ملی و ارائه به مقامات عالی رتبه نظام تھیه نماید.
مراتب جھت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام میشود.
معاون معماری و شھرسازی و دبیر شورای عالی معماری و شھرسازی - پیروز حناچی