صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/05/19
برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر کهنوج
موضوع
حکم به اثبات زوجیت زوجه ایرانی با تبعه خارجی بدون کسب اجازه از دولتهماهنگ استانی 8 از 10
پرسش
با توجه به ماده 1060 قانون مدنی که ازدواج زن ایرانی با تبعه خارجی را منوط به اجازه دولت دانسته حال چنانچه دادخواستی مبنی بر اثبات زوجیت با این وصف که زوجه ایرانی و زوج تبعه بیگانه است و اجازه دولت نیز تحصیل نشده است آیا صدور حکم بر اثبات زوجیت ممکن است یا بایستی ابتدا اجازه گرفته شود و سپس طرح دعوی گردد به عبارت دیگر مقرره مذکور ناظر به ثبت نکاح است یا اثبات زوجیت؟ همچنین در فرضی که عقیده بر لزوم اخذ مجوز جهت ازدواج زن ایرانی با تبعه بیگانه باشد تکلیف دادگاه و نوع تصمیم اتخاذی چیست؟ آیا از موارد صدور قرار عدم استماع دعوا است یا دادگاه بایستی ماهیتاً دعوا را رد وحکم بر بطلان آن صادر نماید؟
نظر هیات عالی
با توجه به اینکه در ماده 1060 قانون مدنی از واژه "اجازه" استفاده شده است نه واژه "اذن"، بنا براین دولت میتواند بعد از وقوع عقد نکاح و ازدواج زن ایرانی با تبعه خارجی، ثبت آن را اجازه دهد لیکن اثبات وقوع شرعی عقد نکاح زن ایرانی با تبعه خارجی منوط به تایید و اجازه دولت نمیباشد؛ با این وصف استماع دعوی احراز و اثبات زوجیت بلامانع است و وفق بخشنامه شماره 1005/ 77/1 مورخ 1377/2/8 ریاست وقت قوه قضائیه، بدون اجازه دولت، امکان ثبت ازدواج وجود ندارد؛ ضمناً نظریه های متعدد داره حقوقی قوه قضائیه از جمله نظریه شماره 352/7 مورخ 1390/7/4 موید این دیدگاه میباشد.
نظر اتفاقی
با توجه به اینکه قانون گذاران قانون مدنی در فصل موانع نکاح در فصل سوم آن موانع نکاح را ذکر کردند و در ماده 1060ا از قانون مدنی و مواد 1،2،3،4و 5آییننامه زناشویی بانوان ایران با اتباع بیگانه غیر ایرانی مصوب سال 1345/07/06 حتی اگر این ازدواج مانع شرعی نداشته باشد با صراحت قانونی این ازدواج منوط به اجازه از طرف دولت میباشد بنابر این مقدمه واجب است؛ تا اجازه صورت نگیرد امکان ازدواج ممکن نمیباشد و این از قوانین آمره محسوب میگردد و توافق بر خلاف آن ممکن نیست چنین دعوایی قابلیت استماع را ندارد چون مطابق با قانون اجازه صورت نگرفته است و این منع هم مربوط به اثبات زوجیت است هم مربوط به ثبت نکاح میباشد.