آیین‌نامه اجرایی تشکیلات، انتخابات داخلی و امور مالی شوراهای اسلامی روستا و نحوه انتخاب دهیار

هیات وزیران در جلسه مورخ 1378/1/11 بنا به پیشنهاد وزارت کشور و به استناد ماده (94) قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوبه 1375 آیین‌نامه اجرایی تشکیلات، انتخابات داخلی و امور مالی شوراهای اسلامی روستاها و نحوه انتخاب دهیار را به شرح زیر تصویب نمود:

ماده 1 - در این آیین‌نامه جهت رعایت اختصار به جای عبارت «قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/3/1» عبارت «قانون شوراهای اسلامی کشور» و به جای عناوین «شورای اسلامی روستا» و «حوزه انتخابیه شورای اسلامی روستا» به ترتیب از کلمه های «شورا» و «روستا» استفاده می‌شود.

ماده 2 (اصلاحی 1380/11/14)- اعضای شورا موظفند، حداکثر ظرف مدت یک هفته پس از قطعی شدن انتخابات در روزی که بخشداری به طور کتبی اعلام می نماید، اولین جلسه خود را در حضور بخشدار یا نماینده وی عدم حضور دعوت کننده یا نماینده وی مانع از تشکیل جلسه نخواهد بودو به ریاست مسن ترین عضو حاضر تشکیل دهند و به شرح زیر سوگند یاد کنند و آن را امضا نمایند:
«من در برابر کلام الله مجید، به خداوند متعال سوگند یاد می کنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد می نمایم که در حفظ امانت و انجام هر چه بهتر وظایفم و خدمت به مردم کوشا باشم و قانون اساسی و سایر قوانین و مقررات کشور را در چارچوب وظایف و اختیارات خود مراعات نمایم و در همه زمینه ها عدالت و انصاف را در نظر داشته، و مادام که در شورای اسلامی روستا عضویت دارم در رعایت صرفه و صلاح و پیشرفت امور روستا اهتمام نمایم.»

تبصره 1 - پیروان اقلیتهای دینی رسمی، به جای کلام الله مجید باید به کتاب مقدس خود سوگند یاد کنند.

تبصره 2 (اصلاحی 1380/11/14)- هرگاه فرد جدیدی به عضویت اصلی شورا داخل شود، موظف است در ابتدای اولین جلسه حضور در شورا، به ترتیب مذکور، سوگند یاد نماید.

ماده 3 - سمت اعضا در شوراهای با پنج عضو عبارت از رئیس، نایب رئیس و حداقل یک منشی و در شوراهای دارای سه عضو رئیس، نایب رئیس و منشی می‌باشد؛ که برای مدت دو سال از سوی اعضای شورا انتخاب می‌شوند.

ماده 4 (اصلاحی 1380/11/14)- در اولین جلسه شورا، پس از انجام مراسم تحلیف، اعضای حاضر باید اقدام به برگزاری انتخابات داخلی نموده از بین خود هیات رئیسه شورای مذکور، در ماده (3) این آیین‌نامه را برای مدت دو سال انتخاب نمایند.

ماده 5 - در صورتی که هر یک از اعضاء بنا به دلایلی از عضویت شورا خارج شود، شورا موظف است در اولین جلسه پس از قطعیت یافتن خروج آن عضو، مراتب را کتباً به بخشداری محل گزارش دهد تا بخشداری از اعضای علی البدل با احتساب آرای آنان دعوت به شرکت در جلسات و طی مراحل مورد نیاز مانند صدور کارت شناسایی و اطلاع از سمت عضو جدید در شورا را بنماید.

تبصره (اصلاحی 1380/11/14)- در صورتی که عضو خارج شده از شورا رئیس یا نایب رئیس یا منشی باشد، شورا باید در جلسه ای، رئیس یا نایب رئیس یا منشی را حسب مورد برای مدت باقیمانده هیات رئیسه انتخاب نماید.

ماده 6 - فرد یا افرادی که از عضویت شورا خارج می‌شوند، موظفند حداکثر ظرف مدت دو روز پس از قطعیت خروج، کارت عضویت خود را تحویل بخشداری ذی ربط نمایند و رسید دریافت دارند.

ماده 7 - مهر شورا، حداکثر ظرف مدت یک هفته، از شروع به کار رسمی شورا توسط بخشدار، تحویل رئیس شورا می‌گردد.

ماده 8 (اصلاحی 1380/11/14)- اعضای شورا، حق تفویض اختیارات خود را به سایرین اعم از عضو و غیرعضو ندارند.

ماده 9 - شورای روستاهای واقع در حریم شهرها، موظف به رعایت مقررات مربوط به حریم شهرها می‌باشند.

ماده 10 (اصلاحی 1380/11/14)- رئیس شورا مانند سایر اعضاء دارای یک حق رای می‌باشد و وظایف او عبارت است از تنظیم پیشنهاد بودجه شورا تعیین زمان و اداره جلسات عادی، فوق العاده شورا و در صورت لزوم، دعوت از اعضاء جهت شرکت در جلسات، تقسیم کار بین اعضاء برای پیگیری مصوبات، دفاع از حقوق و منافع شورا در مقابل غیر و اقامه دعوی، درخواست گزارش کار از اعضاء، امضا و مهر کردن کلیه اسناد و مکاتبات شورا، ایجاد هماهنگی و ارتباط با شورای اسلامی بخش، دهداری و سایر دستگاههای اجرایی، پیگیری امور مربوط به دهیاری و درخواست گزارش کتبی عملکرد ماهانه از دهیار.

تبصره - در صورت عدم حضور رئیس شورا، مسئولیت اداره جلسات شورا و سایر وظایف به عهده نایب رئیس آن می‌باشد.

ماده 11 (اصلاحی 1380/11/14)- وظایف منشی یا منشیان شورا عبارت از تهیه و تدوین صورتجلسات، تهیه متن نامه ها، ثبت و شماره گذاری آنها، تهیه گزارش از عملکرد شورا، حفظ و نگهداری دفاتر و صورتجلسات در محل شورا، انجام امور خزانه داری شورا از قبیل مسئولیت حسابداری، همکاری با رئیس شورا در تنظیم بودجه پیشنهادی و اصلاح یا متمم آن، تنظیم صورتهای مالی شورا، ثبت و ضبط صورت کلیه اموال و داراییهای شورا و حسابرسی اولیه از فعالیتهای مالی شورا و دهیار از قبیل درآمدها، هزینه ها و موجودی در پایان هر سال مالی طبق فرمهای دریافتی می‌باشد.

تبصره - در صورت غیبت منشی یا منشیان شورا، وظایف آنان از سوی نایب رئیس شورا انجام می‌شود.

ماده 12 - جلسات شورا با حضور حداقل (2) نفر در شوراهای دارای 3 عضو و 4 نفر در شوراهای دارای 5 عضو، تشکیل می‌شود و تصمیمات آن با رای اکثریت مطلق حاضرین معتبر می‌باشد.

تبصره - حداقل آرای لازم برای تصویب تصمیمات در جلساتی که با (5) یا (4) نفر تشکیل می‌شود سه رای و در جلساتی که با (3) یا (2) نفر تشکیل می یابد دو رای می‌باشد.

ماده 13 - محل دهیاری و محل تشکیل جلسات شورا، همچنین مکان نگهداری دفاتر، اسناد و مدارک شورا باید در مکان مشخص و مناسب بوده و با هماهنگی شورای بخش تعیین شود.

ماده 14 (اصلاحی 1380/11/14)- جلسات شورا به طور مستمر ماهی دو بار تشکیل می‌شود و در صورت نیاز، جلسات فوق العاده و اضطراری شورا با پیشنهاد دهیار، رئیس شورا یا سه نفر از اعضا، در شوراهای دارای پنج عضو، و دو نفر از اعضا در شوراهای دارای سه عضو، تشکیل می‌شود.

ماده 15 - شورا با تایید شورای بخش می‌تواند فعالیتهای سالانه همچنین برنامه های آینده شورا را که جنبه عمومی دارد، پس از تصویب در جلسات شورا با وسایل ممکن به اطلاع اهالی روستا برساند.

ماده 16 (اصلاحی 1380/11/14)- هرگاه شورا نظرخواهی از اهالی حوزه انتخابیه خود در زمینه موضوع یا موضوعاتی را ضروری تشخیص دهد با اطلاع بخشدار ذی ربط می‌تواند اقدام به تشکیل جلسه عمومی از اهالی نماید.

ماده 17 - موضوع یا موضوعات مختلف قابل طرح در شورا با تشخیص رئیس، درخواست هر یک از اعضاء یا تقاضای کتبی شورای اسلامی بخش، بخشدار یا دهیار ذی ربط در دستور کار شورا قرار می‌گیرد.

ماده 18 - صورتجلسات شورا باید به گونه ای تنظیم شود که در آن، تاریخ و دستور کار هر جلسه، اسامی اعضای حاضر و غایب، تعداد آرای مثبت و منفی اعضا به هر یک از موضوعات مورد بحث، اسامی مدعوین و حاضرین به همراه رئوس مطالب مطروح در جلسه و تمامی مصوبات آمده باشد.

تبصره 1 - کلیه اعضای حاضر باید ذیل صورتجلسات شورا را امضا یا مهر نمایند.

تبصره 2 - مدعوین و حاضرین، در صورت تشخیص شورا می‌توانند ذیل صورتجلسات را امضاء، انگشت یا مهر نمایند.

ماده 19 - شورا موظف است در پایان هر جلسه نسخه ای از کلیه مصوبات خود در آن جلسه و در صورت نیاز به پیوست سوابق و مطالب مفید دیگر را، جهت اطلاع بخشدار و شورای اسلامی بخش ذی ربط ارسال دارد؛ همچنین نسخه ای از مصوباتی را که مربوط به دستگاههای دیگر است به آن دستگاه ارسال دارد.

ماده 20 - شورا موظف است در پایان نیمه دوم فروردین هر سال گزارش کار سالانه خود را طبق فرمهای دریافتی در سه نسخه تنظیم و نسخه اصل را جهت اطلاع شورای اسلامی بخش، نسخه دوم را به منظور اطلاع بخشدار محل ارسال کند و نسخه سوم را به عنوان سابقه در بایگانی شورا ثبت و نگهداری نماید.

ماده 21 (اصلاحی 1380/11/14)- تمامی مکاتبات شورا باید طبق فرمهای ارسالی از وزارت کشور دارای تاریخ، شماره ثبت در دفتر شورا، نام کامل گیرنده و موضوع نامه باشد و حداقل در چهار نسخه تنظیم شود و نسخه اول برای اداره یا سازمان مورد نظر و نسخه دوم برای بخشدار و نسخه سوم برای شورای اسلامی بخش ارسال و نسخه چهارم به عنوان سابقه در بایگانی شورا نگهداری شود.

ماده 22 - تمامی مکاتبات شورا باید ممهور به مهر شورا و امضای رئیس و در صورت غیبت او نایب رئیس شورا باشد.

ماده 23 (منسوخ 1380/11/14)- شورا می‌تواند با مسئولان اجرایی تا سطح شهرستان مستقیماً مکاتبه نماید و در صورت نیاز به مکاتبه با مسئولان بالاتر از طریق شورای اسلامی بخش و در صورت نبودن شورای بخش از طریق بخشدار محل اقدام نماید.

ماده 23 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا باید دارای دفاتر مجزایی جهت ثبت صورتجلسات، حضور و غیاب اعضا در جلسات و نامه های دریافتی و ارسالی، باشد.

ماده 24 (اصلاحی 1380/11/14)- مصوبات شورا به استثنای عوارض موضوع ماده (77) قانون از تاریخ ابلاغ به مراجع ذیربط لازم الاجراست.

ماده 25 (اصلاحی 1380/11/14)- در صورت نیاز به حضور دهیار در جلسات، شورا می‌تواند طی دعوتنامه کتبی و با تعیین زمان و دستور کار جلسه از او جهت شرکت، دعوت به عمل آورده و دهیار موظف به شرکت در جلسه مزبور می‌باشد.

ماده 26 (اصلاحی 1380/11/14)- در صورت خودداری دهیار از شرکت در جلسه، شورا می‌تواند به دهیار تذکر کتبی دهد و در صورت تکرار مجدد توبیخ و یا بر طبق ضوابط و مقررات مربوطه وی را عزل نماید.

ماده 27 (اصلاحی 1380/11/14)- در صورت درخواست کتبی دهیار و بخشدار و فرماندار ذی ربط برای تشکیل جلسه مشتمل بر زمان، دستور کار و ضرورت تشکیل جلسه، شورا موظف به برگزاری جلسه فوق العاده می‌باشد.

ماده 28 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا در صورت نیاز و با مسئولیت خود می‌تواند به منظور مشورت در زمینه موضوع یا موضوعاتی که در دستور کار خود قرار داده است از نمایندگان دستگاههای ذی ربط در روستا و یا شخص یا اشخاص غیرعضو دعوت به همکاری نماید.

ماده 29 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا می‌تواند در ارتباط با وظایف خود اطلاعات مورد نیاز را از دستگاهها، ادارات و سازمانهای دولتی، درخواست نماید و آن ادارات و سازمانها موظف به دادن اطلاعات می‌باشند.

ماده 30 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا مکلف است یک ماه قبل از انقضای مدت قانونی خود، صورتی از کلیه فعالیتها، طرحها و برنامه هایی که در طول دوره فعالیت قانونی به اجرا گذارده است و یا در دست اجرا دارد در سه نسخه تهیه و نسخه اول و دوم را برای شورای اسلامی بخش و بخشداری ذی ربط ارسال و نسخه آخر را جهت ثبت در سوابق شورا نگهداری نماید.

ماده 31 (اصلاحی 1380/11/14)- هرگاه عضوی بیش از شش جلسه متوالی و یا دوازده جلسه غیرمتوالی در طول یک سال بدون داشتن عذر موجه به تشخیص شورا در جلسات شورا شرکت نکند، مستعفی شناخته می‌شود.

ماده 32 (اصلاحی 1380/11/14)- در صورت درخواست بخشداری ذی ربط مبنی بر معرفی عضو منتخب شورا برای تکمیل اعضای شورای اسلامی بخش، شورا موظف است فردی را از بین اعضای خود انتخاب و در موعد مقرر به بخشداری معرفی نماید.

ماده 33 (اصلاحی 1380/11/14)- هرگاه شورا در اثر فوت، استعفا و یا سلب عضویت اعضای اصلی و علی البدل، حد نصاب لازم، مندرج در ماده (13) این آیین‌نامه را برای تشکیل جلسات از دست دهد، طبق ماده (31) قانون شوراهای اسلامی کشور عمل می‌شود.

ماده 34 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا موظف به همکاری با شوراهای اسلامی بخش جهت گردآوری اطلاعات صحیح به منظور عوارض متناسب با تولیدات و درآمدهای اهالی روستا بر طبق آیین‌نامه مصوب هیات وزیران برای بخشی از بودجه های خدماتی و عمرانی حوزه روستاهای بخش می‌باشد.

ماده 35 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا موظف است بر حسن وصول عوارض وضع شده از سوی شورای اسلامی بخش و واریز آن به حساب های مربوط نظارت کامل داشته باشد.

ماده 36 (اصلاحی 1380/11/14)- تمامی درآمدها اعم از کمکهای بلاعوض مردم، عوارض دریافتی از اهالی، کمکهای دولت برای اجرای برنامه های عمرانی در صورت تخصیص و سایر ردیفهای دریافتی باید بر طبق برنامه هایی که قبلاً به صورت بودجه سالانه و در قالب طرحهای عمرانی و یا مصارف جاری به تصویب شورا و تایید شورای اسلامی بخش رسیده است و با رعایت قوانین و مقررات مربوطه به مصرف عمران و آبادانی روستا برسد.

تبصره 1 - در صورت نیاز به اجرای برنامه جدید در طی ایام سال و پس از تصویب بودجه سالانه، شورا می‌تواند به صورت الحاق به بودجه سالانه، آن برنامه را تنظیم و پس از تایید شورای بخش اجرا نماید.

تبصره 2 - در مواردی که طرحهای مشترک به وسیله چند روستا به مورد اجرا گذارده می‌شود، انجام آن علاوه بر تصویب شورا، باید با هماهنگی شورای اسلامی بخش باشد.

ماده 37 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا و دهیار موظفند به منظور حفظ و نگهداری کلیه وجوه دریافتی و درآمدهایی که در طول هر دوره فعالیت قانونی تحصیل می نمایند حسابی را در نزد یکی از نزدیکترین شعب بانکهای کشور به نام شورا افتتاح نمایند و تمامی وجوه نقد را به محض وصول به آن حساب واریز کنند.

ماده 38 (اصلاحی 1380/11/14)- هرگونه برداشت از حساب موجودی و اعتبارات شورا، باید در قالب بودجه سالانه و طرحها و مخارجی که از قبل به تصویب شورا رسیده است و با امضای رئیس و امضای منشی و مهر شورا باشد.

ماده 40 (منسوخ 1380/11/14)- شورا مکلف است کلیه فعالیتهای مالی خود و دهیاری را، اعم از درآمد، مخارج و مانده حسابها، به طور نوبه ای و بر طبق فرمهای دریافتی به اطلاع شورای اسلامی بخش برساند.

ماده 39 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا باید در پایان هر سال مالی، ترازنامه مالی خود و دهیاری را طبق فرمهای ارسالی از وزارت کشور جهت اطلاع عموم اهالی به طریق ممکن انتشار دهد.

ماده 40 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا موظف است در پایان هر سال شمسی و با توجه به برنامه های چهار ساله دوره خود و برآورد عواید و درآمدهای سال آتی، بودجه جاری و عمرانی شورا برای سال آینده را در سه نسخه تنظیم نماید و در اولین روز اسفند همان سال، نسخه اصل را برای بخشدار مربوطه و نسخه دوم را به شورای اسلامی بخش ارسال و نسخه سوم را به عنوان سابقه در دفاتر شورا بایگانی نماید.

تبصره: شورای اسلامی بخش و بخشدار مربوطه می‌توانند نظرات اصلاحی و تکمیلی خود را حداکثر تا دو هفته قبل از پایان سال به شورا اعلام نمایند؛ تا در صورت تجدیدنظر، آن را در شورا مطرح و پس از تصویب به صورت متمم بودجه به مراجع مذکور ارسال دارند.

ماده 41 (اصلاحی 1380/11/14)- تمامی اموال شورا و دهیاری اعم از منقول و غیرمنقول به ترتیب، تحویل اعضای شورا و دهیار می‌باشد و اعضای شورا و دهیار در مقابل حفظ و نگهداری آن مسئول می‌باشند.

ماده 42 (اصلاحی 1380/11/14)- خرید یا فروش اموال منقول و غیرمنقول و اجاره مکانهای لازم برای شورا و دهیاری یا کرایه دادن اماکن متعلق به دهیاری، با تصویب دو سوم کل اعضا و طی ضوابط قانونی قابل اجرا می‌باشد؛ و خرید یا فروش اموال غیرمنقول شورا و دهیاری علاوه بر تصویب دو سوم اعضا و طی مراحل فوق باید با توافق شورای اسلامی بخش صورت گیرد.

تبصره: عواید حاصل از فروش و اجاره داراییهای دهیاری باید به محض دریافت به حساب بانکی دهیاری واریز شود.

ماده 43 (اصلاحی 1380/11/14)- آن دسته از کارکنان دولت یا موسسات عمومی غیردولتی که به عضویت شورا درآمده و به خدمت تمام وقت یا پاره وقت آنان نیاز باشد، می‌توانند به عنوان مامور به خدمت در شوراها انجام وظیفه نمایند. مدت عضویت جزو سنوات خدمتی آنان محسوب می‌شود و حقوق و مزایای آنان برابر آخرین حکم استخدامی (یا برابر آنچه که شورا در بودجه مصوب خود مقرر می نماید) از بودجه شورا پرداخت می‌شود.
دستگاههای اجرایی موظفند حسب درخواست استاندار ذی ربط نسبت به صدور حکم ماموریت تمام وقت یا پاره وقت اعضای شورا اقدام نمایند. دستور العمل نحوه صدور حکم ماموریت پاره وقت اعضای شوراها توسط دبیر کل سازمان امور اداری و استخدامی کشور ابلاغ خواهد شد.

تبصره(منسوخ 1378/12/15): نحوه و میزان حق الزحمه شرکت اعضا در جلسات طبق دستورالعملی است که وزارت کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

ماده 44 (اصلاحی 1380/11/14)- دهیار موظف است در پایان دوره فعالیت قانونی خود، صورت کاملی از کلیه اموال و داراییهای شورا و دهیاری را تنظیم و در اولین روز شروع به کار رسمی دهیار جدید، آن را به وی، طبق صورت جلسه جدید تحویل نماید و نسخه هایی از آن را به شورای اسلامی روستا، بخش و بخشداری ذی ربط ارسال نماید.

ماده 45 (اصلاحی 1380/11/14)- فعالیت دهیار در سمت دهیاری تمام وقت می‌باشد و حقوق ماهیانه وی از محل بودجه ماده (36) این آیین‌نامه با تصویب شورا تامین می‌شود.

تبصره (اصلاحی 1398/06/20)- در حوزه های انتخابیه کمتر از (1000) نفر جمعیت، فعالیت دهیار، پاره وقت می‌باشد و در صورت نیاز به کار تمام وقت، با توافق شورای بخش، رعایت تبصره (2) ماده (32) آیین‌نامه مالی دهیاری ها در خصوص ارایه راه های تامین حقوق وی و تایید استانداری ذی ربط مبنی بر ضرورت فعالیت تمام وقت دهیاری، امکان پذیر می‌باشد.

ماده 46 (اصلاحی 1380/11/14)- چنانچه شورا به وجود فردی شاغل در دستگاههای دولتی و یا وابسته به دولت برای تصدی سمت دهیار نیاز داشته باشد، می‌تواند به عنوان مامور به خدمت از طریق بخشداری از سازمان متبوع درخواست نماید.

ماده 47 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا موظف است ظرف مدت (15) روز پس از آغاز دوره فعالیت قانونی با توجه به مفاد ماده (55) این آیین‌نامه، فردی را به عنوان دهیار انتخاب و به منظور صدور حکم و کارت دهیاری به بخشداری محل معرفی نماید.

تبصره (الحاقی 1398/06/20)- چنانچه بخشدار، شخص معرفی شده از سوی شورای اسلامی روستا را واجد شرایط نداند موظف است مراتب را با ذکر دلیل و مستندات، ظرف (10) روز به شورا منعکس نموده و در صورت اصرار شورا به نظر قبلی خود، موضوع توسط شورا به هیات حل اختلاف استان ارجاع و هیات مذکور مکلف است ظرف (15) روز تصمیم گیری کند و تصمیم آن هیات برای بخشدار و شورای اسلامی روستا لازم الاجرا می‌باشد. چنانچه در مدت مقرر، هیات نظر خود را اعلام ننماید نظر شورای اسلامی روستا لازم الاجرا خواهد بود و دهیار می‌تواند با حکم رئیس شورا اختیارات قانونی خود را اعمال نماید.

ماده 48 (اصلاحی 1380/11/14)- شورا حق نظارت بر حسن اداره دهیاری، اجرای مصوبات شورا و حفظ و نگهداری سرمایه ها و داراییهای نقدی، جنسی، منقول و غیرمنقول که در اختیار دهیاری می‌باشد، همچنین حساب درآمد و هزینه آن را دارد.

ماده (48)(اصلاحی 1398/06/20) مکرر - دهیاری های کشور بر اساس شاخص های درآمد، جمعیت، وسعت، مرکزیت دهستان یا بخش (قبل از ایجاد شهرداری در مرکز بخش) و دارا بودن ظرفیت گردشگری روستا توسط وزارت کشور به درجات (1) تا (6) درجه بندی می‌شوند.

ماده 49 (اصلاحی 1386/11/17)- شرایط احراز سمت دهیار:

ماده 49(اصلاحی 1398/06/20)- شرایط احراز سمت دهیار
الف: شرایط عمومی
1 - تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران.
2 - اعتقاد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و قانون اساسی.
3 - داشتن حداقل بیست سال سن.
4 - انجام خدمت وظیفه عمومی یا داشتن معافیت دائم از خدمت.
5 - برخورداری از توانایی جسمی و روحی برای انجام کار.
6 - نداشتن محکومیت کیفری موثر.
7 - داشتن حسن شهرت و عدم اعتیاد به مواد مخدر.
ب: شرایط اختصاصی
1 - دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم متوسطه در کلیه رشته ها برای دهیاری های درجه یک و دو.
2 - دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی فوق دیپلم با گرایش های مشخص شده توسط وزارت کشور برای دهیاری های درجه (3) و (4).
تبصره - در صورت عدم وجود فرد با تحصیلات فوق دیپلم، شورای اسلامی روستا می‌تواند فردی را با تحصیلات دیپلم متوسطه به شرط داشتن حداقل یک سال سابقه فعالیت در سمت دهیار یا حداقل دو سال سابقه فعالیت در دهیاری یا دستگاه اجرایی را برای تصدی سمت دهیار انتخاب نماید.
3 - دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی لیسانس با گرایش های مشخص شده توسط وزارت کشور برای دهیاری های درجه (5) و (6).
تبصره 1 - در صورت عدم وجود فرد با تحصیلات لیسانس، شورای اسلامی روستا می‌تواند فردی را با تحصیلات فوق دیپلم با داشتن حداقل یک سال سابقه فعالیت در سمت دهیار یا دو سال سابقه فعالیت در دهیاری یا دستگاه اجرایی و یا با تحصیلات دیپلم به شرط داشتن دو سال سابقه فعالیت در سمت دهیار یا چهار سال سابقه فعالیت در دهیاری برای تصدی سمت دهیار انتخاب نماید.
تبصره 2 - کسانی که در زمان ارتقای درجه دهیاری از درجه (4) به (5) در سمت دهیار مشغول انجام وظیفه می‌باشند تا زمان تصدی سمت دهیار در آن روستا، از شرایط تحصیلات و سوابق کار موضوع این ماده معاف می‌باشند.
ج - سایر شرایط
1 - دهیار نمی‌تواند همزمان عضو هیچ یک از شوراهای اسلامی (موضوع قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران - مصوب 1375-) باشد.
2 - عدم اشتغال همزمان به کار دولتی در زمان تصدی سمت دهیار دهیاری های تمام وقت.
3 - سکونت دهیار در زمان تصدی سمت دهیاری های درجه پنج و شش در محل خدمت الزامی است.
4 - گذراندن دوره های آموزشی قبل از خدمت که متناسب با درجه هر دهیاری توسط وزارت کشور تعیین می‌گردد.

الف - تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران.

ب - اعتقاد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و قانون اساسی.

ج - داشتن حداقل 25 سال و حداکثر 65 سال سن و حتی المقدور متاهل.

د - سکونت در زمان تصدی سمت دهیار در روستا.

ه- - برخورداری از توانایی جسمی و روحی برای انجام کار.

و - دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم.

ز - داشتن حسن شهرت و عدم اعتیاد به مواد مخدر.

ح - نداشتن سابقه محکومیت کیفری که موجب محرومیت از تمام یا بعضی حقوق اجتماعی باشد.

ط - داشتن کارت پایان خدمت وظیفه عمومی و یا معافیت دایم از خدمت.

ی - عدم اشتغال به کار دولتی در زمان تصدی سمت دهیاری.

ک - اشتغال تمام وقت در سمت دهیاری.

ل - دهیار نمی‌تواند همزمان عضو شورای روستا باشد.

تبصره - در حوزه های انتخابیه کمتر از 1500 نفر جمعیت که دهیار به طور نیمه وقت فعالیت می‌نماید رعایت بند «ی» و «ک» الزامی نمی‌باشد.

ماده 50 (اصلاحی 1380/11/14)- مدت خدمت دهیار از زمان صدور حکم شروع به کار رسمی چهار سال می‌باشد و انتخاب مجدد وی بلامانع است.

تبصره: دهیار موظف است حداکثر یک هفته پس از پایان خدمت از سمت دهیاری، کارت و حکم خود را تسلیم شورا نماید.

ماده 51 (اصلاحی 1380/11/14)- دهیار موظف است در بدو خدمت و پس از آن در مواقعی که از قبل توسط بخشدار اعلام می‌گردد، بر اساس برنامه های پیش بینی شده از سوی وزارت کشور، آموزشهای مورد نیاز را طی نماید.

ماده 52 (اصلاحی 1380/11/14)- خدمت دهیار در موارد زیر به پایان می‌رسد.

1 - فوت و جنون.

2 - از دست دادن هر یک از شرایط احراز سمت دهیار به تشخیص شورای روستا.

3 - قبول استعفاء از سمت دهیاری توسط شورا.

4 - عزل دهیار با رای اکثریت اعضای شورا (با رعایت مقررات مربوطه).

5 - عدم حضور در محل خدمت بیشتر از 15 روز بدون کسب مجوز از شورا و یا نداشتن عذر موجه، به تشخیص شورا.

6 (اصلاحی 1380/11/14)- صدور حکم محکومیت از طرف مراجع صالح قانونی مبنی بر انفصال از خدمت.

ماده 53 (اصلاحی 1398/06/20)- چنانچه یک یا چند نفر از اعضای شورای اسلامی روستا نسبت به عملکرد دهیار یا اقدامات دهیاری اعتراض و یا ایرادی داشته باشند، ابتدا توسط رئیس شورا، موارد را به صورت واضح و مستند به دهیار تذکر کتبی خواهند داد. در صورت عدم رعایت مفاد مورد تذکر، موضوع به صورت سوال مطرح خواهد شد که در این صورت رئیس شورا سوال را کتباً به دهیار ابلاغ خواهد کرد در این صورت ظرف (10) روز پس از ابلاغ، دهیار موظف به حضور در جلسه عادی یا فوق العاده شورا و پاسخ به سوال می‌باشد. چنانچه دهیار از حضور استنکاف ورزیده و یا پاسخ وی قانع کننده تشخیص داده نشود، در جلسه دیگری موضوع مورد بررسی قرار می‌گیرد و شورا می‌تواند در صورت لزوم با رای اکثریت مطلق اعضا، دهیار را برکنار کند.

ماده 54 (اصلاحی 1380/11/14)- دهیار موظف است گزارشهای مورد درخواست شورا را تهیه و در موعد مقرر برای آن ارسال نماید و در صورت تقاضای شورا مبنی بر حضور دهیار و پاسخگویی به سوالات در راس موعد و محل مقرر اقدام نماید.

ماده 55 (اصلاحی 1380/11/14)- دهیار موظف است گزارش ماهانه فعالیتهای دهیاری را برای شورا و رونوشت آن را برای بخشداری به طور مکتوب ارسال نماید.

ماده 56 (اصلاحی 1380/11/14)- دهیار باید تابلویی از ساعات حضور و کار خود در محل دهیاری را برای اطلاع اهالی در مکانی مناسب نصب نماید.

ماده 57 (اصلاحی 1380/11/14)- به منظور اجرای مطلوب و هماهنگ قانون شوراهای اسلامی کشور در روستاها، وزارت کشور مسئول آموزشهای لازم اعضای شوراها و نیز مجریان این قانون می‌باشد و نیز موظف است آیین‌نامه های اجرایی مورد نیاز را تهیه و پس از تصویب هیات وزیران برای اجرا ابلاغ نماید.

معاون اول رئیس جمهور - حسن حبیبی

دریافت فایل پی‌دی‌اف