صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/01/17
برگزار شده توسط: استان قم/ شهر قم
موضوع
واخواهی
پرسش
چنانچه در مقام رسیدگی به واخواهی محکوم‌علیه غیابی دادگاه تشخیص دهد اصل محکومیت صحیح بوده، ولی میزان محکوم‌به صائب و درخور تایید نمی‌باشد (مثلاٌ پس از واخواهی، موضوع به کارشناس ارجاع شود و کارشناس میزان خسارت یا دیه را کمتر یا بیشتر از محکوم‌به رای غیابی تقویم نماید.) در این صورت وظیفه دادگاه نقض رای غیابی و صدور حکم مطابق نظریه کارشناسی است یا به اعتبار اینکه به اساس رای لطمه وارد نشده می‌بایست رای غیابی را با صدور رای تصحیحی اصلاح نماید؟
نظر هیات عالی
چنانچه اصلاح میزان محکوم به لطمه اساسی به رای صادر شده وارد نکند ضرورتی به نقض رای واخواهی شده ندارد نتیجتاً نظریه اقلیت در حد استنتاج مرقوم تایید می‌گردد.
نظر اکثریت
در فرض سوال به نظر می‌رسد همان‌طوری که محتمل است دادگاه کیفری دو در مقام رسیدگی در رابطه با قتل غیر عمد متهم را به یک دیه مرد مسلمان محکوم نموده است یا مقدار دیه به هیات کارشناسان میزان دیه را کمتر یا بیشتر در حکم غیابی تشخیص داده است و متهم در هیچ‌یک از جلسات دادگاه حضور نداشته و لایحه‌ای نیز ارسال ننموده است؛ درنتیجه رای غیابی بوده و محکوم‌علیه از این رای تقاضای واخواهی نموده است دادگاه پس از بررسی متوجه می‌شود که قتل در ماه حرام بوده است و علی‌القاعده بایستی ثلث دیه به رای غیابی قبلی اضافه گردد؛ حال دادگاه می‌تواند رای را اصلاح نماید یا بایستی الزاماً رای قبلی غیابی را نقض و رای جدید با لحاظ دیه قتل مسلمان در ماه حرام صادر نماید؟ ضمناً آیا این میزان اضافه شدن دیه تشدید محسوب می‌شود؟ آیا در بحث واخواهی نیز ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری که بیان داشته: «دادگاه تجدیدنظر استان نمی‌تواند مجازات تعزیری یا اقدامات تامینی و تربیتی مقرر در حکم تجدیدنظرخواسته را تشدید کند، مگر در مواردی که. ...» عمل می‌شود یا خیر که در پاسخ باید گفت موارد اصلاح حکم همان‌طوری که هم در قانون آیین دادرسی مدنی و هم در قانون آیین دادرسی کیفری آمده است در مواردی که در مورد مسئله فوق چنین بوده است؛ فلذا در خصوص پاسخ به سوال بایستی گفت دادگاه رای قبلی صادره را نقض و اقدام به صدور رای جدید می‌نماید و این تصمیم تعارضی با قسمت اخیر ماده 407 قانون آیین دادرسی کیفری که مقرر داشته دادگاه پس از بررسی ادله و دفاعیات واخواه تصمیم مقتضی اتخاذ می‌نماید، ندارد؛ اما در مورد اینکه آیا این تصمیم تشدید مجازات محسوب می‌شود یا خیر؛ به نظر می‌رسد ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری فقط موارد مجازات تعزیری و اقدامات تامینی را تشدید می‌داند و آن را منع کرده است آن‌ها در صورتی که محکوم‌علیه تقاضای تجدیدنظرخواهی کرده باشد. در صورتی که در سوال مطروحه بحث دیه مطرح است که دیه منصرف از موارد اشاره شده در ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری است. (یعنی تعزیرات و اقدامات تامینی و تربیتی)
نظر اقلیت
اولاً؛ ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری در مورد تجدیدنظرخواهی محکوم‌علیه است و ارتباطی به بحث واخواهی ندارد و در سوال دادگاه بدوی حکم غیابی صادر شده است و محکوم‌علیه تقاضای واخواهی کرده است. همان‌طوری که در ماده 407 قانون آیین دادرسی کیفری بیان شده است دادگاه پس از تصمیمات و دعوت طرفین پس از بررسی تصمیم مقتضی اتخاذ می‌نماید. به‌عبارت‌دیگر چنین به نظر می‌رسد که همان دادگاه اول که حکم غیابی صادر نموده است ادامه خواهد یافت؛ فلذا اصلاح حکم قبلی با اضافه کردن یک‌سوم دیه به لحاظ قتل در ماه حرام فاقد اشکال قانونی است و نیاز به نقض حکم قبلی و صدور حکم جدید نمی‌باشد و اینکه گفته شود با اصلاح حکم تشدید خواهد شد چنین مطلبی صحیح به نظر نمی‌رسد؛ چراکه میزان مجازات قانونی قتل غیر عمد در ماه حرام یک دیه کامل مرد مسلمان به علاوه ثلث است و ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری همان‌طوری که در بالا به آن اشاره شد یک استثناست و مربوط به مرحله تجدیدنظرخواهی است نه واخواهی.