لایحه قانونی اساسنامه بنیاد مستضعفان

به منظور تمرکز اموال خاندان پهلوی و همه کسانی که با وابستگی به این خاندان ثروتهای نامشروع به دست آورده‌اند و دادگاه انقلاب حکم استرداد اموال مزبور را صادر کرده و میکند و تملک آنها از طرف مستضعفان و بمصرف رساندن همه درآمدهای آن اموال در راه بهبود وضع زندگی و بخصوص مسکن آنان،
به امر حضرت آیت‌الله العظمی امام خمینی و با تصویب شورای انقلاب موسسه‌ای به نام بنیاد مستضعفان تشکیل و طبق مواد این اساسنامه و مقررات آیین‌نامه‌های مربوطه، که بر مبنای این اساسنامه تهیه میشود اداره میگردد.

ماده اول (منسوخ 1403/08/02)- نام موسسه
نام موسسه بنیاد مستضعفان است که در این اساسنامه "بنیاد" نامیده میشود.

ماده دوم (منسوخ 1403/08/02)- موضوع و هدف موسسه
1 - متمرکز ساختن کلیه وجوه نقد و سهام و اوراق بهادار و اموال منقول و غیر منقول خاندان پهلوی و تمام اشخاص طبیعی و حقوقی که با وابستگی به این خاندان ثروتهای نامشروع به دست آورده‌اند. و دادگاه انقلاب حکم استرداد اموال مزبور را صادر کرده و میکند یا حکم اداره موقت آن اموال را صادر‌مینماید در بنیاد و تملک آنها از طرف مستضعفان و اداره بهره‌برداری آنها اعم از اینکه در داخل یا خارج کشور باشد.
2 - قبول وجوه نقد و اموال منقول و غیر منقول که از طرف اشخاص حقیقی و یا حقوقی به بنیاد اهداء میشود و اداره بهره‌برداری آنها.
3 - به مصرف رساندن همه درآمدهای بنیاد در راه بهبود وضع زندگی و مخصوصاً مسکن مستضعفان با رعایت اولویت‌هائی که در آیین‌نامه مخصوص‌معین میشود.

تبصره (منسوخ 1403/08/02)- قبول هر مال یا واحد اقتصادی یا سهام شرکت‌ها از طرف بنیاد متوقف بر این است که پس از حسابرسی از طریقه‌های اطمینان بخش احراز‌شود که قبول آن مال یا واحد اقتصادی یا سهام در صلاح مستضعفان و در جهت اهداف بنیاد است والا بنیاد از قبول آن ممنوع است و دولت مرجع صالح برای رسیدگی و اداره آن را معین خواهد کرد.
بنیاد برای نیل به مقاصد فوق میتواند با استفاده از دادسراها، کمیته‌ها، پاسداران انقلاب، کلانتریها پاسگاههای ژاندارمری و ضابطین دادگستری و‌دادسراهای انقلاب و دادگاه‌های انقلاب در کشف، ضبط، نقل مکان، نگاهداری صورت‌برداری، ارزیابی، تبدیل به احسن، بهره‌برداری و به طور کلی هر‌عملی که برای اداره اموال لازم باشد اقدام کند. بنیاد میتواند سهام خود را در شرکتها و بنیادها بفروشد و یا برای اداره امور آنها مدیر یا مدیرانی بگمارد.‌در جلسات مجامع عمومی و هیئت‌های مدیره و عامله به وسیله نمایندگان خود شرکت کند و رای بدهد و هرگونه مال منقول و غیر منقول را بهر‌عقدی از عقود که صلاح بداند مورد معامله قرار دهد و در بانکها هرگونه حسابی افتتاح کند و مبادرت به تاسیس موسسات تولیدی یا شرکتهای تجارتی بنماید و نمایندگان خود و دارندگان امضا مجاز را معرفی نماید.

ماده سوم (منسوخ 1403/08/02)- ماهیت و تابعیت بنیاد
بنیاد موسسه‌ای غیر انتفاعی و تابعیت آن ایرانی است.

ماده چهارم (منسوخ 1403/08/02)- استقلال مالی
بنیاد دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی است.

ماده پنجم (منسوخ 1403/08/02)- مقر اصلی - تاسیس شعبه یا دفتر
مقر اصلی بنیاد تهران است و نشانی آن را رئیس بنیاد معین میکند. هر موقع که نشانی بنیاد تغییر یابد رئیس بنیاد تغییر مزبور را به اداره ثبت شرکتها اعلام مینماید که طبق مقررات آگهی شود بنیاد میتواند در هر محلی در داخل و خارج کشور صلاح بداند اقدام به تاسیس شعبه یا دفتر کند

ماده ششم (منسوخ 1403/08/02)- موسسین
تاسیس بنیاد به امر حضرت آیت‌الله امام خمینی و تصویب شورای انقلاب است امام امت اعضاء شورای مرکز را منصوب میکند.

ماده هفتم (منسوخ 1403/08/02)- سرمایه بنیاد
سرمایه اولیه بنیاد عبارتست از اموال خاندان پهلوی و همه کسانی که حکم استرداد اموال آنها از دادگاه انقلاب صادر شده و قبول آنها از طرف بنیاد در‌صلاح مستضعفان است و ارزش آن پس از صورت برداری و ارزیابی معلوم خواهد شد.

ماده هشتم (منسوخ 1403/08/02)- تاریخ تشکیل و مدت
تاریخ تشکیل بنیاد 1357/12/14است و مدت آن نامحدود میباشد.

ماده نهم (منسوخ 1403/08/02)- ارکان بنیاد عبارتست از:
1 - شورای مرکزی
2 - سرپرست یا رئیس بنیاد
3 - دفاتر منطقه‌ای و شوراهای استان یا شهرستان
4 - سرپرست یا مسئول دفاتر منطقه‌ای
5 - شورای حقوقی
6 - ناظران مالی
7 - بازرسان
8 - حسابرس
که حدود اختیارات و وظایف آنها در این اساسنامه مصرح است.

ماده دهم (منسوخ 1403/08/02)- شورای مرکزی:
شورای مرکزی مرکب از پنج نفر از افراد واجد صلاحیت و مورد اعتماد به انتخاب و انتصاب امام امت میباشد.

ماده یازدهم (منسوخ 1403/08/02)- وظایف شورای مرکزی بنیاد به شرح زیر است:

1 - تعیین سرپرست یا رئیس بنیاد و پیشنهاد وی به امام برای تایید

2 - تعیین خط مشی کلی و سیاست اجرایی امور بنیاد در سراسر کشور و همآهنگ کردن دفاتر مناطق و تنظیم برنامه‌های توسعه و بهبود فعالیت بنیاد.

3 - مراقبت در حسن اداره بنیاد و نظارت درآمد و هزینه‌های دفاتر و رسیدگی به وضع مالی بنیاد و ترازنامه و حساب سود و زیان و بودجه و اصلاح یا‌تصویب آنها.

4 - تعیین شوراهای منطقه‌ای و تایید سرپرست یا مسئول هر دفتر و صدور ابلاغ آنان

5 - تدوین آیین‌نامه‌های مربوط به بنیاد و اصلاح آنها.

6 - رسیدگی به گزارش‌های رئیس یا سرپرست بنیاد و شورای حقوقی و ناظران مالی و بازرسان و نظارت در حسن اجرای کار آنها

7 - برقراری ارتباط با دولت و وزارتخانه‌ها و سازمانهای دولتی و مالی کشور در جهت ایجاد همآهنگی بین برنامه‌های بنیاد و ایجاد یک شورای‌همآهنگی.

8 - تنظیم برنامه‌های اجتماعی برای جلب اعتماد و مشارکت هر چه بیشتر مردم از طریق کمک به مقاصد و هدفهای بنیاد.

9 - ارجاع دعاوی به داوری و تعیین داور یا هیئتهای داوری طبق آیین‌نامه مخصوص.

ماده دوازدهم (منسوخ 1403/08/02)- رئیس یا سرپرست بنیاد
رئیس یا سرپرست بنیاد را شورای مرکزی از بین اعضای شوری یا خارج آن به امام معرفی مینمایند این شخص که باید صلاحیت مدیریت داشته و تمام‌وقت در خدمت بنیاد باشد، در صورت تایید امام از طرف ایشان به عنوان سرپرست یا رئیس بنیاد منصوب میشود.

تبصره - چنانچه سرپرست بنیاد از اعضای شوری باشد با نصب امام به سرپرستی، به عضویت شوری در می‌آید.

ماده سیزدهم (منسوخ 1403/08/02)- رئیس بنیاد بالاترین قوه اجرایی بنیاد است. تنظیم سیاست کلی بنیاد و اجرای آن پس از تصویب شورای مرکزی به عهده اوست. رئیس یا‌سرپرست بنیاد حق دارد برای سرپرستی هر یک از امور مالی، اداری، بازرگانی، صنعتی، کشاورزی معماری و غیر اینها مدیرانی را از اشخاص واجد صلاحیت با نظر مشورتی شورای مرکزی بگمارد و همواره حق نصب و عزل آنان را دارد. حدود اختیارات و وظایف هر یک از مدیران و حق‌الزحمه و‌پاداش آنان را رئیس بنیاد طبق آیین‌نامه مصوب شورای مرکزی معین خواهد کرد.

ماده چهاردهم (منسوخ 1403/08/02)- حدود اختیارات رئیس یا سرپرست بنیاد
رئیس یا سرپرست بنیاد با رعایت مصوبات شورای مرکزی نماینده قانونی و تام‌الاختیار بنیاد و دارای تمامی اختیاراتی است که برای اداره امور بنیاد لازم‌است و عهده‌دار مصوبات شورای مرکزی میباشد و در برابر آنها مسئول است. قسمتی از اختیارات رئیس یا سرپرست بنیاد (‌بدون قید انحصار) به شرح زیر است:

1 - گشایش انواع حسابهای بانکی و استفاده از آنها و تعیین اشخاصیکه حق امضا دارند و معرفی آنان به بانکها.

2 - بستن هرگونه قرارداد و انجام هرگونه معامله با شرکتها و موسسات و بانکها و ادارات و سازمانهای دولتی و خصوصی و اشخاص طبیعی و حقوقی در رابطه با مقاصد و هدفهای بنیاد.

3 - اخذ وام از بانکها و موسسات اعتباری و اشخاص و قبول هدایا

4 - دادن نمایندگی و قبول آن

5 - استخدام کارمندان و کارگران و نصب و عزل آنان و عقد قرارداد استخدام و تعیین حقوق و پاداش مستخدمان و پرداخت آن طبق مقررات استخدامی بنیاد.

6 - حفظ و اداره اموال بنیاد و اقدام به هر امری که برای آن لازم باشد.

7 (منسوخ 1400/11/10)- طرح و اقامه و تعقیب و دفاع و جوابگوئی هرگونه دعوای حقوقی و یا جزایی به طرفیت هر یک از اشخاص طبیعی یا حقوقی و به طور کلی شرکت و مداخله در هر دعوائی که یک طرف آن بنیاد باشد و مراجعه به تمامی ادارات و دوائر دولتی و مراجع مالیاتی و ثبتی و شهرداری و شرکتهای آب و‌برق و دفاتر اسناد رسمی و تعیین وکیل و عزل او و تفویض کلیه اختیارات لازم برای امر دادرسی به وکیل منتخب در تمامی مراجع و پرداخت حق‌الوکاله.

ماده پانزدهم (منسوخ 1403/08/02)- حق امضا
حق امضا کلیه قراردادها و چکها و سفته‌ها و بروات و اوراق و اسناد مالی و تعهدآور با رئیس بنیاد و یک نفر از ناظران مالی است. همچنین رئیس بنیاد حق دارد حق امضا خود را به طور موقت به نماینده‌هائی که خود انتخاب میکند واگذار نماید. رئیس یا سرپرست بنیاد حق دارد برای استفاده از انواع حسابهائیکه در بانکهای مختلف در داخل و خارج کشور گشوده میشود دو نفر را که متفقاً حق امضا داشته باشند به بانکها معرفی نماید.
رئیس بنیاد دو نفر را به عنوان ناظر مالی و یک نفر را به عنوان حسابدار کل انتخاب و با تصویب شورای مرکزی به این سمت‌ها منصوب مینماید.

ماده شانزدهم (منسوخ 1403/08/02)- دفاتر منطقه‌ای
در مرکز هر استان و نیز در هر شهری که امور بنیاد در آن متمرکز باشد دفتری تاسیس میشود. این دفاتر چنانچه در شهرهای یک استان تاسیس شده باشد مستقل خواهد بود.

تبصره - محل دفتر حتی‌الامکان باید در مرکز شهر و قطعاً دور از هرگونه تجمل باشد، هر چند ضرورتا چنین محلی اجاره شود. استفاده از کاخها و‌باغهای مجللی که در اختیار بنیاد است به عنوان دفتر ممنوع است

ماده هفدهم (منسوخ 1403/08/02)- شوراهای استان یا شهرستان
در هر دفتر بنیاد، شورایی مرکب از پنج نفر که واجد شرایط زیر باشند تشکیل میشود:
1 - داشتن اهداف انقلاب اسلامی
2 - داشتن حس شهرت و مقبولیت عامه یا اکثریت مردم محل
3 - علاقمند بودن به مسائل و خدمات اجتماعی
4 - داشتن تدبیر و فرصت و دقت کافی

ماده هیجدهم (منسوخ 1403/08/02)- اعضای شورا حتی‌الامکان از قشرهای مختلف به شرح زیر انتخاب میشوند:
- یک نفر روحانی
- یک نفر فرهنگی
- یک نفر دانشگاهی
- دو نفر از معتمدین محل (‌بازاری - کشاورز - کارگر)

ماده نوزدهم (منسوخ 1403/08/02)
مدت ابلاغ برای عضویت در شورا یک سال است این انتصاب برای دوره‌های بعد هم قابل تجدید است

ماده بیستم (منسوخ 1403/08/02)
ابلاغ اعضاء شورا توسط شورای مرکزی بنیاد صادر میشود. اعضای شورا در صورتی که قبلا شناسائی و مورد تایید قرار گرفته باشند،‌منصوب میشوند وگرنه از طرف دفتر مرکزی نماینده‌ای به محل اعزام میشود تا پس از شناسائی افراد، فهرست اسامی را به مرکز گزارش دهد و در‌صورت تایید بدین سمت منصوب گردند.

ماده بیست ویکم (منسوخ 1403/08/02)- وظیفه شوراهای استان یا شهرستان
1 - تصمیم گیری در کلیه امور بنیاد - در حوزه هر دفتر، هیچ اقدامی به صورت فردی در مسائل بنیاد مجاز نیست و باید پس از اخذ تصمیم در شورا‌باشد.
2 - شورا مستقیماً در کارها و مسائل اجرایی دخالت نمیکند.
3 - نظارت بر حسن جریان امور، توسط بازرسان و گزارشگران و لزوم اقدام مقتضی پس از دریافت گزارشهای دقیق و مستند.

ماده بیست و دوم (منسوخ 1403/08/02)- سرپرست و مسئول دفتر
شورای هر دفتر از بین اعضاء خود یا از خارج شخصی را که واجد صلاحیتهای یاد شده در مورد اعضاء باشد و‌بتواند تمام وقت در اختیار و استخدام بنیاد قرار گیرد، به عنوان سرپرست و مسئول دفتر انتخاب کرده و به دفتر مرکزی بنیاد معرفی میکند، تا پس از‌تایید، ابلاغ سرپرستی او توسط بنیاد مرکز صادر گردد در صورتی که مسئول دفتر از خارج از شورا انتخاب شود به عضویت شورا در میآید و باید همه‌مسئولیتهای اجرایی دفتر را قبول کند. وی تنها عامل اجرا و پاسخگوی عملکرد دفتر خواهد بود.

ماده بیست و سوم (منسوخ 1403/08/02)- ناظر مالی و حسابدار دفتر
مسئول دفتر باید یک نفر را به عنوان ناظر مالی و یک نفر به عنوان حسابدار به شورا پیشنهاد و با تصویب شورا بدین سمتها منصوب کند.

ماده بیست و چهارم (منسوخ 1403/08/02)
سازمان دفتر و استخدام افراد با مسئول دفتر در هر منطقه است. کیفیت و ابعاد کار پس از مشاوره و صلاحدید شورا در اختیار سرپرست‌دفتر است.

ماده بیست و پنجم (منسوخ 1403/08/02)
پس از تاسیس دفتر و تعیین اعضای مسئول کلیه اقدامات مربوط به امور بنیاد منطقه باید از طریق همین دفتر انجام یابد. دفتر مرکزی حق ندارد مستقلا و بدون مراجعه به دفتر منطقه کاری انجام دهد. جز در مورد بازرسی و حسابرسی واحدها.

ماده بیست وششم (منسوخ 1403/08/02)
هر یک از مسئولان موظف است فرمهائی را که برای صورت‌گیری اموال منقول و غیر منقول بنیاد توسط دفتر مرکزی تهیه شده است دقیقاً تنظیم و امضا نماید و به دفتر مرکزی تحویل دهد و سپس مشغول اداره امور بنیاد گردد.

ماده بیست وهفتم (منسوخ 1403/08/02)
هر یک از دفاتر باید حساب بانک مستقلی داشته باشد و اسناد با دو امضا سرپرست و ناظر مالی قابل پرداخت خواهد بود، هر شش ماه یکبار دفاتر باید ییلان کار و درآمد و هزینه خود را به مرکز گزارش دهند.

ماده بیست وهشتم (منسوخ 1403/08/02)
به منظور برقراری نظم و همآهنگی کامل در امور بنیاد کلیه کارهای دفاتر در مورد زمینهای کشاورزی، امور شهری، باغات، دامداریها،‌ساختان‌ها، شرکتها، کارخانه‌های منطقه و جز اینها باید با تصمیم شورا و در چهارچوب خط مشی و سیاست کلی اجرایی مشخص شده از طرف دفتر‌مرکزی بنیاد انجام پذیرد.

ماده بیست ونهم - کلیه املاک و مستغلات و کارخانه‌ها و مزارع موسسات و غیر آن که مصادره شده است جزو بنیاد مستضعفان و تابع ضوابط این بنیاد و‌تحت مدیریت آن خواهد بود. و بدین ترتیب بنیاد علوی و امثال آن عنوان جداگانه‌ای نخواهد داشت.

ماده سی ام (منسوخ 1403/08/02)- شورای حقوقی
شورای حقوقی بنیاد مرکب از سه تا پنج نفر از حقوقدانان کشور است که به پیشنهاد رئیس بنیاد و تصویب شورای مرکزی از بین استادان دانشکده حقوق،‌وکلای دادگستری، قضات و سردفتران انتخاب میشوند. رسیدگی و اظهار نظر و حل و فصل کلیه امور ثبتی و حقوقی و جزایی و دعاوی مدنی و‌جزایی که بنیاد در آنها مدعی یا مدعی علیه باشد یا به عنوان شخص ثالث در آنها مداخله داشته باشد و تنظیم قراردادها و تعیین نحوه اجراء احکام استرداد و توقیف و اداره اموال که از دادگاه‌های انقلاب یا دادستانی انقلاب صادر شده یا میشود و شرکت در جلسات مجامع عمومی و هیئت‌های‌مدیره یا عامل شرکتهائی که بنیاد در آنها سهیم است بر عهده اعضاء شورای حقوقی یا نمایندگان منتخب شورای مزبور است که تحت نظر رئیس شورای حقوقی انجام وظیفه خواهند نمود.
حدود و اختیارات و وظایف رئیس شورای حقوقی از طرف رئیس بنیاد و حدود اختیارات و وظائف اعضاء شورای مزبور از طرف رئیس شورای حقوقی تامین و ابلاغ خواهد شد. حق‌الزحمه اعضاء از طرف شورای مرکزی تعیین میشود.
نظریات حقوقی اعضاء شوری حقوقی مشورتی است ولی هرگاه در موضوعی سه نفر از آنان متفقاً اظهار نظر نمایند و اجراء آن را از رئیس بنیاد بخواهند در صورت مخالف بودن رئیس بنیاد نظر نهایی با شورای مرکزی است.

ماده سی ویکم (منسوخ 1403/08/02)- ناظران مالی
بنیاد دارای دو نفر ناظر مالی خواهد بود که به پیشنهاد رئیس بنیاد و تصویب شورای مرکزی انتخاب میشوند و حدود اختیارات و وظائف آنان کتباً از‌طرف بنیاد به آنان ابلاغ میشود. حق‌الزحمه ناظران مالی از طرف شورای مرکزی تعیین میشود. ناظران مالی موظفند وظائف خود را به ترتیبی که به‌آنان اعلام میشود انجام دهند و هر شش ماه یک بار گزارشی از وضع مالی بنیاد تهیه و به رئیس بنیاد تسلیم و نسخه‌ای از گزارش خود را برای شورای مرکزی ارسال نمایند.

ماده سی دوم (منسوخ 1403/08/02)- بازرسان
بنیاد دارای سه تا پنج نفر بازرس خواهد بود که از طرف شورای مرکزی همه ساله برگزیده میشوند حدود اختیارات و وظائف آنان تنها از طرف بنیاد به‌آنان ابلاغ میشود. حق‌الزحمه بازرسان را شورای مرکزی تعیین میکند. بازرسان در هر مورد گزارش خود را تسلیم رئیس بنیاد خواهند نمود.

ماده سی وسوم (منسوخ 1403/08/02)- حسابرسی
یک موسسه حسابرسی از طرف رئیس بنیاد برای تنظیم امور محاسباتی بنیاد دعوت میشود که روشهای کار حسابهای بنیاد را تنظیم و به مباشرت خود‌حسابهای بنیاد را نگهداری نماید. در پایان هر سال مالی به محاسبات بنیاد رسیدگی میگردد و پس از تصویب ترازنامه در شورای مرکزی مازاد استحصالات برای اجراء طرحهای بنیاد در سال مالی بعد اختصاص داده میشود.

ماده سی چهارم (منسوخ 1403/08/02)- سال مالی
سال مالی بنیاد از اول فروردین هر سال شروع میشود و به آخر اسفند همان سال پایان میپذیرد.

ماده سی وپنجم (منسوخ 1403/08/02)- دفاتر حسابداری - ترازنامه
بنیاد در مرکز و در دفاتر منطقه‌ای دارای دفاتر حسابداری پلمپ شده خواهد بود که از طرف حسابرسی بنیاد طبق آخرین و بهترین روشهای حسابداری‌تنظیم و نگهداری میشود. رئیس بنیاد موظف است ترازنامه عملکرد هر دوره مالی و گزارش اقدامات بنیاد را منتهی تا سه ماه از سال بعد تنظیم و تسلیم‌ناظران مالی و شورای مرکزی بنماید. سرپرستان دفاتر منطقه‌ای موظفند ترازنامه عملکرد هر دوره مالی و گزارش اقدامات دفاتر را منتهی تا دو ماه از سال بعد تنظیم و تسلیم رئیس بنیاد در مرکز نمایند.

ماده سی وششم (منسوخ 1403/08/02)- انحلال
هر زمان شورای مرکزی تصمیم به انحلال بنیاد بگیرد حق دارد این امر را در شورای مرکزی مطرح و تصویب کند. در موقع انحلال سه نفر از اعضاء شورای مرکزی به عضویت هیات تصفیه انتخاب میشوند. اختیارات و مدت ماموریت و حق‌الزحمه آنان از طرف شورای مرکزی تعیین میشود. هیات تصفیه موظف است در اسرع وقت به محاسبات رسیدگی و دیون و تعهدات بنیاد را پرداخت و مطالبات را وصول حاصل را به دولت برای امور‌عام‌المنفعه تسلیم و ختم تصفیه را اعلام نماید.

ماده سی هفتم (منسوخ 1403/08/02)- موارد پیش‌بینی نشده
در کلیه مواردیکه تکلیف خاصی برای آن‌ها در این اساسنامه پیش‌بینی نشده است با نظر شورای مرکزی طبق قوانین و مقررات شرعی و قانونی و‌عندالاقتضا طبق نظر مجلس عمل خواهد شد.

ماده سی وهشتم
بنیاد مستضعفان از شمول قانون محاسبات عمومی و مقررات مربوط مستثنی میباشد،

ماده سی ونهم
این اساسنامه که جایگزین اساسنامه مصوب سوم شعبان 1339 مطابق با هشتم تیر ماه 1358 مجمع عمومی موسسین بنیاد است به‌تصویب شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران رسید.

شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران

دریافت فایل پی‌دی‌اف