مقدمه
در اجرای ماده یک سیاستهای کلی قضایی مصوب مقام معظم رهبری و در راستای اجرای سند چشم انداز برنامه پنج ساله دوم توسعه قضایی مبنی بر اصلاح ساختار نظام قضایی کشور و به منظور تضمین عدالت و تامین حقوق فردی و اجتماعی و افزایش اعتماد عمومی و بهره مندی از دقت و سرعت در رسیدگی به پروندههای قضایی و همچنین در اجرای مفاد بند 4 بخشنامه شماره 3926/87/01 مورخ 1387/4/19، دستورالعمل استانداردسازی زمان رسیدگی به پروندههای قضایی به شرح زیر ابلاغ میگردد:
1 - منظور از «استاندارد زمان رسیدگی به پروندههای قضایی» تعیین سقف زمانی مناسب با رعایت ضوابط و مقررات در رسیدگی به پروندههای حقوقی و جزایی با توجه به اهداف مذکور در این دستورالعمل میباشد.
2 - حداکثر زمان رسیدگی به پروندههای حقوقی و خانواده و جزایی به ترتیب مطابق جدول شمارههای 1، 2 و 3 خواهد بود. در صورت وجود وضعیت خاص پرونده، با اعلام مراتب به رئیس حوزه قضایی حداکثر نصف زمان به مهلت مقرر اضافه میگردد.
3 - حداکثر زمان اختصاص یافته جهت انجام امور اداری و دفتری مطابق جدولهای شماره 4 و 5 خواهد بود.
4 - ضابطه رسیدگی در هر یک از شعب حقوقی یکصد پرونده و برای شعب جزایی یکصد و بیست پرونده تعیین میشود.
5 - مدیران دفاتر موظف به تنظیم جدولهای شماره 6 و 7 در پایان هر ماه و ارسال آن برای رئیس حوزه قضایی میباشند.
6 - رئیس حوزه قضایی موظف به اتخاذ تدابیر لازم جهت تسریع در رسیدگی و تعیین تکلیف پروندههای معوقه میباشد.
7 - روسای حوزههای قضایی موظف به نظارت و بازدید مستمر از شعب و واحدهای قضایی و ارتقاء رفتار سازمانی در جهت بهبود شرایط رسیدگی به پروندهها میباشند.
8 - این دستورالعمل طی یک دوره 6 ماهه به صورت آزمایشی اجرا میگردد و نظارت بر حُسن اجرای آن به عهده روسای کل دادگستریها میباشد.
رئیس قوه قضائیه- سید محمود هاشمی شاهرودی
جدول شماره 1 - حداکثر زمان رسیدگی به پروندهها در دادگاههای عمومی حقوقی به تفکیک دعاوی
| -ردیف | موضوع دعوی | حداکثر زمان رسیدگی |
| 1 | دعوی تخلیه | 6 ماه |
| 2 | خلع ید و قلع و قمع بنا | 8 ماه |
| 3 | ابطال شناسنامه | 3 ماه |
| 4 | اصلاح شناسنامه | 3 ماه |
| 5 | الزام به تنظیم سند رسمی مال غیر منقول و منقول | 5 ماه |
| 6 | مطالبه خسارت و مطالبه وجه | 5/4 ماه |
| 7 | مطالبه اجرت المثل و اجور معوقه | 5 ماه |
| 8 | تعدیل اجاره بها | 6 ماه |
| 9 | فسخ قرارداد | 5/6 ماه |
| 10 | الزام به فک رهن | 4 ماه |
| 11 | اعسار از هزینه دادرسی | 5/1 ماه |
| 12 | اعسار از محکوم به | 3 ماه |
| 13 | استرداد چک و اسناد و اموال منقول | 6 ماه |
| 14 | الزام به تحویل مبیع | 6 ماه |
| 15 | دعاوی راجع به علائم تجاری | 7 ماه |
| 16 | ابطال رای کمیسیون ماده 12 زمین شهری | 6 ماه |
| 17 | ابطال رای داوری | 6 ماه |
| 18 | تعیین داور | 2 ماه |
| 19 | فسخ اجاره | 4 ماه |
| 20 | ابطال اجراییه | 3 ماه |
| 21 | تنفیذ مبایعه نامه و صلح نامه | 6 ماه |
| 22 | تنفیذ وصیت نامه و دعاوی مربوط به وصیت نامه | 4 ماه |
| 23 | دعاوی مربوط به تابعیت | 5/3 ماه |
| 24 | انحلال شرکت | 10 ماه |
| 25 | اعلان ورشکستگی | 6 ماه |
| 26 | مطالبه ثمن معامله | 5/3 ماه |
| 27 | دعوی تقابل | 10 ماه |
| 28 | دادخواست جلب ثالث | 10 ماه |
| 29 | دعوی ورود ثالث | 10 ماه |
| 30 | دعوی ابطال سند رسمی | 6 ماه |
| 31 | درخواست اجازه فروش ملک مشاع غیرقابل افراز | 3 ماه |
| 32 | دعاوی مربوط به پیمانها | 10 ماه |
| 33 | دعوی اثبات وقفیت | 6 ماه |
| 34 | دعاوی مربوط به قرارداد حمل و نقل | 7 ماه |
| 35 | دعاوی راجع به اسناد تجاری | 6 ماه |
| 36 | درخواست حصر وراثت | 2 ماه |
| 37 | اعتراض به تصدیق حصر وراثت | 2 ماه |
| 38 | دعوی مربوط به فوت فرضی | 6 ماه |
| 39 | دعوی مربوط به ابطال و انحلال شرکت و صورت حساب شرکتها | 7 ماه |
| 40 | حق شفعه | 6 ماه |
| 41 | دعوی استرداد اموال از سوی مدیر تصفیه | 6 ماه |
| 42 | رسیدگی به اعتراض نسبت به رای کمیسیون ماده 56 جنگلها و مراتع | 6 ماه |
| 43 | الزام به انجام تعهد | 6 ماه |
| 44 | الزام به تنظیم سند اجاره | 5 ماه |
| 45 | توقف عملیات اجرایی | 3 ماه |
| 46 | تجویز انتقال منافع به غیر | 5/3 ماه |
| 47 | ابطال مزایده | 5/3 ماه |
| 48 | رفع توقیف دارائی تاجر یا شرکت ورشکسته | 2 ماه |
| 49 | حکم به فروش اموال شرکت توسط مدیر تصفیه | 6 ماه |
| 50 | ممانعت از استفاده از اسم و علائم تجاری | 3 ماه |
| 51 | افراز ملک مشاع | 6 ماه |
| 52 | تحویل مبیع | 3 ماه |
| 53 | تقسیم و تحریر و مهر موم ترکه | 9 ماه |
| 54 | واخواهی | 3 ماه |
| 55 | دعوی تولیت | 5/3 ماه |
| 56 | اعتراض ثالث به حکم | 3 ماه |
| 57 | اعاده دادرسی | 3 ماه |
جدول شماره 2 - حداکثر زمان رسیدگی به پروندههای حقوقی (خانواده) به تفکیک دعاوی در دادگاههای خانواده
| -ردیف | موضوع دعوی | حداکثر زمان رسیدگی |
| 1 | طلاق توافقی | 5/2 ماه |
| 2 | طلاق | 6 ماه |
| 3 | استرداد جهیزیه | 4 ماه |
| 4 | حضانت | 5/2ماه |
| 5 | ملاقات فرزند | 2 ماه |
| 6 | مطالبات مهریه | 3 ماه |
| 7 | مطالبات نفقه | 5/3 ماه |
| 8 | اجرت المثل ایام زناشوئی و نحله | 4 ماه |
| 9 | اجازه ازدواج مجدد | 4 ماه |
| 10 | تمکین | 5/3 ماه |
| 11 | نفی زوجیت | 4 ماه |
| 12 | فسخ نکاح و بذل مدت و انقضای مدت | 5 ماه |
| 13 | حکم رشد | 20 روز |
| 14 | اثبات نسب | 6 ماه |
| 15 | نفی ولد | 4 ماه |
| 16 | اعسار و تقسیط مهریه | 3 ماه |
| 17 | تقاضای ابطال ازدواج | 3 ماه |
| 18 | اثبات نشوز و تمکین | 3 ماه |
| 19 | نصب قیم و ناظر و ضم امین و عزل آنها | 2 ماه |
| 20 | تامین خواسته/توقیف اموال | 5/1 ماه |
| 21 | الزام به ثبت نکاح دائم | 2 ماه |
| 22 | الزام به ثبت نکاح منقطع | 5/2ماه |
| 23 | الزام به ایفای شرط فعل (تعهد) ضمن عقد ازدواج | 4 ماه |
| 24 | درخواست اذن ازدواج دختر باکره به لحاظ امتناع پدر از اجازه | 5/2 ماه |
| 25 | اثبات زوجیت | 4 ماه |
| 26 | اجازه خروج از کشور | 5/1 ماه |
| 27 | اعاده دادرسی | 6 ماه |
| 28 | استرداد فرزند شیرخوار | 2 ماه |
| 29 | استرداد شیربها | 4 ماه |
| 30 | منع اشتغال زوجه | 5/3 ماه |
| 31 | حجر و دفع آن | 5/3 ماه |
جدول شماره 3 - حداکثر زمان رسیدگی به پروندههای جزایی در دادگاههای عمومی جزایی به تفکیک جرائم
| -ردیف | موضوع دعوی | حداکثر زمان رسیدگی |
| 1 | قتل غیر عمدی | 3 ماه |
| 2 | نزاع دسته جمعی | 5/4 ماه |
| 3 | اختلاس | 5/4 ماه |
| 4 | ارتشاء | 5/3 ماه |
| 5 | جعل و استفاده از سند مجعول | 6 ماه |
| 6 | کلاهبرداری | 6 ماه |
| 7 | انتقال و فروش مال غیر | 6 ماه |
| 8 | خیانت در امانت | 5/4 ماه |
| 9 | سرقت خرید و فروش مال مسروقه | 3 ماه |
| 10 | تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق | 5/3 ماه |
| 11 | اعمال منافی عفت و رابطه نامشروع | 2 ماه |
| 12 | صدمه بدنی غیر عمدی | 3 ماه |
| 13 | تخریب | 5/3 ماه |
| 14 | صدور چک بلامحل | 5/2 ماه |
| 15 | شرب خمر | 1 ماه |
| 16 | خرید و فروش و نگهداری مشروبات الکلی | 5/1 ماه |
| 17 | توهین، افترا و نشر اکاذیب | 5/2 ماه |
| 18 | آدم ربائی | 5/4 ماه |
| 19 | رباخواری | 5/2 ماه |
| 20 | قوادی و دایر کردن اماکن فساد | 5/3 ماه |
| 21 | تهدید و قدرت نمائی با اسلحه سرد و گرم | 3 ماه |
| 22 | اخلال در نظم عمومی | 3 ماه |
| 23 | مزاحمت تلفنی | 2 ماه |
| 24 | ایراد جرح با چاقو | 5/3 ماه |
| 25 | استفاده و تصرف غیر مجاز در اموال دولتی | 4 ماه |
| 26 | فک پلمپ | 5/2 ماه |
| 27 | جرائم پزشکی، داروئی و غذائی | 5/3 ماه |
| 28 | رانندگی بدون پروانه | 15 روز |
| 29 | کیف قاپی و جیب بری | 5/3 ماه |
| 30 | گزارش خلاف واقع | 3 ماه |
| 31 | استخدام اتباع بیگانه | 2 ماه |
| 32 | عدم رعایت مقررات کار | 2 ماه |
| 33 | ورود و اقامت غیر مجاز اتباع بیگانه | 5/2 ماه |
| 34 | تمرد از دستور قضایی | 5/2 ماه |
| 35 | فرار از زندان | 3 ماه |
| 36 | قذف | 2 ماه |
| 37 | قماربازی | 1 ماه |
| 38 | تکدی گری | 1 ماه |
| 39 | ولگردی | 1 ماه |
| 40 | اخاذی | 5/1 ماه |
| 41 | اختفای ادله جرم و مجرم | 2 ماه |
| 42 | افشاء سوالات امتحانی | 2 ماه |
| 43 | اسید پاشی | 4 ماه |
| 44 | حفاری و خرید و فروش اشیاء عتیقه | 4 ماه |
| 45 | قطع اشجار | 2 ماه |
| 46 | شکار غیر مجاز | 2 ماه |
| 47 | تغییر کاربری | 1 ماه |
| 48 | ورود به عنف | 5/2 ماه |
| 49 | تعلیف غیر مجاز | 2 ماه |
| 50 | استراق سمع بدون مجوز | 3 ماه |
| 51 | اختلال در نظام اقتصادی | 5/3 ماه |
| 52 | اذیت و آزار برای کسب اقرار | 2 ماه |
| 53 | استعمال علامت تجاری جعل شده | 5/2 ماه |
| 54 | استفاده از نوشته غیر رسمی جعل شده | 3 ماه |
| 55 | تخلف از مقررات ارزی | 3 ماه |
| 56 | عدم رعایت مقررات ایمنی | 3 ماه |
| 57 | تحصیل مال مسروقه | 6 ماه |
| 58 | استفاده از اسکناس یا حواله جعلی | 5/3 ماه |
| 59 | استفاده از امضای جعلی مامور دولتی | 4 ماه |
| 60 | مفقود شدن مدارک و اسناد معتبر | 1 ماه |
| 61 | تضییع اموال دولتی | 5/3 ماه |
| 62 | جرائم رایانه ای | 5 ماه |
| 63 | جرائم موضوع قانون کار | 5/3 ماه |
| 64 | جرائم مربوط به محیط زیست | 2 ماه |
| 65 | تخریب اموال تاریخی و فرهنگی | 3 ماه |
| 66 | بازداشت غیر قانونی | 30 روز تا 2 ماه |
| 67 | عکس برداری از اماکن ممنوعه | 5/1 ماه |
| 68 | حفر چاه غیر مجاز | 2 تا 4 ماه |
| 69 | اوراق کردن وسیله نقلیه بدون مجوز | 5/1 ماه |
| 70 | امتناع از استرداد طفل که به موجب قانون تحویل شده است | 5/1 ماه |
| 71 | جعل اسکناس داخلی یا خارجی | 4 ماه |
| 72 | دسیسه و تقلب در کسب تجارت | 2 ماه |
| 73 | نصب و استفاده از پلاک تقلبی | 1 ماه |
| 74 | هتک حرمت اشخاص | 5/1 ماه |
| 75 | سرقت موجب حد | 5/3 ماه |
| 76 | سرقت موجب تعزیر | 5/3 ماه |
| 77 | غصب عناوین و مشاغل | 1 ماه |
| 78 | شهادت کذب | 5/2 ماه |
| 79 | تهیه و ترویج سکه تقلبی | 5/2 ماه |
| 80 | محو یا شکستن مهر و پلمپ | 5/1 ماه |
| 81 | نگهداری و حمل و فروش تجهیزات ماهواره | 1 ماه |
| 82 | معاونت و شرکت در قتل غیرعمدی | 6 ماه |
| 83 | امتناع از انجام وظیفه قانونی | 1 تا 3 ماه |
| 84 | اخفای مقصرین یا متهمین | 3 ماه |
| 85 | تقصیرات مقامات و مامورین دولتی | 5/4 ماه |
| 86 | تمرد نسبت به مامورین دولت در حین انجام وظیفه | 2 ماه |
جدول شماره 4 - حداکثر زمان اختصاص یافته جهت انجام امور اداری و دفتری در دادگاههای عمومی حقوقی
| -ردیف | مراحل رسیدگی | مرجع | زمان (روز) | ماده قانونی |
| 1 | ثبت دادخواست | دفتر شعبه | 1(فوری) | م 49 ق.آ.د.م |
| 2 | ثبت نقایص پرونده به وسیله مدیر دفتر | دفتر شعبه | 2 | م 54 ق.آ.د.م |
| 3 | ابلاغ رفع نقص | اداره ابلاغ | 2 | م 3 ق.آ.د.م |
| 4 | رفع نقص از تاریخ ابلاغ | خواهان | 10 | م 66 ق.آ.د.م |
| 5 | ابلاغ رد دادخواست | اداره ابلاغ | 2 | م 3 ق.آ.د.م |
| 6 | اعتراض به قرار رد | خواهان | 10 | م 54 ق.آ.د.م |
| 7 | ارسال پرونده از دفتر به شعبه و دستور تعیین وقت توسط رئیس شعبه و بازگشت پرونده به دفتر | دفتر شعبه | 1 | -- |
| 8 | اعاده پرونده به دفتر در صورت نقص از طرف دادگاه | شعبه | 1 | -- |
| 9 | رفع نقص توسط خواهان | خواهان | 10 | م 66 ق.آ.د.م |
| 10 | تعیین وقت دادرسی | دفتر | 30 | به طور میانگین (شامل زمان ابلاغ نیز میشود) |
| 11 | انشاء رای پس از پایان دادرسی | شعبه | 7 | م 295 ق.آ.د.م |
| 12 | پاکنویس رای و امضا صادرکننده آن | دفتر/شعبه | 5 | م 297 ق.آ.د.م |
| 13 | ابلاغ رای به طرفین دعوی | اداره ابلاغ | 2 | م 300 ق.آ.د.م |
| 14 | واخواهی از تاریخ ابلاغ در صورت غیابی بودن | خوانده | 20 | م 306 ق.آ.د.م |
جدول شماره 5 - حداکثر زمان اختصاص یافته جهت انجام امور اداری و دفتری در دادگاههای عمومی جزایی
| -ردیف | مراحل رسیدگی | مرجع | زمان (روز) | ماده قانونی |
| 1 | ثبت شکایت | دفتر شعبه | 1(فوری) | م 49.ق.آ.د.م |
| 2 | ابلاغ وقت دادرسی | اداره ابلاغ | 2 | م 3.ق.آ.د.م |
| 3 | اعاده پرونده به دادسرا در صورت کامل نبودن تحقیقات و برگشت آن به دفتر دادگاه | دفتر شعبه | 20 روز | -- |
| 4 | ارسال پرونده از دفتر شعبه و صدور دستور تعیین وقت توسط رئیس شعبه و بازگشت پرونده به دفتر | دفتر شعبه | 1 | -- |
| 5 | تعیین وقت رسیدگی | دفتر | 30 | به طور میانگین (شامل زمان ابلاغ نیز میشود) |
| 6 | انشاء رای پس از پایان دادرسی | شعبه | 7 | م 212.ق.آ.د.ک |
| 7 | پاکنویس رای و امضا صادر کننده آن | دفتر شعبه | 3 | م 213.ق.آ.د.ک |
| 8 | ابلاغ دادنامه به طرفین | اداره ابلاغ | 2 | م 300.ق.آ.د.م |
| 9 | واخواهی از تاریخ ابلاغ در صورت غیابی بودن | مشتکی عنه | 10 | م 180.ق.آ.د.ک |
جدول شماره 6 - گزارش پروندههایی که در موعد مقرر تعیین تکلیف نشده است (پروندههای حقوقی)
| نوع دعوی | تاریخ تنظیم دادخواست | مدت زمان مقرر | مشکل موجود | شرح مشکل | پیشنهاد مدیردفتر | پیشنهاد رئیس شعبه | |
| قضایی | اداری | ||||||
جدول شماره 7 - گزارش پروندههایی که در موعد مقرر تعیین تکلیف نشده است (پروندههای جزایی)
| نوع جرم | تاریخ تنظیم کیفر خواست | مدت زمان مقرر | مشکل موجود | شرح مشکل | پیشنهاد مدیردفتر | پیشنهاد رئیس شعبه | |
| قضایی | اداری | ||||||