قانون شورای عالی معارف

فصل اول در تشکیلات

ماده 1 - برای توسعه دوائر علوم و اشاعه معارف و فنون و رفع نقایص تحصیلات علمی و فنی شورای عالی معارف تشکیل میگردد و شعب آن در‌مراکز ایالات و ولایات موافق قانون مخصوص دایر خواهد گردید.

ماده 2 - هیات شورای عالی معارف از ده نفر عضو رسمی به شرح ذیل تشکیل میشود.
یکنفر از مجتهدین جامع‌الشرایط دو نفر از روسای مدارس‌عالیه و متوسطه دو نفر از معلمین درجه اول مدارس عالیه و متوسطه و پنج نفر از دانشمندان مملکت.

ماده 3 - شورای عالی معارف علاوه بر اعضاء رسمی تا ده نفر عضو افتخاری میتواند داشته باشد.

تبصره - اعضای افتخاری فقط حق شرکت در مذاکرات را خواهند داشت.

ماده 4 - کلیه اعضای شورای عالی معارف باید دارای شرایط ذیل باشند:
1 - خدمات نمایان بمعارف مملکت نموده باشند.
2 - لااقل سی سال داشته باشند.
3 - دارای معلومات و اطلاعات لازمه بوده باشند.
4 - موصوف بصحت عمل و حسن اخلاقی و عقیده بوده و محکوم به جنحه و جنایات نباشند.

ماده 5 - وزیر معارف اعضاء رسمی و افتخاری شورای عالی معارف را برای مدت چهار سال انتخاب نموده و به موجب فرمان همایونی رسمیت‌میدهد و بعد از انقضاء دو سال از دورﮤ اول نصف اعضاء به حکم قرعه خارج و بعوض آنها انتخاب میشود و از آن ببعد به جای هر نصف از اعضاء‌که مدت چهار سال عضویت آنها تمام شده جدیداً انتخاب به عمل خواهد آمد.

ماده 6 - وزیر معارف رئیس رسمی شورای عالی معارف و مدیر کل وزارت معارف بالطبع عضویت خواهد داشت.

ماده 7 - عضویت شورای عالی معارف بدون حقوق خواهد بود.

ماده 8 - شورای عالی معارف دارالانشاء دائمی خواهد داشت که وظیفه آن تحریر مذاکرات و نوشتجات و ضبط دفاتر و اسناد و تهیه راپرتهای لازمه‌در حدود عملیات مختصه شوری خواهد بود.

ماده 9 - اعضاء دارالانشاء عبارت از یک رئیس و دو منشی و یک ثبات خواهد بود که وزیر معارف آنها را از غیر اعضاء شورای عالی معارف موظفاً تعیین می‌نماید.

ماده 10 - اساس شورای عالی معارف تعطیل‌بردار نیست و باید لااقل در ظرف یک ماه قبل از انقضاء هر دوره اعضای دوره بعد انتخاب شوند و‌اعضای سابق نیز قابل انتخاب میباشند.

ماده 11 - هر گاه یکی از اعضاء استعفا یا فوت نماید شورای عالی معارف چند نفر را که واجد شرایط مذکوره در مادﮤ (4) باشند از میان اعضای‌افتخاری و یا خارج از آنها بوزیر معارف پیشنهاد می‌نماید که وزیر یکنفر را از بین آنها برای بقیه مدت آن دوره انتخاب نماید و اعضای افتخاری مقدم‌خواهند بود.

فصل دوم
در وظایف

ماده 12 - وظایف شورای عالی معارف از قرار تفصیل ذیل است:

1 - اهتمام در ترویج خط و زبان و ادبیات فارسی و عربی و نشر مقالات علمی عام‌المنفعه.

2 - سعی در تهیه موجبات تکثیر مدارس و تدارک مقدمات تعلیم اجباری و مجانی.

3 - مشورت در رفع نقایص تعلیمات عمومی و سعی در تهیه وسائل تاسیس مدارس صنعتی و فلاحتی و شبانه‌روزی و تعمیم ورزشهای بدنی و‌رعایت قوانین حفظ‌الصحه و مراقبت در دستور تحصیلات مدارس خارجه.

4 - تهیه و اصلاح دستورات رسمی کلیه تحصیلات علمی و فنی مدارس ذکور و اناث و نظامنامه‌های مدارس.

5 - تهیه دستور تحصیلات مدارس معلمین و معلمات و نظامنامه‌های راجعه بآنها.

6 - تهیه دستور تفتیش اوضاع معارف و مدارس و امتحان شاگردان.

7 - تطبیق تالیفات مخصوصه بمدارس با دستورات رسمی و رد و قبول آنها.

8 - مشارکت با وزیر معارف در تهیه بودجه و مراقبت در مصارف کلیه وجوه مصوبه.

9 - رفع اختلافات بین مدارس و اصلاح مکتب خانه‌های موجوده.

10 - تعیین مصرف وجوه فوق‌العاده که برسم هدیه و اعانه بمعارف میرسد و وجوه موقوفاتی که قانوناً باید بمصرف معارف برسد و تعیین‌شهریه شاگردان مدارس غیر مجانی دولتی.

11 - تشخیص صلاحیت اشخاصی که اجازﮤ تاسیس مدرسه و امتیاز مجله و روزنامه میخواهند.

12 - تصدیق صلاحیت معلمین و معلمات و تهیه نظامنامه مخصوصی برای ترفیع و تنزل رتبه یا عزل آنها و رسیدگی بشکایات روسا و ناظمین و معلمین مدارس دولتی در حدود وظایف اداری آنها.

13 - تعیین شرایط محصلینی که بخرج دولت بخارجه اعزام میشوند و نظارت در انتخاب آنها.

14 - رسیدگی بدیپلم‌های اشخاصی که در خارجه تحصیل کرده‌اند و تشخیص صحت و سقم آنها.

15 - حکمیت در مورد کتبی که برای تالیف یا ترجمه از طرف وزارت معارف بمعرض مسابقه گذاشته شده و بمولف یا مترجم آن جایزه داده میشود.

16- تصویب اعطای نشان علمی مطابق نظامنامه مخصوص.

17 - معاونت فکری بوزیر در هر نوع مسئله و مشکلی که بآن هیات رجوع نماید.

18 - شورای عالی معارف نظامنامه داخلی خود و شعب ایالات و ولایات را تهیه نموده پس از تصویب هیات دولت به موقع اجراء خواهد گذاشت.

19 - تجدید نظر در احکام صادره از شوراهای معارف ایالات و ولایات.

خاتمه

ماده 13 - رای شورای عالی معارف در غیر فقرات: 1 - 2 - 3 - 8 - 17 - 18 مادﮤ دوازدهم حتمی‌الاجراء خواهد بود.

ماده 14 (منسوخ 1322/08/29)- برای اهتمام در تنظیم امور مدارس قدیمه و سعی در ترقی و تکمیل علوم دینیه شورائی تحت نظر و مراقبت وزیر فرهنگ به ترتیب زیر تشکیل میگردد: الف - شورای مذکور مرکب از ده نفر اعضاء خواهد بود:
‌دو نفر از علماء درجه اول و یکنفر از مدرسین درجه اول معقول و یکنفر از مدرسین درجه اول منقول و نایب‌التولیه مدرسه عالی سپهسالار و یکنفر‌از متولیان مدارس قدیمه و چهار نفر از دانشمندان معروف کشور.
ب - انتخاب اعضاء شوری به نظر وزیر فرهنگ با مشورت نائب‌التولیه مدرسه عالی سپهسالار خواهد بود عضویت شوری افتخاری است.
ج - اعضاء شوری یکنفر از مابین خود با رای مخفی و به اکثریت تام بریاست انتخاب و به پیشنهاد وزیر فرهنگ به موجب فرمان همایونی منصوب میشود.
‌د - در صورتی که یکی از اعضاء مستعفی یا فوت شود یا به جهتی از صلاحیت عضویت شوری خارج گردد به جای عضو مذکور یکنفر به ترتیب مقرر در بند ‹‹ب›› انتخاب خواهد شد.
ه - شوری اساسنامه و آیین‌نامه خود و برنامه تحصیلات و آیین‌نامه‌های لازم و شرایط انتخاب مدرسین و ارزش تحصیلات محصلین و طرز‌امتحان و اعطاء گواهینامه‌ها و دانشنامه‌ها را با موافقت وزیر فرهنگ تهیه و تدوین خواهد نمود و وزیر فرهنگ آن را به موقع اجرا خواهد گذارد.
‌و - مرکز شوری مدرسه عالی سپهسالار که تحت توجهات خاصه پادشاه عصر است خواهد بود و شعب آن ممکن است در ولایات به ترتیبی که شورای مرکزی مقرر دارد دائر شود. ز - شوری مکلف است علاوه بر علوم معقول و منقول و شعب و مقدمات آنها مواد تحصیلی دیگر که مناسب عصر باشد در برنامه هر یک از‌مدارس قدیمه که مقتضی بداند و در مدرسه عالی سپهسالار بخصوص اضافه نماید.
ح - محصلین مدارس مزبور مادام که مطابق مقررات شوری اشتغال به تحصیل داشته باشند از خدمت سربازی وظیفه معاف خواهند بود.

ضمیمه - عضویت شورای فوق‌الذکر بدون حقوق خواهد بود.

ماده 15 - مادﮤ دهم قانون اداری وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه مصوبه 27 شعبان 1328 منسوخ و از درجه اعتبار ساقط است.