ماده واحده (اصلاحی 1369/09/11)- عهدنامه ازمیر راجع به تنظیم فعالیتها و سازمان همکاریهای اقتصادی (اکو) بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوریاسلامی پاکستان و دولت جمهوری ترکیه مشتمل بر یک مقدمه و 38 ماده که در تاریخ 12 مارس 1977 (21 اسفند 2535) با امضا رسیده است تصویب و اجازه تسلیم اسناد تصویب آن داده میشود.
قانون فوق مشتمل بر یک ماده و متن عهدنامه ضمیمه پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز چهار شنبه 2537/3/10 در جلسه روز پنجشنبه هشتمتیر ماه دو هزار و پانصد و سی و هفت شاهنشاهی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی
عهدنامه ازمیر
« مقدمه»
دولتهای جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی پاکستان و جمهوری ترکیه، با توجه به پیوندهای محکم فرهنگی و تاریخی میان این سه کشور به عنوان یک شالوده مستحکم برای تحکیم همکاریهای اقتصادی، با تشخیص نیاز به تشدید و تعمیق هر چه بیشتر روابط اقتصادی موجود از طریقتلاشهای مداوم در سطح منطقه، با تایید مجدد بر تصمیمشان جهت گسترش و توسعه همکاریهای اقتصادی میان خود با عنایت به تجربیات مشترکی کهکسب نمودهاند و تغییراتی که در نظام اقتصادی جهان به وجود میآید.
تصمیم گرفتهاند تا آرمانها، اهداف و ساختار سازمان همکاریهای اقتصادی مطابق با مفاد عهدنامه مزبور مورد تبیین و تصحیح قرار گیرد و بدین منظور درموارد ذیل توافق نمودهاند:
تعریفات
ماده اول (اصلاحی 1373/02/04)- در این عهدنامه اصطلاحات ذیل:
جز در مواردی که به اقتضای متن مفهوم دیگری از آنها افتاده شود - دارای معانی زیر خواهند بود:
1 - «دولتهای عضو» به دولتهای جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی پاکستان و جمهوری ترکیه و دولتهائی که به موجب ماده 36 به عضویت سازمان پذیرفته شدهاند، اطلاق میشود.
2 - «حکومتهای عضو» به حکومتهای دولتهای عضو اطلاق میشود.
3 - «منطقه» به سرزمینهای دولتهای عضو اطلاق میشود.
4 - همکاریهای اقتصادی)اکو یعنی سازمانی که در این عهدنامه تعریف شده است.
5 - شورای وزیران یعنی شورائی مرکب از وزیران امور خارجه یا هر نماینده دیگری که در سطح وزیر کامل باشد و توسط دولتهای کشورهای عضو معرفیشده باشد
6 - شورای برنامه ریزی منطقهای - یعنی شورای متشکل از روسای سازمانهای برنامه یا نمایندگان سازمان مشابه دولتهای عضو.
7 - دبیر کل - یعنی دبیر خانه کل همکاریهای اقتصادی.
8 - دبیرخانه - یعنی دبیرخانه همکاریهای اقتصادی.
9 - «عهدنامه» به عهدنامه ازمیر اطلاق میشود.
10- اعضای بنیانگذار» به دولتهای جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی پاکستان، و جمهوری ترکیه اطلاق میشود.
اصول و مبانی تشریک مساعی
ماده دوم - دولتهای عضو - به موجب عهدنامه حاضر - همکاری عمران منطقهای را به عنوان سازمانی به منظور تامین همکاری اقتصادی و فنی وفرهنگی میان خود تاسیس میکند و برای نیل باین مقصود درباره اصول ذیل توافق نمودند:
الف) - گسترش بازرگانی بین دول عضو - از طریق تامین دسترسی آزادانهتر ببازارهای یکدیگر.
ب) - ترغیب بایجاد شرایط و احوال مساعد در هر یک از دول عضو - برای رشد مداوم اقتصادی به منظور تامین ترقی مستمر سطح زندگی مردم.
ج) - تحکیم همبستگیهای فرهنگی و علائق معنوی و برادرانهای که مردم دول عضو را از مجاری اجتماعی و فرهنگی بیکدیگر پیوند میدهد.
د) - کمک به افزایش تجارت جهان و مجاهدت برای محو سیاستهای غیر منصفانه بازرگانی که برای کشورهای رو به رشد شرایط تجارتی نامساعد ببارآورده است از طریق اتخاذ روشی مشترک در مجامع بینالمللی.
ماده سوم(اصلاحی 1373/02/04)- دولتهای عضو بر اساس تعهدات مندرج در قراردادهایشان، امکان کاهش موانع تجاری موجود در منطقه اکو را بی آنکه خدشهای به سایر تعهدات بینالمللی آنان وارد آید، در زمان مناسب و با عنایت به تجارب کسب شده در چارچوب سیستم تعرفه ترجیحی اکو مورد بررسی قرار خواهند داد.
ماده چهارم (اصلاحی 1369/09/11)- تشریک مساعی صنعتی بین دولتهای عضو با ایجاد طرحهای مشترک بر اساس بازار منطقه و از طریق همکاری در صنایع و تخصص درتولید اجزاء و قطعات صورت خواهد گرفت. دولتهای عضو تدابیر موثر برای تامین گردش هر چه بیشتر محصولات طرحهای مشترک در داخل منطقه به عمل خواهند آورد. طرحهای مشترکی که در آینده ایجاد میشود مبتنی بر رهنمودهای ذیل و دیگر رهنمودهائی خواهد بود که دولتهای عضو تعیین خواهند کرد:
الف - ایجاد طرحهای مشترک صنعتی بویژه در صنایع مورد تشویق قرار خواهد گرفت که اقتصادشان بر اساس منطقهای قابل دوام باشد.
ب) - بطرحهای مشترک اکو امتیازهای مالی مشابه با امتیازهائی که برای صنایع ملی با اهمیت و کیفیت مشابه قائل میشوند داده شود.
اقدام هم بسته برای تجارت و صنعت به نحوی به عمل آید که تولید و مبادله کالاهای صنعتی مکمل یکدیگر باشند.
ماده پنجم (اصلاحی 1373/02/04)-به منظور انجام امور بانکداری بازرگانی، شروع، پیشبرد و تامین اعتبار تجارت و طرحهائی که اهداف عهدنامه حاضر را تامین میکند، بانک تجارت و توسعه اکو با شرکت بخش خصوصی در مواردی که قوانین کشور مربوط اجازه دهد، تاسیس خواهد شد.
ماده ششم - سازمان هم بسته بیمه اتکائی همکاری عمران منطقهای هر چه زودتر بیک شرکت بیمه اتکایی همکاری عمران منطقهای تبدیل خواهدگردید.
ماده هفتم - دولتهای عضو - برای ترویج جهانگردی در داخل منطقه - تدابیر مقتضی اتخاذ خواهند کرد و حتیالامکان برای تشویق جهانگردیبینالمللی در منطقه اقدام مشترک معمول خواهند داشت. همچنین دولتهای عضو برای تشویق جهانگردی به طور اعم و جهانگردی گروهی بالاخص درمنطقه در مقررات مالی و تشریفات مسافرت تسهیلاتی فراهم خواهند ساخت.
ماده هشتم - دولتهای عضو کلیه اقدامات لازم را از لحاظ برقراری و خدمات موثر پستی و تلفنی و تلگرافی و تلکس در داخل منطقه به عمل خواهندآورد.
ماده نهم - دولتهای عضو یک شبکه حمل و نقل موثر در منطقه پیشبینی خواهند نمود و برای احداث و اتمام و اصلاح راههای اصلی و راههای آهنکه دول عضو را بیکدیگر مربوط سازد اولویت قائل خواهند شد.
ماده دهم - دولتهای عضو کلیه تدابیر مقتضی را برای تامین سرویسهای مناسب کشتیرانی بین خود اتخاذ خواهند کرد و باین منظور - دول عضو هرچه زودتر یک شرکت کشتیرانی همکاری عمرانی منطقهای تشکیل خواهند داد.
ماده یازدهم - دولتهای عضو - به منظور تسهیل و گسترش مسافرتهای هوایی و حمل کالا با هواپیما در منطقه همکاری نزدیکتری بین شرکتهایهواپیمایی خود برقرار خواهند ساخت.
ماده دوازدهم (اصلاحی 1369/09/11)- دولتهای عضو کمکهای فنی و تخصصی را در رشتههای مختلف برای یکدیگر تامین خواهند کرد و برای این منظور - یک برنامههمکاری فنی اکو که وافی بتامین احتیاجات دولتهای عضو باشد - به موقع اجرا گذارده خواهد شد.
ماده سیزدهم - دولتهای عضو - به منظور تامین احتیاج روز افزون بکادر فنی در منطقه گاه به گاه موسساتی برای تعلیم و تربیت و کارآموزی - برمبنای منطقهای ایجاد خواهند کرد.
ماده چهاردهم - برای ایجاد ذخیرهای از افراد خیلی ماهر و نیروی انسانی علمی و فنی و تقویت و تحکیم موسسات علمی و تحقیقاتی در دول عضو -یک بنیاد علمی همکاری عمران منطقهای که مرکز آن در اسلامآباد باشد - تاسیس خواهد شد.
ماده پانزدهم - یک بنیاد جوانان همکاری عمران منطقهای به منظور تعمیم و گسترش مبادلات فرهنگی و مودت و تماسهای بیشتر در میان جوانان دولعضو ایجاد خواهد شد.
ماده شانزدهم - دول عضو - کلیه تدابیر لازم را برای همکاری فرهنگی بین خود معمول خواهند داشت. این همکاری باید در اصل متوجه پیشبرد حسن نیت و یکدلی در میان مردم منطقه شده و شناسائی و آگاهی از میراث فرهنگی مشترک را در وجدان اجتماعی آنها بوجود آورد.
ماده هفدهم - برای اشاعه اطلاعات و ایجاد تماس و تفاهم بیشتر بین مردم دول عضو آژانسهای اطلاعاتی آنها همکاری نزدیکتری بین خود برقرارخواهند ساخت.
ماده هیجدهم - مفاد عهدنامه حاضر بهر نوع همکاری دیگری که متقابلاً مورد توافق دول عضو قرار گیرد تسری خواهد یافت.
رویه و سیاست
ماده نوزدهم - دول عضو کلیه تدابیر و رویههائی را که برای نیل به هدفهای این عهدنامه لازم باشد اتخاذ خواهند کرد.
ماده بیستم - دول عضو در تنظیم برنامههای عمرانی خود زمینههای همکاری و تشریک مساعی مستمر، اکو را مورد توجه کامل قرار خواهندداد.
ماده بیست و یکم - مقامات برنامهریزی و مالی و در موارد ضروری سایر مقامات صلاحیتدار دولت عضو برای تسهیل نیل به هدفهای اکو- تماس نزدیک بین خود برقرار خواهند نمود.
ماده بیست و دوم - دول عضو متفقاً خواهند کوشید در مجامع بینالمللی کمکهای موثری در جهت رفع موانع بازرگانی و سایر مشکلاتی که در راهاستقرار یک نظام اقتصادی عادلانه در جهان وجود دارد به عمل آورند.
ارکان همکاری عمران منطقهای
ماده بیست و سوم (اصلاحی 1369/09/11)- وظیفه محوله بهمکاریهای اقتصادی را ارکان ذیل انجام خواهند داد:
1 - شورا:
الف - شورای وزیران.
ب - شورای قائم مقامان.
2 - شورای برنامه ریزی منطقهای.
3 - کمیتههای فنی.
4 - دبیرخانه - و
5 - سازمانهای تخصصی.
هر یک از این ارکان در حدود اختیاراتی که به موجب عهدنامه حاضر به آن تفویض گردیده است - عمل خواهد کرد.
ماده بیست و چهارم - شورای وزیران - هیات اصلی تعیینکننده رویه و مشی و تصمیمگیرنده همکاری عمران منطقهای خواهد بود که متشکل است ازوزرای امور خارجه دول عضو یا دیگر نمایندگان که مقام وزارت داشته باشند و از طرف دول عضو معین گردند. شورای وزیران لااقل سالی یکبارمتناوباً در سرزمین یکی از دول عضو تشکیل جلسه خواهد داد. شورای وزیران آییننامه داخلی خود را تنظیم خواهد نمود.
ماده بیست و پنجم (اصلاحی 1371/12/09)- شورای معاونین مرکب خواهد بود از مدیر کل مربوطه وزارت امور خارجه ایران، سفرای پاکستان و ترکیه در ایران. شورای مزبور -جز در مواقعی که شورای وزیران اجلاس میکند - به عنوان رکن دائمی از طرف وزیران و به نام آنان رویه و خط مشی را تعیین و موضوعاتی را کهمستلزم اتخاذ تصمیم توسط دول عضو باشد تنظیم میکند و در امور مربوط به اجرای تصمیمات شورای وزیران اقدامات مقتضی به عمل میآورد. شورای قائممقامان مرتباً و بدفعاتی که ضروری باشد در تهران اجلاس مینماید. ریاست شورای قائممقامان طبق آییننامه داخلی مصوبه شورایوزیران بنوبت و به ترتیب حروف الفباء به عهده یکی از دول عضو خواهد بود.
ماده بیست و ششم (اصلاحی 1369/09/11)- شورای برنامهریزی منطقهای مرکب خواهد بود از روسای سازمانهای برنامه دول عضو و یا نمایندگانی دارای همان اختیارات کهتعیین و معرفی شوند و حداقل سالی یکبار در مرکز سازمان همکاریهای اقتصادی تشکیل جلسه خواهد داد. این شورا برنامههای اقداماتی در جهت تحقق هدفهای سازمان را مورد بررسی قرار داده و آنها را تکمیل و همراه با گزارشی از برنامههای گذشته و ارزیابی نتایج حاصله، برای تصویب به شورای وزیران تسلیم خواهد کرد.
شورای برنامهریزی منطقهای هر سال یک گزارش اقتصادی تهیه خواهد کرد و در آن به تجزیه و تحلیل روندهای اقتصادی منطقه خواهد پرداخت.
ماده بیست و هفتم (اصلاحی 1371/12/09)-کمیتههای فنی مختلفی تشکیل خواهد شد تا در مورد موضوعات مربوطه اقدام نمایند. گزارشات این کمیتهها تسلیم شورای برنامهریزی منطقهایخواهد شد. شورای برنامهریزی منطقهای گزارشات مذکور را جهت بررسی و تصویب تقدیم شورای وزیران خواهد نمود.
در حال حاضر، کمیتههای ذیل تشکیل خواهد گردید:
1 - کمیته همکاریهای اقتصادی و بازرگانی.
2 - کمیته همکاری در زمینههای حمل و نقل ارتباطات.
3 - کمیته همکاریهای فنی و صنعتی.
4 - کمیته همکاریهای کشاورزی.
5 - کمیته همکاریهای آموزشی، علمی و فرهنگی.
6 - کمیته همکاری در زمینه انرژی.
7 - کمیته همکاری در زمینههای کارهای زیربنائی و عمومی.
تعداد کمیتهها و موضوعات مربوط به آنها ممکن است کهگاه توسط شورای وزیران تغییر یابد.
این کمیتهها ممکن است کمیتههای فرعی تشکیل دهند تا در مورد زمینههای مختلف همکاریهای تحت حوزه اختیاراتشان اقدام نمایند. تشکیل کمیتههای فرعی منوط به تصویب شورای وزیران خواهد بود.
ماده بیست و هشتم (اصلاحی 1371/12/09)-دبیر کل بر دبیرخانه ریاست تام دارد و توسط شورای وزیران منصوب خواهد شد. سمت دبیرکلی به نوبت و به ترتیب حروف الفبا، توسط یکی ازکشورهای عضو احراز خواهد شد و مدت تصدی آن چهار سال میباشد. کلیه سازمانها و موسسات تخصصی اکو تحت مسئولیت مستقیم دبیر کل قرار خواهد گرفت.
ماده بیست و نهم (اصلاحی 1369/09/11)- مرکز دبیرخانه همکاری عمران منطقهای در تهران خواهد بود. دبیرخانه برای تامین مخارج و هزینههای خود و ادارات تابعه یک بودجه مرکزی خواهد داشت. این بودجه را سه دولت عضو متساویاً تامین خواهندکرد. کلیه کارکنان دبیرخانه - کارمندان بینالمللی تمام وقت تلقی میشوند و حقوق و فوقالعاده خود را از محل بودجه مرکزی دبیرخانه دریافت مینمایند. در موقع انتصاب کارمندان دبیرخانه - توزیع جغرافیائی بر اساس مساوات رعایت میشود. دول عضو موافقتنامهای درباره وضع حقوقی دبیرخانه امضاءخواهند نمود که ضمیمه این عهدنامه خواهد بود. وظایف دبیرخانه به شرح زیر میباشد: 1 - تهیه و طرح و تنظیم برنامه فعالیتها جهت تسلیم بدول عضو. 2 - حفظ تماس با حکومت دولتهای عضو از طریق مجاری مقتضی به منظور تعقیب پیشرفت اجرای تصمیمات شورای وزیران و برای موضوعات وامور دیگری که به سازمان (همکاریهای اقتصادی) مربوط میشود. 3 - عمل کردن به عنوان مقام تمرکزدهنده در مورد کلیه مسائل و موضوعات مربوط بهمکاری عمران منطقهای. 4 - عمل کردن به عنوان مقام اطلاعاتی در مورد فعالیتهای همکاری عمران منطقهای. 5 - تهیه خلاصه گزارش سالانه درباره فعالیتهای همکاری عمران منطقهای برای تسلیم آن به شورای وزیران. 6 - حفظ تماس نزدیک با کلیه موسسات و سازمانهای تخصصی همکاریهای اقتصادی. 7 - حفظ ارتباط با مجامع بینالمللی و منطقهای - که هدفهائی مشابه با هدفهای همکاری عمران منطقهای دارند. 8 - تامین تسهیلات اداری و اسنادی و تهیه پیشنویسها و گزارشها و اعلامیههای شوراها و کمیتهها و سایر ارکان همکاری عمران منطقهای. 9 - انجام وظیفه در مقام حافظ اسناد و مطالعات و گزارشهای همکاری عمران منطقهای. 10 - انجام وظایف دیگری که ممکن است شورای وزیران به آن محول کند.
ماده سیام (اصلاحی 1371/12/09)-سازمانها و موسسات تخصصی در برخی زمینههای خاص همکاری خواهند داشت. در حال حاضر سازمانها و موسسات تخصصی در زمینههای ذیل تاسیس خواهد شد:
- اطاق بازرگانی و صنایع اکو.
- مرکز بیمه اکو در کراچی.
- مجتمع یکپارچه بیمه اتکائی اکو در استانبول.
شورای وزیران ممکن است گهگاه در تعداد، ماهیت و موضوعات مورد اقدام این موسسات تغییراتی پدید آورد.
1- هرساله گزارشی در مورد فعالیتهای خود تسلیم دبیر کل نمایند.
2- در مورد تصمیماتی که متضمن خط مشی و رویه میباشد قبلاً از دبیر کل کسب اجازه نمایند.
3- با دولتهای عضو از طریق دبیرخانه تماس حاصل نمایند.
مقررات مالی
ماده سی و یکم - دبیرخانه دارای یک بودجه متمرکز خواهد بود که به نسبت مساوی از طرف دول عضو تامین خواهد گردید و طبق تصویب شورایوزیران و به موجب آییننامه مالی که به تصویب شورای وزیران میرسد مورد استفاده واقع خواهد شد. دبیر کل هر سال گزارشی از درآمد و هزینهبودجه متمرکز تسلیم شورای وزیران خواهد کرد.
مقررات عمومی
ماده سی و دوم - کلیه تصمیمات به اتفاق آراء اتخاذ میشود.
ماده سی و سوم (اصلاحی 1369/09/11)- سازمان همکاریهای اقتصادی دارای شخصیت حقوقی خواهد بود.
ماده سی و چهارم (اصلاحی 1369/09/11)- انگلیسی زبان رسمی سازمان همکاریهای اقتصادی میباشد.
ماده سی و پنجم - سازمان میتواند با سازمانهای بینالمللی منطقهای - همکاری نزدیک برقرار کند. چگونگی و حدود این همکاری را شورای وزیرانتعیین خواهد کرد.
ماده سی و ششم - هر یک از دول منطقه میتواند عضویت سازمان را تقاضا کند. دولت متقاضی تقاضای خود را از طریق دبیرخانه به شورای وزیرانارسال میدارد. شورای وزیران در مورد پذیرش عضو تازه به اتفاق آراء اتخاذ تصمیم مینماید.
شرایط پذیرش و اصلاحاتیکه در نتیجه آن عهدنامه حاضر ضرورت مییابد به موجب موافقتنامهای خواهد بود که بین دول عضو و دولت متقاضیمنعقد خواهد گردید و چنین موافقتنامهای بکلیه دول عضو تسلیم میگردد تا طبق قوانین اساسی و مقررات مربوطه هر یک به تصویب برسد.
ماده سی و هفتم - حکومت هر یک از دول عضو میتواند پیشنهاداتی برای تجدید نظر در عهدنامه حاضر یا اصلاحاتی در آن به شورای وزیران تسلیمنماید. موارد تجدید نظر و اصلاحات ناشیه - پس از تایید شورای وزیران و تصویب دول عضو طبق قوانین اساسی و مقررات مربوطه هر یک به موقع اجراءگذارده خواهد شد.
مقررات نهائی
ماده سی و هشتم - عهدنامه حاضر طبق قوانین اساسی و مقررات مربوطه دول عضو به تصویب خواهد رسید و اسناد تصویب به دولت شاهنشاهیایران سپرده خواهد شد تا رونوشت مصدق آن را برای سایر دول عضو و برای دبیرخانه ارسال دارد. عهدنامه از تاریخ تسلیم آخرین سند تصویب به دولت شاهنشاهی ایران لازمالاجرا خواهد بود.
عهدنامه حاضر در چهار نسخه اصلی به زبان انگلیسی تنظیم گردید و هر چهار متن متساویاً معتبر است. بنا بمراتب - نمایندگان تامالاختیار امضاءکننده زیر عهدنامه حاضر را امضا نمودند.
تهران به تاریخ 12 مارس 1977 (21 اسفند ماه 2535)
عباسعلی خلعتبری- وزیر امور خارجه ایران عزیر احمد - وزیر مشاور در امور دفاع و خارجه پاکستان
احسان صبری چاگلایانگیل - وزیر امور خارجه ترکیه
عهدنامه فوق مشتمل بر یک مقدمه و سی و هشت ماده منضم به قانون عهدنامه ازمیر بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری اسلامی پاکستان ودولت جمهوری ترکیه میباشد.
رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی