شماره دادنامه: 140331390002506995
تاریخ دادنامه: 1403/10/18
شماره پرونده: 0105995
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای ابراهیم شالیکار
طرف شکایت: 1- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری 2- دانشگاه مازنداران
موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال بند 8 صورتجلسه شماره 35/33748 مورخ 1401/06/08 هیات رئیسه دانشگاه مازندران
2- ابطال بند 4 صورتجلسه شماره 35/41273 مورخ 1401/06/29 هیات رئیسه دانشگاه مازندران
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره (2) ماده (72) صورتجلسه سی و ششمین نشست هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1396/11/01 ذیل پیوست دو (موضوع مصوبه بیست و چهارم) - آییننامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی موسسات عضو هیات امناء، ابطال بند 4 صورتجلسه شماره 35/41273 مورخ 1401/06/29 و ابطال بند 8 صورتجلسه شماره 35/33748 مورخ 1401/06/08 هیات رئیسه دانشگاه مازندران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" هیات رئیسه دانشگاه مازندران به استناد تبصره 2 ماده 72 آییننامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی موسسات عضو هیات امناء منطقه دو پژوهشی مورخ 1396/11/01 که به تایید وزیر علوم وقت رسیده است و برخلاف شرایط مندرج در ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره 2 و مفهوم مخالف شق دوم آن در خصوص شرایط بازنشستگی در مشاغل تخصصی، طی بند 8 صورتجلسه مورد شکایت اینجانب را بازنشسته نموده است و بعد از اعتراض بدان، مجدداً طی بند 4 صورتجلسه مورخ 1401/06/29 هیات رئیسه، مدت 6 ماه امکان تداوم خدمت را مشروط به ارایه درخواست نموده است. لذا از آن مرجع ذی صلاح خواستارم وفق بند الف قسمت 1 ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری، مصوبات غیر قانونی یاد شده هیات رئیسه دانشگاه مازندران را ابطال نمایید."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" الف: صورتجلسه شماره 35/33748 مورخ 1401/06/08 هیات رئیسه دانشگاه مازندران
جلسه هیات رئیسه دانشگاه، راس ساعت 10 صبح روز شنبه مورخ 1401/06/05 با تلاوت آیات کلام ا... مجید در دفتر ریاست دانشگاه تشکیل گردید و موارد زیر به تصویب رسید:
..........................
بند 8 مصوبه: به استناد نامه شماره 35/32288 مورخ 1401/06/05 معاون محترم اداری، مالی و پشتیبانی دانشگاه، موضوع تبصره 2 ماده آییننامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی مطرح گردید و پس از بحث و بررسی مقرر گردید ادامه خدمت عضو غیر هیات علمی که سنوات قابل قبول برای بازنشستگی وی به 30 سال رسیده باشد به غیر از عزیزان ایثارگر، قابل تمدید نمیباشد.- معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه، رئیس دفتر ریاست دانشگاه، مسیول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه، رئیس دانشگاه مازندران، معاون پژوهش و فناوری، معاون اداری، مالی و پشتیبانی دانشگاه، معاون فرهنگی و اجتماعی، معاون دانشجویی
ب: صورتجلسه شماره 35/41273 مورخ 1401/06/29 هیات رئیسه دانشگاه مازندران
صورتجلسه هیات رئیسه 1401/06/27
جلسه هیات رئیسه دانشگاه، راس ساعت 11 صبح روز یک شنبه مورخ 1401/06/27 با تلاوت آیاتی از کلام ا... مجید در دفتر ریاست محترم دانشگاه تشکیل گردید و موارد زیر به تصویب رسید.
..............................
بند 4- با توجه به ابلاغیه شماره 35/34965 مورخ 1401/06/12، صورتجلسه مورخ 1401/06/05 هیات رئیسه دانشگاه و درخواست مکرر همکاران و اعلام نیاز واحدهای مربوطه مبنی بر ادامه فعالیت اعضاء برای سنوات مازاد بر سی سال، بند 8 صورتجلسه فوق الذکر به شرح زیر اصلاح میگردد:
- ضمن رعایت ماده 72 صورتجلسه نهمین نشست از دوره چهارم هیات امنای دانشگاه های مازندران مورخ 1397/04/10 موضوع آییننامه استخدامی اعضاء غیر هیات علمی دانشگاه های عضو هیات امناء و تبصره های آن، صرفاً ادامه خدمت مازاد بر سی سال اعضای غیر ایثارگر در مشاغل تخصصی با مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و بالاتر شاغل در آزمایشگاه ها و کارگاه های دانشکده های دانشگاه مازندران مشروط به درخواست ذی نفع، تایید بالاترین مقام مسیول در واحد مربوطه و تصویب در هیات اجرایی و منابع انسانی دانشگاه به صورت سالانه تا سقف 35 سال میسر میباشد. ضمناً جهت مساعدت و رفاه حال سایر یاوران محترم علمی مشمول تبصره 2 ماده 72 آییننامه فوق الاشاره که در سال جاری بازنشسته میشوند، ادامه خدمت ایشان در صورت ارایه درخواست کتبی، تا مورخ 1402/02/01 بلامانع میباشد.
.........................
- معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه، رئیس دفتر ریاست دانشگاه، رئیس دانشگاه مازندران، معاون اداری، مالی و پشتیبانی دانشگاه، معاون دانشجویی، معاون فرهنگی و اجتماعی، معاون پژوهش و فناوری، مسیول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه"
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به موجب لایحه شماره 3084/75/781 مورخ 1401/10/17 توضیح داده است که:
" 1- به استناد بند (1) ماده (12) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و بند (ت) ماده 80 همان قانون، تقاضای ابطال مصوبات در هیات عمومی دیوان، دلایل و جهات اعتراض از حیث مغایرت مصوبه با شرع یا قانون اساسی یا سایر قوانین یا خروج از اختیارات مرجع تصویب کننده باید به صراحت ذکر شود که در مانحن فیه این چنین نبوده است و شاکی صرفاً به این مقرره معترض است و دلایل و اسبابی که بیانگر مغایرت این مصوبه با قانون یا شرع است تبیین نشده است و شاکی صرفاً اعتراض خود را به دلیل بازنشستگی قبل از سی و پنج سال، بیان داشته و وجه مغایرت مصوبه با قانون و شرع را تبیین نکرده است.
2- قسمت دوم خواسته شاکی عبارت است از ابطال بند 8 و بند 4 صورتجلسه مورد شکایت صادره از هیات رئیسه دانشگاه مازندران است که این قسمت از خواسته شاکی منتسب به دانشگاه مازندران است. توضیح آن که، با توجه به استقلال شخصیت حقوقی دانشگاه ها و موسسات آموزشی و پژوهشی در امور اداری و استخدامی که به صراحت در ماده یک قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور و همچنین ماده 10 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مورد تاکید قرار گرفته است متولی پاسخ گویی به این بخش از خواسته، دانشگاه مازندران است و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در این قسمت، نقشی نداشته و قابلیت دفاع ندارد.
3- به موجب ماده یک قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور، تمامی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی، فارغ از قوانین و مقررات حاکم بر دستگاه های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری و فقط در چهارچوب مصوبات و آییننامه های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امناء که به تایید مقام وزارت رسیده باشد، عمل می کنند.
براساس همین مستند قانونی، هیات امناء آییننامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی مصوب را تصویب نموده است. لذا اختیار وضع مقرره مورد اعتراض برای هیات امناء وجود دارد.
4- مفاد ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری که بیان میدارد دستگاه اجرایی با داشتن یکی از شرایط زیر میتواند کارمند خود را بازنشسته نماید و یکی از این شرایط مطابق بند الف این ماده، حداقل سی سال سابقه خدمت برای مشاغل غیر تخصصی و سی و پنج سال برای مشاغل تخصصی با تحصیلات دانشگاهی کارشناسی ارشد و بالاتر با درخواست کارمند برای سنوات بالاتر از 30 سال است، ناظر بر کارکنان مشمول این قانون است اما در خصوص دانشگاه ها و موسسات آموزشی و پژوهشی به موجب ماده یک قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور تمامی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی، فارغ از قوانین و مقررات حاکم بر دستگاه های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری و فقط در چهارچوب مصوبات و آییننامه های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امناء که به تایید مقام وزارت رسیده باشد عمل می کنند.
با عنایت به مراتب فوق و با امعان نظر به این که بر اساس ماده یک قانون احکام دایمی برنامه های توسعه، دانشگاه ها از شمول قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های اجرایی از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری مستثنی میباشند و صرفاً تابع آییننامه استخدامی مصوب هیات امناء دانشگاه میباشند و استناد به ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری صرفاً در مورد دستگاه های مشمول قانون مدیریت ممکن است و در مورد دانشگاه ها قابلیت استناد ندارد و همچنین نظر به این که مصوبه مورد اعتراض هیچ گونه مغایرتی با قانون اساسی و سایر قوانین بالادستی و احکام اولیه شرع مقدس اسلام ندارد، لذا تمامی اقدامات صورت گرفته توسط هیات امناء بر اساس قوانین و مقررات و با رعایت قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور که مبنای عمل دانشگاه ها است، میباشد. از این رو رد شکایت مطروحه مورد تقاضا است."
رئیس دانشگاه مازندران نیز در پاسخ به شکایت مذکور، به موجب لوایح شماره 35/72054 مورخ 1401/10/10 و 35/90979 مورخ 1401/12/14 توضیحاتی داده که خلاصه آنها به قرار زیر است:
" به استناد ماده 1 قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور هرگونه اصلاح ساختار و مقررات مالی، اداری، معاملاتی، استخدامی و تشکیلاتی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی دولتی و... فقط مشمول این ماده و تبصره های آن است و آییننامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی دانشگاه های عضو هیات امنای دانشگاه مازندران مصوب و به تایید وزیر علوم، تحقیقات و فناوری اطلاعات رسیده و برای اجرا ابلاغ شده است صورت می پذیرد.
از این حیث برابر تبصره 2 ماده 72 آییننامه فوق، ادامه خدمت عضو در مشاغل تخصصی با مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد تنها در شرایط خاص و نیاز دانشگاه به خدمات وی تا 35 سال سابقه خدمت با رعایت 65 سال امکان پذیر است. بر این اساس هیات رئیسه دانشگاه برابر اختیار حاصله از مفاد ماده 72 آییننامه فوق، بازنشستگی اعضای غیر ایثارگر دارای 30 سال خدمت را که در مشاغل غیر کارگاهی و آزمایشگاهی اشتغال دارند به دلیل شرایط فعلی دانشگاه، مازاد نیرو و ضرورت استفاده از نیروی جوان، مصوب نموده است، از این رو با عنایت به این که 30 سال خدمت نامبرده در تاریخ 1401/07/01 به اتمام رسیده است برابر مصوبه هیات رئیسه دانشگاه مقرر شد نسبت به بازنشستگی مشارالیه در تاریخ 1402/02/01 اقدام شود. فلذا بنا به مراتب و جهات معنونه صدور رای به رد دعوی مذکور مورد خواسته است."
در اجرای ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری پرونده به هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری ارجاع و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره 140331390001859355 مورخ 1403/08/06 تبصره (2) ماده (72) صورتجلسه سی و ششمین نشست هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1396/11/01 ذیل پیوست دو (موضوع مصوبه بیست وچهارم)- آییننامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی موسسات عضو هیات امناء را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مزبور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.
رسیدگی به بند 8 صورتجلسه شماره 35/33748 مورخ 1401/06/08 و بند 4 صورتجلسه شماره 35/41273 مورخ 1401/06/29 هیات رئیسه دانشگاه مازندران در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/10/18 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
برمبنای ماده 1 قانون احکام دایمی برنامههای توسعه کشور مصوب سال 1395 مقرر شده است که: «دانشگاه ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان ها و پارک های علم و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذی ربط میباشند، بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آنها و فقط در چهارچوب مصوبات و آییننامههای مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امناء که حسب مورد به تایید وزیران علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستان ها به تایید رئیسجمهور و در مورد دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی وابسته به نیروهای مسلّح به تایید رئیس ستاد کل نیروهای مسلّح میرسد، عمل میکنند.» نظر به این که مفاد بند 8 صورتجلسه شماره 35/33748 مورخ 1401/06/08 هیات رئیسه دانشگاه مازندران و بند 4 صورتجلسه شماره 35/41273 مورخ 1401/06/29 هیات رئیسه همان دانشگاه دایر بر چگونگی ادامه خدمت عضو غیر هیات علمی دارای سابقه خدمت بیش از 30 سال از مصادیق امور استخدامی و بالمآل در صلاحیت هیات امنای این دانشگاه است، لذا ضابطهگذاری در این خصوص خارج از حدود اختیار هیات رئیسه بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود./
احمدرضا عابدی
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری