تکلیف دادگاه به تشخیص و احصاء اولیاء دم در بزه قتل

تاریخ دادنامه قطعی: 1399/07/29

پیام: چنانچه جد پدری مقتول، علیه قاتل اعلام شکایت و تقاضای قصاص نفس نماید، اما در گواهی انحصار وراثت صرفا نام مادر مقتول به عنوان وارث و ولی دم ذکر شده باشد، داد گاه مکلف به تحقیق و استعلام برای تشخیص و احصاء اولیام دم بوده و عدم رعایت آن، از موارد نقض رای در مرحله فرجام خواهی است.

خلاصه جریان پرونده:

خلاصه اوراق پرونده حکایت دارد. که اقای ا. س. به همراه دوستان خود م. د.، ع. س.، ن. خ.، ر. ن. در داخل منزل ع. س. بوده اند و در انجا وی و ع. س. مبادرت به استعمال هرویین و سایرین در حال شرب خمر می‌باشند که بچه ها با ایشان شوخی کرده و متعاقب شوخی ها ا. س. ک. با م. د. درگیر و منجر به کشیدن چاقو علیه هم دیگر می‌شوند ابتدایا م. د. چاقویی به ناحیه گردن و سینه ا. می زند و او را فحش می دهد، در این حین یکی دست وی را می‌گیرد و ا. می گوید من هم ترسیدم یک چاقو به سمت او زدم بعد از چند لحظه متوجه شدم او کنار من نشست … … (ص 2 ) ع. س. صاحب خانه و ا. از متهمان می گوید: ما به اتفاق دوستان در خانه نشسته بودیم در حال مشروب خوردن و استعمال هرویین بودیم که ا. و م. از اول کار با هم شوخی می کردند. که ا. مرا صدا زد گفت یک بامیه به من بده من هم برای او پرتاب کردم در حال گرفتن چند تا بامیه بود که ریختند ا. جمع کرد و جلو خودش گذاشت م. گفت برندار بزار برای ا. و ا. هم گفت بزار برای م. بخوره و گفت م. چی می گی از صبح تا حالا شوخی می کنی م. به او گفت چی میگی هی …. و بعد بلند شدن برای هم و به هم چاقو زدن … …. ن. خ. در اوراق بازجویی ص 25 می گوید: … ….ما رفتیم منزل ع. س. که م. د. اونجا بود که م. و ا. با هم شوخی می کردند. که ا. به ع. س. گفت بامیه (زولبیا بده) که ع. براش جعبه را انداخت که جمع کرد و م. د. بهش که با هم درگیر شدن که م. د. با چاقو سلاخی به صورت ا. انداخت بعد ا. چاقو کشید برای م. د. که م. چند ضربه به دست ا. زد و م. دوباره با قداره به طرف ا. انداخت که به گردن ا. زد و ا. با چاقو به قلب م. د. زد. متهم ا. س. به شرح ص 69 می گوید: … ….م. د. می خواست به من تجاوز کند ان شب من بودم و ر. ن.، ن. خ.، ع. س.، م. د. در منزل ع. س. همه مشروب خوردیم بعد من با ع. س. سر زولبیا دعوایمان شد م. شوخی می کرد و می خندید زیر سیگاری را برداشت زد توی صورتم منم جاسیگاری را پرت کردم به سمتش ورداشت گذاشت توی صورتم بعد گفت... به سمت من پرتاب می کنی بلند شد بلند شدم گفتم چته گفت به سمت من می اندازی گفتم بشین گفت بنشینم با تو کار دارم. یهو کاردش را کشید که کارد اشپزخانه سلاخی بود بزرگ بود و از تو کمرش دراورد و به سمت من انداخت گفت لباست را دربیاور. من هی رفتم سمت در بعد نگاهش افتاد رو زمین یک قمه بود دو تا چاقو قمه را برداشت و انداخت سمت من من هم یک چاقوها را از روی زمین برداشتم ع. س. دستم را گرفت منهم یادم نیست زدم با نزدم … … (ص 7 ) دادسرا قرار بازداشت او را در تاریخ 97/10/27 صادر و دادیار اظهارنظر با ان موافقت می کند و متهم اعتراضی به قرار ندارد. (ص 7 ) ط. ح. مادر مقتول که همین پسر تنها فرزند ذکور او بوده که به قتل رسیده و پدر مقتول ده سال قبل بر اثر بیماری فوت نموده است. خطاب به متهم ا.: چه کسانی در منزل چاقو داشتند؟ ج: من چاقو داشتم و دسته و تیغه ان سیاه رنگ بود و چاقو روی کمر من بود و چاقوی م. هم روی کمرش بود و یک قمه و دو تا چاقو هم داخل منزل ع. س. بود. س: ایا بجز شما و م. د. کسی دیگر هم درگیری داشت؟ ج: خیر کسی دیگر درگیری نداشت. س: چاقوی شما دست چه کسی بوده است؟ ج: در دست خودم و چاقو روی کمرم بود که در منزل دراوردم که م. د. بترسد. س: نحوه درگیری را توضیح دهید؟ ج: م. چند تا فحش به من داد بلندم کرد چاقو دراورد چند تا چاقو پرت کرد منم چاقو دراوردم ع. دست من را گرفت اونجا به قلبم زد با ع. حرف می زدم که برگشتم با چاقو شاهرگ گردنم را زد در همین حین چاقو پرت کردم که خورد به م. و م. چهارتا چاقو زد که با دست گرفتم و یک چاقو به گردنم زد یه چاقو به قلبم یک چاقو به روی ارنجم و اسیب دیدگی کتف (ص 84 ) در گواهی پزشکی قانونی علت فوت شوک بدنبال خون ریزی متعاقب بریدگی قلب و ریه بر اثر اصابت جسم برنده نوک تیز عنوان شده (ص 89 ) اقای ا. ج. ر. ش. وکیل ا. س. می‌شود. و فرم وکالت نامه را امضای کرده است. (ص 99 ) ح. د. پدربزرگ مقتول به عنوان جد پدری شکایت نموده و تقاضای قصاص می کند (ص 101 ) در آزمایش خون متهم ا. س. فید شده که الکل اتیلیک (اتانول) به میزان 2 میلی گرم در دسی متر یافت شد (ص 115 ) در آزمایش خون شناسی معلوم شده که خونهای ریخته روی موکت، جلو درب منزل داخل اتاق روی پلاستیک *محل نزاع با نمونه خون اخذ شده از ا. س. مشابه می‌باشد. و با نمونه خون م. د. هم مشابه است. (ص 134 ) قرار ابقای قرار بازداشت موقت در مورخه 97/12/27 صادر می‌شود. (ص 138 ) ادعای تجاوز جنسی با مقتول مردود می‌گردد. (ص 185 ) گواهی حصر وراثت متوفی به شرح ص 188 پیوست پرونده است.و تنها وارث وی مادرش فرجام خواه می‌باشد. دادسرا قرار جلب به دادرسی ا. را صادر می کند، در ادامه تحقیقات بر اثر اموزه های وکیل متهم در مقام دفاع ادعای دفاع مشروع می کند … …. می گوید: به نقاط حساس بدنم (قلب، شاهرگ گردن) محکم زد و به سایر نقاط بدنم هم قمه و چاقو کشید که حاضرین متوجه شدن که ایشان قصد قتل مرا داشت و هر کس جای من بود از خود دفاع می کرد و من نیز تنها و تنها قصد دفاع از خود را داشتم مطلقا قصد اسیب رساندن جدی به ایشان را نداشتم تا چه برسد قصد کشتن که من فقط معمولی از پآیین به طرفش پرتاب کردم اگر امکان فرار داشته فرار می کردم اما فرصت فرار نداشتم (ص 234 ) پس از صدور قرار مجرمیت و کیفرخواست پرونده به دادگاه کیفری 1 ارسال می‌گردد. با تهیه گزارش وقت دادرسی تعیین به اولیایدم و متهم و وکلایش ابلاغ می‌شود. عمده دفاع وکیل متهم توسط دفاع مشروع و اعلام برائت وی است.و خواستار صدور حکم به پرداخت دیه و اعمال مجازات حبس موضوع ماده 614 قانون مجازات اسلامی می‌باشد. در جلسه دادگاه ولی دم معتقد به قتل عمدی و تقاضای قصاص دارد. و متهم هم قبول دارد. و می گویم قبول دارم. مشروب خوردم و همان جا این اتفاق افتاد و مطلع بودم که این مایع نوشیدنی مشروب مست کننده است.و حرام می‌باشد. و قتل هم داشته با هم درگیر شدیم او به من چاقو و قمه پرتاب کرد من هم چاقو را به سمتش پرتاب کردم … … در جلسه دادرسی نماینده دادسرا و متهم، وکلای و شاکیه حضور داشته اند و جلسه دادگاه با حضور رییس دادگاه و مستشار تشکیل و رسمیت یافته است. پس از اخذ اخرین دفاع مبادرت به صدور حکم به شرح شماره *صادر و به موجب ان حکم بر محکومیت ا. س. به تحمل 5 سال حبس تعزیری از جهت اخلال در نظم و صیانت جامعه و پرداخت یک فقره دیه کامله در حق ولی دم به جهت پذیرش دفاع مشروع و نامتناسب بودن ان مستندا به تبصره 2 ماده 302 و مواد 160 ٫ 164 ٫ 211 ٫ 217 ٫ 264 ٫ 265 صادر می‌گردد. رای صادره به تاریخ 99/4/21 به زندانی ا. س. ابلاغ و در سامانه در مورخ 99/4/14 ابلاغ شده است.و به همان تاریخ 99/4/14 به سامانه ابلاغ جهت وکلای و ولی دم ابلاغ و ارسال شده است، ولی دم خانم ط. ح. از جهت عمدی بودن قتل و عدم صدق عنوان دفاع مشروع فرجام خواهی می‌نماید. که در مورخه 99/5/4 ثبت و واصل گردید.و لایحه دفاعیه او متضمن اینست که متهم عمدا و با تصمیم قبلی فرزند ش را به قتل رسانده و عنوان دفاع مشروع فاقد وجاهت قانونی دارد. لکن وکلای محکوم به نام اقای م. ب. و ا. ج. ر. ش. طی لوایحی و درخواست فرجام به تاریخ 99/4/29 مدعی شده اند که دفاع متناسب و ضروری بوده و اساسا می‌بایست حکم برائت موکل صادر می شده اما وکیل دیگر به نام ا. ج. ر. ش. مدعی انطباق بزه ارتکابی با بند ت ماده 302 قانون مجازات اسلامی و جرم نبودن عمل ارتکابی و اعلام برائت می‌باشد.

هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرائت گزارش اقای ت. ح. عضو ممیز و ملاحظه اوراق و محتویات پرونده و نظریه کتبی اقای ح. س. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر نقض دادنامه فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

فرجامخواهی خانم ط. ح.از دادنامه شماره *مورخ 99/4/3 شعبه *و فرجام خواهی اقای ا. س. ک. با وکالت اقایان م. ب. و ا. ج. ر. ش. از همان دادنامه اجمالا وارد است، زیرا به موجب صفحه یکصد و یکم و یکصد و دوم پرونده شخص مسمی به ح. د. د. به عنوان جد پدری مقتول علیه متهم طرح شکایت نموده و تقاضای قصاص نفس قاتل را کرده است.و به حکایت صفحه یکصد و هشتاد و ششم پرونده جهت ابلاغ اوراق قضایی ثبت سامانه ابلاغ شده و مشخصات سجلی وی نیز ثبت گردیده است، لکن در گواهی انحصار وراثت مقتول تنها نام مادر وی به عنوان وارث و ولی دم ذکر شده است. (صفحه یکصد و هشتاد و هشتم) و دادگاه محترم در این خصوص که از حیث مطالبه قصاص نفس یا استحقاق سهم الارث خود از دیه مقتول و یا عفو و گذشت از قاتل موثر است.هیچگونه تحقیق و یا استعلامی به عمل نیاورده است.علیهذا به استناد بند دوم از شق ب ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 رای فرجامخواسته نقض و به همان شعبه ارجاع می‌گردد./ح

شعبه *

مستشار: س. ا. ا. عضو معاون: ت. ح.