تاریخ نظریه: 1404/02/16
شماره نظریه: 7/1404/4
شماره پرونده: 1404-168-4
استعلام:
آیا رای صادره از دادگاه بدوی در مقام رسیدگی به عنوان دادگاه همعرض از بابت اعاده دادرسی کیفری؛ اعم از پذیرش یا رد قرار اعاده دادرسی قطعی است یا قابل اعتراض میباشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، مستنبط از مواد 476 و 479 و 480 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1394 این است که تجویز اعاده دادرسی از سوی دیوان عالی کشور، دلالت بر نقض حکم قطعی اولیه موضوع اعاده دادرسی نمیکند؛ بنابراین، در صورتی که پس از تجویز اعاده دادرسی مراتب در دادگاه همعرض مطرح شود و این دادگاه، درخواست اعاده دادرسی را از مصادیق ماده 474 قانون یادشده نداند و درخواست مزبور را وارد تشخیص ندهد، قرار رد درخواست اعاده دادرسی را صادر مینماید و قرار مزبور قطعی است؛ زیرا پذیرش قابلیت تجدید نظر نسبت به قرار مزبور نیازمند دلیل صریح است که نه تنها وجود ندارد؛ بلکه به قرینه تبصره 2 ماده 427 قانون یادشده از شمول این ماده نیز خارج است. علاوه بر آن تصریح به قابلیت تجدید نظرخواهی یا فرجامخواهی نسبت به احکامی که پس از اعاده دادرسی در موارد مذکور در ماده 480 قانون یادشده صادر میشود، بر خروج قرار رد درخواست اعاده دادرسی از حکم مزبور (قابلیت تجدید نظرخواهی و فرجام) دلالت دارد؛ مضافاً اینکه پذیرش قابلیت تجدیدنظر یا فرجام نسبت به قرار رد درخواست اعاده دادرسی مستلزم ایجاد دور و تسلسل در طرح موضوع در دیوان عالی کشور و در محاکم خواهد شد و با وجود بقاء اعتبار و عدم نقض حکم قطعی، پذیرش آن موجه به نظر نمیرسد.
ثانیاً، مطابق قسمت اخیر ماده 480 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 حکمی که دادگاه همعرض پس از پایان رسیدگی ماهوی صادر میکند از لحاظ قطعیت یا قابل اعتراض بودن و نیز مرجع رسیدگی تابع مقررات عمومی است. بر این اساس اگر مرجع مذکور (دادگاه همعرض) دادگاه کیفری یک یا دو یا انقلاب یا اطفال و نوجونان باشد، حکم آن حسب مورد قابل تجدید نظر یا فرجام و اگر دادگاه تجدید نظر استان باشد، حکم آن قطعی است و بر این اساس پاسخ سوال مشخص است.