شماره پرونده:ه- ع؍0002278 شماره دادنامه: 140109970906000045 تاریخ: 28/01/1401
شاکی: آقای احمد گل کار فرزند حسین
طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 3938 مورخ 15؍1؍1388 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به خواسته ابطال بخشنامه شماره 3938 مورخ 15؍1؍1388 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
پیرو ابلاغ آییننامه های موسسه ساخت و فروش عینک طبی ودفتر کار اپتومتری به شماره 59721؍8س مورخ 3؍10؍87 به استحضار می رساند، شرح وظایف 20 گانه کارشناسان بینائی سنجی موضوع بخشنامه های شماره 2931ک مورخ 29؍2؍80 و 42921 مورخ 27؍3؍82 مغایرتی با آییننامه های ابلاغ نداشته و قابل اجرا و معتبر است و ضمناً تجویز و ساخت عینک طبی توسط کارشناسان بینائی سنجی در یک مکان مشروط به اخذ مجوز دفتر کار و پروانه موسسه ساخت و فروش عینک طبی و تامین فضا و تجهیزات لازم بلامانع میباشد و مفاد مرتبط با این موضوع در آییننامه های دفتر کار اپتومتری و موسسه ساخت و فروش عینک طبی (ماده 8 در آییننامه موسسه ساخت و فروش عینک طبی و تبصره ماده 14 در آییننامه دفترکار اپتومتری لغو میگردد. لازم به ذکر است ساخت و فروش عینک طبی در دفتر کار اپتومتری مستقل (بدون اخذ پروانه موسسه ساخت و فروش عینک طبی) و مطب پزشک و نیز معاینه چشم و تجویز عینک در موسسه مستقل (بدون اخذ مجوز دفتر کار اپتومتری) ممنوع است و معاینه و تجویز عینک حتماً باید در دفتر کار اپتومتری و یا مطب چشم پزشک صورت گیرد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1-طبق اصل 138 قانون اساسی، هر یک از وزارتخانه ها در چارچوب مصوبات هیات وزیران حق صدور آییننامه و بخشنامه را دارد به نحوی که مخالف با متن قانون و روح قوانین نباشد.
2- طبق آییننامه اجرایی ماده 8 قانون تشکیل وزارت بهداشت مصوب هیات وزیران (اصلاحیه تبصره 1 ماده 7) مسئول فنی موسسات پزشکی و پیرا پزشکی نمی تواند همزمان، در بیش از یک موسسه یا مرکز یا.... هر گونه اشتغال یا فعالیتی داشته باشد.
3- طبق ماده 2 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی هر یک از موسسات پزشکی باید دارای مسئول فنی دارای پروانه رسمی باشند.
4- طبق ماده 2 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی، همه رشته های مرتبط با پزشکی نیاز به پروانه فعالیت دفترکار دارند بر همین اساس آییننامه دفتر کار بینائی سنجی تدوین و پروانه فعالیت جداگانه ای برای آن صادر میشود.
5- به علت مفاسد فعالیتهای همزمان مسئول فنی، اصلاحیه آییننامه اجرای ماده 8 قانون تشکیل وزارت بهداشت در سال 1391 توسط هیات وزیران صادر شد.
6-در ابتدای آییننامه موسسه ساخت عینک طبی به صراحت به اسناد بالا دستی از جمله آییننامه اجرایی ماده 8 قانون تشکیل وزارت بهداشت استناد شده است.(اصلاحیه تبصره 1 ماده 7) همچنین آییننامه وزارت بهداشت شماره 7635؍402د وزارت بهداشت مورخ 1؍5؍1393 مرتبط با شرح وظایف مسئولین فنی، داشتن پروانه دفتر کار بینائی سنجی همزمان با داشتن پروانه مسئولیت فنی ساخت عینک برای یک نفر مخالف با متن و روح قوانین بالا دستی میباشد.
7- بخشنامه مورد شکایت مصداق خود ارجاعی است و تبعیض بین مسئولین فنی موسسات پزشکی و پیرا پزشکی میشود و برای مسئول فنی مجوز دیگری به صورت همزمان صادر نمی گردد.
لذا با عنایت به مستندات قانونی و ادله ارائه شده ابطال بخشنامه 3938 مورخ 15؍1؍1388 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مورد استدعاست.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
به موجب نامه شماره 3938 مورخ 15؍1؍1388 مقرر گردیده است که تجویز وساخت عینک طبی توسط کارشناسان بینایی سنجی در یک مکان مشروط به اخذ مجوز دفتر کار و پروانه موسسه ساخت و فروش عینک طبی و تامین فضا و تجهیزات لازم بلامانع است و مفاد مرتبط با این موضوع در تبصره ماده 14 آییننامه دفتر کار بینایی سنجی و ماد ه8 آییننامه موسسه ساخت و فروش عینک طبی لغو میگردد. » بنابراین بر خلاف ادعای شاکی د رهیچ قسمتی از نام مذکور، در خصوص مسئولین فنی موسسات ساخت و فورش عینک طبی مشاهده نگردیده و موضوع بخشنامه مذکور در خصوص صدور مجوز تاسیس موسسه ساخت و فروش عینک طبی در دفتر کار بینایی سنجی است.
2- مطابق بندهای 11 و 16 ماده 1 قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت درمان و اموزش پزشکی، تعیین و اعلام استانداردهای مربوط به خدمات بهداشتی، درمانی، بهزیستی و دارویی و.. تعیین ضوابط مربوط به ارزیابی، نظارت و کنترل بر برنامه ها و خدمات واحدها و موسسات آموزش پژوهشی، بهداشتی، درمانی و بهزیستی و انجام این امور بر اساس استانداردهای مربوطه از وظایف این وزارتخانه تعیین شده است.
3- وفق ماده 8 قانون تشکیل وزارت بهداشت مصوب 1364 کلیه موسسات و واحدهای بهداشت و در مانی و پزشکی کشور در بخش خصوصی و غیر دولتی باید تحت نظارت و کنترل و برنامه ریزی این وزارتخانه قرار گیرند. و در آییننامه اجرایی ماده 8 اجازه تاسیس مراکز و موسسات پزشکی خصوصی بعد از تایید کمیسیون ماده 20 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی میباشد.
4- وفق بند الف ماده 72 قانون برنامه ششم توسعه تولیت نظام سلامت از جمله بیمه سلامت شامل سیاست گذاری اجرایی ،برنامه ریزی های راهبردی ارزشیابی، اعتبار سنجی و نظارت در وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشکی متمرکز میگردد و کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و غیر دولتی با رعایت ماده 13 قانون مدیریت و خدمات کشوری وسطح بندی خدمات تبعیت و اقدام می کنند و همچنین ماده 24 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و اینکه تولیت نظام سلامت بر عهده وزارت بهداشت آییننامه تاسیس موسسه ساخت و فروش عینکی طبی مصوب 1387 به تصویب وزیر محترم وقت وزارت بهداشت درمان، آموزش پزشکی رسیده است که برابر ماده آییننامه مذکور اجاره تاسیس به افراد حقوقی و حقیقی با شرایط اعلامی پس از تصویب کمیسیون قانونی و اخذ موافقت اصولی داده میشود.
5- پیرو ابلاغ آیین نماه های یاد شده به موجب نامه 3938 مورخ 15؍1؍1388 وزیر محترم وقت به شرح زیر اعلام گردیده تجویز و ساخت عینک طبی توسط کارشناسان بینایی سنجی دریک مکان مشروط به اخذ مجوز دفتر کار و پروانه ساخت موسسه ساخت و فروش عینک طبی بلامانع است و همچنین دفتر کار بینایی سنجی با توجه به ماهیت آن وظایف پیش بینی شده مانند مطب پزشکان دفتر کار محسوب شده و لزومی به بکارگیری مسئول فنی نداشته و ادعای شاکی فاقد وجاهت است.
6- یکی از اهداف وزارت بهداشت در ارتباط با تصویب آییننامه مذکور حساسیت سلامت بینایی میباشد و به نحوی که تجمیع موضوع ساخت و فروش عینک طبی در یک مکان واحد سبب تسریع در خدمات رسانی به مراجعین و تضمین سلامت عینک های طبی تجویز شده میباشد و در صورت جداسازی آن از یکدیگر یکی از ارکان مهم بهداشتی جامعه به خطر افتاده و قبلاً در مورد مشابه به موجب دادنامه 980997090601770 مورخ 10؍1398 رای به رد شکایت مطروحه صادر شده است. بنابراین با عنایت به مراتب مذکور صدور رای به رد شکایت مورد تقاضا میباشد.
در خصوص ادعای مغایرت مصوبه با شرع، مطرح نگردیده است.
پرونده شماره ه- ع / 0002278 مبنی بر درخواست ابطال فرازی از نامه شماره 3938 مورخ 15؍01؍1388 وزرات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در جلسه مورخ 24؍12؍1400 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
اولا:ً بر مبنای ماده (1) قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب سال 1334 با اصلاحات و الحاقات بعدی: «ایجاد هر نوع موسسه پزشکی نظیر بیمارستان، زایشگاه، تیمارستان، آسایشگاه، آزمایشگاه، پلیکلینیک، موسسات فیزیوتراپی و الکتروفیزیوتراپی، هیدروتراپی، لابراتوار، کارخانههای داروسازی، داروخانه، درمانگاه، بخش تزریقات و پانسمان به هر نام و عنوان باید با اجازه وزارت بهداری و اخذ پروانه مخصوص باشد. متصدیان موسسات مزبور ملزم به رعایت مقررات فنی مذکور در آییننامههای مربوط میباشند». ثانیاً: مطابق ماده (8) قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب سال 1364، کلیه موسسات و واحدهای بهداشتی و درمانی و پزشکی کشور که از طریق بخش خصوصی و غیردولتی در امر بهداشت و درمان فعالیت دارند از تاریخ تصویب این قانون تحت نظارت و کنترل و برنامهریزی وزارتخانه یادشده قرار میگیرند. ثالثاً: به موجب بندهای (11)، (12) و (16) ماده (1) قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب سال 1367، تعیین و اعلام استانداردهای مربوط به خدمات بهداشتی، درمانی، بهزیستی و دارویی و همچنین تجهیزات و ملزومات و مواد مصرفی پزشکی و بهداشت کلیه موسسات خدماتی و تولیدی مربوط به خدمات اخیرالذکر و تعیین ضوابط مربوط به ارزیابی، نظارت و کنترل بر برنامهها و خدمات واحدها و موسسات آموزشی و پژوهشی، بهداشتی، درمانی و بهزیستی و انجام امور براساس استانداردهای مربوطه از جمله وظایف و ماموریتهای وزارتخانه مذکور میباشد. رابعاً: حسب تبصره (3) ماده (1) قانون آموزش مداوم جامعه پزشکی کشور مصوب سال 1375، ساخت عینک طبی جزء حرفههای وابسته پزشکی تعریف و احصاء شده است و بر همین اساس، وفق آییننامه اجرایی ماده (8) قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب سال 1365 هیات وزیران، اجازه تاسیس مراکز و موسسات پزشکی خصوصی صرفاً به کسانی که دارای مدرک دکتری در رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و یا یکی ازرشتههای تخصصی گروه پزشکی باشند پس از تایید صلاحیت آنان توسط کمیسیون موضوع ماده (20) قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی، داده میشود. ضمن اینکه برابر ماده (6) آییننامه تاسیس موسسه ساخت و فروش عینک طبی و ماده (5) آییننامه تاسیس دفتر کار بینایی سنجی مصوب سال 1387 وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اجازه تاسیس موسسه یا دفتر کار به اشخاص حقیقی و حقوقی از جمله کارشناسان بینایی سنجی اعطاء شده و در خصوص اجازه ساخت و فروش عینک طبی توسط نامبردگان در همان محل نیز با اخذ سایر مجوزهای قانونی لازم فاقد هرگونه ممنوعیتی است و آییننامه پیشگفته ضرورت اخذ مجوزهای مربوطه در ارتباط با ساخت و فروش عینک از مراجع ذیصلاح را نفی ننموده است.
بنا به مراتب فوق، آن قسمت از نامه شماره 3938 مورخ 15؍01؍1388 وزرات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با این عبارت که «... ضمناً تجویز و ساخت عینک طبی توسط کارشناسان بینایی سنجی در یک مکان مشروط به اخذ مجوز دفتر کار و پروانه موسسه ساخت و فروش عینک طبی... بلامانع میباشد...» در حدود اختیارات مرجع تصویب کننده بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات مذکور نداشته و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمد کریمی
رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
دیوان عدالت اداری