قانون واگذاری انحصار عراده رانی از مشهدسر الی بارفروش

مصوب 1289/04/12 مجلس شورای ملی

ماده اول - انحصار عراده‌رانی از مشهدسر الی بارفروش از قرار شروط مفصله در ذیل بشهریار خداداد پارسی معروف بساسانی تبعه دولت علیه‌ایران واگذار میشود‌.

ماده دوم - خط راه همان راهی است که تا کنون محمولات بتوسط قاطر و یابو از بارفروش بمشهد سر و از مشهد سر ببار فروش حمل و نقل میشود و ابتداء آن از لب دریای بندر مشهد سر یعنی از آن نقطه است که مال‌التجاره و غیره از دریا نقل بخشکی میشود و انتهای آن شهر بارفروش‌است.

ماده سوم - ساسانی تعهد میکند قطعه راه مذکور در فوق را بخرج خود تعمیر و عراده رو نماید یعنی امتداد سه فرسخ راه را شوسه ساخته بعرض پنج ذرع و هر کجا که خط راه کمتر از پنج ذرع باشد باید اراضی طرفین راه را برضای مالک و تصدیق خبره خریداری نموده بر عرض راه بیفزاید‌که هیچ نقطه راه کمتر از پنج ذرع نباشد و دو نهر جنبین خط راه باید خارج و اضافه بر عرض راه و هر کدام یک ذرع باشد

ماده چهارم - ساسانی متعهد است از مکاریها و اشخاصی که در این خط راه بتوسط چهارپایان مسافرت می‌نمایند و حمل و نقل مال‌التجاره و سایر‌محمولات میکنند به هیچ اسم و رسم حق‌العبور مطالبه نکند و کمافی‌السابق در مسافرت و حمل و نقل محمولات آزاد باشند.

ماده پنجم - اتباع خارجه بهیچ قسم مداخله و شرکت در این قرارداد نباید داشته باشند یعنی ساسانی حق هر نوع بیع و شرا و نقل و انتقال و اجاره‌و وثیقه دادن و شرکت در این راه را با اتباع خارجه یا کسی که در حمایت خارجه باشد ندارد و هر گاه یکی از شرکاء تبعه یکی از دول خارجه شد حق‌شرکت از او سلب خواهد شد باین معنی که سهم خود را باید بیکی از تبعه داخله بقیمت عادله انتقال بدهد ولی شرکت با تبعه داخله را مجاز است.

ماده ششم - ساسانی مجاز است که هر قسم عراده از قبیل چهارچرخه و غیره در این راه به کار بیندازد و اگر دیگران خواسته باشند عراده از هر قبیل‌راه بیندازند ذهاباً و ایاباً مبلغ پنجهزاردینار باید به ساسانی بپردازند ذهاباً دو هزار و پانصد دینار ایاباً دو هزار و پانصد دینار.

ماده هفتم - مدت این امتیاز از تاریخ امضای آن لغایت (18) سال شمسی تمام است.

ماده هشتم - صاحب امتیاز باید بعد از انقضاء مدت امتیاز تمام خط راه را دائر و آباد و عراده و آنچه متعلق براه و ملزومات عراده‌رانی است تعمیر‌شده و بی عیب بکارگذاران دولت واگذار نموده تحویل بدهد و دو توقفگاه در دو محل مقصد و مرکز ساخته و بعد از ختم مدت به دولت واگذار نماید.

ماده نهم - هر گاه در زمان امتیاز ساسانی کارگذاران دولت علیه خواسته باشند امتیاز راه‌آهن این خط را بیکی از اتباع دول خارجه یا داخله بدهند یا‌خود دولت بخواهد بسازد ساسانی حق خواهد داشت که آنچه را برای ساختن راه خرج کرده از قیمت عراده و غیره از روی ثبت و صورت دفتر تجارت‌خود به تقسیم 18‌ساله مدت امتیاز از دولت یا از کسیکه میخواهد این امتیاز را بگیرد دریافت داشته راه و عراده‌های خود را واگذار نماید (2) یعنی باید‌خرجی که از برای ساختن راه و عرابه نموده است به هیجده قسمت نموده هر چند سالی که از مدت امتیاز گذشته است حقی نخواهد داشت و هر چند‌سالی که باقی مانده است باید به همان نسبت باو بپردازند.

ماده دهم - هر گاه ساسانی از تاریخ امضا قرارنامه الی شش ماه شروع به کار کرد و تا دو سال راه را ساخت و تمام کرد که همه جا عراده‌رو باشد‌قرارنامه منفسخ خواهد شد.

ماده یازدهم - ساسانی وقتی میتواند اخذ حق‌العبور نماید که راه از هر حیث تمام شده باشد و اتمام راه وقتی مصدق خواهد شد که از طرف‌مامورین وزارت فوائد عامه بازدید شده و راپورت آن به وزارتخانه رسیده تصدیق‌نامه در دست صاحب امتیاز بوده باشد بدون داشتن این تصدیق‌نامه‌دیناری باسم حق‌العبور از مترددین حق اخذ نخواهد داشت.

ماده دوازدهم - ساسانی متعهد است عمله‌جاتی که در این راه خواهد گذاشت تبعه دولت علیه باشند.

ماده سیزدهم - هر گاه در طول مدت امتیاز در حسن ترتیب و دوران راه از طرف صاحب امتیاز قصوری شود و خرابی در راه بهم رسد که ساسانی‌در اصلاح آن مسامحه نماید کارگذاران دولت خود آن اصلاحات را مرمت نموده مصارف مزبوره را باضافه خرج مامور از صاحب امتیاز دریافت‌خواهند کرد.