هیات وزیران در جلسه مورخ 1369/12/1 بنا به یپشنهاد وزارت کشاورزی و به استناد تبصره (3) ماده واحده مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام اسلامی در خصوص حل مشکل اراضی بایر (مصوب 1367/5/25) آییننامه اجرایی مصوبه مزبور را به شرح زیر تصویب نمود.
ماده 1 - اصطلاحات به کار رفته در این آییننامه به شرح زیر تعریف می گردند:
1 - ماده واحده - مصوبه مورخ 1367/5/25 مجمع تشخیص مصلحت نظام اسلامی در خصوص حل مشکل اراضی بایر در این آییننامه اختصاراً ‹‹ماده واحده ›› نامیده میشود.
2 - اراضی بایر - زمینهایی است که سابقه احیا دارند ولی بدلیل اعراض مالک، بیشتر از (5)سال متوالی بدون دلیل موجه بلاکشت مانده یا بماند.
3 - اراضی اعراضی - زمینهای در تملک اشخاص است که بلااستفاده گذاشته شده اند.
احراز اعراضی بودن اراضی توسط دادگاه و از طریق تحقیق و بررسی محل یا اقرار کتبی مالک انجام میشود.
4 - ضوابط کشاورزی - مجموع مقررات، اصول و ضوابط فنی و عرفی است که ضرورت رعایت آنها در کشت اراضی از طرف وزارت کشاورزی اعلام میگردد.
5 - کمیسیون تشخیص - کمیسیونی است مرکب از سه نفر کارشناس (دو نفر به معرفی مدیر کل کشاورزی و یک نفر به معرفی هیات هفت نفره واگذاری زمین) که در هر استان تشکیل میگردد و پس از بازدید از ملک و عنداللزوم کسب نظر کارشناس رسمی دادگستری در خصوص بایر بودن اراضی اعلام رای می نماید.
6 - کمیسیون ارزیابی - کمیسیونی است مرکب از سه نفر کارشناس) دو نفر از کارشناسان یا ارزیابان اداره کل کشاورزی و ا داره کل امور اقتصادی و دارائی به معرفی مدیران کل مربوط و یک نفر کارشناس رسمی یا خبره محلی به معرفی دادستان محل) که در هر استان تشکیل میگردد و در مورد بهای عادلانه اراضی موضوع این آییننامه اعلام رای می نماید.
ماده 2 - تشخیص اراضی بایر خارج از محدوده قانونی شهرها با رعایت ماده واحده و این آییننامه برعهده کمیسیون تشخیص میباشد و به یکی از طرق زیر توسط اداره کل کشاورزی استان مربوط اعلام میگردد. رای کمیسیون تشخیص قابل اعتراض در دادگاه صالح خواهد بود.
1 - ابلاغ کتبی به مالکان اراضی، در صورت دسترسی به آنان.
2 - آگهی در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار مرکز و محلی (درصورت وجود) در دو نوبت به فاصله یکماه.
3 - الصاق اطلاعیه در حل وقوع ملک.
ماده 3 - در مورد اراضی بایر موضوع این آییننامه که به تشخیص دادگاه به عنوان اراضی اعراضی شناخته میشوند در صورتی که مالکان ظرف یکماه پس از ابلاغ وزارت کشاورزی یا پس از نشر دومین آگهی در روزنامه جهت انتقال سند مالکیت زمین حاضر نشوند مدیر کل کشاورزی استان به قائم مقامی مالک اسناد انتقال مالکیت اینگونه اراضی را امضا خواهد نمود.
ماده 4 - در مورد اراضی بایر موضوع این آییننامه که به عنوان اراضی اعراضی شناخته نمی شوند، مالکان اراضی از تاریخ ابلاغ وزارت کشاورزی یا از تاریخ نشر دومین آگهی در روزنامه، یک سال فرصت خواهند داشت تا شخصاً به یکی از طرق مندرج در ماده واحده در خصوص کشت زمین طبق ضوابط کشاورزی که همه ساله قبل از فصل کشت اعلام میشود اقدام نمایند یا برای این منظور زمین را از طریق فروش، اجاره یا مزارعه به دیگری واگذار نمایند.
تبصره 1 - مالکان یا متصرفین قانونی اراضی موضوع این ماده که مدعی داشتن عذر موجه برای عدم کشت زمین هستند موظفند مستندات و مدارک مربوط را به اداره کل کشاورزی استان مربوط ارائه نمایند تا در صورت تایید اداره کل کشاورزی مهلت تعیین شده تا یک سال دیگر تمدید شود.
تبصره 2 - انتخاب هر یک از شقوق فروش، اجاره یا مزارعه برای واگذاری اراضی موضوع این ماده به منظور کشت اراضی با مالک است و نسخه ای از اسناد یا قراردادهای منعقده در پرونده مربوط (در اداره کل کشاورزی) ضبط میگردد.
ماده 5 - در صورتی که ظرف مهلت موضوع ماده(4) این آییننامه کشت اراضی طبق ضوابط کشاورزی انجام نشود هیاتهای هفت نفره واگذاری زمین در مورد فروش اراضی برای کشت، اقدام خواهند نمود. وزارت کشاورزی موظف است در مورد کشت اراضی فروخته شده، نظارت نماید.
ماده 6 - کلیه اراضی بایر موضوع ماده (3) که در اختیار دولت قرار گرفته اند و همچنین اراضی موضوع ماده (5) این آییننامه براساس بهای عادلانه ای که توسط کمیسیون ارزیابی تعیین میگردد توسط هیاتهای هفت نفره واگذاری زمین با رعایت اولویتهای زیر فروخته خواهند شد:
1 - زارعین ساکن در محل که بدون زمین هستند و یا کمتر از عرف محل زمین دارند.
2 - داوطلبان اشتغال به کار کشاورزی غیر ساکن در محل در صورت سپردن تعهد سکونت در محل و اشتغال به کار کشاورزی
3 - فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی.
تبصره - کمیسیون ارزیابی موظف است بهای عادلانه اراضی موضوع این ماده را براساس عرف محل، قیمت زمین در زمان تصویب ماده واحده، تعرفه قیمت گذاری دولتی و نظر کارشناس یا فرد خبره محلی و با توجه به موقعیت، حاصلخیزی و مرغوبیت اراضی، ارزش زراعت های غالب، تناوب زراعی، منابع آب و امثالهم، تعیین نماید.
ماده 7 - وجوه حاصل از فروش اراضی موضوع ماده (6) این آییننامه توسط وزارت کشاورزی دریافت و به شرح زیر به حسابهای مربوط واریز میگردد:
1 - وجوه حاصل از فروش اراضی موضوع ماده(3) این آییننامه به حسابی که توسط خزانه تعیین میگردد واریز و به درآمد عمومی کشور منظور میشود.
2 - وجوه حاصل از فروش اراضی موضوع ماده(5)این آییننامه به حساب صندوق سازمان ثبت اسناد و املاک کشور واریز میگردد تا پس از پرداخت بدهیهای قانونی و شرعی مالک به سازمانها، نهادها و دستگاههای دولتی و تامین هزینه های مربوط به دفتر اسناد رسمی، مابقی به مالک پرداخت شود.
ماده 8 - نظارت بر حسن اجرای ماده واحده و این آییننامه با وزارت کشاورزی است و کلیه نیروهای انتظامی اعم از ژاندارمری، شهربانی و کمیته های انقلاب اسلامی مکلفند در اجرای ماده واحده و این آییننامه با وزارت کشاورزی و هیاتهای هفت نفره واگذاری زمین همکاری نمایند.
تبصره - وزارت کشاورزی میتواند در صورت لزوم اشخاصی را که بهر طریق مانع اجرای ماده واحده و این آییننامه میشوند جهت تعقیب و تعیین کیفر به مراجع قضایی صالح معرفی نماید.
ماده 9 - کلیه نهادها و سازمانهای دولتی موظفند در اجرای ماده واحده و این آییننامه با وزارت کشاورزی همکاری نمایند و اطلاعات و امکانات مورد نیاز را حسب تقاضای وزارت کشاورزی در حداقل زمان ممکن در اختیار آن وزارت قرار دهند.
ماده 10 - سازمان برنامه و بودجه کلیه اعتبارات لازم جهت اجرای ماده واحده و این آییننامه را همه ساله در بودجه وزارت کشاورزی پپش بینی می نماید.
ماده 11 - چنانچه ماموران اجرای ماده واحده و این آییننامه مرتکب جرم و تخلفی شوند مطابق قوانین مربوط با آنان رفتار خواهد شد.
ماده 12 - از تاریخ ابلاغ این آییننامه هرگونه بخشنامه و دستورالعمل و مقررات مغایر با آن لغو و بلا اثر میباشد.
ماده 13 - ستاد مرکزی واگذاری زمین موظف است دستورالعملهای لازم برای اجرای این آییننامه را با نظر وزارت کشاورزی تهیه و به مورد اجراء گذارد.
معاون اول رئیس جمهور- حسن حبیبی