اساسنامه فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران

به استناد بند 4 قانون اهداف و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی و مصوبه یکصد و سی و ششمین نشست مورخ 1366/10/15 آن شورا، فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران که به اختصار «فرهنگستان» نامیده میشود طبق این اساسنامه تشکیل میشود.

ماده 1 - هدف
نیل به استقلال علمی و فرهنگی و توسعه علوم و فنون و تقویت روح پژوهش و ارتقای سطح علمی و فرهنگی کشور و دستیابی به آخرین یافته ها و نوآوری ها در عرصه دانش از طریق فعالیتهای جمعی و جذب و حمایت و تشویق دانشمندان و محققان برجسته.

ماده 2 - وظایف:

1 - کوشش در جهت گسترش مرزهای دانش و تلاش مستمر برای ارتقای سطح دانش و پژوهش در کشور.

2 - بررسی و تحلیل وضعیت علمی و فنی و آموزشی و پژوهشی کشور و ارائه پیشنهاد در زمینه بهبود و ارتقای آن به مراجع ذیربط.

3 - انجام دادن امور مشاوره علمی و تحقیقاتی اساسی و مسائل مربوط به تکنولوژی که از سوی دولت، شورای پژوهشهای علمی و مراکز علمی و تحقیقاتی از فرهنگستان درخواست می‌شود و ارائه پیشنهادهای لازم در این زمینه ها.

4 - مطالعه تجربیات کشورها در کسب و توسعه علوم و تکنولوژی و همچنین بررسی آخرین یافته های علمی و نحوه استفاده از آنها با توجه به زمینه ها و امکانات موجود در کشور.

5 - تشویق و ترغیب دانشمندان و پژوهشگران به خلق آثار علمی، ادبی و هنری از طریق حمایت مادی و معنوی ایشان.

6 - ایجاد تسهیلات لازم در جهت مقابله اطلاعات و نتایج تحقیقات و تبادل نظر بین دانشمندان و محققان و مبادله متخصصان و پژوهشگران با فرهنگستانهای علوم سایر کشورها بویژه کشورهای اسلامی و جهان سوم با واگذاری بورس و استفاده از مسافرتهای علمی و فرصتهای مطالعاتی از طریق مراجع ذیربط.

7 - بررسی و پیشنهاد ضوابط در خصوص ارتقای سطح علمی سمینارها و کنگره ها و کنفرانسهای علمی در سطح ملی و بین المللی و ارزیابی اینگونه مجامع.

8 - برگزاری سمینارها و کنفرانسها و کنگره ها و سمپوزیوم ها در زمینه جدیدترین یافته های علمی، فنی و فرهنگی.

9 - اشاعه اطلاعات و دانسته های علمی از طریق انتشار مجلات و کتب علمی و پژوهشی بالاخص نتایج تحقیقات و یافته های جدید علمی و فرهنگی در سطح کشور و جهان.

10 - اعطای پاداش و جایزه و نشان علمی به دانشمندان و پژوهشگران و موسساتی که خدمات علمی برجسته ای انجام داده اند از طریق مراجع قانونی.

11 - پیشنهاد تخصیص اعتبارات و امکانات تحقیقاتی برای فعالیتهای دانشمندان برجسته.

12 - بررسی و تصویب عضویت فرهنگستان در مجامع و سازمانهای بین المللی که وظایف و اهداف متناسب با وظایف و اهداف فرهنگستان دارند در چهار چوب قوانین و مقررات کشور.

ماده 3 - ارکان فرهنگستان عبارت است از:

1 - رئیس جمهور در مقام ریاست عالیه فرهنگستان.

2 (منسوخ 1373/08/24)- هیات امناء.

3 - مجمع عمومی (متشکل از اعضای علمی پیوسته).

4 - رئیس فرهنگستان.

5 - شورای علمی (رئیس فرهنگستان و روسای گروههای علمی).

6 - دبیر.

7 (الحاقی 1380/01/21)- هیات امنای فرهنگستانهای جمهوری اسلامی ایران

4 - تمامی فرهنگستانها یک هیات امنا خواهند داشت. ترکیب آن به این شرح خواهد بود:
1 - 1 معاون اول رئیس جمهور به عنوان رئیس هیات امنا.
2 - 1 وزرای علوم، تحقیقات و فنّاوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فرهنگ و ارشاد اسلامی.
3 - 1 روسای فرهنگستانها.
4 - 1 دو نفر از دانشمندان و صاحبه نظران به پیشنهاد رئیس هر فرهنگستان.

ماده 4 (اصلاحی 1379/05/11)- هر سه فرهنگستان موجود یک هیات امناء خواهد داشت. ترکیب هیات امناء بدین شرح خواهد بود:
1-معاون اول رئیس جمهور به عنوان رئیس هیات امناء.
2 و 3 - وزرای فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
4 و 5 - روسای فرهنگستانها.
6 و 7 و 8 و 9 و 10 و 11 - شش نفر از دانشمندان و صاحب نظران (از هر فرهنگستان 2 نفر به پیشنهاد رئیس فرهنگستان) با تایید شورای عالی انقلاب فرهنگی

ماده 5 (منسوخ 1373/08/24)- وظایف هیات امناء:

1 - انتخاب رئیس فرهنگستان از میان سه نفری که مجمع پیشنهاد می کند و معرفی وی به ریاست جمهوری برای صدور حکم.

2 - تصویب سازمان اداری فرهنگستان.

3 - بررسی و تصویب خط مشی کلی.

4 - بررسی و تصویب بودجه پیشنهادی.

5 - تصویب حسابهای سالانه.

6 - بررسی و تصویب بودجه تفصیلی براساس اعتبارات مصوب در بودجه سالانه کشور در چهارچوب اساسنامه.

7 - تصویب آییننامه های مالی، معاملاتی، استخدامی و همچنین آییننامه های داخلی فرهنگستان.

8 - جلب و قبول کمکها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی.

9 - تصویب ضوابط مربوط به اعطای پاداش و جوایز و بورس و نشان و مدال به افراد واجد شرایط.

10 - پیشنهاد عضویت فرهنگستان در سازمانها و مجامع بین المللی به مراجع ذیصلاح.

ماده 6 - مجمع عمومی:
«مجمع» مرکب است از کلیه اعضای پیوسته فرهنگستان، جلسه این مجمع حداقل سالی یکبار تشکیل می‌شود.

تبصره 1 - اعضای وابسته می‌توانند در مجمع بدون حق رای شرکت کنند.

تبصره 2 - ریاست مجمع با رئیس فرهنگستان است.

ماده 7 - وظایف مجمع عمومی:

1 - تصویب سیاستها و برنامه های علمی فرهنگستان.

2 - تصویب نظامنامه نحوه اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان.

3 - تعیین دانشمندانی که شرایط دریافت پاداش یا جایزه یا بورس یا مدال یا نشان و یا فرصت مطالعاتی را دارند و معرفی ایشان به ریاست عالیه فرهنگستان.

4 (اصلاحی 1373/08/24)- انتخاب سه نفر برای تعیین رئیس فرهنگستان.

5 - انتخاب اعضای پیوسته، وابسته و افتخاری.

ماده 8 - شورای علمی:
شورای علمی مرکب است از:
- رئیس فرهنگستان، به عنوان رئیس شورا.
- روسای گروههای علمی.

ماده 9 - وظایف شورای علمی:

1 - بررسی سیاستها و برنامه های علمی فرهنگستان و پیشنهاد آن به مجمع برای تصویب.

2 - تصویب و تدوین نظامنامه نحوه اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان و ارائه آن به مجمع برای تصویب.

3 - تعیین وظایف گروههای علمی.

4 - بررسی و اظهارنظر درمورد طرحهای علمی و ارجاع آن به گروههای علمی ذیربط.

5 - تعیین اهم مسائل و موضوعاتی که لازم است مورد تحقیق قرار گیرد و پیشنهاد آنها به مراکز علمی ذیصلاح در کشور.

6 - تهیه و تدوین ضوابط مربوط به اعطای پاداش و جوایز و بورس و نشان و مدال به افراد واجد شرایط و پیشنهاد آن به هیات امناء جهت تصویب.

7 - تعیین دانشمندانی که شرایط دریافت پاداش یا جایزه یا بورس یا مدال یا نشان و یا فرصت مطالعاتی را دارند و معرفی ایشان به مجمع برای تصویب.

8 - بررسی و پیشنهاد ضوابط در خصوص ارتقای سطح علمی سمینارها و کنگره ها و کنفرانسهای علمی در سطح ملی و بین المللی و ارزیابی اینگونه مجامع.

9 - انجام دادن سایر کارهایی که از سوی هیات امناء، مجمع و ریاست فرهنگستان به این شورا ارجاع میشود.

ماده 10 (اصلاحی 1373/08/24)- رئیس فرهنگستان برای مدت چهار سال انتخاب می‌شود و انتخاب مجدد وی برای یک بار دیگر بلامانع است.

ماده 10 (اصلاحی 1388/07/21)- رئیس فرهنگستان از میان اعضای فرهنگستان، به پیشنهاد رئیس جمهور و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حکم ایشان برای یک دوره چهارساله انتخاب می‌شوند. تغییر روسای مزبور به علل مختلف از جمله فوت، کناره گیری، عزل و استعفاء قبل از پایان دوره نیز مطابق همین شیوه خواهد بود.

تبصره (الحاقی 1388/07/21)- انتخاب مجدد رئیس فرهنگستان بلامانع می‌باشد.

تبصره 1 (اصلاحی 1368/06/21)- در صورتی که «رئیس» از میان اعضای پیوسته فرهنگستان انتخاب نشود پس از انتصاب به این سمت، عضو پیوسته فرهنگستان محسوب خواهد شد و نماینده فرهنگستان نزد کلیه مراجع دولتی و غیردولتی و اشخاص حقیقی و حقوقی خواهد بود.

ماده 11 - وظایف رئیس فرهنگستان:

1 (منسوخ 1373/08/24)- پیشنهاد مصوبات شورای علمی و مجمع به هیات امناء جهت بررسی و تصویب نهایی.

2 - پیشنهاد سازمان اداری، بودجه و حسابهای سالانه به هیات امناء جهت تصویب.

3 (اصلاحی 1373/08/24)- پیشنهاد عضویت فرهنگستانها در مجامع بین المللی.

4 (منسوخ 1373/08/24)- پیشنهاد انتصاب دبیر فرهنگستان در مجامع بین المللی به هیات امناء.

5 - انتصاب روسای گروههای علمی.

6 - پیشنهاد افراد به عنوان اعضای پیوسته، وابسته و یا افتخاری فرهنگستان به مجمع جهت تصویب.

7 - پیگیری و نظارت بر حسن اجرای تصمیمات هیات امناء مجمع و شورای علمی.

8 (اصلاحی 1373/08/24)- دعوت از اعضای مجمع و شورای علمی برای تشکیل جلسه.

ماده 12 (اصلاحی 1373/08/24)- دبیر فرهنگستان: دبیر فرهنگستان به انتخاب و حکم رئیس فرهنگستان منصوب می‌شود.

ماده 13 - وظایف دبیر فرهنگستان:

1 - اداره کلیه امور دبیرخانه اعم از اداری و مالی.

2 - تامین کارکنان مورد نیاز فرهنگستان.

3 - انجام دادن سایر اموری که از طرف هیات امناء، مجمع، شورای علمی و ریاست فرهنگستان به وی محول میشود.

ماده 14 - گروههای علمی:
گروههای علمی فرهنگستان عبارتند از:

1 - گروه علوم و معارف اسلامی.

2 - گروه علوم انسانی.

3 - گروه علوم پایه.

4 - گروه علوم مهندسی.

5 - گروه علوم کشاورزی.

6 (الحاقی 1373/02/27)- شاخه دامپزشکی (این شاخه از گروه کشاورزی جدا شود و به صورت گروه مستقل در فرهنگستان علوم درآید.)

تبصره 1 - هرگروه علمی متشکل از تعدادی از اعضای پیوسته و یا وابسته فرهنگستان است که با توجه به نوع تخصص ایشان توسط رئیس فرهنگستان برای عضویت در گروه انتخاب شده اند هر گروه علمی رئیس خواهد داشت که توسط رئیس فرهنگستان منصوب می‌شود.

تبصره 2 - وظیفه گروه تنظیم و ارائه برنامه های علمی به شورای عالی خواهد بود.

ماده 15 - فرهنگستان موسسه ای است با شخصیت حقوقی مستقل که به وزارت فرهنگ و آموزش عالی وابسته است، اعتباراتی که برای فرهنگستان در بودجه سالانه کشور منظور میشود در ردیف خاص و به صورت کمک خواهد بود.

ماده 16 - فرهنگستان جز در مورد ذیحسابی موضوع ماده 31 قانون محاسبات عمومی از لحاظ امور مالی و معاملاتی تابع مقرراتی خواهد بود که از طرف هیات امناء تصویب می‌شود.

ماده 17(اصلاحی 1380/01/21)- فرهنگستان دارای اعضای پیوسته، وابسته و افتخاری خواهد بود که با پیشنهاد رئیس فرهنگستان یا حداقل پنج تن از اعضای مجمع و با تصویب مجمع عمومی با حکم رئیس فرهنگستان به عضویت فرهنگستان پذیرفته می‏ شوند. عضویت اعضای پیوسته و افتخاری مادام ‏العمر خواهد بود.

تبصره 1 - اعضای پیوسته باید ایرانی و ملتزم به رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران باشند. همچنین این اعضاء باید حداقل دارای درجه دانشیاری با رهبری پژوهشی باشند. عضویت خبرگان بدون مدرک در صورتی که درجه علمی ایشان طبق مقررات مربوط معادل موارد فوق ارزیابی شده باشد بلامانع است.

تبصره 2 - دانشمندان برجسته بین المللی به عضویت افتخاری فرهنگستان پذیرفته میشوند وظیفه ای در فرهنگستان ندارند و انتخاب ایشان به احترام مقام علمیشان است.

تبصره 3 (الحاقی 1372/03/25)- هریک ازاعضای پیوسته فرهنگستان "علوم" که در طول یک سال، شش ماه متوالی یا بیش از دو سوم جلسات را بدون موافقت رئیس فرهنگستان غیبت داشته باشد مستعفی شناخته خواهد شد درمورد غیبت وابسته و افتخاری و مستعفی شناخته شدن آنها مقرر شد در مجمع عمومی فرهنگستان علوم تصمیم گیری شود.

تبصره 4(الحاقی 1380/01/21)- عضویت اعضای وابسته برای مدت چهار سال خواهد بود و ادامه عضویت آنان به همان طریقی است که در اساسنامه پیش‏ بینی شده است.

ماده 18 (اصلاحی 1388/07/21)- افراد پیشنهادی برای عضویت در فرهنگستان به معرفی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی و یا خود فرهنگستان مربوطه و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس ضوابط و معیارهای علمی مصوب انتخاب می‌شوند.

ماده 19 (اصلاحی 1373/08/24)- آیین نامه چگونگی رسیدگی به حسابهای سالانه موسسه با هماهنگی نهاد ریاست جمهوری و وزارت امور اقتصادی و دارائی تهیه و به تصویب هیات امناء می‌رسد.
ضمناً مقرر شد هیات امنای فرهنگستانها نسبت به تهیه و ارائه یک اساسنامه مشترک برای فرهنگستانها اقدام کند.

ماده 20 - این اساسنامه مشتمل بر بیست ماده و هفت تبصره در جلسات 96، 97، 98، 99، 100 مورخ 1367/8/3، 1367/8/10، 1367/8/17، 1367/8/24، 1367/9/1 شورای مشترک کمیسیونهای شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.

رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - سید علی خامنه ای

دریافت فایل پی‌دی‌اف