فصل اول - برنامه
ماده 1 - دولت مکلف است از محل درآمدهای مندرج در این قانون ظرف مدت پنجسال و نیم که از اول مهر ماه 41 شروع میشود مبلغدویست و سی میلیارد ریال در اختیار سازمان برنامه بگذارد که طبق جدول کلی پیوسته باین قانون بمصرف اجرای برنامه عمرانی سوم برساند.
ماده 2 (منسوخ 1400/11/10)- اعتبار فوق شامل سرمایهگذاری کلیه موسسات دولتی در دوره برنامه سوم و همچنین هزینه نگاهداری و اداره تاسیساتی که در اثر اجرایبرنامه بوجود میآید خواهد بود و هیچ یک از وزارتخانهها و موسسات و شرکتهای دولتی و موسسات وابسته به دولت به استثنای دستگاههایانتظامی و شهرداریها مجاز نیستند بدون موافقت هیات عالی برنامه مبادرت به سرمایهگذاری بنمایند.
تبصره - منظور از سرمایهگذاری در این قانون تخصیص اعتبار و مصرف آن برای یکی از امور تولیدی و عمرانی است که ضمن صورت فصول وبندهای برنامه تعیین میشود.
ماده 3 - هیات عالی برنامه میتواند بنا بر احتیاجات طرحها در داخل هر فصل برنامه اعتبار هر بند را تا حدود بیست درصد اعتبار همان بند کاهشیا افزایش بدهد.
کاهش یا افزایش اعتبار هر فصل تا حدود بیست درصد اعتبار همان فصل موکول به موافقت هیات عالی برنامه و تصویب کمیسیونهایبرنامه مجلسین خواهد بود.
ماده 4 - تقسیم سنواتی اعتبار موضوع ماده یک بر اساس فصول و بندهای برنامه به قرار زیر تعیین میشود:
نیمه دوم سال 1341 - 7/30 میلیارد ریال
نیمه دوم سال 1342 - 18/85 میلیارد ریال
نیمه دوم سال 1343 - 30/60 میلیارد ریال
نیمه دوم سال 1344 - 40/25 میلیارد ریال
نیمه دوم سال 1345 - 60 /00 میلیارد ریال
نیمه دوم سال 1346 - 73/00 میلیارد ریال
سازمان برنامه میتواند با موافقت هیات عالی برنامه و تصویب کمیسیونهای برنامه مجلسین تغییراتی را که در تقسیم سنواتی فوق ضروری بداند بدهدبدون اینکه در کل مبلغ اعتبار تقلیلی حاصل شود.
فصل دوم - درآمد برنامه
ماده 5 - سهمی از درآمد نفت که در هر سال (یا قسمتی از سال) طی دوره برنامه عاید دولت میشود بمحض وصول طبق جدول زیر در حسابمخصوصی به نام (حساب درآمد برنامه) در بانک مرکزی سپرده خواهد شد.
نیمه دوم سال 1341 - 55 درصد درآمد نفت
(با رعایت قانون بودجه سال 1341)
نیمه دوم سال 1342 - 60 درصد درآمد نفت
نیمه دوم سال 1343 - 65 درصد درآمد نفت
نیمه دوم سال 1344 - 70 درصد درآمد نفت
نیمه دوم سال 1345 - 75 درصد درآمد نفت
نیمه دوم سال 1346 - 80 درصد درآمد نفت
در موقع پرداخت اقساط فوق وجوه مربوط بهزینه طرحهای عمرانی مستمر دولت که ضمن برنامه سوم منظور شده است و هزینه نگاهداری و ادارهتاسیساتی که در اثر اجرای برنامه بوجود آمده است بر اساس اعتبارات عمرانی مصوب و به ترتیبیکه بین وزارت دارائی و سازمان برنامه توافقخواهد شد از اقساط مزبور کسر خواهد گردید.
تبصره 1 - درآمد نفت مذکور در این ماده عبارت است از جمع وجوهیکه به موجب قرارداد نفت مصوب ششم آبانماه 1333 (اعم از مالیات بردرآمد و پرداخت مشخص) عاید دولت ایران میشود (اقساط بدهی دولت بشرکت سابق نفت ایران و انگلیس «موضوع ماده یک قسمت دوم قراردادمزبور» که در موقع خود پرداخت گردیده از این رقم موضوع میگردد) و همچنین هر درآمد دیگری که دولت ایران از منابع نفت طبق قراردادهای موجودیا قراردادهائی که بعداً منعقد خواهد نمود به دست میآورد.
تبصره 2 - علاوه بر درآمدهای مذکور در این ماده درآمدهای متفرقه سازمان برنامه که ناشی از اجرای طرحهای تولیدی و عمرانی میباشد وهمچنین دریافتی های بابت وامهای پرداختی سازمان برنامه نیز به حساب درآمد منظور خواهد شد.
ماده 6 - دولت مجاز است به منظور جبران کمبود درآمد مذکور در ماده 5 نسبت به اعتبارات برنامه سوم حداکثر تا میزان مندرج در تبصره یک ماده واحده مصوب 18 خرداد ماه 1345 در مدت پنجسال و نیم اجرای برنامه از اعتبارات خارجی استفاده نماید.
وجوه حاصل از وامهای فوق در «حسابدرآمد برنامه» متمرکز خواهد گردید.
اصل و بهره وامهای مذکور در دوره برنامه سوم از محل درآمد برنامه و پس از آن از محل درآمد عمومی کشور قابلپرداخت خواهد بود.
ماده 7 - برداشت وجه از «حساب درآمد برنامه» منحصراً در اختیار سازمان برنامه خواهد بود و وجوه برداشتی در موارد زیر بمصرف خواهدرسید:
الف - پرداخت هزینه عملیات عمرانی و هزینههای اداری سازمان برنامه.
ب - پرداخت اقساط اصل و بهره وامهائیکه برای اجرای برنامه دوم تحصیل شده است و وامهائیکه دولت طبق ماده 6 این قانون تحصیل خواهدنمود.
ج - پرداختهائیکه سازمان برنامه به موجب ماده 32 این قانون به عمل خواهد آورد.
فصل سوم - سازمان برنامه
ماده 8 - سازمان برنامه دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی است و وظایف آن عبارت است از:
اول - بررسی و تصویب طرحهای مربوط بفصول و بندهای برنامه و محول کردن اجرای آن ها بدستگاههای اجرایی و نظارت در اجرای صحیح طرحها طبق فصل ششم این قانون.
دوم - پرداخت هزینه اجرای طرحهای مصوب و نگاهداری حسابها و ممیزی اسناد.
سوم - تنظیم گزارش های اجرای برنامه و حساب عملیات و تسلیم آن بمقامات مربوط طبق مواد بیست و پنج و بیست و هشت این قانون.
چهارم - تمرکز امور کمکهای خارجی بلاعوض (اعم از مالی و جنسی و فنی) و وامهای خارجی و هم آهنگ ساختن آن با برنامه و نمایندگی دولتدر مذاکرات مربوط به وامها.
پنجم - بررسی و تهیه پیشنهاد به دولت در مورد وضع قوانین درباره هر نوع اقدام که برای حسن اجرای برنامه لازم شناخته شود.
ششم - تسویه حساب برنامه هفتساله دوم و پرداخت دیون و وصول مطالبات آن طبق ماده سی و دو این قانون.
هفتم - تهیه برنامه عمرانی چهارم و تسلیم آن بمقامات مربوط حداقل 6 ماه قبل از پایان برنامه سوم.
هشتم - تهیه گزارش اقتصادی سالانه با همکاری وزارت دارائی و وزارت اقتصاد و بانک مرکزی ایران و همچنین تخصیص اعتبارات عمرانی برایهر سال برنامه.
نهم - تشکیل دفتر بودجه به منظور تهیه و تنظیم و تمرکز بودجه عادی و عمرانی کل کشور با توجه بقانون طرز تهیه و تنظیم بودجه کل کشورمصوب تیر ماه 1345.
ماده 9 - مسئولیت امور سازمان برنامه با نخستوزیر است.
سازمان برنامه تحت نظر یک مدیر عامل اداره میشود که در مقابل نخستوزیر مسئولمیباشد.
مدیر عامل سازمان برنامه بنا به پیشنهاد نخستوزیر و به موجب فرمان همایونی برای تمام مدت برنامه منصوب میشود.
مدیر عامل سازمانبرنامه موظفاً انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارد هیچ نوع شغل آزاد یا سمت دولتی دیگر داشته باشد. حقوق و مزایای مدیر عامل ازطرف هیات دولت تعیین میشود.
اختیارات مدیر عامل سازمان برنامه به قرار زیر است:
1 - اداره امور سازمان برنامه بر اساس وظائفیکه این قانون به سازمان مزبور محول نموده است.
2 - تعیین تشکیلات سازمان برنامه و اداره امور استخدامی طبق آییننامه استخدامی سازمان برنامه.
3 - امضا اسناد و اوراق بهادار و نامهها و عقد قراردادهای مربوط به برنامه.
4 - تهیه آییننامههای مذکور در این قانون و تسلیم آن برای تصویب بمقامات صلاحیتدار.
5 - نمایندگی سازمان برنامه در مقابل وزارتخانهها و موسسات دولتی و کمیسیونهای برنامه و سایر کمیسیونهای مجلسین و افراد و موسساتخصوصی داخلی و خارجی و محاکم با حق توکیل غیر.
مدیر عامل میتواند با مسئولیت خود هر قسمت از اختیارات خود را که لازم بداند کتباً بهریک از کارمندان سازمان برنامه تفویض نماید.
فصل چهارم - هیات عالی برنامه
ماده 10 - از نظر هم آهنگ کردن فعالیتهای اقتصادی دستگاههای مختلف دولت و نیز به منظور تامین حسن اجرای برنامه هیئتی به نام (هیئتعالی برنامه) تحت ریاست نخستوزیر و عضویت شش نفر اشخاص زیر تشکیل میشود:
وزیر دارائی.
وزیر اقتصاد.
رئیس کل بانک مرکزی ایران.
سهنفر شخصیت مطلع که برای تمام مدت برنامه به پیشنهاد مدیر عامل سازمان برنامه به تصویب هیات وزیران انتخاب میشود و حق حضور آنان درصورتی که از صندوق دولت حقوقی دریافت نمیدارند با تصویب هیات دولت تعیین خواهد شد.
جلسات هیات عالی برنامه با حضور لااقل 5 نفررسمیت خواهد یافت و نسبت به موضوعات مطروحه رای لااقل 4 نفر معتبر خواهد بود. جلسات مزبور با دعوت مدیر عامل سازمان برنامه حداقلماهی یکبار با حضور او تشکیل میشود و در غیاب مدیر عامل معاونیکه از طرف او تعیین شده است حضور خواهد یافت.
ماده 11 - وظایف هیات عالی برنامه به قرار زیر است:
1 - توصیه نسبت به اتخاذ سیاستهای اقتصادی و مالی و اداری و اجتماعی دولت و مقررات مربوطه با توجه بگزارش اقتصادی سالانه مذکوردر بند 8 ماده هشتم.
2 - بررسی و اتخاذ تصمیم نسبت به مشی اجرای برنامه و نوع حدود عملیات سالانه.
3 - بررسی و اتخاذ تصمیم نسبت به مسائلیکه وزارتخانهها ضمن اجرای برنامه با آن مواجه میشوند.
4 - تصویب اعتبارات عمرانی هر سال.
5 - اظهار نظر نسبت به پیشنهادات سازمان برنامه در مورد تغییر اعتبار برنامه.
فصل پنجم - هیات عامل برنامه
ماده 12 - «هیات عامل برنامه» مرکب است از مدیر عامل سازمان برنامه با سمت ریاست هیات و چهار نفر عضو که از اشخاص با تجربه و بصیر دررشتههای مختلف مربوط به برنامه برای تمام مدت برنامه بنا به پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات وزیران منصوب میشوند.
در صورت احراز عدمصلاحیت یا فوت یا استعفای هر یک از اعضای هیات عامل جانشین او به همان ترتیب برای بقیه مدت منصوب خواهد شد.
چهار نفر عضو هیات عاملموظفاً انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارند هیچ نوع شغل یا سمت دولتی یا غیر دولتی دیگر داشته باشند (به استثنای موسساتخیریه آنهم غیر موظف) و از نظر تشکیلاتی و امور استخدامی «به جزنحوه عزل و نصب» تابع سازمان برنامه و آییننامه استخدامی آن خواهند بود.
حقوق و مزایای هیات عامل توسط هیات وزیران تعیین خواهد شد.
ماده 13 - وظائف هیات عامل برنامه به قرار زیر است:
1 - تصویب طرحهای اجرایی و روش اجرای آنها در حدود مصوبات هیات عالی برنامه.
2 - تصویب قراردادها - هیات میتواند برای فعالیتهای مشابه در رشتههای مختلف طرح قراردادهای نمونه تصویب نماید:
3 - تصویب پیشنهادهای ترک مناقصه و مزایده.
4 - تصویب پیشنهادهای ارجاع به داوری و تعیین داور و تفویض اختیار صلح و تصویب پیشنهادهای مربوط بصلح و اصلاح دعاوی.
تبصره - در مورد تغییر یا رد موضوعهای پیشنهادی هیات عامل موظف است پس از استماع توضیحات نماینده دستگاه مربوط تصمیم مقتضیاتخاذ نماید.
ماده 14 - جلسات هیات عامل با حضور لااقل سه نفر که یکی از آنها مدیر عامل یا معاون او خواهد بود رسمیت خواهد یافت و نسبت بهموضوعات مطروحه لااقل رای سه نفر معتبر خواهد بود.
فصل ششم
تهیه و اجرای طرحهای عمرانی و نظارت بر آنها
ماده 15 - سازمان برنامه قبل از خاتمه هر سال ارقام اعتبارات عمرانی سال بعد را با توجه به ماده 4 با همکاری دستگاههای اجرایی تهیه و پس ازتصویب هیات عالی برنامه بمرحله اجرا خواهد گذارد.
ماده 16 - سازمان برنامه اجرای طرحهای عمرانی را پس از رسیدگی و تصویب به عهده وزارتخانهها و دستگاههای دولتی مسئول و موسساتعمومی و عامالمنفعه محول خواهد نمود و مساعدتهای لازم را به منظور تجهیز و آماده نمودن این دستگاهها به عمل خواهد آورد.
برای اجرایطرحهائی که جزء فعالیت هیچ یک از وزارتخانهها و دستگاههای دولتی موجود نباشد و اداره کردن تاسیساتی که در اثر اجرای آن بوجود میآید دستگاههای مناسبی با تصویب هیات دولت تحت نظر یکی از وزارتخانهها یا سازمان برنامه ایجاد خواهد گردید.
تبصره - سازمان برنامه میتواند اجرای طرحهائی را که در دوره برنامه دوم مستقیماً به عهده داشته است تا خاتمه عملیات این طرحها به همان نحوادامه دهد.
ماده 17 (منسوخ 1399/08/05)- برنامههای عمرانی استان ها و فرمانداری های کل را سازمان برنامه با توجه به نظر استانداران و فرمانداران کل تهیه مینماید و هر سالطرحهائی از قبیل راههای فرعی و آموزشگاهها و درمانگاهها و امور اجتماعی شهرها و روستاها و آبیاری و کشاورزی را که اجرای آنها در محل بدوناحتیاج به مراجعه بمرکز امکانپذیر باشد پس از تصویب به استانداران و فرمانداران کل ابلاغ خواهد نمود تا طبق مقررات سازمان برنامه اجرا نمایند.
برای آنکه استانداران و فرمانداران کل بهتر بتوانند احتیاجات عمرانی منطقه خود را پیشبینی نموده و در اجرای آنها مجهز شوند سازمان برنامهکارمندان فنی در اختیار آن ها خواهد گذاشت که زیر نظر آن ها انجام وظیفه نمایند.
ماده 18 (منسوخ 1399/08/05)- در مورد فعالیتهای عمرانی شهرداری ها و موسسات وابسته به آن ها و موسسات عمومی و عامالمنفعهایکه طبق قوانین کشور تشکیل شدهاست سازمان برنامه با رعایت اولویت شهرهائیکه از جهت اقلیمی و جغرافیائی و درآمد و استفاده از کمکهای عمومی دولت در وضع نامساعدیقراردارند و همچنین با در نظر گرفتن جدول اولویت طرحهای مربوط بتامین آب مشروب و برق و طرحهای حفاظتی و بهداشتی و تهیه مسکن و تلفنبا اعطای وام و کمک های رایگان فنی و غیر فنی مبادرت خواهد نمود.
طرز اجرای این ماده و همچنین وام و کمک بلاعوض و بهره و مدت وام طبقآییننامهای خواهد بود که از طرف سازمان برنامه تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
تبصره (منسوخ 1400/11/10)- قراردادهائیکه سازمان برنامه طبق مقررات قانون برنامه هفت ساله دوم برای اجرای بعضی طرحها با شهرداری ها منعقد نموده تا خاتمهعملیات این طرحها بقوت خود باقی خواهد بود و سازمان برنامه میتواند به منظور کمک بشهرداریها اقساط معوقه بدهی و مانده سهمیه آن ها را ازهزینه اجرای طرحها که طبق قراردادهای منعقده باید تا آخر شهریور ماه 1341 به حساب سازمان برنامه پرداخت گردد در مدت اجرای بقیه عملیاتطرحها تقسیط و دریافت دارد.
ماده 19 - برای تشویق و به کار انداختن سرمایهگذاری خصوصی در فعالیتهای عمرانی و تولیدی که در جهت هدف های برنامه سوم باشد سازمانبرنامه میتواند مستقیماً یا از طریق موسسات اعتباری وجوه لازم را به صورت وام در اختیار افراد و موسسات خصوصی بگذارد و یا در سرمایهگذاری بااین موسسات مشارکت نماید همچنین سازمان برنامه میتواند کمک های فنی لازم را برای تهیه طرحهای عمرانی و تولیدی خصوصی که منطبق با برنامهسوم باشد به عمل آورد.
ماده 20 - هر یک از وزارتخانهها و دستگاههای اجرایی باید به منظور تهیه طرحهای عمرانی دفتری برای طرحریزی ایجاد نماید.
سازمان برنامهمیتواند تهیه طرحهای عمرانی را مستقیماً عهده دار گردد و یا به وزارتخانهها و دستگاههای دولتی و موسسات عمومی و عامالمنفعه محول و درصورت ضرورت در تهیه طرحها به آنها کمک نماید.
ماده 21 - دستگاههای اجرایی مکلفند در پیشرفت طرحهای عمرانی عملیات مستمر و غیر مستمر مراقبت دائم به عمل آورند و منظماً گزارش هائی به سازمان برنامه بدهند سازمان برنامه از جهت رعایت دستورالعمل ها و مقررات برنامه و پیشرفت طرحها طبق برنامه کار پیشبینی شده و تطبیق عملیاتبا مشخصات تعیین شده و عدم تجاوز از اعتبارات مصوب طرح نظارت خواهد نمود.
نظارت در اجرای طرحهائیکه توسط اشخاص و موسساتخصوصی انجام میشود و سازمان برنامه طبق ماده 19 از راه موسسات اعتباری به آنها وام میدهد بنمایندگی از طرف سازمان برنامه توسط موسسات اعتباری مزبور به عمل خواهد آمد و سازمان برنامه در موارد لازم مستقیماً نظارت خواهد نمود.
ماده 22 - برای انجام مطالعات فنی و تهیه برآوردها و نقشهها و نظارت فنی در اجرای طرحها در مواردی که ضرورت ایجاب میکند سازمان برنامهو دستگاههای اجرایی میتوانند با مهندسین مشاور و دیگر کارشناسان (اعم از افراد یا موسسات ایرانی و خارجی) قرارداد منعقد نماید. تشخیصصلاحیت مهندسین مشاور یا کارشناسان باید با موافقت قبلی هیات عالی برنامه به عمل آید.
ماده 23 - سازمان برنامه و دستگاههای اجرایی در مورد اجرای طرحهای عملیات عمرانی غیر مستمر تابع آییننامههای حسابداری و معاملاتیخواهند بود که بنا به پیشنهاد سازمان برنامه به تصویب هیات وزیران خواهد رسید و در مورد طرحهای عملیات عمرانی مستمر از نظر تبعیت ازآییننامههای حسابداری و معاملاتی سازمان برنامه و یا مقررات جاری وزارت دارائی نحوه عمل طبق توافق بین سازمان برنامه و وزارت دارائی خواهدبود.
تبصره - سازمان برنامه میتواند در مورد طرحهائی که بتشخیص سازمان ماهیت و طرز اجرای آن ایجاب میکند تبعیت از آییننامهها و مقرراتخاص دستگاههای اجرایی را تصویب نماید.
ماده 24 - سازمان برنامه هر سه ماه گزارشی از پیشرفت عملیات برنامه را تسلیم نخستوزیر خواهد نمود. سازمان برنامه منتهی تا سه ماه پس ازپایان هر سال گزارش جامعی از فعالیتهای عمرانی که از شروع برنامه سوم تا پایان سال مزبور صورت گرفته به انضمام صورت حسابی از درآمدها وپرداختهای دوره مزبور برای تقدیم بمجلسین بنخستوزیر تسلیم مینماید.
در این گزارش توجه خاصی نسبت به این موضوع که هدف های برنامه تاچه حد تحقق یافته است خواهد شد.
ماده 25 - دستگاههای اجرایی مکلفند منظماً کلیه ارقام و اطلاعاتی را که برای تهیه گزارش های موضوع مواد 24 و 27 این قانون ضروری است به سازمان برنامه تسلیم دارند و کلیه اوراق و اسناد خرج و دفاتر مربوط به اجرای طرحها را در اختیار سازمان مزبور بگذارند و وسائل نظارت و رسیدگیدقیق را از هر حیث فراهم سازند.
در صورت تخلف دستگاههای اجرایی از مقررات این ماده و ماده 21 و تاخیر و مسامحه در انجام کار سازمان برنامهاقدامات لازم را معمول و در صورت اقتضاء از پرداخت وجه برای اجرای بقیه عملیات طرحها بدستگاههای مزبور خودداری مینماید و این عملیاترا به نحوی که مقتضی بداند به اتمام خواهد رسانید و مراتب را به دولت گزارش خواهد داد.
در مواردی که پرداخت هزینههای عملیات عمرانی توسط وزارت دارائی به عمل میآید سازمان برنامه موارد تخلف و نظرات خود را به وزارت دارائی اطلاع خواهد داد تا اقدامات لازم از طرف آن وزارت به عمل آید.
فصل هفتم - هیات حسابرسی برنامه
ماده 26 - «هیات حسابرسی برنامه» مرکب خواهد بود از سه نفر حسابرس با تجربه و بصیر که دو نفر از آنان از طرف مجلس شورای ملی از میانفهرست 6 نفری و یک نفر دیگر از طرف مجلس سنا از میان فهرست سه نفری که دولت پیشنهاد مینماید برای مدت یک سال انتخاب میشوند و تاانتخاب جانشین خود به این سمت باقی خواهند ماند و در صورت فوت یا استعفای هر یک از اعضای هیات مزبور جانشین او به ترتیب مقرر در فوق ازطرف مجلس شورای ملی یا مجلس سنا انتخاب خواهد شد.
حقوق و مزایای اعضای هیات حسابرسی برنامه از طرف هیات وزیران تعیین و از محلبودجه اداری سازمان برنامه پرداخت خواهد شد. اعضای هیات حسابرسی موظفاً انجام خدمت نموده و جز انجام این وظیفه حق ندارند هیچ نوع شغلیا سمت دولتی و یا غیر دولتی دیگر داشته باشند.
ماده 27 - سازمان برنامه حسابهای نهایی عملیات مالی هر سال خود را شامل اقلام کلیه درآمدها و اعتبارات مصوب و کلیه هزینهها به تدریج کهاسناد مربوط ممیزی میشود به منظور حسابرسی تسلیم هیات حسابرسی برنامه مینماید و آن قسمت از اسناد هزینه را که هیات مزبور بخواهد ارسالمیدارد.
تسلیم صورت حساب ها و اسناد و مدارک فوق باید به نحوی باشد که تمام آنچه مربوط به هر سال است حداکثر تا آخر آبانماه سال بعد به هیات حسابرسی برنامه تسلیم گردد هیات مزبور مکلف است محاسبات سال قبل را از جهت تطبیق هزینهها با اعتبارات و طرحهای مصوب و مقررات مربوط رسیدگی نموده چنانچه ایراد و اشکالی دید نظر خود را بمدیر عامل سازمان برنامه بدهد.
در صورتی که بین مدیر عامل سازمان برنامه و هیئتحسابرسی اختلاف نظری باقی بماند مرجع رسیدگی بآن نخستوزیر میباشد.
حسابهای نهایی هر سال که به ترتیب فوق رسیدگی میشود حداکثرتا 15 اسفند ماه سال بعد به وزارت دارائی ارسال تا ضمن لایحه تفریغ بودجه تقدیم مجلس شورای ملی گردد هیات حسابرسی موظف است یکنسخه از گزارش و نظرات خود را بکمیسیونهای برنامه مجلسین تقدیم دارد.
ماده 28 - به منظور اینکه هیات حسابرسی برنامه بتواند به نحو احسن انجام وظیفه نماید سازمان برنامه باید کارکنان و وسائل و تسهیلات لازم را درحدود بودجه سالانه مصوب در اختیار هیات مزبور بگذارد. هزینه حسابرسی برنامه و تعداد کارکنان مورد نیاز ضمن بودجه اداری هر سال سازمان برنامه به طور مشخص تعیین میشود و اعتبار مربوط طبق مقررات و آییننامههای سازمان برنامه بمصرف میرسد.
فصل هشتم - مقررات مختلف
ماده 29 - هرگاه برای اجرای طرحها احتیاج بخرید اراضی (اعم از دائر و بایر) و ابنیه و تاسیسات متعلق به افراد یا موسسات خصوصی پیدا شود به طریق زیر عمل خواهد شد.
1 - هرگاه نسبت به بهای اراضی و ابنیه و تاسیسات بین مقامات اجراکننده طرح و مالک توافق حاصل نشود بها به وسیله هیئتی مرکب از وزیرکشور، دادستان کل، مدیر کل ثبت یا نمایندگان آنها با توجه به نظر کارشناسان فنی تعیین خواهد شد و رای هیات قطعی است.
2 - ملاک تعیین قیمت عبارتست از بهای عادله اراضی و ابنیه و تاسیسات مشابه واقع در حوزه عملیات در سال قبل از تاریخ تصویب طرح.
3 - پرداخت قیمت اراضی و ابنیه و تاسیسات بمالک آن بر اساس قیمت عادله فوق به اضافه پنج درصد آن خواهد بود. اگر مالک در محل ساکنباشد علاوه بر پنج درصد فوق ده درصد بقیمت عادله افزوده خواهد شد و هرگاه ممر اعاشه او منحصر به درآمد همان ملک متصرفی باشد پانزدهدرصد دیگر از این بابت به او پرداخت خواهد گردید.
4 - در مورد املاک مزروعی علاوه بر آنچه طبق بندهای 2 و 3 فوق به مالک پرداخت میشود معادل پانزده درصد قیمت عادله مذکور در بند 2 فوقبین زارعین و خوشنشینان و برزگرانی که محل را ترک مینمایند به نسبت تعداد عائله تحت تکفل آن ها به وسیله فرماندار محل تقسیم خواهد شد.
5 - در صورتی که طبق نظر اداره کشاورزی محل زارعین حقوقی در آن ملک داشته باشند حقوق زارعین ذینفع از قیمت ملک کسر و بذویالحقوق پرداخت و بقیه بمالک پرداخت خواهد شد.
6 - تصرف اراضی و ابنیه و تاسیسات بعد از پرداخت تمام قیمت معین شده بمالک یا تودیع آن در صندوق ثبت محل مجاز و نسبت به املاکموقوفهای که فروش آنها مجاز نیست به طریق اجاره طویلالمدت یا تبدیل به احسن استفاده خواهد شد.
7 - در صورتی که مالک به انتقال ملک و تحویل آن رضایت ندهد پس از تودیع قیمت ملک در صندوق ثبت دادستان محل از طرف او سند انتقالملک مورد نظر را امضا و ظرف یکماه به تخلیه قطعی ملک مذکور اقدام مینماید.
8 - اراضی واقع در خارج از محدوده شهرها که در مسیر راههای اصلی یا فرعی و یا خطوط مواصلاتی و برق و مجاری آب و لولههای گاز و نفتقرار میگیرد با رعایت حریم مورد لزوم که طبق تصویبنامه هیات وزیران معین خواهد شد از طرف دولت مورد استفاده واقع میشود و از بابت این حقارتفاق وجهی پرداخت نخواهد شد و در صورتی که مستحدثات و اعیانی وجود داشته باشد که بر اثر احداث تاسیسات فوقالذکر از بین برود و یاخساراتی به آن ها وارد شود موسسات دولتی مربوط باید قیمت اعیانی از بین رفته را طبق مقررات این قانون بپردازند و یا خسارات وارده را بکلیه ذویالحقوق جبران کنند.
ماده 30 - اضافه ارزشی که در نتیجه اجرای عملیات عمرانی توسط مقامات اجراکننده طرح اعم از وزارتخانهها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و همچنین شهرداری ها در املاک خصوصی واقع در حوزه آن عملیات و بدون سعی و عمل مالک حاصل میگردد مشمول مقررات زیر خواهد بود.
اضافه ارزش عبارتست از تفاوت بین قیمت ملک اعم از دائر و یا بایر در سال قبل از تاریخ تصویب طرح و قیمت آن در تاریخ شروع بهرهبرداری ازتاسیسات ایجاد شده.
1 - هرگاه تفاوت حاصله بیست درصد یا کمتر از آن باشد مالک از پرداخت حق اضافه ارزش معاف است و از مازاد بیست درصد نصف آن متعلقبه دولت یا شهرداری محل خواهد بود.
2 - اعیانی و اراضی زراعتی که در آغاز برنامه عمرانی سوم سابقه زراعت داشته تا وقتیکه زراعت میشود و باغات تا وقتیکه مالک استفادهمحصول از آن مینماید از پرداخت اضافه ارزش معاف است و در صورتی که مالک اراضی زراعتی و باغات از آبی که در اثر عملیات عمرانی بدستآمده بمقدار بیشتری استفاده نماید حقابه مناسبی خواهد پرداخت.
برای تعیین حدود اراضی که مشمول پرداخت حق اضافه ارزش میشود و تشخیصاضافه ارزش و میزان آن کمیسیونی مرکب از نماینده دادگستری محل و رئیس ثبت و رئیس کشاورزی یا نمایندگان آن ها با حضور مالک یا نماینده او و درصورت عدم حضور مالک یکنفر معتمد محل و نماینده مقامی که عملیات عمرانی را انجام داده است تشکیل خواهد شد و نظر این کمیسیون قاطعخواهد بود.
مالک میتواند اضافه ارزش تعیین شده را در مدت پنجسال به اقساط مساوی سالانه پرداخت کند یا مقداری از اراضی خود را که قیمت آنمعادل اضافه ارزش است تحویل دهد.
هرگاه مالک از پرداخت تمام یا بعضی اقساط و یا تحویل اراضی امتناع کند دادستان شهرستان محل به تشخیصکمیسیون فوق از طرف او سند انتقال آن مقدار از اراضی را که قیمت آن معادل حق دولت یا شهرداری محل از اضافه ارزش باشد برای واگذاری به دولتیا شهرداری امضا خواهد کرد.
3 (منسوخ 1399/08/05)- انجام عملیات لولهکشی آب آشامیدنی - برق - موسسات فرهنگی و بهداشتی و امثال آن موجب مطالبه اضافه ارزش از املاک واقع در حوزهآن عملیات نخواهد بود.
4 - موقوفات از پرداخت حق اضافه ارزش معاف است.
ماده 31 - دستگاههای تابعه دولت و بنگاهها و شرکتهای دولتی مجاز نیستند بدون موافقت قبلی وزارت دارائی و سازمان برنامه برای گرفتن وام یااعتبار از موسسات خارجی اقدام کنند و یا برای گرفتن کمک فنی خارجی تعهداتی بنمایند.
ماده 32 - سازمان برنامه مسئول تصفیه حساب برنامه هفت ساله دوم و وصول مطالبات و پرداخت دیون آن میباشد. کلیه هزینهها و تعهدات ودیونیکه برای اجرای طرحهای برنامه هفت ساله دوم به شرح زیر ایجاد شده است از محل اعتبارات منظور در این قانون پرداخت خواهد شد:
الف - هزینههای اجرایی عملیات طرحهائیکه در آخر شهریور ماه 1341 در حال اجراء بوده است.
ب - تعهدات و دیون مربوط بطرحهائیکه در آخر شهریور ماه 1341 در دست اجراء بوده است.
ج - تعهدات و دیون مربوط بطرحهای خاتمه یافته تا آخر شهریور ماه 1341 سایر دیون سازمان برنامه مانند دیون مربوط بهزینههای اداری و یاآنچه پس از رسیدگی به حسابهای برنامه دوم تعیین شده و میشود و مربوط بطرح خاص نیست و یا دیونیکه در اثر حکم مراجع قانونی ایجاد شده و میشود از محل درآمد برنامه پرداخت خواهد شد بدون اینکه اعتبارات عمرانی منظور در این قانون را تقلیل دهد.
ماده 33 - تاسیساتیکه طبق قانون برنامه هفت ساله دوم بوجود آمده و در موقع تصویب این قانون در اختیار سازمان برنامه میباشد با اعتبارات مربوط به وزارتخانهها و بنگاهها و شرکت ها و سایر دستگاههای دولتی مسئول منتقل میشود.
تاسیسات مزبور باید در وضعی تحویل شود که از هر جهت برای بهرهبرداری آماده باشد.
دستگاههای دولتی موظفند بمحض اعلام سازمان برنامه نسبت بتحویل گرفتن تاسیسات اقدام نمایند.
ماده 34 - دولت میتواند تاسیسات انتفاعی و تولیدی موجود متعلق بخود و همچنین تاسیساتی را که در اثر اجرای برنامه بوجود میآید اعم ازتمام شده و یا در هر مرحله احداث کلاً یا قسمتی از سهام آن را بنا به پیشنهاد دستگاه ایجادکننده یا ادارهکننده این تاسیسات به ترتیبی که در هر موردمقرر خواهد داشت بفروش برساند.
ماده 35 - اختیارات صاحبان سهام متعلق به سازمان برنامه در شرکتهای تابعه آن سازمان با مدیر عامل سازمان برنامه میباشد که طبق سیاستکلی که از طرف هیات عالی برنامه تعیین میشود اقدام نماید.
ماده 36 - سازمان برنامه میتواند به ترتیبی که به موافقت بانک مرکزی خواهد رسید عملیات بانکی مربوط بخود و یا موسسات تابعه را به وسیله بانک اعتبارات صنعتی انجام دهد و تمام یا قسمتی از وجوه مربوط را در بانک مزبور نگاهداری نماید.
ماده 37 - آییننامههای اجرایی این قانون که به تصویب هیات وزیران رسیده است تا پایان برنامه سوم قابل اجرا میباشد و تغییر آن با تصویبکمیسیونهای برنامه مجلسین خواهد بود.
اعتبارات عمرانی برنامه سوم کشور
(مهر 41 تا پایان سال 1346)
(بر اساس 230 میلیارد ریال)
پیشبینی منابع مالی و اعتبارات برنامه عمرانی
سوم کشور
(از اول مهر 1341 تا پایان سال 1346)
| پیش بینی منابع مالی | مبالغ بمیلیارد ریال |
| سهم سازمان برنامه از درآمد نفت | 145/1 |
| پذیره نفت | 8/6 |
| وام های داخلی: | |
| الف - اسناد خزانه | 12/5 |
| ب - وام بانک مرکزی برای پالایشگاه و لوله دوم نفت | 10 |
| ج - وام بانک مرکزی برای سایر طرح های مشخص عمرانی | 27/7- 5/2 |
| متفرقه وانتقالی از برنامه دوم | 4/2 |
| استفاده از اعتبارات کوتاه مدت | 3/5 |
| وامهای خارجی | 60/9 |
| اعتبارات برنامه سوم | 250/- |
| اعتبارات عمرانی | 230 |
| هزینه های اداری و بازپرداخت وامها | 20 |
| 250 |
| شماره فصل | عنوان فصل | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | کشاورزی و آبیاری | 49000 |
| 2 | صنایع و معادن | 28620 |
| 3 | نیرو و سوخت | 36500 |
| 4 | ارتباطات و مخابرات | 59500 |
| 5 | فرهنگ | 18080 |
| 6 | بهداشت و بهداری | 13500 |
| 7 | کار و نیروی انسانی | 3200 |
| 8 | عمران شهری | 7500 |
| 9 | برنامه ریزی و آمار | 1700 |
| 10 | خانه سازی و ساختمان | 12400 |
| جمع کل | 230000 |
فصل اول (منسوخ 1399/08/05)- کشاورزی
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | آبیاری | 22000 |
| 2 | اصلاحات ارضی | 6650 |
| 3 | اعتبارات کشاورزی | 6900 |
| 4 | آموزش و تحقیقات | 500 |
| 5 | بهبود تولید محصولات کشاورزی | 4600 |
| 6 | ||
| 7 | دامپروری و دامپزشکی | 1350 |
| 8 | محصولات نباتی | 800 |
| 9 | عمران روستائی و ترویج | 5150 |
| جمع فصل اول | 49000 |
فصل دوم (منسوخ 1399/10/24)- صنایع و معادن
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | کمک بسرمایه گذاران خصوصی در صنایع | 600 |
| 2 | سرمایه گذاری در موسسات صنعتی و انتفاعی موجود دولت | 2300 |
| 3 | کمک فنی بسرمایه گذاران خصوصی در معادن | 300 |
| 4 | سرمایه گذاری در معادن دولتی | 500 |
| 5 | سرمایه گذاری در صنایع دولتی جدید | 19820 |
| 6 | اعتبارات دراز مدت بسرمایه گذاران خصوصی و مشارکت در سر مایه گذاری با آنها | 5100 |
| جمع فصل دوم | 28620 |
فصل سوم (اصلاحی 1346/11/08)- نیرو و سوخت
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | برق مراکز عمده | 15000 |
| 2 | برق شهرهای متوسط | 2000 |
| 3 | برق شهرهای کوچک و روستاها | 1200 |
| 4 | بررسی و خدمات فنی | 600 |
| 5 | سوخت | 17700 |
| جمع فصل سوم | 36500 |
فصل چهارم (اصلاحی 1346/11/08)- ارتباطات و مخابرات
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | الف - راههای اصلی | 29250 |
| 1 | ب- راههای فرعی | 8900 |
| 2 | راه آهن | 7200 |
| 3 | بنادر | 4600 |
| 4 | فرودگاهها | 3000 |
| 5 | هواشناسی | 300 |
| 6 | مخابرات | 5600 |
| 7 | نقشه برداری | 200 |
| 8 | جلب سیاح | 450 |
| جمع فصل چهارم | 59500 |
فصل پنجم (اصلاحی 1346/11/08)- فرهنگ
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | تعلیمات ابتدائی | 11200 |
| 2 | مبارزه بابیسوادی | 400 |
| 3 | تعلیمات متوسطه | 1400 |
| 4 | تربیت آموزگار | 480 |
| 5 | تعلیمات دانشگاهی | 3600 |
| 6 | تربیت بدنی و پیشاهنگی | 500 |
| 7 | کمک بموسسات فرهنگی خاص | 100 |
| 8 | کتاب و کتابخانه | 400 |
| جمع فصل پنجم | 18080 |
فصل ششم (منسوخ 1399/08/05)- بهداشت و بهداری
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | تحقیقات | 480 |
| 2 | تاسیسات و تجهیزات و وسایل | 3670 |
| 3 | مبارزه با بیماریها | 8500 |
| 4 | خدمات ویژه بهداشتی | 300 |
| 5 | آموزش کادر فنی | 550 |
| جمع فصل ششم | 13500 |
فصل هفتم (اصلاحی 1346/11/08)- کار و نیروی انسانی
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | تعلیمات کشاورزی | 780 |
| 2 | تعلیمات حرفه ای | 780 |
| 3 | تعلیمات حرفه ای ضمن کار | 420 |
| 4 | تعلیمات حرفه ای سربازان | 82 |
| 5 | تعلیمات عالیه فنی | 550 |
| 6 | تعلیمات مدیریت و بهبود تشکیلات | 328 |
| 7 | امور مربوط به کار و کارگری | 260 |
| جمع کل فصل هفتم | 320 |
فصل هشتم (منسوخ 1399/08/05)- عمران شهری
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | نقشه های جامع | 180 |
| 2 | آب مشروب و طرحهای بهداشت شهری | 6820 |
| 3 | طرحهای حفاظتی | 500 |
| جمع فصل هشتم | 7500 |
فصل نهم (اصلاحی 1346/11/08)- برنامه ریزی و آمار
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | برنامه ریزی | 840 |
| 2 | آمار | 860 |
| جمع فصل نهم | 1700 |
فصل دهم (اصلاحی 1346/11/08)- خانه سازی و ساختمان
| شماره بند | عنوان بند | اعتبار به میلیون ریال |
| 1 | خانه سازی و ساختمان | 12400 |
| جمع فصل دهم | 12400 |
قانون بالا مشتمل بر 37 ماده و 7 تبصره و جدول ضمیمه که لایحه آن به موجب ماده واحده مصوبه بیستم آذر ماه 1342 تقدیم و در تاریخ روز چهار شنبه بیست و هفتم اردیبهشت ماه 1346 به تصویب مجلس سنا رسیده بود در جلسه روز یکشنبه بیست و یکم خرداد ماه یکهزارو سیصدو چهل و شش شمسی مورد تصویب مجلس شورای ملی قرار گرفت.
نایب رئیس مجلس شورای ملی - دکتر حسین خطیبی