صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/09/02
برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر شیروان
موضوع
امکان تعقیب متهم در جرایم مقدمهای و جرایم پس از ارتکاب جرم اصلی
پرسش
آیا در جرایمی که مقدمه جرم دیگری هستند و خود مقدمه جرمی مستقل است که به صورت تام به وقوع پیوسته امکان تعقیب متهم با عنوان جرم مقدمه نیز وجود دارد؟ نظیر تخریب درب خودرو جهت سرقت محتویات آن. همچنین پاسخ در خصوص جرائمی نظیر فروش مال بعد از سرقت آن چگونه است و مستند قانونی آن چیست؟
نظر هیات عالی
در خصوص جرائمی که مقدمه وقوع جرایم دیگر قرار میگیرند بر دو دسته هستند: دسته اول؛ جرایمی که در رکن قانونی جرم دیگر (بعدی) قرار نمیگیرند و مستقل از آن هستند و در واقع لازمه قانون وقوع جرم دیگر نمیباشند مانند ورود به منزل دیگری و قتل که در این موارد هر جرمی مستقل از جرم دیگر قابل مجازات است و مشمول تعدد مادی جرم نیز قرار میگیرد. دسته دوم؛ جرایمی که در رکن قانونی جرم دیگر (بعدی) تحت عناوینی نظیر جهت مشدده مورد پیشبینی قرار گرفتهاند مانند سرقت توام با آزار و تهدید که در این موارد با توجه به اینکه مجازات قانونی جرم در رابطه با مجموع رفتارهای ارتکابی تعیین شده است جرم و مجازات جداگانهای (جرم مقدمه) محسوب نمیشود. بنابراین در فروض پرسش در تخریب عمومی درب خودرو و سرقت لوازم داخلی ما با دو جرم روبرو هستیم و لیکن در سرقت و فروش مال مسروقه هرچند باز هم با دو جرم جداگانه مواجه هستیم اما مقنن در خصوص فروش مال توسط سارق، آن را تحت این عنوان (فروش مال مسروقه توسط سارق) جرمانگاری نکرده است.
نظر اکثریت
در جرایمی مانند تخریب درب خودرو که وقوع جرم سرقت، مقدمه لازمهاش تخریب درب خودرو میباشد و به طور کلی در جرایمی که جرم اولیه مقدمه لازمه جرم دوم میباشد صرفاً یک جرم به وقوع پیوسته است. همچنین در جرایمی مانند سرقت مال و فروش آن نیز چون انگیزه متهم از سرقت بردن بهره اقتصادی از مال میباشد لذا در اینجا نیز یک جرم به وقوع پیوسته است.
استدلال:
1- در جرایم علاوه بر وجود رکن مادی، رکن معنوی هم میبایست وجود داشته باشد که در جرایم مقدمهای رکن معنوی جرم مقدمه مخدوش است و متهم، مال را سرقت میکند برای فروش آن.
2- در بحث جرایم عمدی مانند جرح عمدی که منتهی به قتل میشود قانونگذار صرفاً قتل را جرم میداند و عملاً فرد را به خاطر جرح با چاقو و جراحاتی که مسری در قتل است مجازات نمیکنند؛ لذا در مثالهای ما هم که از تعزیرات هستند تنقیح ----میکنیم.
3- به استناد رای وحدت رویه.
4- رویه قضایی حاکم موید همین نظریه میباشد.
نظر اقلیت
همه ارکان بزههای مذکور در سوال طرح شده و جرایم مشابه در صورتی که مشمول ماده 134 قانون مجازات اسلامی نباشد محقق شده چراکه فرد مجرم با علم به اینکه خودرو متعلق به غیر است اقدام به تخریب شیشه آن و سپس سرقت لوازم آن مینماید. همینگونه است در جرایمی مانند سرقت و فروش مال سرقتی و همه ارکان مادی و معنوی هر دو جرم محقق شده است و فرد باید به مجازات دو جرم محکوم گردد.
1- تحقق ارکان هر دو جز در هر دو جرایم مقدمهای و جرایم دیگری که پس از وقوع جرم محقق میگردد. (رکن مادی و معنوی)
2- در مواردی که فرد اقدام به جعل سند عادی و استفاده از آن نموده است هم محکوم به جرم جعل و هم به جرم استفاده از سند مجعول محکوم میگردد که در موضوع سوال هم دقیقاً تخریب مقدمه سرقت میباشد؛ لذا دو مجازات دارد.
3- همانطور که در جرائمی که جرم اولیه مقدمه غیر لازم جمله دوم باشد متهم به دو مجازات محکوم میگردد در جایی که مقدمه لازم است نیز همین حکم جاری است و تفاوتی با فرض اول ندارد.
4-در مثال گفته شده چنانچه هر یک از جرائم مقدم و جرم تبعی توسط فرد دیگری محقق شود هر کدام به مجازات جرایم ارتکابی محکوم خواهد شد و چنین موردی فرقی با جایی که یک متهم هر دو جرم را مرتکب شود ندارد.