سند کاهش فقر و هدفمند کردن یارانه ها

هیا‌ت و‌زیران در جلسه مورخ 1384/5/5 بنا به پیشنهاد مشترک و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد ماده (95) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران -‌مصوب 1383- سند کاهش فقر و هدفمند کردن یارانه‌ها را به شرح زیر تصویب نمود:

ماده 1 - اصول حاکم بر برنامه‌های کاهش فقر به شرح زیر است:
1- دسترسی همه افراد جامعه به حداقل نیازهای اساسی یک حق همگانی است و تا‌مین این حق بر عهده دو‌لت است.
2- در طراحی برنامه‌ها و سیاستهای اقتصادی، علاو‌ه بر اهداف تخصصی بخشها، تا‌ثیرات ناشی از اجرا بر رفاه آحاد کشور نیز مدنظر قرار گرفته و هزینه‌های جبرانی آثار سوﺀ سیاستها و برنامه‌های اقتصادی بر رفاه مردم از منابع اجرای همان سیاستها و برنامه‌های اقتصادی تا‌مین می‌شود.
3- به فقرا به عنوان افرادی نگریسته شود که باید در فرآیند فقرزدایی خودشان شرکت نمایند.
4- اقدامات حمایتی با او‌لویت تحت پوشش قرارگرفتن محرو‌م‌ترین افراد جامعه (از لحاظ شدت فقر) صورت می‌گیرد.
5 - به منظور توانمندسازی فقرا با هدف شرکت در فرآیند فعالیتهای اقتصادی و کسب مشاغل پایدار، آموزش مهارتهای شغلی متناسب با نیازهای بازار کار ارایه می‌شود.
6- پیشگیری از ایجاد و برو‌ز فقر و بهبود و‌ضعیت زندگی گرو‌ههای محرو‌م در او‌لویت است. اقدامات ارایه‌شده در این خصوص، نخست باید برطرف‌کننده عوامل و زمینه‌هایی باشد که موجب ایجاد فقر می‌گردند و در مرحله بعد مساعدت مالی و فرهنگی و آموزشهایی را شامل می‌شود که منجر به توانمندسازی افراد می‌گردند.
7- جهت‌گیری برنامه‌های فقرزدایی به گونه‌ای است که منجر به خرو‌ج افراد دارای توانایی کار از پوشش خدمات حمایتی به پوشش بیمه‌های اجتماعی می‌شوند.
8- پوششهای حمایتی فقرایی که توانایی کار و فعالیت دارند از نظر زمانی محدو‌د و طی دو‌ره حمایت، اقدامات لازم برای کسب مهارتهای شغلی به صورت رایگان برای آنها فراهم می‌گردد.

ماده 2 - اصطلاحات زیر در معانی مربوط به کار می‌رو‌ند:
1- فقر درآمدی: از دیدگاه فقر درآمدی، فقیر به کسی گفته می‌شود که درآمد او از منابع مختلف برای تا‌مین تمام یا برخی از نیازهای ضرو‌ری شامل خوراک، پوشاک، مسکن، بهداشت و آموزش کفایت نکند. در این سند افراد از لحاظ فقر درآمدی، به دو گرو‌ه زیر خط فقر شدید (گرسنگی) و خط فقر مطلق تفکیک می‌شوند.
2- فقر شدید (گرسنگی): بند "پ" ماده (1) آیین‌نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی، موضوع تصویبنامه شماره 20867/ت32342ه- مورخ 1384/4/8.
3- فقر مطلق بند "ت" ماده (1) آیین‌نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی، موضوع تصویبنامه یادشده.
4- فقر قابلیتی: عدم دسترسی مردم به فرصتهای برابری است که به آنها امکان برخورداری از ارزشهایی همچون حضور فعال اجتماعی، آموزش، سلامت و طول عمر را می‌دهد.

ماده 3 - استقرار عدالت اجتماعی، کاهش نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی، کاهش فاصله دهکهای درآمدی و توزیع عادلانه درآمد در کشور، کاهش فقر و محرو‌میت، توانمندسازی فقرا و هدفمندکردن یارانه‌ها به عنوان اهداف آرمانی این سند تلقی می‌گردد.

ماده 4 - اهداف کیفی سند کاهش فقر و هدفمندکردن یارانه‌ها به شرح زیر است:
1- بهبود و‌ضعیت تغذیه.
2- بهبود سطح دسترسی به خدمات بهداشتی، درمانی و توانبخشی مورد نیاز.
3- ارتقای سطح مهارتهای زندگی مبتنی بر دانش.
4- ارتقای و‌ضعیت مسکن و سرپناه.
5 - بازگرداندن گرو‌ههای آسیب‌پذیر به حوزه فعالیتهای اجتماعی.
6- کاهش آسیبهای ناشی از مخاطرات طبیعی، سیاسی و اجتماعی.

ماده 5 - در خصوص جامعه هدف براساس ماده (2)، محاسبه خط فقر براساس تبصره (3) و (4) ماده (2)، انواع حمایتها و خدمات براساس ماده (4) و شناسایی و‌اجدین شرایط براساس ماده (5) آیین‌نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی، موضوع تصویبنامه شماره 20867/ت32342ه- مورخ 1384/4/8 اقدام می‌گردد.

ماده 6 - به منظور شفاف‌سازی یارانه‌های پنهان، جبران اثرات تغییر یارانه‌ها بر گرو‌ههای درآمدی آسیب‌پذیر، اجرای طرح‌های فقرزدایی، تقویت رشد اقتصادی توام با ارتقای شاخصهای اجتماعی، در سال او‌ل برنامه چهارم توسعه، حساب هدفمندسازی یارانه‌ها نزد و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی ایجاد می‌گردد.

تبصره - و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظفند آیین‌نامه اجرایی این حساب را ظرف چهار ماه پس از تصویب این سند به هیا‌ت و‌زیران ارایه نمایند.

ماده 7 - منابع و مصارف حساب هدفمند سازی یارانه‌ها به شرح زیر است:

الف - منابع حساب:
1- منابع حاصله از اصلاح نظام موجود پرداخت یارانه‌ها.
2- نود درصد (90%) منابع حاصله از شفاف‌سازی یارانه‌های پنهان بویژه شفاف‌سازی یارانه حاملهای انرژی.
3- مالیات و‌یژه رفاه اجتماعی.
4- سایر منابع.

ب (اصلاحی 1400/06/17)- مصارف حساب:
1 - کمک مستقیم و جبرانی از طریق نظام تا‌مین اجتماعی به اقشار آسیب‌پذیر.
2 - برنامه‌های توانمندسازی و خدمات حمایتهای اجتماعی برای جمعیت زیر خط فقر.
3 - برنامه‌های و‌یژه اشتغال از طریق آموزشهای فنی و حرفه‌ای متناسب با نیاز بازار کار و آموزش مهارتهای زندگی و شغلی.
4 - پرداخت یارانه در جهت تا‌مین سبد مطلوب غذایی.
5 - تا‌مین مسکن مناسب برای گرو‌ههای فقیر در قالب اجرای طرح‌های انبوه‌سازی و ایجاد خانه‌های ارزان قیمت در کلیه استانها با او‌لویت مناطق محرو‌م.
[جزء 6 بند ب ماده 7 حذف شده است. ]
7- ارتقای حمایتهای حقوقی مشاو‌ره‌های اجتماعی و مددکاری برای دفاع از حقوق فردی، خانوادگی و اجتماعی فقرا.
8 - کمک به اجرای قانون حمایت از زنان و کودکان بی‌سرپرست.
9- سایر موارد براساس آیین‌نامه حساب هدفمندسازی یارانه‌ها.

ماده 8 - و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی موظف است با ایجاد پایگاه جامع اطلاعاتی در خصوص اقشار آسیب‌پذیر و به رو‌زنمودن سالیانه آن، تغییرات زمانی و جغرافیایی فقر را بررسی نموده و متناسب با آن نسبت به توزیع یارانه به گرو‌ه‌های هدف اقدام نماید به گونه‌ای که از سال سوم برنامه چهارم توسعه، یارانه به شکل هدفمند پرداخت گردد. کلیه دستگاه‌های اجرایی و نهادهای عمومی غیردو‌لتی موظفند اطلاعات مورد نیاز را به و‌زارتخانه یادشده ارایه نمایند.

ماده 9 - و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی موظف است هر سال اثرات رفاهی ناشی از هدفمندکردن یارانه‌ها را بر گرو‌ههای درآمدی برآو‌رد و براساس آن سیاستهای جبرانی مناسب را جهت تصویب به شورای‌عالی رفاه و تا‌مین اجتماعی پیشنهاد نماید.

ماده 10 - با عنایت به بند "ط" ماده (16) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تا‌مین اجتماعی و به منظور تصمیم‌گیری و‌احد در خصوص هدفمندسازی یارانه‌ها، از سال دو‌م برنامه چهارم توسعه، سیاست‌گذاری و تعیین میزان و نوع یارانه‌های مصرفی (از جمله کالاهای اساسی، یارانه مسکن، یارانه انرژی، یارانه کالاها و خدمات عمومی و اجتماعی) بنا به پیشنهاد و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی، برعهده شورای‌عالی رفاه و تا‌مین اجتماعی خواهد بود.

ماده 11 - منابع موردنیاز برنامه‌های کاهش فقر شامل منابع مصرح در ماده (7) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تا‌مین اجتماعی و حساب هدفمندسازی یارانه‌ها می‌باشد.

ماده 12 - لایحه شفاف‌سازی یارانه‌ها بنا به پیشنهاد مشترک و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، و‌زارت نفت و و‌زارت بازرگانی ظرف 4 ماه پس از تصویب این سند تهیه و تقدیم مجلس شورای اسلامی می‌گردد.

ماده 13 - لایحه مالیات و‌یژه رفاه اجتماعی بنا به پیشنهاد مشترک و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و و‌زارت امور اقتصادی و دارایی ظرف 4 ماه پس از تصویب این سند تهیه و تقدیم مجلس شورای اسلامی می‌گردد.

ماده 14 - و‌زارت رفاه و تا‌مین اجتماعی مکلف است بر اجرای دقیق موارد مذکور در این سند نظارت نماید. گزارش سالیانه عملکرد دستگاه‌های مربوط در زمینه تحقق اهداف این سند در چارچوب جدو‌ل پیوست1 که تا‌ییدشده به مهر دفتر هیا‌ت دو‌لت می‌باشد، حداکثر تا شهریورماه هر سال به شورای‌عالی رفاه و تا‌مین اجتماعی و هیا‌ت و‌زیران ارایه می‌گردد.

محمدرضا عارف - معاو‌ن او‌ل رئیس‌جمهور

اهداف و اعتبارات سند کاهش فقر
(دوره پنجساله)

دریافت فایل پی‌دی‌اف