آیین‌نامه «اداره، حفظ، نگهداری و بهره برداری یادمان های عمومی شهدای گمنام دفاع مقدس کشور››

مقدمه
این آیین‌نامه به منظور هماهنگی و انجام اقدامات لازم در خصوص چگونگی اداره، حفظ، نگهداری و بهره برداری یادمان های عمومی شهدای گمنام دفاع مقدس در سطح کشور و جلوگیری از اعمال روش های چندگانه و سلیقه ای در نحوه اداره و بهره برداری این مکان های معنوی و مقدس و همچنین تحقق بخش هایی از ماموریت حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس و ترویج فرهنگ مقاومت، ایثار، جهاد و شهادت بر اساس مفاهیم ذیل، تدوین گردیده است.

تبصره: آیین‌نامه مربوط به یادمان های ملی (مصوب بنیاد مرکز) جداگانه حسب مورد ابلاغ خواهد شد.

1 - ضرورت فرهنگ سازی و ارج نهادن به مقام شامخ شهادت و شهیدان در جامعه و ترویج فرهنگ ایثار و مقاومت.

2 - نگاه زیارتی به یادمان های شهدای گمنام و تکریم شهدای دفاع مقدس.

3 - نگاه دائمی به چشم انداز آینده و اهدافی که در یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس.

4 - شناسایی فرصت ها، امکانات و مزیت های فرهنگی و اجتماعی و محیط بالفعل و بالقوه پیرامونی یادمان های شهدای گمنام و تحقق وظایف تعیین شده در این آیین‌نامه.

ماده 1) تعاریف و اختصارات

1 - «یادمان شهدای گمنام» در این آیین‌نامه، مزار کلیه شهدای گمنامی است که پیکر مطهر این شهیدان از طریق «کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح» کشف و در نقاط مختلف کشور به خاک سپرده شده اند.

2 - «بنیاد» در این آیین‌نامه (بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس) می‌باشد.

3 - «اداره کل بنیاد» در این آیین‌نامه (اداره کل حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس در هر استان) می‌باشد.

4 - «شورای هماهنگی بنیاد» در این آیین‌نامه (شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس) می‌باشد.

5 - «شورای هماهنگی دفاع مقدس استان» در این آیین‌نامه (شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس در هر استان) می‌باشد.

6 - «هیات امناء» در این آیین‌نامه (هیات امنای مختص هر یک از یادمان های شهدای گمنام) می‌باشد.

ماده 2) مستندات
این آیین‌نامه بر اساس مفاد بندهای (ج) و (ک) ماده (9) اساسنامه بنیاد مصوب 1383/12/22 مقام معظم فرماندهی کل قوا حضرت امام خامنه ای (مدظله العالی) تهیه شده است.

ماده 3) شورای هماهنگی یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور
1 - اداره، حفظ و نگهداری و بهره برداری یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور به عهده شورای هماهنگی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس، مصوب جلسه 1392/12/15 هیات امنای بنیاد خواهد بود. (آیین‌نامه مصوب پیوست می‌باشد)
2 - کمیته های تخصصی شورای هماهنگی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس عهده دار امور مربوط به یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور خواهند بود.

ماده 4) وظایف شورای هماهنگی یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور

1 - بررسی و تدوین سیاست ها و برنامه های کلان در خصوص یادمان های شهدای گمنام کشور.

2 - اتخاذ تدابیر لازم برای تملک یا حق بهره برداری و احداث یادمان های شهدای گمنام کشور.

3 - تصویب دستورالعمل های مورد نیاز در نحوه اداره و نگهداری یادمان های شهدای گمنام.

4 - اعمال نظارت عالیه بر اجرای ماموریت و وظایف شورای هماهنگی یادمان های شهدای گمنام استان ها.

5 - ایجاد هماهنگی های لازم در زمینه فراهم ساختن مقدمات و ملزومات به منظور حفظ و نگهداری یادمان های شهدای گمنام کشور.

6 - بررسی و تصویب پیشنهادها و رفع موانع احتمالی در این حوزه.

7 - تشکیل بانک اطلاعات مرتبط با این موضوع و بهره برداری لازم از طریق کمیته تخصصی مربوطه (سازمان مهندسی و امور یادمان های بنیاد).

ماده 5) شورای هماهنگی یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس استان
1 - ترکیب اعضاء و شرح وظایف «شورای هماهنگی یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس استان» مطابق مواد 5 و 6 آیین‌نامه اجرایی شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس استان ها، مصوب جلسه 1393/12/21 هیات امنای بنیاد خواهد بود. (آیین‌نامه مصوب پیوست می‌باشد)
2 - برابر بند (4) ماده (9) آیین‌نامه اجرایی شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس استان ها، کلیه امور مربوط به یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس در استان، از طریق «کمیته مراکز فرهنگی و یادمان های دفاع مقدس» هماهنگ و اقدام خواهد شد.

ماده 6) وظایف شورای هماهنگی یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس استان

1 - اجرای سیاست ها و مصوبات ابلاغی به موجب ماده (4) این آیین‌نامه.

2 - انجام هماهنگی ها و اقدامات لازم جهت تملک، ثبت، بهره برداری و احداث یادمان های شهدای گمنام در سطح استان و شهرستان های تابعه، با همکاری هیات امنای هر یک از یادمان های شهدای گمنام.

3 - تصویب اعضای هیات امنای یادمان های شهدای گمنام استان و شهرستان های تابعه و ارسال فهرست و مشخصات آنان به بنیاد (سازمان مهندسی و امور یادمان ها).

4 - نظارت بر اجرای وظایف هیات امنای یادمان های شهدای گمنام استان و شهرستان های تابعه.

5 - تهیه گزارش عملکرد دوره ای و سالانه از اقدامات انجام شده در سطح استان و ارائه به ستاد مرکزی.

6 - انجام پیش بینی ها و هماهنگی های لازم جهت فراهم ساختن مقدمات و ملزومات مورد نیاز برای رفع مشکلات مربوط به حفظ و نگهداری یادمان های شهدای گمنام استان و شهرستان های تابعه.

7 - تشکیل جلسات و گردهمایی با حضور اعضای هیات امناء یادمان شهدای گمنام در سطح استان.

8 - ارائه پیشنهادهای مورد نظر جهت بررسی و تصویب در شورای مرکزی (تهران).

9 - تشکیل بانک اطلاعات مرتبط با این موضوع و بهره برداری لازم از طریق کمیته تخصصی مربوطه (بنیاد استان).

ماده 7) مکان های ایجاد یادمان شهدای گمنام
مکان هایی در سطح کشور که شهدای گمنام در آن تدفین می‌شوند به شرح زیر است:
1 - بوستان ها، ارتفاعات و اماکن شهری.
2 - دانشگاه ها، دانشکده ها و سایر مراکز آموزشی.
3 - اماکن مقدس و متبرکه (حرم مطهر امام زادگان، بقاع متبرکه، مصلی‌ها و
4 - مساجد شهری و روستایی).
5 - مراکز حوزوی و مدارس علمیه.
6 - مراکز وابسته به سازمان های نظامی و انتظامی.
7 - سازمان ها و محیط های اداری.
8 - سایر مکان ها (به تشخیص شورای هماهنگی بنیاد).

ماده 8) ترکیب هیات امنای یادمان های شهدای گمنام

الف - ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در شهرستان (بوستان ها، ارتفاعات و اماکن عمومی)
1 - امام جمعه و نماینده ولی فقیه (عضو).
2 - فرماندار شهرستان (رئیس).
3 - رئیس شورای اسلامی شهر (عضو).
4 - شهردار (عضو).
5 - فرماندهان سپاه، آجا (در صورت وجود)، ناجا و رئیس مجمع بسیج شهرستان (عضو).
6 - رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران شهرستان (عضو).
7 - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان.
8 - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تبصره: در شهر مرکز استان، نماینده امام جمعه در جلسات حضور خواهد داشت.

ب - ترکیب هیات امناء یادمان شهدای گمنام در «دانشگاه ها و سایر مراکز آموزشی››
1 - رئیس دانشگاه یا مرکز آموزشی (رئیس)
2 - اعضای شورای فرهنگی دانشگاه (عضو)
3 - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو)
4 - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو)

ج - ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «اماکن مقدس و متبرکه››
1 - تولیت مکان مقدس و متبرکه (رئیس)
2 - فرماندهان سپاه و ناجا شهرستان و فرمانده آجا (در صورت وجود) (عضو)
3 - رئیس اداره اوقاف شهرستان (عضو)
4 - امام جماعت مکان متبرکه (در صورت وجود) (عضو)
5 - فرمانده پایگاه مقاومت بسیج مکان متبرکه (در صورت وجود) (عضو)
6 - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو)
7 - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو)

د - ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «مراکز وابسته به سازمان های نظامی و انتظامی››
1 - فرمانده یا رئیس مرکز (رئیس)
2 - معاون فرهنگی مرکز (عضو)
3 - نمایندگی ولی فقیه یا مسئول عقیدتی سیاسی مرکز (عضو)
4 - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو)
5 - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو)

ه- - ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «مراکز حوزوی و مدارس علمیه››
1 - مدیر مرکز مدیریت استان یا مدیر مدرسه علمیه (رئیس)
2 - معاون فرهنگی مرکز حوزوی یا مدارس علمیه
3 - معاون امور طلاب و دانش آموختگان مرکز حوزوی یا مدرسه علمیه (عضو)
4 - مسئول بسیج طلاب مرکز حوزوی یا مدرسه علمیه (عضو)
5 - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو)
6 - یک نفر از خانواده معظم شهدای روحانی با پیشنهاد بنیاد شهید و امور ایثارگران و تایید مدیر مرکز مدیریت حوزه های علمیه استان (عضو)

و - ترکیب هیات امنای یادمان های شهدای گمنام در «سایر اماکن››
ترکیب هیات امنای یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس در سایر اماکن، به پیشنهاد مدیرکل بنیاد استان و تایید شورای هماهنگی دفاع مقدس استان تعیین خواهد شد.

ماده 9) احکام انتصاب رئیس و اعضای هیات امنای «یادمان های شهدای گمنام››
احکام انتصاب رئیس و اعضای هیات امنای یادمان های شهدای گمنام در سطح کشور با پیشنهاد هیات امنای یک رده بالاتر، توسط مدیرکل حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس استان «به صورت سه ساله» صادر خواهد شد.

ماده 10) وظایف و اختیارات هیات امناء «یادمان شهدای گمنام››
وظایف و اختیارات هیات امنای هر یک از یادمان های شهدای گمنام (مندرج در بندهای (الف) تا (و) ماده 8 این آیین‌نامه)، به شرح زیر می‌باشد:

1 - اجرای سیاست ها و مصوبات و ابلاغیه های دریافتی.

2 - اجرای طرح ها، نقشه ها و سایر برنامه های ابلاغی از طریق بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس.

3 - پیش بینی های لازم جهت حفظ و نگهداری یادمان شهدای گمنام به صورت مطلوب و با هماهنگی و نظارت اداره کل بنیاد استان.

4 - افتتاح حساب بانکی به نام «یادمان شهدای / شهید گمنام» به صورت دو امضایی (رئیس و یک نفر از اعضاء هیات امناء)

5 - تهیه و تنظیم گزارش روند اجرای امور و برنامه های مربوط به یادمان شهدای گمنام و ارائه به شورای هماهنگی دفاع مقدس استان.

6 - تهیه و تنظیم گزارش عملکرد هزینه کرد سالیانه و ارائه به اداره کل بنیاد استان.

7 - اتخاذ تدابیر مناسب جهت جمع آوری موقوفات و نذورات، با رعایت مصوبات و ابلاغیه ها و مجوز هزینه کرد در هر مورد.

8 - ایجاد تعامل با هیات امناء سایر اماکن مذهبی، زیارتی و گردشگری و استفاده از تجارب آنان و تبادل نظر.

9 - جلب مشارکت مادی و معنوی مسئولین سازمان ها و نهادهای محلی، اشخاص، هنرمندان، خیرین، پیشکسوتان دفاع مقدس و سایر علاقه مندان و صاحبان مشاغل، با رعایت شئونات شهدای گمنام و آموزه های دینی.

10 - جلب مشارکت عمومی در نحوه اداره امور یادمان شهدای گمنام و بازسازی، توسعه و. .. بر اساس سیاست های کلی.

11 - انتخاب متولی مشخص و واجد صلاحیت لازم، جهت انجام امور مربوط به یادمان شهدای گمنام.

12 - پیش بینی برنامه های فرهنگی، مذهبی و معنوی در شان شهدای گرانقدر، با رویکرد فرهنگ سازی و نشر آثار و ارزش های ایثار و جهاد و شهادت، در مناسبت ها و ایام مختلف.

13 - ارائه خدمات فرهنگی رفاهی برای زائران و مراجعان یادمان شهدای گمنام (از جمله: ایجاد و توسعه وضوخانه، پارکینگ، نصب تابلو مدخل ورودی یادمان شهدای گمنام، سرویس های بهداشتی و. ..).

14 - حفظ نظم و پاکیزگی و آراستگی یادمان شهدا و اتخاذ تدابیر لازم جهت حفاظت و حراست از مکان مورد نظر و جلوگیری از هرگونه صدمه و تخریب و...

15 - کارسازی لازم جهت جلب و دریافت هرگونه املاک و مستقلات در قالب هبه، وقف و. .. از اشخاص حقیقی و حقوقی، ضمن سیر مراحل ثبت قانونی از طریق مراجع ذی ربط، مراتب به اداره کل حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس استان اعلام شود.

16 - دریافت هرگونه هدایا و ثبت و ضبط و بهره برداری بر اساس مجوزهای لازم.

17 - ثبت و نگهداری کلیه اسناد و مدارک اداری و سازمانی اعم از: اسناد مالی و. .. در صورت نیاز، ارائه به بازرسین اعزامی از بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس و امکان پاسخگویی در موارد لزوم.

18 - عضویت و فعالیت در هیات امنای شهدای گمنام به صورت داوطلبانه و فی سبیل ا... خواهد بود.

ماده 11) جلسات هیات امناء
جلسات هیات امناء هر یک از یادمان های شهدای گمنام، به صورت حداقل دو ماهه (6 نوبت در سال) تشکیل و در صورت ضرورت و بنا به دعوت رئیس هیات امناء، جلسه فوق العاده برگزار خواهد شد.

ماده 12) دستورات هماهنگی
نکات مهم و دستورات هماهنگی لازم، جهت رعایت در برنامه ریزی و اجرای امور مربوط به «یادمان های شهدای گمنام» که باید مورد توجه قرار گیرد به شرح زیر می‌باشد:

1 - عدم ورود دست اندرکاران شهدای گمنام، به جریان های سیاسی و حزبی و جلوگیری از هرگونه سوء استفاده احتمالی.

2 - کسب هرگونه منابع با رویکرد خودگردانی یادمان شهدای گمنام بوده و غیرانتفاعی خواهد بود.

3 - شناسایی مشکلات، محدودیت ها و موانع اجرایی و تلاش در جهت رفع آنها.

4 - اختصاصی بودن حریم و محدوده یادمان شهدای گمنام دفاع مقدس و عدم خاکسپاری اموات و. .. در این مکان ها.

5 - حریم یادمان شهدای گمنام که طرح های عمرانی پیش بینی شده یا خواهد شد متعلق به شهدای گمنام بوده و کاربری آن غیرقابل تغییر می‌باشد.

6 - هرگونه ساخت و ساز در حریم و محدوده یادمان شهدای گمنام بایستی با رعایت طرح مصوب و ابلاغی و با هماهنگی سازمان مهندسی و امور یادمان های بنیاد صورت پذیرد.

7 - سایر شیوه‌نامه ها و روش های اجرایی مورد نیاز در نحوه اداره امور یادمان شهدای گمنام سراسر کشور، توسط بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس تهیه و ابلاغ خواهد شد.

8 - امور مربوط به طراحی و ساخت «مُهرهای اداری و سازمانی» جهت استفاده در هیات امنای یادمان شهدای گمنام سراسر کشور از طریق مراجع ذی ربط در بنیاد و با رعایت روش جاری و ملاحظات قانونی، تهیه و پس از تصویب رئیس بنیاد، ابلاغ خواهد شد.

9 - طرح «تابلو سردرب ورودی یادمان های شهدای گمنام دفاع مقدس سراسر کشور»، از طریق مراجع ذی ربط در بنیاد و با رعایت روش جاری و ملاحظات قانونی، تهیه و پس از تصویب رئیس بنیاد، ابلاغ خواهد شد.

10 - سایر اموری که در این آیین‌نامه پیش بینی نشده است تا زمان بررسی و تصویب در اصلاحیه آیین‌نامه، با کسب «مجوز» از رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس (مرکز) اقدام خواهد شد.

11 - در صورت عدم رعایت مقررات و یا بروز هرگونه تخلف احتمالی و قصور توسط دست اندرکاران یادمان های شهدای گمنام، مراتب از طریق مراجع قانونی ذی صلاح قابل پیگرد می‌باشد.

ماده 13) منابع مالی و درآمدها
منابع مالی و درآمدی یادمان شهدای گمنام به شرح زیر می‌باشد:
1 - هدایا و کمک های بلاعوض سازمان ها، نهادها، شهرداری ها، دانشگاه ها و سایر مراکز دولتی و غیردولتی.
2 - موقوفات و نذورات اشخاص حقیقی و حقوقی.
3 - کمک های مردمی.
4 - درآمدهای ناشی از فعالیت ها و اقدامات فرهنگی مرتبط (در صورتی که درآمدزا باشد).

تبصره (1): ثبت و نگهداری کلیه اسناد و مدارک مربوط به درآمد‌ها، کمک های اشخاص حقیقی و حقوقی (دولتی و غیردولتی) و سایر وجوه و همچنین اسناد هزینه های انجام شده در زمینه یادمان شهدای گمنام، جهت تسویه حساب و امکان پاسخگویی در مواقع ضروری، توسط هیات امنای هر یک از یادمان شهدای گمنام الزامی است.

تبصره (2): دستورالعمل مالی و معاملاتی هیات امنای یادمان های شهدای گمنام توسط رئیس بنیاد تصویب و ابلاغ خواهد شد.

ماده 14) این آیین‌نامه در «یک مقدمه، 14 ماده و 4 تبصره» توسط بنیاد تهیه و در تاریخ 1394/10/28 به تایید شورای هماهنگی بنیاد و در تاریخ 1394/11/29 به تصویب هیات امنای بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس رسید و از تاریخ تصویب، لازم الاجرا می‌باشد.

رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و رئیس هیات امنای بنیاد
سرلشکر بسیجی دکتر سیدحسن آقایی فیروزآبادی