نقش سبب اعلامی زوجه در دعوای طلاق

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/31
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در دعاوی طلاق طرح شده از سوی زوجه، ضروریست رسیدگی دادگاه در حدود سبب اعلامی خواهان صورت گرفته و رای مقتضی صادر گردد. بنابراین در صورتی که سبب دعوی زوجه تخلف زوج از شروط ضمن عقد باشد، و دادگاه عسر و حرج وی را احراز نموده و بر این مبنا حکم صادر کند، رای صادره مقتضی نقض است.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه هشتم دیوان عالی کشور تاریخ: 1394/07/27 - 10 : 51 قاضی: مسعود کریم پور نطنزی قاضی: جعفر پوربدخشان قاضی: حسن عباسیان

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 93/3/5 آقای ج. ی.ف. به وکالت از طرف خانم ف. ش. به طرفیت آقای م. ش. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به لحاظ محکومیت قطعی زوج به جرم تقدیم و در متن دادخواست توضیح داده حسب سند نکاحیه پیوست رابطه زوجیت فیمابین زوجین محرز و مسلم است و خوانده کلیه شروط مندرج در سند نکاحیه را پذیرفته و در ضمن عقد نکاح وکالت با حق توکیل به غیر جهت اجرای صیغه طلاق در صورت تخلف از شرایط ضمن العقد به موکله اعطاء نموده است متاسفانه خوانده به موجب دادنامه شماره --- - 88 صادره از شعبه --- دادگاه جزایی ساری که در شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران تایید گردیده به اتهام شرکت در سرقت به سه سال حبس محکوم گردیده و در حال حاضر در زندان ساری تحمل کیفر مینماید نظر به اینکه محکومیت کیفری خوانده منافی با حیثیت خانوادگی و شئون موکله می‌باشد و ازشرط ضمن العقد تخلف کرده است و به علاوه پرونده های متعددی در مراجع قضایی تشکیل شده است مستندا به ماده 1119 قانون مدنی ناظر به شروط ضمن عقد نکاح صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق مورد استدعاست. وکیل خواهان به ضمیمه دادخواست تصویر مصدق سند ازدواج و دادنامه شماره --- مورخ 88/7/9 شعبه --- دادگاه جزایی ساری که طی آن زوج خوانده به اتهام شرکت در کلاهبرداری به مبلغ پنجاه میلیون ریال با عنوان جعل کارمند حراست بانک ملی با همراه داشتن سلاح و تجهیزات نظامی به پرداخت مبلغ پنجاه میلیون ریال جزای نقدی بنفع دولت و سه سال حبس محکوم گردیده را تقدیم نموده است دادخواست مطروحه در شعبه هشتم دادگاه حقوقی شهرستان ساری ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد جلسه اول دادرسی به تاریخ 93/4/10 با حضور زوجین و وکیل خواهان تشکیل گردید. در این جلسه وکیل خواهان اظهار داشت زوجین باهم هیچ سازشی ندارند و نمی توانند زندگی کنند میخواهم یک جلسه برای سازش بگذارم تقاضای طلاق دارم علت طلاق اینستکه خانواده ها بشدت با هم درگیر هستند از دیدن همدیگر نفرت دارند تفاهم نیست هنوز عروسی نکردند. خوانده اظهار داشت در سال 1388 عقد کردیم عروسی نکردم من الان به خاطر سرقت در حبس هستم به سه سال حبس محکوم شدم 4 سال است عقد هستیم حاضر به طلاق نیستم وکیل خوانده آقای علی سیاهرودی که با ارائه وکالتنامه از جانب خوانده اعلام وکالت نموده اظهار داشت ما نمی دانیم کدام بند عقدنامه مورد نظر زوجه است و خطای موکل چیست موکل در سال 88 به اتهام سرقت مسلحانه تحت تعقیب بود افسر پرونده پدر زوجه بود پس از همان اول میدانست که این پرونده سرقت بود دلیلی برای طلاق نیست وکیل خواهان مجددا گفته است طبق بند 9 عقد نامه تقاضای طلاق داریم فقط این نبود الان یک قتلی بود که پس از ادامه پرونده قتل، پای این آقا هم وسط گرفته شد. من خودم وکیل همین آقا در پرونده سرقت مسلحانه بوده سه سال حبس خورد راجع به یک... (ناخوانا) در دادگاه انقلاب بود پنج سال حبس بود من ماده 18 کردم برائت خورد ولی سه سال حبس برای سرقت محکوم شد خوانده اظهار داشت در رابطه با قتل من هیچ اطلاعی ندارم فقط اعمال نفوذ در پرونده بود که من رفتم توضیح دادم مشکلی نداشتم وکیل ایشان مجددا گفته است وقتی همان زمان پدر زوجه در پرونده سرقت افسر پرونده بود پس خودش می دانست این آقا چکاره است و حتی یک دختر خود را میدهد پس اعتماد کافی دارد زوج گفته است چهار ماه است زندان هستم سپس دادگاه قرار ارجاع امر بداوری صادر و پس از تعیین و معرفی داوران و طی تشریفات هر یک از داوران منتخب زوجین نظریه کتبی خود را که حاکی از عدم حصول سازش بین زوجین بوده ارائه داده اند در جلسه بعدی دادرسی به تاریخ 93/7/7 که با حضور وکلای زوجین تشکیل گردیده وکیل خواهان اظهار داشت خواسته به شرح دادخواست تقدیمی و صورتجلسه تنظیمی است. وکیل خوانده اظهار داشت پدر خواهان از جرائم خوانده قبل از ازدواج اطلاع داشت چرا دخترش را به عقد خوانده در آورد. هنوز عروسی نکردند آبان ماه سال 88 عقد کردند خوانده بخاطر سرقت مسلحانه سه سال حبس گرفت و در زندان است درخواست تجدیدوقت را دارم شاید با مذاکره و طلاق توافقی ماجرا فیصله یابد وکیل خواهان اظهار داشت مذاکرات انجام شد خانواده موکل نفرت شدید نسبت به خوانده پیدا کرد چون در مرجع قضایی و انتظامی احضار شد به خاطر خطایش پای پدر زنش (پدر موکله) را وسط کشید وگفت در اثر راهنمائی پدر زنم این کار را کردم بخاطر همین سازش امکان پذیر نیست البته من گفتم مهریه یکصد عدد شما بدهید توافقی حل شودچون موکل باکره است سیصد عدد طلبکار خواهد بود من سیصد عدد را می کنم یکصد عدد بازهم قبول نکردند مع الوصف باز هم با دو هفته وقت موفق هستم انشاء اله با نشست و مذاکره حل شود و کار با طلاق توافقی تمام شود. دو هفته مهلت میدهم ببینم خانواده خوانده چه می کنند. دادگاه با اعطاء دو هفته مهلت به طرفین جهت سازش موافقت نمود و متعاقب آن وکیل خواهان طی لایحه مورخ 93/8/5 اعلام نموده که جهت توافق و جلب رضایت موکل با پرداخت مهریه اقدام موثری صورت نپذیرفت و طرفین توافقی برای اجرای صیغه طلاق توافقی ندارند تقاضای صدور حکم نموده است سپس دادگاه سوابق کیفری زوج را از اداره زندان ساری استعلام نمود و درپاسخ واصله سه فقره سابقه تحت اقرار به اتهام شرکت در کلاهبرداری و ربودن مبلغ پنجاه میلیون ریال تراول چک و نیز مشارکت در آدم ربائی و اعمال نفوذ نزد مستخدمین دولت (مراجع قضائی) و جعل رای قضایی و استفاده از سند مجعول و دو فقره محکومیت 1 - سرقت مسلحانه به سه سال حبس و پنج میلیون ریال جریمه 2 - محکومیت مالی بمبلغ 37053870 ریال اعلام شده است. وکیل خواهان در پاسخ به اخطار دادگاه مبنی بر اعلام شماره پرونده های استنادی طی لایحه مورخ 93/10/22 ارسالی پرونده های استنادی خود را به شرح ذیر اعلام داشته است. 1 - پرونده کلاسه --- - 88 شعبه --- دادگاه جزایی ساری که طی دادنامه صادره در این پرونده به شماره 633 - 88 خوانده به اتهام کلاهبرداری باعنوان جعلی کارمند حراست بانک ملی باهمراه داشتن سلاح و تجهیزات نظامی به سه سال حبس محکوم شده و رای صادره در شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران تایید و قطعیت یافته و در زندان ساری تحمل کیفر مینماید 2 - پرونده کلاسه --- شعبه پنجم بازپرسی به اتهام اخاذی و جعل خوانده می‌باشد که تحت رسیدگی است 3 - پرونده قتل و مشارکت در قتل به کلاسه --- در شعبه دوم کیفری استان تحت رسیدگی است. زوجه به شرح صورتجلسه مورخ 93/10/29 در خصوص حقوق مالی خود اعلام داشته که در تاریخ 88/8/1 با مهریه 678 سکه تمام بهار آزادی و هزینه یک سفر حج تمتع به عقد دائم خوانده در آمدم و هنوز زندگی زیر یک سقف را شروع نکرده ایم جهیزیه ای از زوج طلب ندارم و اجرت المثل نمیخواهم چون بایکدیگر هنوز زندگی زیر یک سقف را شروع نکرده ایم در مورد نفقه و مهریه خود جداگانه پرونده تشکیل شده است و خارج از پرونده های مطروحه که در مراحل اجرا می‌باشد از جمله مطالبه نفقه و مهریه می‌باشد در این خصوص بغیر از احکام صادره ادعائی ندارم و ازآنجایی که چندین سال است که سر گردان می باشم و جوانی من دارد از بین می رود در قبال طلاق پنجاه سکه طلای تمام بهار آزادی از نصف ششصد و هفتاد و هشت عدد و به عبارت دیگر از سیصد و سی و نه عدد آن پنجاه عدد و نفقه ایام عده را به زوج بذل مینمایم و دوشیزه هستم تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق را دارم و طی لایحه مورخه 93/11/9 هم اعلام نموده که سفر زیارتی حج تمتع موضوع مهریه خود را بخشیدم. در پاسخ پزشکی قانونی پس از معاینه از زوجه خواهان اعلام شده که نامبرده توسط پزشکان زن معاینه به عمل آمد پرده بکارت از نوع حلقوی قابل اتساع می‌باشد علائم پارگی بکارت مشهود نمی‌باشد در این نوع پرده ها دخول می‌تواند بدون آثار ظاهری حادث گردد. سر انجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 93/11/11 پس از ذکر مقدمه ای از چگونگی اقامه دعوی و توضیحات بعدی خواهان و وکیل ایشان و مدافعات خوانده با التفات به جامع اوراق پرونده و استماع دفاعیات اصحاب دعوی و وکلای آنان به شرح مندرجات صورتجلسات محاکماتی و مداقه در لوایح تقدیمی آنان و اینکه نصایح دادگاه و سعی و تلاش داوران در اصلاح ذات البین موثر واقع نشده و اینکه زوجه به موجب گواهی پزشکی قانونی شهرستان ساری غیر مدخوله می‌باشد بنابراین با احراز اینکه زوجه در عسر وحرج قرار دارد مستندا به ماده 1130 قانون مدنی و مواد 27 و 28 و 29 و 31 و 33 قانون حمایت خانواده حکم به الزام زوج به طلاق زوجه می‌نماید تا زوجه با حضور در یکی از دفاتر رسمی طلاق ،خود را مطلقه نماید در خصوص نفقه و مهریه به لحاظ صدور حکم مستقل دادگاه مواجه با تکلیف نمی‌باشد ضمنا زوج موظف به پرداخت نصف مهریه با کسر پنجاه عددسکه یعنی تعداد دویست و هشتاد و نه عدد در حق زوجه می‌باشد نوع طلاق بائن و خلع است و به لحاظ باکره بودن زوجه عده ندارد مدت اعتبار حکم شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی است. پس از ابلاغ رای صادره وکیل زوج در مهلت قانونی نسبت به آن تجدیدنظر خواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه دوازدهم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/02/05 با اعلام اینکه با توجه به محکومیت زوج به حبس و نوع جرم عسر و حرج زوجه ثابت است و ایراد و اعتراض موجه و مدللی که موجبات نقض دادنامه صادره را فراهم نماید از ناحیه تجدیدنظر خواه به عمل نیامد و رای صادره با توجه به جهات و دلائل استنادی صحیح و صائب بوده و از حیث رعایت اصول و تشریفات دادرسی فاقد ایراد و اشکال قانونی است لذا اعتراض تجدیدنظر خواه را غیر وارد تشخیص و ضمن رد آن دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است رای صادره در تاریخ 1394/02/24 به وکیل زوج ابلاغ شد و زوج شخصا در تاریخ 1394/03/07 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌گردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای حسن عباسیان عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/02/05 شعبه دوازدهم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران که در جهت تایید دادنامه بدوی متضمن الزام زوج فرجام خواه به مطلقه نمودن زوجه فرجام خوانده انشاء گردیده واجد ایراد شکلی بوده و درخور نقض می‌باشد زیرا وکیل زوجه فرجام خوانده به شرح دادخواست نخستین و توضیحات بعدی در جلسه اول دادرسی به شرح صورتمجلس مورخ 93/4/10 به علت محکومیت جزایی زوج خوانده که منافی با حیثیت خانوادگی و شئون زوجه بوده و تخلف نامبرده از شرط ضمن العقد مندرج در سند ازدواج فیمابین مستندا به ماده 1119 قانون مدنی ناظر به بند 9 شرط ضمن عقد نکاح صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق را درخواست نموده ولی دادگاه بدوی ضمن احراز عسر و حرج زوجه در تداوم زوجیت مستندا به ماده 1130 قانون مدنی به وجب دادنامه صادره حکم بر الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه صادر نموده است در حالی که مطابق اصول دادرسی ضرورت قانونی داشته که دادگاه محترم بر مبنای علت و سبب مورد استناد زوجه به دعوی طلاق مطروحه از طرف او رسیدگی لازم معمول و رای مقتضی صادر نماید بنا بر این از آنجایی که علت و سببی که بر مبنای آن حکم طلاق زوجه صادر گردیده اساسا مورد استناد زوجه و وکیل ایشان نبوده و به دعوی طلاق مطروحه از طرف زوجه بر مبنای علت و سبب استنادی او رسیدگی لازم و تحقیقات کافی به عمل نیامده و بر اساس آن حکمی صادر نشده است بنابراین دادنامه فرجام خواسته که بدون توجه بمراتب مرقوم انشاء گردیده به لحاظ عدم رعایت اصول دادرسی و نقص تحقیق و رسیدگی واجد ایراد قانونی بوده و قابلیت ابرام را ندارد فلذا مستندا به بند های 3 و 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌گرددتا با توجه به مراتب مرقوم در فوق نسبت به انجام تحقیقات تکمیلی در خصوص دلایل استنادی اقدام و سپس با لحاظ علت و سبب اعلام شده دعوی و نتایج حاصله به صدور رای مقتضی قانونی اقدام نماید.

رئیس شعبه هشتم دیوان عالی کشور: حسن عباسیان مستشار: م. کریمپورنطنزی عضو معاون: ج. پوربدخشان