جلسه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در تاریخ 1368/4/19 تشکیل و طرح جامع جدید آبادان به شرح زیر مورد تصویب قرار گرفت:
رئوس اصلی و خطوط کلی طرح جامع آبادان
آبادان و خرمشهر تا پیش از شروع جنگ به طور توامان بزرگترین ثقل جمعیتی خوزستان و به لحاظ اقتصادی نیرومند در شرایطی بود که تکیه و تاکید بر محورهای شاخص اقتصادی آن ها - پالایشگاه در آبادان و بندرگان در خرمشهر- نه تن ها این دو شهر بلکه تمام منطقه جنوب غربی خوزستان را از بهره برداری نسبی از پتانسیل های واقعاً موجود آن نیز محروم ساخته بود. دوران بازسازی که به تجدید حیات واقعی این دو شهر و منطقه اطراف منتهی میشود، در شرایطی که تجدید حیات محورهای اقتصادی پیشین آن را در دستور کار دارد، برای بهره گیری از استعدادهای واقعی آن ناچار است که مطالعاتی در مقیاس منطقه ای وسیع تر از دو شهر را نیز در دستور کار قراردهد تا در قالب آن تجدید حیات واقعی شهر و روستاهای منطقه و بهره گیری صحیح از تمامی امکانات فراهم شود. برنامه مذکور برنامه ای بلند مدت و مطالعات آن نیز نسبتاً طولانی خواهد بود. در کنار این موضوع و به منظور پاسخ گوئی به نیازهای جریان بازسازی که هم اکنون آغاز شده است، طرح جامع آبادان با نیم نگاهی به مسائل وسیع تر از خود شهر و در راستای قابلیتهای منطقه خطوط کلی و اصلی بازسازی کالبدی شهر را به طریقی مطرح می سازد که ضمن پاسخگوئی به مسائل جاری با مسائل آتی شهر و منطقه نیز در تعارض قرار نگیرد. خطوط کلی طرح جامع آبادان دربخش های مختلف به شرح زیر میباشد:
1- جمعیت:
به دلیل عدم امکان پیش بینی جمعیت شهر در مقاطع زمانی مختلف بخصوص کوتاه مدت و میان مدت که خود تابع شتاب و شدت بازگشت، امکانات اجرایی و میزان سرعت بازسازی است و به دلیل ضرورت تعیین سقف جمعیت برای برنامه ریزی های کالبدی، بازیابی جمعیت شهر در حد جمعیت مقطع شروع جنگ به علاوه پنجاه هزار نفر برای مسائل پیش بینی نشده، جمعیت نهایی برنامه ریزی طرح است. بر این اساس طرح جامع آبادان برای سقف جمعیتی برابر 000 /400 نفر برنامه ریزی کالبدی می نماید. مادامی که میزان بازگشت جمعیت به حدی نرسد که بررسی وضعیت و شاخص های آن قابلیت مبنا قرار گرفتن را داشته باشد، همان شاخص های اصلی جمعیت شهر درسال 1355 (آخرین سرشماری رسمی در آبادان) ملاک عمل خواهد بود.
2- اقتصاد:
بهره برداری هر چه بیشتر و کامل تر از امکانات موجود شامل فعالیت های اقتصادی که قبل ازجنگ جریان داشت و فعالیت های اقتصادی متکی بر پتانسیل های شهر و منطقه که قبل از جنگ بهره برداری نمی گردید اصلی ترین و بنیادی ترین برنامه تجدید حیات اقتصادی شهر و منطقه میباشد.
در همین راستا توصیه اصلی بر این پایه استوار است که شهر از تکیه بر یک فعالیت محوری اقتصادی رها شده و جنبه های گوناگون امکانات به درستی دیده و مورد بهره برداری قرار گیرد. طرح جامع آبادان بر زمینه های مختلف حیات اقتصادی آینده شهر و منطقه به شرح زیر تاکید می نماید:
1- تاکید بر بازسازی پالایشگاه با جنبه های ویژهای که از نقطه نظر اهمیت یابی دوباره شهر، هم به عنوان یکی از پایه های اصلی حیات اقتصادی شهر و هم ملاحظات روانشناسی اجتماعی دارد. این امر به مثابه تضمین اصولی و کافی از طرف دولت برای احیا شهر تلقی میشود.
2- تاکید بر اهمیت نقش کشاورزی (نخلداری و ماهیگیری) در حیات اقتصادی منطقه (شهر و روستا) با استفاده از آب فراوان، اراضی مستعد و اقلیم مناسب.
3- تاکید بر خدمات بازرگانی و تجاری که قادر به هدایت و مدیریت بازرگانی در مقیاس وسیع و در حد مبادلات منطقه ای خلیج فارس است.
4- تاکید بر ایجاد و توسعه واحدهای صنعتی مرتبط با منطقه به منظور افزایش قدرت اقتصادی، فارغ از پالایشگاه و ایجاد و توسعه صنایع کوچک ساختمانی در ارتباط با دوران طولانی بازسازی.
در ارتباط با توسعه صنایع ساختمانی، کنترل این بخش که در دوران بازسازی قابلیت تورم فراوان دارد مطرح است تا از انتقال مشکلات آن به دوران حیات عادی شهر احتراز گردد.
5- تاکید بر توسعه فعالیت های حمل و نقل و انبارداری که قابلیت بالقوه بسیار دارد.
3- کالبدی:
به منظور هدایت برنامه های بازسازی و درارتباط قرار دادن برنامه احیاء کالبدی شهر با برنامه های بلند مدت کالبدی، خطوط کلی طرح ضمن تعیین تکلیف مسائل درونی شهر به مسائل ارتباط متقابل آبادان و خرمشهر نیز توجه نموده و به شرح زیر میباشد:
1- تعیین جهت توسعه کالبدی شهر با تثبیت توسعه به سمت شمال غربی، حدفاصل آبادان و خرمشهر.
2- انتخاب اراضی مناسب در سمت توسعه و اولویت بندی استفاده از آنها.
3- آماده سازی زمین معروف به امیر آباد به عنوان اولویت اول توسعه به منظور رفع نیازمندی های فوری در جریان بازسازی شامل اسکان جمعیتی که قبل از جنگ مالک خانه نبوده اند و یا کسانی که به شهر و در خدمت بازسازی مهاجرت می کنند، ارائه زمین معوض به کسانی که خانه و یا مغازه آن ها در طرح قرار میگیرد و ارائه زمین به کسانی که بنا به مصلحت خانه هایشان قابلیت دوباره سازی ندارد.
4- تنظیم تعریض خیابانها با استفاده از تخریب ها به شکلی که سمت تعریض به طرف خرابی های بیشتر متمایل باشد.
5- احداث ساختمان های اداری برای ادارات فاقد مالکیت در دو مرکز اداری که با توجه به گستردگی طولی شهر در بخش قدیمی و جدید انتخاب شده اند. این دو مرکز در زمین ها ی دولتی، اراضی مربوط به آماده سازی اولویت اول توسعه و اراضی مجاور استادیوم ورزشی موجود واقعند.
6- کاهش تراکم محلات شهری پر تراکم.
7- رفع کمبودهای خدماتی، بخصوص در محلات پرتراکم و با استفاده از سطوح تخریب شده و قطعات زیر استاندارد.
8- عدم بازسازی قطعات زیر استاندارد (کمتر از 120 متر مربع) واگذاری زمین معوض مناسب از زمین های آماده سازی اولویت اول توسعه.
9- اولویت دادن به نوسازی واحدهای بهداشتی- درمانی و آموزشی با تثبیت محل توسعه مراکز موجود با استفاده از اراضی ساخته نشده مجاور و ساختمان های تخریب شده اطراف.
10 - نوسازی و تغییر سیمای شهر از طریق طراحی یکپارچه لبه خیابانها در طرح تفصیلی. در این رابطه بازسازی پلاک اول مجاور خیابان های شریانی درجه یک موکول به تهیه ضوابط اجرایی و طراحی الگوهای لازم در طرح تفصیلی است.
11 - تاکید بر ضرورت ارائه الگوهای مناسب معماری برای نوسازی و تغییر سیمای شهر ازطریق طراحی ساختمان های دولتی.
12- تقویت محورهای ارتباطی داخل و خارج از جزیره آبادان با تثبیت بازسازی پلهای قدیمی و تعیین موقعیت پلهای جدید.
13- طراحی یکپارچه حاشیه بهمنشیر برای استفاده های تفریحی و جلوگیری از فرسایش خاک در طرح تفصیلی.
15 - نوسازی بخشی از خانه های شرکت نفت به عنوان خانه های سازمانی.
16- انتخاب عناصر اصلی یادمان های جنگ و بازسازی و ایجاد ارتباط مناسب بین تمامی آن ها به صورتی که ضمن دارا بودن عملکردهای متنوع و متفاوت، مضمون یکپارچه ای را نیز داشته باشند.
بر تهیه طرح های معماری با نگرشی جامع و واحد برای این یادمان ها تاکید میگردد.
17- احیای جزیره ابوعبود (برای کاربرد توریستی و تفریحی)
18- تعیین محل استقرار واحدهای کارگاهی آلودگی زا برای انتقال واحدهای شیمیائی وآلودگی زای موجود و ارائه امکانات برای واحدهای جدید تولیدی.
19- تثبیت موقعیت کاربری های عمده عمومی مانند آموزش عالی، ورزشی و تفریحی اصلی و امثال آن در حد فاصل آبادان و خرمشهر در داخل جزیره آبادان برای استفاده مشترک دو شهر.
20- تثبیت موقعیت کاربری های عمده عمومی مانند انبارهای عمومی، سردخانه های عمده دولتی، پایانه باربری، کشتارگاه و میادین میوه و تره بار در حد فاصل آبادان و خرمشهر در خارج از جزیره آبادان برای استفاده مشترک دو شهر.
21- تاکید بر تهیه طرح های اجرایی برای جلوگیری از انتقال آلودگی فاضلاب های صنعتی بخصوص پالایشگاه و پتروشیمی به رودخانه اروند.
22- تاکید بر ضرورت ایجاد و تکمیل شبکه فاضلاب و عدم انتقال آلودگیهای مربوط به رودخانه های بهمنشیر و اروند.
23- توصیه استفاده هر چه بیشتر از بهمنشیر به منظور تامین آب آشامیدنی شهر.
24- انتقال مخازن شرکت نفت به اطراف جاده ماهشهر و به فاصله حداقل 10 کیلومتر از شهر.
25- اعمال ضوابط حفاظت در شرایط اضطراری برای ساختمان هائی که توسط وزارت مسکن و شهرسازی تهیه شده است به خصوص در طرح های ساختمان های عمومی و دولتی به طریقی که جمعیت ساکن اطراف را بخوبی پوشش دهند.
26- تثبیت موقعیت فرودگاه بین المللی تا تعیین تکلیف آن توسط سازمان ذیربط.
در این رابطه چنانچه نقش فرودگاه به عملکرد محلی تغییر یابد و یا محل آن تغییر نماید، ازسطوح وسیع حریم آن به عنوان توسعه بلندمدت شهر استفاده به عمل آمده و برای ساختمان های موجود آن در طرح تفصیلی کاربرد مناسب پیش بینی میشود.
27- تثبیت موقعیت مجتمع پتروشیمی با توجه به مسائل مطرح شده در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.
28- اختصاص زمین موات 150 هکتاری واقع در غرب پتروشیمی و محدود به شمالاً محله پیروز غرباً محله هلال بریم و جنوباً محله بریم به کاربری های عمومی شهری (غیر صنعتی) که درطرح تفصیلی کیفیت آن مشخص خواهد شد.
29- توصیه میشود کمیسیون ماده 5 به جهت اهمیت ویژه طرح آبادان و اتخاذ تصمیمات صحیح و به موقع در مسائل بازسازی جلسات خود را با فواصل کمتر و در خود آبادان تشکیل دهد و همچنین مشاور با استقرار دفتر محلی فعال در زمان تهیه طرح تفصیلی مطالعات و طرح های لازم را برای تصمیم گیری های کمیسیون ماده 5 براساس اصول طرح جامع و با بهره گیری از توصیه های ستاد مرکزی بازسازی آماده نماید.
30- توسعه طرح و ناحیه صنعتی در منطقه حفاظت شده شادگان واقع نباشد.