هیات وزیران در جلسه 1325/9/6 بنا به پیشنهاد وزارت کار و تبلیغات آییننامه تشکیل هیئتهای حل اختلاف و داوری را که از طرف شورای عالی کار در 28 ماده تهیه شده بود به شرح زیر تصویب نمودند.
اول - طرز رسیدگی به اختلاف و شکایات در شورای کارگاه
ماده1(اصلاحی 1325/10/07)- مطالب زیر باید در درخواست قید شود.
الف (اصلاحی 1325/10/07)- دادخواست باید دارای تاریخ و حاوی نام خانوادگی و امضای شاکی یا شکایتکنندگان و مشاغل آنها باشد در صورتی که شاکی یا شکایتکنندگان عضو اتحادیه قانونی کارگاه باشند و عضویت آنها در اتحادیه نزد شورای کارگاه محرز شود امضا هیات مدیره اتحادیه کافی خواهد بود.
ب (اصلاحی 1325/10/07)- موضوع شکایت که باید منحصراً راجع به کارگاه مربوطه بطرفین شکایت بوده باشد.
ج (اصلاحی 1325/10/07)- ذکر صریح تقاضاهائی که انجام آنها یا تعهد انجام آنها در ظرف مدت معین موجب رفع شکایت خواهد گردیده اصلاح میگردد.
ماده 2- دادخواست باید به وسیله نماینده وزارت کار به شورای کارگاه تقدیم شود و یا از طرف نماینده کارگران یا کارفرمایان در اولین جلسه شورای کارگاه مطرح و در صورت جلسه قید گردد نماینده وزارت کار موظف است در ظرف 24ساعت از وصول دادخواست شورای کارگاه را برای رسیدگی تشکیل داده و شکایت را در دستور شورا قرار بدهد.
ماده 3- در صورتی که نمایندگان طرفین اختلاف توافق نماینده که اختلاف را در خارج شورا حل و تصفیه نمایند ممکن است رسیدگی بهاختلاف در شورا تا تعقیب مجدد موضوع از یکی از طرفین مسکوت بماند.
دوم - هیات داوری
ماده 4- اختلافات مربوط به کار بین جمعی از کارگران و کارفرمایان یا کارفرمایان یا اتحادیه کارگران و کارفرمایان در صورتی که در شورای کارگاه حل و تصفیه نشود به داوری ارجاع میگردد هیات داوری مرکب خواهد بود از یک داور منتخب از طرف کارگران و یک داور منتخب از طرف کارفرما یا کارفرمایان و در صورت عدم توافق میان داورهای نامبرده سرداوری به توافق طرفین انتخاب خواهد شد و هرگاه در تعیین سرداور توافق حاصل نگردد نماینده وزارت کار و در غیاب او رئیس دادگستری محل سرداور خواهد بود.
ماده 5 - در موردی که اختلافات دسته جمعی به شرح تبصره2 ماده10 آییننامه شورای کارگاه حل نشود بر طبق ماده5 آییننامه مزبور باید صورتجلسه تنظیم و طرفین (کارگران و کارفرمایان) موظفند در ظرف یک هفته از تاریخ صورتجلسه مزبور داور خود را کتباً بهنمایند وزارت کار معرفی نمایند و در صورتی که در ظرف یک هفته مهلت مزبور یکی از طرفین داور خود را معرفی نکند موضوع بلافاصله به وسیله نماینده وزارت کار به هیات حل اختلاف ارجاع خواهد شد.
تبصره - هرگاه شکایت دستهجمعی به عللی تا پنج روز از تاریخ شکایت در شورای کارگاه مطرح نشده و اختلاف حاصله مورد رسیدگی قرار نگیرد نماینده وزارت کار موظف است ترتیب تشکیل هیات داوری برای رسیدگی بهآن اختلاف را بدهد.
ماده 6 - ترتیب تعیین داور کارگران به طریق زیر خواهد بود.
هرگاه کارگران کارگاه دارای اتحادیه بوده و اکثریت جمعی که موضوع اختلاف مربوط به آنهاست عضو اتحادیه مزبور باشند داور از طرف هیئتمدیره اتحادیه تعیین و معرفی میشود در غیراینصورت نمایندهای که شکایتکنندگان باید در عرض حال خود برای ادای توضیحات در شورای کارگاه نسبت به مورد شکایت تعیین و معرفی نمایند داور شکایتکنندگان را تعیین و در ظرف مدت مقرره کتباً به نماینده وزارت کار معرفی خواهد نمود.
تبصره - نمایندگان طرفین (کارگر و کارفرما) در شورای کارگاه نمیتوانند بهسمت داور انتخاب شوند.
ماده 7- پس از آنکه داورهای طرفین معین و معرفی شدند نماینده وزارت کار مکلف است در ظرف ساعت داورها را کتباً دعوت و هیات داوری را تشکیل و پرونده کامل امر را که در شورای کارگاه تنظیم شده است تسلیم هیات مزبور بنماید و بیست روز مهلت مذکور در ماده 30 قانون کار از تاریخ معرفی داورها در اولین جلسه محسوب میشود.
انجام کارهای دفتری و اداری هیات داوری با نماینده وزارت کار خواهد بود.
ماده 8 - هرگاه داورها در ظرف ده روز توافق در رای پیدا نکنند باید در ظرف چهار روز سرداور خود را تعیین نمایند و چنانچه در تعیین سرداور نیز توافق پیدا نشود در روز پانزدهم نماینده وزارت کار و در غیاب او رئیس دادگستری محل به عنوان سرداور در هیات داوری شرکت خواهد نمود و تا انقضاء روز بیستم مهلت برای صدور رای هیات داوری خواهد بود.
ماده 9- در هفته اول تشکیل جلسه داوری هر یک از طرفین دعوی میتوانند توضیحاتی راجع به موارد اختلاف به صورت لایحه به هیات داوری تقدیم نماید و همچنین در مهلت مقرره هیئتهای داوری میتوانند از کارگران یا کارفرمایان دعوت به عمل آورده و توضیحاتی در اطراف موضوع از آنان بخواهند و همچنین داورها حق دارند کارگاه را بازدید و اطلاعات لازمه در محل کسب نمایند.
ماده 10- در صورتی که هیات داوری مذکور در ماده یک در ظرف بیست روز رای خود را ندهد و یا داورها امتناع از صدور رای نمایند و یا رای داورها مخالف با قوانین کشوری باشد موضوع به هیات حلاختلاف ارجاع خواهد شد.
تبصره - اگر نماینده وزارت کار تشخیص بدهد که رای داورها مخالف با قوانین کشوری است پرونده را بلافاصله به هیات حل اختلاف ارجاع و طرفین (داور کارگر و داور کارفرما) را کتباً مطلع مینماید و هرگاه یکی از طرفین (کارگران یا کارفرمایان) مدعی مخالف بودن رای داورها با قوانین کشوری باشد موضوع را به نماینده وزارت کار کتباً اطلاع خواهد داد در این صورت نماینده وزارت کار پرونده را بلافاصله به هیات حل اختلاف ارجاع خواهد نمود ولی در عین حال رای داورها موقتاً تا صدور رای هیات حل اختلاف به موقع اجراء گذارده میشود.
ماده 11- اگر رای هیات داوری به اتفاق آراء باشد و یا رای به اکثریت بوده و تعیین سرداور با توافق داورها باشد رای قطعی است و پس از ابلاغ بهنماینده وزارت کار در ظرف 48 ساعت به طرفین (اگر داور از طرف اتحادیه معرفی شده باشد به هیات مدیره اتحادیه و در غیر این صورت به خود داور و در هر حال دو حال به وسیله نصب آگهی در تابلو بخصوص که در کارگاه برای این منظور تهیه شده است) ابلاغ و به موقع اجرا گذارده میشود ولی هرگاه تعیین سرداور باتوافق داورها نبوده و در هیات داوری هم اتفاق آراء حاصل نشود موضوع بلافاصله بهوسیله نماینده وزارت کار به هیات حلاختلاف ارجاع میگردد.
سوم - هیات حل اختلاف
ماده 12- هیات حل اختلاف مرکب است از فرماندار محل یا نماینده او و رئیس دادگستری شهرستان یا نماینده او و نماینده وزارت کار در محل و دو نماینده از طرف کارگران و دو نماینده از طرف کارفرمایان ریاست این هیات یا فرماندار خواهد بود، رای هیات حل اختلاف باید حداکثر در ظرف بیست روز صادر شود و قطعی و لازمالاجرا خواهد بود.
ماده 13- طرز اختلاف دو نفر نماینده کارگران و دو نفر نماینده کارفرمایان به این طریق خواهد بود که اگر اکثریت کارگران و کارفرمایان حوزه شهرستان بر طبق ماده 21 قانون کار دارای اتحادیه بوده و اتحادیههای مزبور دارای اتحادیه مرکزی باشند دو نفر نماینده از طرف هیات عامله اتحادیه مرکزی هر یک از آنها تعیین و معرفی میشوند و چنانکه یکی از طرفین (کارگران یا کارفرمایان) با هر دو اتحادیه مرکزی به شرح فوق نداشته باشند نمایندگان آنها در شورای کارگاهها به دعوت نماینده وزارت کار هر دسته جداگانه در محلی که از نظر فاصله کارگاهها و سایر شرایط مناسبتر باشد اجتماع نموده و دو نفر نماینده از میان خود یا اشخاص خارج به اکثریت آرا انتخاب مینمایند.
ماده 14- دعوت برای تشکیل اولین جلسه هیات حل اختلاف با نماینده وزارت کار خواهد بود.
ماده 15- اعتبار نمایندگی نمایندگان کارگران و کارفرمایان از تاریخ تشکیل اولین جلسه هیات حل اختلاف برای مدت یک سال خواهد بود مگر آنکه در ظرف مدت مزبور نماینده دیگری به جای آنها از طرف انتخابکنندگان معرفی شوند.
تبصره 1- نماینده وزارتکار موظف است ترتیب تشکیل هیات حلاختلاف را طوری بدهد که اولین جلسه هیات مزبور در هفته اول اسفندماه هر سال تشکیل گردد.
تبصره [2]- اعتبار نمایندگی نمایندگان کارگران و کارفرمایان در سال 1325 تا اول اسفندماه 1325 خواهد بود.
ماده 16- نمایندگان کارگران و نمایندگان کارفرمایان حق دارند تا دونفر مشاور در جلسات هیات همراه خود بیاورند مشاورین حق شرکت در مذاکرات داشته ولی حق رای ندارند.
تبصره - هر یک از طرفین دعوی میتوانند شخصاً در جلسات هیات حاضر و یا شخص مورد اعتمادی را به جای خود برای حضور در جلسات هیات معرفی نماید و اگر متعدد باشند نیز میتوانند شخص مورد اعتمادی از طرف خود تعیین نمایند که در جلسات هیات حضور یابد.
اشخاص فوق حق شرکت در مذاکرات داشته ولی حق رای نخواهندداشت.
ماده 17- در موقع انتخاب دو نفر نماینده کارگران و دو نفر نماینده کارفرمایان برای عضویت در هیات حل اختلاف دو نفر عضو علیالبدل از طرف کارگران و دو نفر عضو علیالبدل از طرف کارفرمایان به همان طریقی که نمایندگان اصلی تعیین میشوند انتخاب و هر موقع نمایندگان اصلی به علت معذوریت نتوانند در جلسات هیات حاضر شوند اعضاء مزبور به جای ایشان در جلسه شرکت مینمایند.
ماده 18- در موارد فوت یا استعفای یکی از نمایندگان اصلی و یا علیالبدل در ظرف یکماه عوض او برای باقیمانده مدت از طرف انتخابکنندگان تعیین خواهد شد.
ماده 19- در هیات حل اختلاف سه نفر نمایندگان دولت جمعاً دارای یک رای دو نفر نمایندگان کارگران دارای یک رای و دو نفر نمایندگان کارفرمایان نیز دارای یک رای خواهند بود و تصمیمات هیات با اکثریت دو رای قطعی است.
تبصره - هرگاه دو نفر نمایندگان کارگران یا دو نفر نمایندگان کارفرمایان وحدت نظر نداشته باشند در موقع اخذ رای از فرد فرد اعضاء هیات رای گرفته میشود و موقعی رای اکثریت قطعی خواهد بود که از هفت نفر اعضاء هیات لااقل پنج نفر موضوعی رای بدهند.
ماده 20- هرگاه هیات حل اختلاف در موقع اخذ رای اکثریت حاصل ننماید و یا هیات مزبور در ظرف بیست روز رای خود را صادر نکند موضوع به وسیله نماینده وزارت کار و در ظرف یک هفته پس از انقضاء مدت بیست روز به وزارت کار احاله میگردد که در شورای عالی کار رسیدگی شود.
ماده 21- هرگاه اعزام نماینده وزارت کار به محل تشکیل هیات حلاختلاف و یا حضور او در جلسه هیات به علل موجهی مقدور نباشد وزارت کار میتواند یکی از افراد طرف اعتماد مقیم در محل را به سمت نماینده خود انتخاب و معرفی نماید.
ماده 22- وظائف هیات حل اختلاف به قرار زیر است.
1- رسیدگی به اختلافات مربوطه به کار بین جمعی از کارگران و کارفرمایان یا اتحادیه کارگران و کارفرمایان که در شورای کارگاه و هیات داوری حل نشده باشد طبق ماده30 قانون کار.
2- رسیدگی به شکایات کارگران مربوط به بیکارشدن آنها طبق تبصره 2 ماده17 قانون کار و آییننامه مربوطه.
هیات حل اختلاف میتواند شکایت فردی کارگران مربوط به بیکار شدن آنها را برای رسیدگی به شورای کارگاهی که شاکی در آنجا خدمت میکند ارجاع نماید.
3- تعیین میزان نقدی حداقل دستمزد کارگران در اول هر سال برای مدت یک سال و پیشنهاد آن برای تصویب شورای عالی کار طبق تبصره 1 ماده 24 قانون کار و آییننامه حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار.
4- تجدیدنظر در میزان نقدی حداقل دستمزد چنانچه در ظرف سال بواسطه پیشآمدهای فوقالعاده تغییر آن از طرف کارگران یا کارفرمایانی تقاضا شود بر طبق قسمت اخیر تبصره یک ماده24 قانون کار و گزارش موضوع به شورای عالی کار.
5 - تهیه صورت حداقل حوایج زندگی کارگران حوزه شهرستان با در نظر گرفتن آییننامه حداقل دستمزد و تطبیق آن با مقتضیات محل و پیشنهاد آن برای تصویب شورای عالی کار.
ماده 23- جلسات هیات حل اختلاف هفته یکبار و اضافه برآن بسته به نظر خود هیات است و به هر حال باید طوری باشد که درباره هر موضوعی از تاریخ وصول حد اکثر در ظرف20 روز رای صادر نماید.
ماده 24- شکایات و موضوعاتی که به هیات حل اختلاف ارجاع میشود باید کتبی بوده و هیات مزبور آنها را به ترتیب تاریخ وصول رسیدگی مینماید چنانچه هیات به اکثریت آراء موضوعی را فوری و مهم تشخیص دهد میتواند خارج از نوبت رسیدگی نماید.
ماده 25- محل تشکیل هیات حل اختلاف در فرمانداری هر شهرستان خواهد بود. تنظیم صورتجلسات و ترتیب امور دفتری هیات حل اختلاف با نماینده وزارت کار خواهد بود.
ماده 26- هیات حل اختلاف حق دارد هرگونه اطلاعات و مدارک از نمایندگان طرفین (کارگران و کارفرمایان) بخواهد و نیز در صورت لزوم به کارگاه مراجعه و تحقیقات محلی به عمل آورد.
ماده 27- صورتجلسات هیات حلاختلاف باید در 3 نسخه تنظیم شده یک نسخه به وزارت کار ارسال یک نسخه برای بایگانی کارگران و یک نسخه برای بایگانی کارفرمایان به نمایندگان آنها تسلیم گردد.
ماده 28- تصمیمات متخذه از طرف هیات حل اختلاف که بر طبق قانون کار و این آییننامه قطعیت داشته باشد به وسیله نماینده وزارت کار در ظرف 48ساعت به موقع اجراء گذارده میشود. متخلف علاوه بر اجبار بهاجرای تصمیمات متخذه به مجازاتهای مقرر در تبصره 2 ماده 13 و مواد و تبصره ماده 23 قانون کار محکوم خواهد شد.
این آییننامه در بیست و هفتمین جلسه شورای عالی کار مورخه 1325/9/2 به تصویب رسید.
از طرف نخست وزیر