هیات وزیران در جلسه 1395/5/13 به پیشنهاد شماره 9012 مورخ 1395/5/3 وزارت دادگستری و در اجرای ماده (2) آییننامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق های بین المللی - مصوب 1371- تصویب کرد:
وزارت دادگستری مجاز است با هماهنگی معاونت حقوقی رئیس جمهور (امور توافق های بین المللی) و وزارت امور خارجه نسبت به انجام مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقتنامه های زیر بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری دمکراتیک خلق کره در چارچوب متن نمونه معاونت حقوقی رئیس جمهور، ظرف سه سال از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری نماید:
1 - موافقتنامه معاضدت قضایی در امور مدنی (موضوع ابلاغیه شماره 51923 مورخ 1381/10/16 و اصلاحیه شماره 168850 مورخ 1390/8/25 معاونت حقوقی رئیس جمهور)
2 - موافقتنامه معاضدت قضایی در امور کیفری (موضوع ابلاغیه شماره 82663 مورخ 1385/7/12 و اصلاحیه شماره 169358 مورخ 1390/8/28 معاونت حقوقی رئیس جمهور)
اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس جمهور
متن نمونه موافقتنامه معاضدت قضایی
مقدمه
دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت....که از این پس طرفهای متعاهد نامیده میشوند، نظر به علاقه متقابلی که به تحکیم و همکاری موثر درزمینه روابط قضایی بر پایه اصول حاکمیت ملی، عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر و حفظ منافع متقابل دارند، به شرح زیر توافق نمودند:
مادّه (1)
دامنه شمول موافقتنامه
1 - طرفهای متعاهد کلیه اقدامات لازم را در امور مدنی و جزایی به منظور ارائه معاضدت قضایی به یکدیگر بر اساس عمل متقابل در چارچوب این موافقتنامه به عمل خواهند آورد.
2 - معاضدت قضایی از جمله شامل موارد زیر میباشد:[پاورقی1]
- این موارد ممکن است حسب صلاحدید و با توجه به نوع و وضعیت دولت طرف متعاهد جرح و تعدیل شود.
الف) تحقیق از اشخاص از جمله شهود، مطّلعین، متّهمین و زیان دیدگان؛[پاورقی2]
2 - در مواردی که «مطلع» و یا «شاهد» منفرداً یا مجتمعاً به کار رفته است معادل انگلیسی هر دو یا یکی از آنها واژه Witness باید درج شود.
ب) مساعدت در حاضر کردن اشخاص بازداشت شده یا دیگران برای ادای شهادت یا مساعدت در بازجویی؛
پ) ابلاغ اوراق قضایی و سایر اوراق صادره توسط مراجع صلاحیتدار؛
ت) معاینه محل، بررسی، جمع آوری، حفظ و ارائه دلایل، اسباب و آلات جرم؛
ث) ارائه اطلاعات و مستندات؛
ج) ارائه اصل و یا رونوشت مصدّق مدارک و سوابق مربوط از جمله سوابق بانکی، مالی، شغلی و شرکتی؛
چ) جلب نظر کارشناس؛
ح) رسیدگی قضایی؛
خ) پیگرد جزایی؛
د) توقیف اموال؛
ذ) شناسایی و اجرای تصمیمات قضایی در امور مدنی؛ [پاورقی3]
3 - در صورت درج گزینه اول ماده (30) این موافقتنامه واژه «داوری» بعد از واژه «قضایی» اضافه شود.
ر) کشف اموال و منافع حاصل از جرم و توقیف آنها.
مادّه (2)
مرجع معاضدت قضایی
1 - مراجع قضایی طرفهای متعاهد، معاضدتهای متقابل قضایی را مطابق با مفاد این موافقتنامه انجام می دهند.
2 - معاضدتهای قضایی درخواست شده در هر کدام از موارد موضوع بند (2) مادّه (1) که به مراجع غیرقضایی هر یک از طرفهای متعاهد مربوط میشود، از طریق مراجع قضایی آن طرف متعاهد انجام میشود.
3 - مراجع دیگری که موارد موضوع بند (2) مادّه (1) نزد آنان مطرح است، درخواست معاضدت قضایی را از طریق مراجع قضایی خود ارسال می کنند.
مادّه (3)
چگونگی برقراری ارتباط
ارتباط بین طرفهای متعاهد برای انجام معاضدتهای قضایی توسط. ...جمهوری اسلامی ایران از یک طرف و. ..از سوی دیگر از طریق مجاری دیپلماتیک صورت خواهد گرفت.
مادّه (4)
زبان
درخواست معاضدت قضایی باید به زبان طرف درخواست شونده تنظیم شود و یا ترجمه مصدق آن به زبان مزبور پیوست باشد.
مادّه (5)
شکل درخواست معاضدت قضایی
1 - درخواست معاضدت قضایی باید حسب مورد حاوی موضوعات زیر باشد:
الف - نام و عنوان مرجع درخواست کننده؛
ب - نام وعنوان مرجع درخواست شونده؛
پ - نام، نام خانوادگی ونام پدر طرفین دعوی، زیان دیدگان، متهمین، افراد تحت محاکمه و محکومین و نیز تابعیت، شغل و محل سکونت دائمی یا محل اقامت آنان؛
ت - هدف از درخواست معاضدت و توضیح مختصری در خصوص معاضدت مورد درخواست؛
ث - شرح وقایع موضوع دعوی و توضیح یا ارائه متن قوانین مربوط؛
ج - نام و نشانی گیرنده، در صورت لزوم؛
چ - دلایل و جزئیات آیین یا قاعده خاصی که دولت درخواست کننده خواهان رعایت آن است، از جمله لزوم یا عدم لزوم ادای سوگند و یا ارائه سند مصدق؛
ح - تعیین مدت زمان مطلوب برای انجام معاضدت قضایی؛
خ - سایر اطلاعات لازم برای اجرای صحیح معاضدت.
2 - اسناد پیوست درخواست معاضدت قضایی باید به مهر مرجع درخواست کننده ممهور باشد. مرجع درخواست شونده، متعرض اصالت و یا اعتبار آن اسناد نخواهد شد.
مادّه (6)
روش اجرایی
1 - مرجع درخواست شونده در اجرای درخواست معاضدت قضایی قوانین دولت خود را اعمال می کند با این حال مرجع مذکور میتواند آیین یا قاعده خاصی را که مرجع درخواست کننده خواستار رعایت آن است، به شرط عدم مغایرت با قوانین دولت متبوع خود اعمال کند.
2 - با وصول درخواست، مرجع قضایی که درخواست معاضدت به آن فرستاده شده است، مرجع درخواست کننده را از موعد و محل اجرای درخواست معاضدت آگاه می سازد.
3 - پس از اجرای معاضدت مورد درخواست، مرجع درخواست شونده، سوابق و اوراق معاضدت بهمراه اسناد و مدارک حاصله را به مرجع درخواست کننده ارسال می کند. اگر انجام معاضدت قضایی مورد درخواست میسر نشود، درخواست معاضدت با ذکر علل عدم اجرای آن اعاده خواهد شد.
4 - هر یک از طرفهای متعاهد میتواند اطمینان حاصل کند که معاضدتهای قضایی که طرف متعاهد دیگر انجام داده است، توسط مراجع صلاحیتدار و بر اساس مقررات و موازین مورد قبول طرف متعاهد اعطاء کننده معاضدت صورت پذیرفته است.
مادّه (7)
نحوه ابلاغ اسناد و اوراق
1 - در درخواست معاضدت قضایی برای ابلاغ اسناد و اوراق باید نشانی دقیق گیرنده و عنوان سند ذکر شود. چنانچه نشانی ذکر شده در درخواست معاضدت کامل یا دقیق نباشد و یا چنانچه گیرنده در نشانی ذکر شده شناخته نشود، مرجع درخواست شونده طبق قوانین خود در جهت تعیین نشانی گیرنده، حدّاکثر تلاش خود را معمول خواهد داشت.
2 - در صورتی مرجع درخواست شونده مطابق با مقررات لازم الاجرای خود اسناد و اوراق را به گیرنده تسلیم یا ابلاغ می کند، که اسناد مزبور به زبان آن دولت بوده و یا ترجمه مصدق آنها پیوست باشد.
چنانچه اسناد به زبان طرف درخواست شونده نباشد و یا ترجمه مصدق نداشته باشد، این اسناد به شرط قبول گیرنده، تسلیم خواهد شد.
3 - تنظیم رسید تحویل اسناد به گیرنده مطابق قواعد لازم الاجرا در دولت درخواست شونده صورت خواهد گرفت، زمان و محل تحویل و حتی الامکان شخصی که سند به او تحویل شده و مرجعی که توسط آن سند تسلیم شده است، باید ذکر شود.
مادّه (8)
ابلاغ و تحقیق توسط نمایندگیهای دیپلماتیک یا کنسولی
1 - هر یک از طرفهای متعاهد میتواند اسناد و اوراق را از طریق نمایندگان دیپلماتیک یا کنسولی خود ابلاغ نماید.
2 - هر یک از طرفهای متعاهد میتواند در موارد مربوط به اتباع خویش که در قلمرو طرف متعاهد دیگر سکونت دارند، به طور مستقیم و بدون اجبار و اکراه از طریق نمایندگان دیپلماتیک یا کنسولی خود اقدامات زیر را به عمل آورد:
(الف) استماع اظهارات آنان؛
(ب) تحقیق و بررسی توسط کارشناسان؛
(پ) اخذ اسناد یا مطالعه و بررسی آنها.
مادّه (9)
دعوت از مطلع یا کارشناس
1 - در صورتی که در جریان تحقیقات مقدماتی یا دادرسی در قلمرو یکی از طرفهای متعاهد نیاز به حضور مطلع یا کارشناس مقیم قلمرو طرف متعاهد دیگر باشد مقام صلاحیتدار طرف متعاهد درخواست کننده دعوتنامه ای برای حضور مطلع یا کارشناس به طرف متعاهد درخواست شونده ارسال خواهد داشت.
2 - دعوتنامه نباید متضمن ضمانت اجرایی برای دعوت شده، درصورت عدم حضور باشد.
3 - مطلع یا کارشناس در مواردی که طبق قانون یکی از طرفهای متعاهد حق یا تکلیف خودداری از ارائه اطلاعات یا اظهار نظر کارشناسی وجود دارد از ارائه اطلاعات یا اعلام نظر کارشناسی خودداری خواهد کرد.
4 - مطلع یا کارشناس را در تمام مدتی که حضور او برای ارائه اطلاعات یا انجام کارشناسی لازم باشد، برای اتهامات یا محکومیتهای قبل از عزیمت یا اموری که موضوع محاکمه بوده و او را برای ارائه اطلاعات یا انجام کارشناسی در آن امر دعوت کرده اند، نمی توان تعقیب، توقیف محاکمه و یا مجازات نمود.
5 - چنانچه مقامی که مطلع یا کارشناس را دعوت کرده به وی اطلاع دهد که دیگر به حضورش نیاز نیست، اما او ظرف مدت (15) روز متوالی پس از دریافت این اخطار قلمرو طرف متعاهد درخواست کننده را ترک نکند از مصونیت فوق الذکر برخوردار نخواهد بود.مدت زمانی که طی آن مطلع یا کارشناس آزادانه و به دلائل خارج از اراده خود نتواند قلمرو طرف متعاهد درخواست کننده را ترک کند، جزء مهلت مقرر در این بند محسوب نخواهد شد.
6 - مطلعین و کارشناسانی که در قلمرو طرف متعاهد دیگر حضور می یابند، حق دارند مخارج سفر و اقامت در خارج و اجرتی که در روزهای سفر از آن محروم شده اند، را از مرجع درخواست کننده دریافت نمایند. حق الزحمه انجام کارشناسی نیز در صورت مطالبه به عهده طرف متعاهد درخواست کننده میباشد. در دعوتنامه باید قبول پرداخت این هزینه ها قید شود؛ در صورت درخواست، پیش پرداخت هزینه ها تادیه خواهد شد.
7 - مقررات فوق مانع از آن نیست که از طریق دستگاههای دیداری یا شنیداری، اظهارات مطلع یا کارشناس اخذ شود. هزینه های مربوط به عهده طرف متعاهد درخواست کننده خواهد بود، مگر آنکه طرفهای متعاهد به نحو دیگری توافق کنند.
ماده 10)
هزینه ها
هزینه های انجام معاضدتهای قضایی به عهده طرف درخواست شونده است، مگر در صورتی که طرفهای متعاهد به نحوه دیگری توافق کنند.
در صورتی که هزینه های انجام معاضدت سنگین یا غیرمتعارف باشد، طرفهای متعاهد باید قبلاً در مورد شرایط انجام معاضدت و نحوه پرداخت هزینه ها مذاکره و توافق نمایند.
ماده 11)
امتناع از انجام معاضدت قضایی
چنانچه اجرای معاضدت قضایی با حقّ حاکمیت، امنیت ملّی، نظم عمومی یا اخلاق حسنه طرف متعاهد درخواست شونده مغایرت داشته باشد، پذیرفته نخواهد شد.
ماده 12)
معافیت از تامین
اتباع هیچ یک از طرفهای متعاهد در قلمرو طرف متعاهد دیگر که خواهان اصلی یا خواهان دعوی متقابل باشند صرفاً به دلیل آنکه تبعه آن دولت نیستند و یا اقامتگاه یا محل سکونت دائم آنان در قلمرو آن طرف متعاهد نیست، مکلف به دادن تامین نمیباشند.
ماده 13)
تسهیلات معاضدتی رایگان
اتباع هر یک از طرفهای متعاهد در دادگاه و در مراجع طرف متعاهد دیگر از لحاظ کمکهای معاضدتی رایگان از همان تسهیلاتی برخوردار خواهند بود که در اختیار اتباع طرف متعاهد اخیر میباشد.
ماده 14)
معافیت از هزینه دادرسی
1 - اتباع هر یک از طرفهای متعاهد در قلمرو طرف متعاهد دیگر از مزایای ارفاق قضایی و معافیتها در مورد هزینه دادرسی که تحت شرایط یکسان برای اتباع طرف متعاهد دیگر به لحاظ وضعیت مالی آنان مقرر شده است، برخوردار خواهند بود.
2 - گواهی مربوط به وضعیت مالی فوق الذکر توسط مقام صلاحیتدار طرف متعاهدی که فرد مشمول معافیت در قلمرو آن اقامت دائم دارد، صادر خواهد شد.
3 - اتباعی که در رابطه با یک دعوی مطابق قوانین هر یک از طرفهای متعاهد از پرداخت هزینه دادرسی معاف میباشند، در قلمرو طرف متعاهد دیگر نیز در رابطه با همان دعوی از معافیت برخوردار خواهند بود.
4 - مرجعی که درباره تقاضای معافیت از پرداخت هزینه دادرسی اتخاذ تصمیم می کند، میتواند در صورت لزوم از مراجع صادر کننده گواهی، خواستار اطلاعات تکمیلی شود.
ماده 15) [پاورقی 1]
اهلیت قانونی
1 - اهلیت قانونی شخص حقیقی را قوانین دولت متبوع او تعیین می کند.
2 - اهلیت قانونی شخص حقوقی مطابق قانون طرف متعاهدی که شخص حقوقی در قلمرو آن تاسیس شده است، تعیین میگردد.
3 - چنانچه مراجع صلاحیتدار یکی از طرفهای متعاهد تشخیص دهند که دلایل موجهی مبنی بر عدم اهلیت قانونی اشخاص مذکور در بندهای (1) و (2) فوق که مقیم یا ساکن در قلمرو طرف متعاهد دیگر میباشند وجود دارد، مراجع مذکور باید از طریق نمایندگیهای دیپلماتیک یا کنسولی، مرجع قانونی طرف متعاهد دیگر را از این امر مطلع سازند. چنانچه آن مرجع انجام اقدامات لازم را به مرجع اطلاع دهنده واگذار نماید و یا طی سه ماه از تاریخ اطلاع، نظری اعلام نکند، مرجع اطلاع دهنده میتواند مطابق با قوانین قابل اعمال در بندهای (1) و (2) فوق راجع به اهلیت یا عدم اهلیت قانونی وی اتخاذ تصمیم نماید. تصمیم در مورد اهلیت ناقص یا عدم اهلیت قانونی باید به مرجع مربوط طرف متعاهد دیگر ارسال شود.
4 - مفاد بندهای فوق مانع اتخاذ اقدامات موقت مراجع صلاحیتدار مذکور در موارد فوری برای حمایت از اشخاص فوق و دارائیهای آنها نخواهد بود.
1- در مواردی که نظام حقوقی طرف متعاهد دیگر با مفاد بند (1) و (2) این ماده مغایرت دارد، موضوع قابل طرح مجدد در کمیسیون بررسی توافقهای بین المللی میباشد.
ماده 16)
فوت و مفقودالاثر شدن
1 - در صورت فوت یا مفقودالاثر شدن هر یک از اتباع طرفهای متعاهد که مقیم یا ساکن قلمرو طرف متعاهد دیگر باشند، مراتب از طریق مراجع کنسولی به دولت متبوع وی اعلام خواهد شد.
2 - اتخاذ تصمیم در مورد احراز فوت یا مفقودالاثر شدن اتباع هر یک از طرفهای متعاهد که مقیم یا ساکن قلمرو طرف متعاهد دیگر باشند توسط مراجع و طبق قوانین طرف متعاهدی که حسب آخرین خبر از حیات یا در لحظه فوت تابعیت آن را داشته اند، صورت میگیرد.
3 - مرجع صلاحیتدار هر یک از طرفهای متعاهد وقتی میتواند در مورد احراز مفقودالاثر شدن یا فوت اتباع طرف متعاهد دیگر اتخاذ تصمیم نماید که از طرف افراد مقیم یا ساکن در آن دولت که مدعی حقی در رابطه با آن شخص میباشند، چنین تقاضایی به عمل آمده باشد.
ماده 17)
به فرزند گرفتن و سرپرستی کودکان بدون سرپرست
1 - به فرزندی گرفتن و سرپرستی از کودکان بدون سرپرست تبعه یکی از طرفهای متعاهد و فسخ آن توسط تبعه طرف متعاهد دیگر، تابع قوانین و مقررات طرف متعاهدی است که کودک بدون سرپرست تبعه آن میباشد.
2 - اتخاذ تصمیم در مورد به فرزندی گرفتن و سرپرستی موضوع بند (1) فوق و فسخ آن، در صلاحیت مراجع صلاحیتدار دولت متبوع کودک بدون سرپرست میباشد و باید نظر کودک یا نماینده قانونی وی و موافقت سازمان مربوط دولتی (در صورت وجود) طرف متعاهدی که کودک بدون سرپرست تبعه آن است، کسب شود.
3 - مقررات این ماده مانع از بهره مندی کودک از حقوق و امتیازاتی که طبق قوانین دولت متبوع سرپرست به وی تعلق میگیرد، نخواهد بود.
ماده 18) [پاورقی1]
قیمومت و سرپرستی
1 - در امور راجع به قیمومت و سرپرستی اتباع محجور هر یک از طرفهای متعاهد که در قلمرو طرف متعاهد دیگر سکونت یا اقامت دارند قوانین و مقررات طرف متعاهدی که شخص محجور تابعیت آن را دارد اعمال میشود.
2 - در صورتی که شخص محجور در قلمرو طرف متعاهد دیگر دارای اموال و دارایی هایی باشد، مراجع صلاحیتدار محل وقوع اموال و دارایی ها، اقدامات لازم را طبق قوانین و مقررات خود برای حفظ منافع محجور به عمل می آورند و بدون تاخیر مرجع صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر را از اقدامات خود مطلع می کنند.
3 - طرف متعاهدی که محجور تابعیت آن را دارد، میتواند انسجام امور راجع به قیمومت و سرپرستی محجوری را که در قلمرو طرف متعاهد دیگر اقامت یا سکونت دارد و یا اموال وی در آنجا واقع است از مرجع صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر درخواست نماید. طرف متعاهد دیگر در صورت قبول درخواست، قوانین و مقررات خود را اعمال خواهد کرد.
1- طرفهای متعاهد میتوانند در صورت لزوم موادی را برای حلّ برخی از موضوعات تعارض قوانین توافق کنند. این مواد میتوانداز قرار زیر باشد:
ماده (1)
حق مالکیت
1 - مالکیت و سایر حقوق راجع به اموال غیر منقول، تابع قانون طرف متعاهدی است که مال غیر منقول در قلمرو آن طرف واقع است.
2 - مالکیت و سایر حقوق راجع به وسایل نقلیه ای که ثبت آن الزامی است تابع قانون طرف متعاهدی خواهد بود که در آن به ثبت رسیده است.
3 - ایجاد و زوال حق مالکیت یا هر حق دیگری راجع به اموال و دارایی ها تابع قوانین و مقررات طرف متعاهدی است که اموال ودارایی ها درزمان ایجاد و زوال حق در قلمرو آن واقع بوده است.
4 - ایجاد و زوال حق مالکیت یا هر حق دیگری که مربوط به مورد معامله باشد، تابع قانون محل انعقاد آن میباشد مگر اینکه طرفین خلاف آن را شرط کرده باشند.
ماده (2)
تعیین نوع معامله
1 - نوع معامله مطابق با قوانین محل انعقاد آن تعیین میشود، مگر آنکه طرفین به نحو دیگری توافق کرده باشند.
2 - نوع معامله در مورد اموال غیر منقول و حقوق مربوط به آنها طبق قوانین محل وقوع مال غیر منقول تعیین خواهد شد.
ماده (3)
جبران خسارت
1 - مسئولیت و نحوه جبران خسارت اتباع یک طرف متعاهد در قلمرو طرف متعاهد دیگر و سایر حقوق راجع به آن، به استثنای تعهدات ناشی از عقود و قرادادها را قوانین آن طرف متعاهدی که فعل یا ترک فعل یا دیگر اسباب موجب مسئولیت در قلمرو آن وقوع یافته، تعیین می کند.
در خصوص بند (1) دادگاه طرف متعاهدی که فعل یا ترک فعل یا دیگر اسباب موجب مسئولیت در آن، وقوع یافته است صالح به رسیدگی میباشد؛ لیکن زیان دیده میتواند دعوای جبران خسارت را در دادگاه محل اقامت خوانده مطرح نماید.
ماده (4)
حقوق وراثت
1 - اموال اتباع هر یک از طرفهای متعاهد از حیث قوانین مربوط به وراثت و مقدار سهم الارث آنها تابع قانون طرف متعاهدی است که متوفی تابعیت آن را داشته است.
2 - استیفاء و اعمال حقوق مالکانه وراث نسبت به ترکه غیرمنقول تابع قانون محل وقوع آن است.
ماده (5)
اموال بلاوارث
1 - ترکه منقول متوفای بلاوارث و حقوق راجع به آن به طرف متعاهدی که متوفی تابعیت آن را داشته، تعلق خواهد گرفت.
2 -
گزینه اول -
د رمواردی که ایرانیان زیادی در دولت طرف متعاهد دیگر سکونت دارند
گزینه الف - ترکه غیرمنقول متوفای بلاوارث متعلق به دولت متبوع متوفی و نحوه استیفای آن تابع قانون طرف متعاهدی است که مال غیرمنقول در قلمرو آن واقع شده است.
گزینه ب - ترکه غیرمنقول متوفای بلاوارث متعلق به دولت متبوع متوفی میباشد و عین و یا قیمت آن حسب صلاحدید طرف متعاهد محل وقوع مال به دولت متبوع متوفی تسلیم میشود.
گزینه دوم - در سایر موارد:
ترکه غیرمنقول متوفای بلاوارث به مالکیت طرف متعاهدی که مال غیرمنقول در قلمرو آن واقع میباشد در خواهد آمد.
ماده (6)
شکل وصیت نامه
گزینه اول - شکل وصیتنامه از حیث طرز تنظیم تابع قوانین طرف متعاهدی است که موصی در قلمرو آن طرف وصیت می کند. همین قوانین نسبت به رجوع از وصیت نامه یا اصلاح آن نیز حاکم است.
گزینه دوم -
شکل وصیتنامه از حیث طرز تنظیم تابع قانون متبوع طرف متعاهدی است که موصی در زمان فوت تابعیت آن را داشته است.
ماده (7)
صلاحیت در امور راجع به ماترک
1 - مراجع صلاحیتدار طرف متعاهدی که متوفی در قلمرو آن اقامت دائمی داشته است، به امر ترکه منقول رسیدگی می کنند.
2 - مراجع صلاحیتدار طرف متعاهدی که متوفی در قلمرو آن اقامت دائمی نداشته در صورتی میتوانند به امور راجع به ترکه منقول رسیدگی کنند که ترکه منقول در قلمرو آن واقع بوده، و یکی از وراث یا نماینده قانونی او درخواست رسیدگی کند.
3 - امور راجع به ترکه غیرمنقول، توسط مراجع طرف متعاهدی که ترکه در قلمرو آن واقع شده رسیدگی خواهد شد.
ماده (8)
اقدامات راجع به حفظ ترکه
1 - مراجع صلاحیتدار هر یک از طرفهای متعاهد، مطابق قوانین و مقررات دولت خود، اقدامات ضروری را برای حفاظت از ترکه تبعه متوفای طرف متعاهد دیگر که در قلمرو آن طرف واقع است، به عمل می آورند.
2 - مراجع مذکور در جهت حفاظت از ترکه بعد از فوت تبعه طرف متعاهد دیگر کنسول دولت متبوع متوفی را از وجود ماترک، اشخاصی که مدعی ارث هستند، محل اقامت آنان، وجود وصیتنامه و اقدامات به عمل آمده جهت حفاظت از ترکه مطلع می سازند.
3 - در صورت درخواست ورثه، ترکه منقول و مدارک شخص متوفی به نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی واگذار میشود.
4 - چنانچه اتباع یک طرف متعاهد به علت عدم حضور یا دلائل موجه دیگر نتوانند به موقع شخصاً از حقوق خود دفاع کنند و یا نماینده تام الاختیار تعیین نمایند، نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی دولت متبوع وی میتواند برای حفظ منافع آنان در زمینه ارث اقدامات لازم را به عمل آورند.
5- اموال تبعه هر یک از طرفهای متعاهد که در قلمرو طرف متعاهد دیگر اقامت دائمی نداشته و یا در حین مسافرت فوت نماید، با تنظیم صورتجلسه به نماینده سیاسی یا کنسولی دولت متبوع او سپرده میشود.
ماده (9)
تسلیم ماترک
پس از تعیین تکلیف توسط مراجع صلاحیتدار در امور راجع به ارث، ترکه منقول یا وجوهی که از فروش ترکه منقول یا غیرمنقول واقع در قلمرو یک طرف متعاهد به دست میآید در صورت عدم مراجعه ورثه ای که محل سکونت یا اقامتشان در قلمرو طرف متعاهد دیگر است به نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی آن طرف متعاهد جهت تسلیم به ورثه مزبور، سپرده میشود.
ماده 19)
تقاضای تعقیب کیفری
1 - هر یک از طرفهای متعاهد بنا به درخواست طرف متعاهد دیگر، با رعایت قوانین داخلی خود، اتباع هر یک از طرفها را که مظنون به ارتکاب جرم در سرزمین طرف متعاهد درخواست کننده هستند، تحت تعقیب کیفری قرار می دهد.
2 - مفاد این ماده مانع از درخواست و اقدام حسب قواعد راجع به استرداد مجرمین نبوده و ردّ تقاضای استرداد مانع از انجام همکاری طبق مفاد این ماده نخواهد بود.
ماده 20)
اموال و منافع حاصل از جرم
1 - هر یک از طرفهای متعاهد مطابق قوانین داخلی خود بنا به درخواست طرف متعاهد دیگر تلاش خود را برای بررسی و کشف اموال و منافع حاصل از جرم در سرزمین خود به کار خواهد گرفت و طرف متعاهد دیگر را از نتایج تحقیقات آگاه می سازد.
2 - طرف متعاهد درخواست شونده مطابق قوانین خود، تدابیر ضروری را برای توقیف اموال و منافع حاصل از جرم اتخاذ می کند.
3 - اموال و منافع توقیف شده حاصل از جرم، مطابق مقررات این موافقتنامه در اختیار طرف متعاهد درخواست کننده قرار میگیرد، مگر آنکه طرفهای متعاهد به نحو دیگری توافق کنند.
4 - حقوق اشخاص ثالث مطابق قانون طرف متعاهد درخواست شونده حفظ خواهد شد.
ماده 21)
حضور نمایندگان طرفهای متعاهد
نمایندگان هر یک از طرفهای متعاهد میتوانند با موافقت طرف متعاهد دیگر در هنگام اجرای معاضدت قضایی در زمینه پرونده های کیفری حضور داشته باشند.
ماده 22)
اطلاعات مربوط به سابقه محکومیت
هرگاه فردی در قلمرو یکی از طرفهای متعاهد مورد پیگرد کیفری قرار گیرد طرف متعاهد دیگر بنا به درخواست طرف متعاهد نخست، اطلاعات مربوط به سابقه محکومیت او را ارائه می کند.
ماده 23)
اطلاعات درباره احکام دادگاهها
طرفهای متعاهد همه ساله [پاورقی1] یکدیگر را از احکام قطعیت یافته کیفری مربوط به اتباع طرف متعاهد دیگر مطلع خواهند ساخت.
- این مدت میتواند حسب صلاحدید قوه قضاییه و طبق توافق با طرف متعاهد دیگر کمتر و یا بیشتر باشد.
ماده 24)
شناسایی و اجرای تصمیمات قضایی
طرفهای متعاهد تصمیمات قضایی قطعی و لازم الاجرای یکدیگر در امور مدنی و خانوادگی، احوال شخصیه، امور حسبی و جبران ضرر و زیان ناشی از جرم را که توسط مراجع صلاحیتدار قانونی یکدیگر صادر شده است، متقابلاً شناسایی و اجرا می کنند.
ماده 25)
رسیدگی به درخواست اجرای تصمیمات
1 - رسیدگی به درخواست اجرای تصمیمات قضایی، در صلاحیت دادگاه طرف متعاهدی است که تصمیم باید مطابق مقررات وی در قلمرو آن اجرا شود.
2 - درخواست صدور دستور اجرای تصمیم باید تسلیم دادگاه شود. نحوه ارائه درخواست و رسیدگی به آن را مقررات طرف متعاهدی که تصمیم باید در قلمرو آن اجرا شود، تعیین می کند.
ماده 26)
شکل درخواست اجرای تصمیم قضایی
درخواست اجرای تصمیم قضایی باید دارای پیوستهای زیر باشد:
1 - رونوشت مصدق تصمیم قضایی و دستور اجرای آن و چنانچه قسمتی از حکم اجرا شده باشد گواهی راجع به قسمت اجرا شده حکم.
2 - ارائه گواهی حداقل یکبار ابلاغ اخطاریه به خوانده در صورت عدم شرکت نامبرده در هیچ یک از جلسات رسیدگی.
3 - ترجمه های مصدق اسناد مذکور در بندهای (1) و (2) این ماده.
ماده 27)
درخواست توضیحات راجع به اجرای تصمیمات
اگر دادگاه برای صدور دستور اجرای تصمیم نیاز به توضیحات داشته باشد، میتواند برای رفع ابهام از متقاضی و یا محکوم علیه و در صورت لزوم از دادگاهی که حکم را صادر کرده است، توضیح بخواهد. به هر حال، این امر مانع از اجرای تصمیم مربوط نخواهد بود.
ماده 28)
نحوه اجرا و هزینه های مرتبط به آن
نحوه اجرای تصمیمات قضایی و هزینه های مربوط به اجرای آن را قوانین و مقررات طرف متعاهدی که اجرا در قلمرو آن صورت میگیرد، تعیین می کند.
ماده 29)
موارد عدم پذیرش درخواست اجرای تصمیمات قضایی
در موارد زیر درخواست اجرای تصمیمات قضایی پذیرفته نخواهد شد:
1 - در صورتی که خوانده دعوی یا نماینده قانونی او به لحاظ عدم ابلاغ اخطاریه مطابق مقررات، در جلسه دادرسی شرکت ننموده باشد.
2 - در خصوص موضوع مورد درخواست قبلاً تصمیم قضایی صادر یا اجرا شده باشد.
3 - در مواردی که مطابق مفاد این موافقتنامه و یا به لحاظ عدم پیش بینی در آن، رسیدگی به اصل موضوع مطابق قانون طرف متعاهد درخواست شونده در صلاحیت انحصاری دادگاههای آن قرار داشته باشد.
4 - در صورتی که تصمیمی که درخواست اجرای آن به عمل آمده توسط مراجع رسیدگی طرف متعاهد دیگر صادر نشده باشد.
5 - در صورتی که تصمیمی که درخواست اجرای آن به عمل آمده در چهارچوب این موافقتنامه صادر نشده باشد و یا با نظم عمومی و اخلاق حسنه طرف متعاهد درخواست شونده مغایرت داشته باشد.
ماده 30)
شناسایی و اجرای احکام داوری
گزینه اول: در مورد دولتهایی که به کنوانسیون شناسایی و اجرای احکام داوری خارجی مورخ 1337 هجری شمسی برابر با 1958 میلادی ملحق نشده اند
آراء داوری قطعی و لازم الاجرای صادره در قلمرو هر یک از طرفهای متعاهد در مورد اختلاف بین اتباع طرفهای متعاهد یا یکی از آنها که از سوی مراجع صلاحیتدار قضایی محل اجرا قابلیت اجرای آنها تصدیق شده است، نیز طبق مقررات مندرج در این موافقتنامه شناسایی و اجرا خواهد شد.
گزینه دوم: در مورد دولتهایی که به کنوانسیون شناسایی و اجرای احکام داوری خارجی مورخ 1337 هجری شمسی برابر با 1958 میلادی ملحق شده اند.
احکام داوری صادره، در قلمرو هر یک از طرفهای متعاهد که عضو کنوانسیون شناسایی و اجرای احکام داوری خارجی تنظیم شده در نیویورک به تاریخ 1337/4/3 هجری شمسی برابر با دهم ژوئن 1958 میلادی میباشند مطابق مقررات کنوانسیون مزبور، شناسایی و اجرا خواهد شد.
ماده 31)
حل و فصل اختلافات ناشی از اجرای موافقتنامه
طرفهای متعاهد اختلافهای ناشی از اجرای این موافقتنامه را از طریق مذاکره مستقیم یا مجاری دیپلماتیک حل و فصل خواهند کرد
ماده 32)
مدت اعتبار موافقتنامه
این موافقتنامه از تاریخ آخرین اطلاعیه هر یک از طرفهای متعاهد به طرف متعاهد دیگر مبنی بر اینکه اقدامات لازم را طبق قوانین و مقررات خود درباره لازم الاجرا شدن این موافقتنامه به عمل آورده است برای مدت. ..سال به موقع اجرا گذارده خواهد شد. پس از مدت مزبور این موافقتنامه خود به خود برای دوره های یک ساله تمدید خواهد شد مگر اینکه یکی از طرفهای متعاهد (6) ماه قبل از خاتمه دوره مربوط عدم تمدید آن را کتباً به اطلاع طرف متعاهد دیگر برساند.
انقضا یا اختتام مدت اعتبار این موافقتنامه نسبت به درخواستهای معاضدت قضایی در زمان اعتبار آن تاثیری نخواهد داشت.
این موافقتنامه در یک مقدمه و «32» ماده در. ...در تاریخ. ....مطابق با. ...در دو نسخه به زبانهای فارسی،. ...و..... [پاورقی1]تنظیم گردید که هر سه متن از اعتبار یکسان برخوردار میباشد. در صورت بروز هر گونه اختلاف در تفسیر متون این موافقتنامه، متن...[پاورقی1] ملاک قرار خواهد گرفت.
- زبان متن مرجح باید درج گردد.
- زبان متن مرجح باید درج گردد.
| از طرف | از طرف |
| دولت جمهوری اسلامی ایران | دولت |
متن نمونه
موافقتنامه معاضدت قضایی در امور کیفری
دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت که از این پس «طرفهای متعاهد» نامیده میشوند؛ با اشتیاق به تقویت روابط موجود بین دو کشور و با تمایل به تحقق گسترده ترین همکاریهای قضایی برای مبارزه با جرم، به شرح زیر توافق کرده اند:
ماده 1
تعهد به انجام همکاری
1 - هر یک از طرفهای متعاهد بنا به درخواست طرف متعاهد دیگر، در امور مربوط به پیگرد جرائمی که رسیدگی به آنها - هنگام درخواست - در صلاحیت مراجع قضایی طرف متعاهد درخواست کننده است، تا حد امکان با طرف متعاهد اخیرالذکر همکاری خواهد نمود.
2 - معاضدت قضائی، به ویژه شامل ابلاغ اسناد، تحویل اشیاء و دلائل اثبات جرم، انجام اقداماتی مانند استماع شهادت اشخاص یا اظهارنظر کارشناسان و بازرسی و توقیف خواهد بود.
ماده 2
رد درخواست معاضدت قضایی
معاضدت قضایی در موارد زیر رد خواهد شد:
الف - در صورتی که طرف متعاهد درخواست شونده جرمی را که معاضدت قضایی در مورد آن درخواست شده است، جرم سیاسی بداند.[پاورقی1]
- مرجع صلاحیتدار جمهوری اسلامی ایران حسب مورد میتواند عبارت «یا جرم مرتبط با جرم سیاسی» را بعد از واژه «جرم سیاسی» اضافه کند.
ب - اگر جرمی که در مورد آن درخواست معاضدت قضایی شده است، صرفاً نقض مقررات نظامی محسوب شود.
پ - اگر فعل مورد نظر، به موجب قوانین طرف متعاهد درخواست شونده جرم نباشد.
ت - اگر درخواست مربوط به جرمی باشد که مرتکب به خاطر ارتکاب همان جرم در قلمرو طرف متعاهد درخواست شونده تحت تعقیب یا بازداشت است یا به خاطر همان جرم محکوم شده است.
ماده 3
رسیدگی به درخواستها
1 - طرف متعاهد درخواست شونده، تصمیمات اتخاذ شده در مورد درخواست معاضدت قضایی را به طرف متعاهد درخواست کننده اعلام خواهد نمود.
2 - رد کلی یا جزئی درخواست معاضدت قضایی مدلل خواهد بود.
ماده 4
محتوای درخواست معاضدت قضایی
درخواست معاضدت قضایی حاوی موارد زیر خواهد بود:
- عنوان مرجع صادرکننده سند؛
- شرح جرم ارتکابی و متن قانون کیفری مربوط؛
- اسامی و مشخصات طرفها؛
- نام و نشانی دریافت کننده، در صورت لزوم؛
- موضوع درخواست.
ماده 5
اجرای نیابت های قضایی
نیابت قضایی در امور کیفری، در قلمرو هر یک از طرفهای متعاهد برابر آیین مقرر در قوانین همان طرف اجرا خواهد شد.
ماده 6
امتناع از اجرای نیابت
طرف متعاهد درخواست شونده در صورتی که اجرای نیابت در صلاحیت مرجع قضایی آن نباشد یا مخل حاکمیت یا امنیت و نظم عمومی طرف متعاهد درخواست شونده باشد میتواند از اجرای نیابت قضایی امتناع نماید.[پاورقی1]
- مرجع صلاحیتدار جمهوری اسلامی ایران حسب مورد میتواند عبارت: «یا مخالف مبانی اساسی نظام حقوقی» را بعد از «نظم عمومی» اضافه کند.
ماده 7
اقدامات اجرایی
طرف متعاهد درخواست شونده در وقت مناسب طرف متعاهد درخواست کننده را بنا به درخواست از زمان و مکان اجرای نیابت قضایی مطلع خواهد کرد تا افراد ذی نفع بتوانند طبق شرایط مقرر در قانون طرف متعاهد درخواست شونده، در موقع اجرا حضور یابند.
ماده 8
هزینه نیابت های قضایی
هیچ گونه هزینه ناشی از اجرای نیابت قضایی بر عهده طرف متعاهد درخواست کننده نخواهد بود.
ماده 9
حضور گواهان و کارشناسان
1 - در صورتی که در جریان تحقیقات مقدماتی یا دادرسی در قلمرو یکی از طرفهای متعاهد، نیاز به حضور گواه یا کارشناس مقیم قلمرو طرف متعاهد دیگر باشد، مرجع صلاحیتدار طرف متعاهد درخواست کننده، دعوتنامه ای را برای حضور گواه یا کارشناس از طریق طرف متعاهد درخواست شونده ارسال خواهد داشت. دعوتنامه نباید متضمن ضمانت اجرایی برای دعوت شده، در صورت عدم حضور باشد.
2 - گواه یا کارشناس میتواند در مواردی که طبق قانون یکی از طرفهای متعاهد حق خودداری از ادای شهادت یا ابراز نظر کارشناسی را دارد، از ادای شهادت یا اعلام نظر کارشناسی خوداری کند.
گواه یا کارشناس را در مدت حضور برای ادای شهادت یا انجام کارشناسی نباید به خاطر اتهامات یا محکومیتهای قبل از عزیمت یا اموری که موضوع محاکمه بوده و او را برای ادای شهادت یا انجام کارشناسی در آن امر دعوت کرده اند، تعقیب، توقیف، محاکمه و یا مجازات نمود.
3 - چنانچه مرجعی که گواه یا کارشناس را دعوت کرده است به وی کتباً اطلاع دهد که دیگر به حضورش نیاز نیست، اما او ظرف مدت پانزده روز پس از دریافت اخطار، قلمرو طرف متعاهد درخواست کننده را ترک نکند یا در صورتی که پس از ترک، مجدداً به قلمرو طرف متعاهد درخواست کننده باز گردد، از مصونیت فوق الذکر برخوردار نخواهد شد. مدت زمانی که شخص مذکور به دلائل خارج از اراده خود نتواند قلمرو طرف متعاهد درخواست کننده را ترک کند، جزء مهلت یاد شده محسوب نخواهد شد.
4 - مقررات فوق مانع از آن نیست که از طریق دستگاههای دیداری یا شنیداری، اظهارات گواه یا کارشناس اخذ شود و هزینه های مربوط به عهده طرف متعاهد درخواست کننده خواهد بود، مگر آنکه دو طرف متعاهد به نحو دیگری توافق کنند.
5 - هزینه های ناشی از سفر و اقامت از مبدا حرکت گواه یا کارشناس، حداقل برابر تعرفه ها و مقررات طرف متعاهد درخواست کننده محاسبه و کلاً یا جزئاً از طریق نمایندگی کنسولی یا هر طریق مقتضی دیگر به گواه یا کارشناس پرداخت خواهد شد.
ماده 10
انتقال اشخاص زندانی
اشخاص زندانی که حضور آنان برای ادای شهادت یا برای مواجهه در قلمرو طرف متعاهد درخواست کننده، درخواست شده است، به قلمرو آن طرف متعاهد منتقل خواهند شد، مشروط بر این که اشخاص مزبور در مهلتی که طرف متعاهد درخواست شونده تعیین خواهد کرد با رعایت مقررات ماده (9) این موافقتنامه برگردانده شوند.
ماده 11
زبان
درخواستهای معاضدت قضایی و اوراق و مدارک، به زبان طرف متعاهد درخواست کننده همراه با ترجمه آن به زبان رسمی طرف متعاهد درخواست شونده تنظیم خواهد شد.
ماده 12
معافیت از تصدیق اسناد
اوراق و مدارک ارسالی در اجرای این موافقتنامه نیاز به تایید مجدد نخواهند داشت. با این حال باید این مدارک توسط مرجع صلاحیتدار، امضا و ممهور شده باشد.
ماده 13
روش ارتباط
درخواست معاضدت قضایی از طریق...طرف متعاهد درخواست کننده به. ...طرف متعاهد درخواست شونده ارسال خواهد شد.[پاورقی1]
- در جای خالی حسب مورد مراجع صلاحیتدار طرفهای متعاهد درج خواهد شد.
ماده 14
تحویل اموال
عواید حاصل از جرم که توسط طرف متعاهد درخواست شونده توقیف میشود، میتواند با رعایت حقوق اشخاص ثالث جهت مصادره به طرف متعاهد درخواست کننده تسلیم گردد.
ماده 15
هزینه های معاضدت قضایی
با رعایت ماده (9) این موافقتنامه، اجرای درخواستهای معاضدت قضایی مستلزم پرداخت هزینه ای به جز هزینه های مربوط به انتقال شخص زندانی طبق ماده (10) این موافقتنامه نخواهد بود.
ماده 16
مبادله سوابق قضایی
هر یک از طرفهای متعاهد محکومیتهای صادر شده توسط دادگاههای کشور خود بر علیه اتباع طرف متعاهد دیگر را که در سوابق قضایی مربوط مندرج است، به یکدیگر اطلاع خواهند داد.
هنگام پیگرد جزایی توسط مرجع قضایی یکی از طرفهای متعاهد، مرجع مربوط میتواند سوابق قضایی شخص تحت تعقیب را از طریق مقتضی از مراجع صلاحیتدار طرف متعاهد دیگر تحصیل نماید.
در غیر از مواقع پیگرد جزایی نیز این امکان وجود دارد که مراجع قضایی یکی از طرفهای متعاهد، سوابق قضایی را تا حدی که در قوانین طرف متعاهد دیگر معین شده است، از طریق مقتضی از مراجع صلاحیتدار آن طرف متعاهد درخواست نماید.
ماده 17
تصویب موافقتنامه
این موافقتنامه طبق قوانین و مقررات هر یک از طرف های متعاهد به تصویب مراجع صلاحیتدار آنها خواهد رسید.
ماده 18
لازم الاجرا شدن
این موافقتنامه سی روز پس از تاریخ مبادله اطلاعیه های طرفهای متعاهد مبنی بر اینکه اقدامات لازم را طبق قوانین و مقررات خود درباره لازم الاجرا شدن این موافقتنامه به عمل آورده اند، برای مدت نامحدود به اجرا گذارده خواهد شد.
ماده 19
فسخ موافقتنامه
هر یک از طرفهای متعاهد میتواند فسخ این موافقتنامه را به طور کتبی به اطلاع طرف متعاهد دیگر برساند. در این صورت موافقتنامه شش ماه پس از اعلام مزبور، فسخ شده تلقی خواهد شد.
ماده 20
زبان
گزینه اول:
این موافقتنامه شامل یک مقدمه و (20) ماده در. ......... در تاریخ. ......... هجری شمسی مطابق با. ......... میلادی در دو نسخه به زبانهای فارسی،. ............ و انگلیسی تنظیم گردید که تمامی آنها از اعتبار یکسان برخوردار میباشد. در صورت بروز هرگونه اختلاف در تفسیر، متن انگلیسی ملاک خواهد بود.
گزینه دوم: [پاورقی1]
این موافقتنامه شامل یک مقدمه و (20) ماده در. ......... در تاریخ. ......... هجری شمسی مطابق با. ......... میلادی در دو نسخه به زبانهای فارسی و. ............ تنظیم گردید که تمامی آنها از اعتبار یکسان برخوردار میباشد.
- در صورتی که موافقتنامه فقط به دو زبان فارسی و زبان رسمی طرف متعاهد دیگر تنظیم گردد، باید از این گزینه استفاده شود.
| از طرف | از طرف |
| دولت جمهوری اسلامی ایران | دولت. .............. |