فصل اول - تعریف و هدف:
ماده 1 - بنیاد مسکن انقلاب اسلامی که در این اساسنامه اختصارا بنیاد نامید میشود نهاد انقلاب اسلامی است که بر اساس فرمان 21 فروردین 1358 رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی مدظله به منظور تامین مسکن محرومان بویژه روستائیان در چهارچوب سیاستها و برنامههای دولت تشکیل گردیده است.
فصل دوم - وظایف
ماده 2 - مطالعه و بررسی در زمینه تشخیص و تعیین نیازمندیهای مسکن محرومان اعم از روستائی و شهری و فراهم آوردن موجبات اجرای آن بامشارکت، همکاری و خود یاری مردم و دستگاههای مختلف.
ماده 3 - تهیه طرح مجتمعهای زیستی و واحدهای مسکونی ارزانقیمت و اجرای آنها به طور مستقیم یا با مشارکت مردم با همکاری و هماهنگی دستگاههای ذیربط در روستا و شهر.
تبصره - دولت موظف است در اجرای پروژهها و طرحهای مسکونی خود به غیر از خانههای سازمانی شهری، اولویت را به بنیاد بدهد.
ماده 4 - تهیه زمین مورد نیاز طرحها و پروژههای بنیاد و آمادهسازی آنها.
تبصره 1 - دولت و بنیاد مستضعفان مکلفند زمینهای مناسب خود را جهت اجرای طرحهای مسکونی مصوب شورای مرکزی بنیاد به استثنای هزینههای خرید و آمادهسازی (قیمت تمام شده برای دولت) به طور رایگان و قطعی به بنیاد واگذار نمایند.
تبصره 2 - اشخاص حقیقی و حقوقی میتوانند زمینهای ملکی خود را به بنیاد هبه نمایند و قانون زمین شهری مانع این امر نخواهد بود.
تبصره 3 - هیاتهای هفت نفره واگذاری زمین و سازمان جنگلها و مراتع مکلفند زمینهای دولتی مناسب را جهت واگذاری و اجرای طرحهای مسکن روستائی پس از اعلام نیاز بنیاد به شرط نداشتن کاربری کشاورزی در اختیار بنیاد قرار دهند.
تبصره 4 - دولت موظف است نسبت به تامین آب و برق، راه، مدرسه، درمانگاه و دیگر نیازمندیهای عمومی این طرحها از طریق وزارتخانهها وسازمانهای ذیربط اقدام لازم را به عمل آورد.
ماده 5 - کمک در جهت تامین مصالح ساختمانی کشور از طریق تولید، تهیه، توزیع.
تبصره 1 - وزارتخانههای صنایع و معادن و فلزات موظفند در مورد صدور موافقتنامههای اصولی و اجازه بهرهبرداری از معادن با اولویت برای بنیاد اقدام نموده و بنیاد از شمول محدودیتهای ماده 38 قانون معادن مصوب 1362/03/01 مستثنی است.
تبصره 2 - دولت موظف است سهمیه لازم از مصالح ساختمانی و ماشین آلات مورد نیاز را در اختیار بنیاد قرار دهد.
تبصره 3 - بنیاد مستضعفان مکلف است کارگاهها و کارخانجات تولید شن و ماسه، مصنوعات بتنی و سیمانی، آجر، گچ و آهک خود را در حد نیاز به بنیاد واگذار نماید.
ماده 6 - نظارت بر پرداخت و مصرف وامهای قرضالحسنه مسکن روستائی و ارزان قیمت شهری که از محل منابع مالی و سیستم بانکی کشورتامین میشود.
تبصره - دولت موظف است در اجرای این ماده اعتبارات لازم را به صورت قرضالحسنه تامین نماید.
ماده 7 - تهیه طرحهای هادی و اصلاح معابر در روستاها، با هماهنگی دستگاههای ذیربط و اجرای آن با مشارکت مردم از محل اعتبارات مصوب واگذاری دولت.
ماده 8 - تهیه و ارائه طرحهای لازم برای بازسازی و نوسازی مناطق مسکونی روستائی آسیب دیده در اثر جنگ، سیل زلزله و سایر سوانح طبیعی واجرای آنها با مشارکت مردم و هماهنگی با سازمانها و ارگانهای ذیربط.
تبصره - دولت موظف است اجرای طرحهای موضوع این ماده را همراه با اعتبارات مربوطه با رعایت اولویت به بنیاد واگذار نماید.
فصل سوم - ارکان
ماده 9 - ارکان بنیاد عبارتند از:
الف - شورای مرکزی.
ب - سرپرست.
ج - بازرسان.
ماده 10 (اصلاحی 1390/03/31)- شورای مرکزی به عنوان عالیترین مرجع تصمیمگیری بنیاد دارای پنج نفر عضو به ترتیب ذیل میباشد.
الف - یک نفر روحانی (نماینده مقام معظم رهبری در صورت تعیین).
ب - نماینده دولت (وزیر راه و شهرسازی).
ج - سه نفر از مهندسین و کارشناسان ساختمان و شهرسازی به انتخاب دو نفر فوقالذکر.
تبصره - اعضاء شورا از بین خود یک نفر را به عنوان ریاست شورا انتخاب مینمایند.
ماده 11 - روحانی عضو شورای مرکزی علاوه بر وظایف عضویت در شورا مسئولیت انطباق فعالیتهای بنیاد با موازین شرعی را خواهد داشت.
تبصره - روحانی عضو شورا موظف است در مواردی که اجرای هر قسمت از مواد این قانون که نیاز به اذن ولی فقیه دارد موضوع را از محضر معظمله استعلام نماید.
ماده 12 (اصلاحی 1390/03/31)- وزیر راه و شهرسازی به عنوان نماینده دولت علاوه بر وظایف عضویت در شورا، پاسخگویی مجلس در حدود اختیارات خواهد بود.
ماده 13 - یکی از اعضاء شورای مرکزی به عنوان سرپرست و بالاترین مقام اجرایی بنیاد، برای مدت چهار سال توسط شورای مرکزی انتخاب و باحکم ریاست آن منصوب خواهد شد و انتخاب مجدد وی بلامانع است.
تبصره - شورای مرکزی میتواند سرپرست بنیاد را با حداقل 3 رای عزل نماید.
ماده 14 - دو نفر بازرس از بین کارشناسان ذیصلاح توسط شورای مرکزی برای مدت یک سال انتخاب خواهند شد و انتخاب مجدد آنان بلامانعاست.
فصل چهارم - مقررات مالی و عمومی
ماده 15 - بودجه، امکانات و منابع مالی بنیاد عبارتند از:
1 - حساب 100 حضرت امام مدظله.
2 - کمکهای نقدی و غیر نقدی از قبیل زمین، مستغلات، مصالح ساختمانی و غیره که از طرف مردم، دولت و سایر نهادها و دستگاهها به بنیاد واگذار میشود.
3 - کمکهای بلاعوض بنیاد مستضعفان صرفاً برای تامین مسکن فقرا و محرومان صرف میگردد و بنیاد مسکن گزارش فعالیتهای انجام شده ازمحل اعتبارات فوق را به صورت سالانه به بنیاد مستضعفان ارسال مینماید.
تبصره - وزارت امور اقتصادی و دارائی مکلف است کمکهای موضوع بندهای 1 و2 و 3 این ماده را به عنوان هزینههای قابل قبول مودیان محسوب نماید.
4 - کمکهای دولت که در بودجه سالیانه کل کشور منظور میگردد.
5 - درآمد حاصل از فروش مصالح تولیدی کارگاهها و کارخانجات متعلق به بنیاد و توزیع مصالح ساختمانی و ارائه خدمات فنی.
ماده 16 (منسوخ 1396/01/30)- بنیاد از پرداخت مالیات بر درآمد و عواید حاصل از مشارکت و مالیات سهم سود و در شرکتهای وابسته معاف میباشد.
ماده 17 - بنیاد دارای شخصیت حقوقی بوده و نمایندگی قانون بنیاد با سرپرست بنیاد است و میتواند برای طرح دعاوی و شکایات یا برای هر اقدامقانونی دیگر، نماینده و یا وکیل تعیین و به مراجع قضائی، اداری، انتظامی و ثبتی معرفی نماید.
تبصره - بنیاد از پرداخت هزینههای دادرسی در تمام مراجع قضایی معاف میباشد.
ماده 18 - بنیاد در جهت انجام وظایف خود میتواند در استانها، شهرستانها، بخشهای کشور دارای شعب و نمایندگی باشد.
ماده 19 (اصلاحی 1390/03/31)- آییننامههای اجرایی این قانون توسط شورای مرکزی تهیه و به تصویب وزیر راه و شهرسازی خواهد رسید.
ماده 20 - از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون کلیه قوانین مغایر با آن ملغی میگردد.
اساسنامه فوق مشتمل بر بیست ماده و پانزده تبصره در جلسه علنی روز سهشنبه هفدهم آذر ماه یکهزار و سیصد و شصت و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1366/10/09 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی