مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص امکان سنجی احداث و توسعه سکونتگاه های جدید ساحلی در استان های جنوبی

شورای عالی شهرسازی و معماری ایران درجلسه مورخ 1402/09/20 پیرو مباحث مطروحه در جلسه مورخ 1402/09/13 خود، مصوبات شوراهای برنامه ریزی و توسعه مورخ 1402/06/10 استان سیستان و بلوچستان، مورخ 1402/07/08 استان هرمزگان، مورخ 1402/07/19 استان خوزستان و مورخ 1402/07/29 استان بوشهر در خصوص «امکان سنجی احداث و توسعه سکونتگاه های جدید ساحلی در استان های جنوبی» را مورد بررسی قرار داده و به شرح زیر اتخاذ تصمیم نمود:

1- در اجرای ابلاغیه مقام معظم رهبری پیرامون «سیاست های کلی توسعه دریا محور» و مفاد ماده (1) و ماده (4) ابلاغیه مذکور مبنی بر «سیاست گذاری یکپارچه و تقسیم کار ملی برای بهره گیری حداکثری از ظرفیت های دریا»، «تعیین سهم و جغرافیای جمعیت، تجارت، صنعت، کشاورزی و گردشگری در سواحل جنوب کشور» و در راستای دستور رئیس محترم جمهور و مصوبات مورخ 1402/01/24 و 1402/08/13 شورای عالی مسکن، و همچنین در چهارچوب احکام اسناد فرادست منطقه ای از جمله طرح آمایش سرزمین، طرح آمایش استان، طرح راهبردی توسعه سواحل مکران و طرح مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی (ICZM)، مصوبات صدرالاشاره شوراهای برنامه ریزی و توسعه استان ها در خصوص «امکان سنجی احداث و توسعه سکونتگاه های جدید ساحلی در استان های جنوبی»، با محوریت و رویکرد اقتصاد و توسعه دریامحور در جهت استفاده از ظرفیت های مولدسازی را در راستای توازن بخشی به توسعه فضایی در حاشیه ساحلی جنوب کشور با اصلاحات و ملاحظات مقرر به شرح زیر مورد تائید قرار گرفت.

2- به جهت حصول اطمینان از یکپارچگی اقدامات و هماهنگی دستگاه ها و در راستای رعایت اصل سلسله مراتب در نظام تصمیم گیری، مقرر گردید فرآیند تهیه طرح شامل گام های سه گانه زیر باشد:
الف) تعیین کلان پهنه های فاقد محدودیت توسعه (بر اساس پیشنهاد‌های مصوب شورای برنامه ریزی و توسعه استان ها) و ابلاغ آن توسط دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری.
متعاقب این گام مراتب توسط دبیر شورای عالی به دستگاه های ذیربط در جهت اخذ برنامه های اقتصادی و توسعه های آتی دستگاه های متولی شامل کشاورزی، گردشگری و صنعت نیز ابلاغ خواهد شد.
ب) تهیه «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونت گاه های جدید در چهار استان ساحلی جنوب» با لحاظ واحدهای تولیدی و کشاورزی، صنعتی و گردشگری، در پهنه های تدقیق شده با راهبری شرکت عمران شهرهای جدید و تصویب شورای عالی
پ) تهیه طرح جامع شهر جدید/شهرک جدید/ توسعه سکونتگاه های موجود منبعث از دستاوردها و یافته های طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی توسط شرکت عمران شهرهای جدید و با تصویب شورای برنامه ریزی و توسعه استان مربوطه و تصویب نهایی توسط شورای عالی

2-1- گام اول:کمیته فنی 1 موظف است در چهارچوب زیر پهنه های مصوب مراجع استانی در این خصوص را مورد بررسی قرار داده و نتیجه (کلان پهنه های فاقد محدودیت توسعه)، توسط دبیر شورا، جهت طی مراحل بعدی به مراجع استانی و شرکت عمران شهرهای جدید ابلاغ نماید:

1- حذف عرصه کلیه مناطق چهارگانه تحت حفاظت سازمان محیط زیست ایران و دیگر عناصر واجد ارزش همچون خوریات و تالاب ها از محدوده پهنه های دارای قابلیت استقرار

2- رعایت الزامات و ملاحظات در خصوص استقرار در مجاورت آب شیرین کن های موجود و آتی

3- نظر به ضرورت بهره گیری از قابلیت اقتصاد دریا محور بر دسترسی سکونت گاهها به دریا با رعایت حریم و پهنه خطر ICZM ملی تاکید می‌گردد. در هر صورت پهنه ICZM در طول نوار ساحلی جنوب قابلیت استقرار سکونت و فعالیت را نخواهد داشت.

4- مکانیابی سکونت گاه ها صرفاً در اراضی ملی و دولتی و با احتراز حداکثری از تداخل با عرصه مستثنیات صورت بپذیرد.

5 - رعایت کلیه برنامه های فعلی و آتی نیروهای مسلح و وزارت دفاع از منظر ملاحظات دفاعی - امنیتی و حفظ فاصله مناسب از مراکز استقراری نظامی موجود صورت پذیرد.

6 - کلیه عرصه های با شیب متوسط بیشتر از 15 درصد از شمول مکانیابی سکونتگاه ها حذف گردند.

7- در راستای استفاده حداکثری از ظرفیت شبکه راه ها و تاسیسات زیربنایی موجود (انرژی، حمل و نقل، داده) پهنه های در مجاورت این دسته از تاسیسات در اولویت توسعه قرار داده شوند.

2-2- گام دوم: «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونتگاه های جدید ساحلی» به عنوان پیوند‌دهنده برنامه دستگاه های ذی مدخل در توسعه سواحل جنوبی و با تکیه بر ارکان زیر تهیه و به تصویب شورای عالی خواهد رسید:

1- سکونت گاه جدید در این مطالعات، واژه ای فراگیر مشتمل بر انواع مراکز اسکان جمعیت (منجمله شهر جدید و شهرک) می‌باشد که تعیین آن بر عهده مطالعات «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونتگاه های جدید ساحلی» با محوریت اقتصاد و توسعه دریامحور خواهد بود.تبعاً اطلاق واژه سکونت گاه جدید به معنای خروج سکونت گاه های موجود از فرآیندهای قانونی توسعه سکونت گاه نبوده و توسعه سکونت گاه های موجود (شهر یا روستا) درچهارچوب برنامه و طرح های آتی مورد تاکید و اولویت بوده و درصورت تصویب شورای عالی، سکونت گاه های روستایی و شهری موجود می بایستی در برنامه های آتی توسعه با لحاظ شرایط بومی و محلی و حفظ منافع جامعه محلی در سکونت گاه جدید ادغام گردند.

2- تعیین ساختار و نحوه هم پیوندی سکونت گاه های جدید در مقیاس محلی، ملی و بین المللی و جایگاه آن ها در نظام تقسیم کار ملی و بین المللی و نحوه تعامل آن ها با نظام شبکه شهری کشور،

3- تعیین اندازه و طبقه جمعیتی هر سکونت گاه و ارائه ماهیت از منظر شهر جدید، شهرک یا مجموعه ای از سکونت گاه های هم پیوند ناحیه ای (منطقه شهری همکار)

4- هماهنگی استقرار سکونت گاه ها با برنامه های توسعه صنعت - کشاورزی و گردشگری مناطق آزاد و دستگاه های اجرایی (به ویژه پتروپارک ها و شهرهای مولد) با هدف هم افزایی حداکثری،

5 - تعیین نقش و کارکرد هر کدام از سکونت گاه ها در پیوند با برنامه های توسعه ملی و منطقه ای دستگاه های مختلف، با رویکرد ایجاد سکونت گاه های مستقل و خود به سنده به لحاظ اقتصادی و مبتنی بر توان های درونی، زنجیره های بالادستی و پایین دستی تولید و قابلیت های بستر قرارگیری محلی،

6 - تبیین ابعاد حقوقی و مدیریتی سکونت گاه های جدید در ارتباط با استان مربوطه و سایر استان های کشور و مدل های کلی مدیریت و بهره برداری سکونت گاه ها،

7- بررسی و پیشنهاد شیوه های تامین و مدیریت مالی سکونت گاه های جدید ساحلی و مکانیزم های سرمایه گذاری،

8 - تدقیق محدوده های قانونی هر سکونت گاه بر اساس ملاحظات دستگاه های مختلف و سطح و محدوده مورد نیاز هر سکونت گاه بر مبنای نقش و کارکرد، اندازه و مقیاس اثرگذاری اجتماعی و اقتصادی،

9- اولویت بندی اجرایی و عملیاتی سکونت گاه های جدید ساحلی در چهارچوب برنامه زمان بندی مشخص،

10- تدوین چهارچوب و ضوابط کلی توسعه در قالب پهنه بندی کاربری زمین، نظام دسترسی های داخلی و بیرونی و الگوی ضوابط و مقررات ساختمانی مطابق مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.

11- بهره مندی جامعه محلی از عواید ناشی از توسعه ملی در قالب «پیوست اقتصادی طرح»،

12- تاکید بر عدم ایجاد بار مالی غیرضروری با استفاده از زیرساخت های موجود استان،

13- استفاده از ظرفیت جاذبه های طبیعی، میراث تاریخی و نیز میراث ناملموس این منطقه در ایجاد اشتغال، جذب جمعیت دائم و گردشگر و هویت بخشی به سکونت گاههای جدید ساحلی،

14- استفاده از روش های مشارکتی در تهیه طرح، در سطح ملی (کمیته های تخصصی) در سطح استانی (با بهره گیری از روش های اخذ استعلام، نظرسنجی، جلسات فنی مشترک) و در سطح محلی (مشارکت سازمان های مردم نهاد، نظرخواهی های جمعی و اطلاع رسانی عمومی در مراحل مختلف) مدنظر قرار گرفته، در همین راستا بر حضور مدیران استانی و معتمدین محلی و مردم در تمامی مراحل برنامه ریزی تاکید می‌گردد.

15- «پیوست اجتماعی و فرهنگی طرح» مشتمل بر نحوه تعامل جامعه هدف طرح با بستر اجتماعی، فرهنگی و هویتی موجود، ارتقاء سرمایه اجتماعی و حس تعلق به مکان با رویکرد اسکان بلندمدت و مستمر و ایجاد جاذبه جهت جذب جمعیت از استان های معین مبدا تهیه و پس از تصویب در شورای برنامه ریزی و توسعه استان جهت تصویب نهایی به «شورای اجتماعی کشور» ارائه گردد.
طرح مذکور با هدف حداکثر‌سازی هماهنگی بین بخشی و اخذ و اعمال کلیه ملاحظات دستگاه های مرتبط در مقیاس ملی، با راهبری شرکت عمران شهرهای جدید تهیه و پس از تدقیق و تائید در کمیته های پنج گانه شامل دستگاه های مرتبط اجرایی، جهت تصویب نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ارائه خواهد شد. ترکیب اعضای کمیته های مذکور به ترتیب زیر خواهد بود:

3-2- گام سوم: بر اساس خروجی های «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی»، « طرح جامع شهر جدید/شهرک/ توسعه سکونت گاه موجود» با محوریت شرکت عمران شهرهای جدید و همکاری اداره کل راه و شهرسازی مربوطه تهیه و پس از تصویب در شورای برنامه ریزی و توسعه استان جهت تصویب نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه گردد.

بدیهی است اجرای مصوبه حاضر صرفاً ناظر بر مطالعات امکان سنجی احداث و توسعه سکونتگاه های جدید ساحلی در استان های جنوبی با رعایت و اولویت توسعه و اقتصاد دریا محور و پس از اخذ نظر دستگاه های متولی مربوطه می‌باشد. در این راستا بر ضرورت اخذ مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری در خصوص کلیه مراحل و اقدامات بعدی تاکید می‌گردد.
مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام می‌شود.

معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران - خسرو دانشجو