تاریخ نظریه: 1405/03/11
شماره نظریه: 7/1404/407
شماره پرونده: 1404-9/16-407ح
استعلام:
از آنجا که در ماده 56 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 1400 و دستورالعمل اجرایی این ماده مصوب 1402/2/5 رئیس محترم قوه قضاییه در خصوص شرایط قاضی ویژه کمیسیون سقط قانونی جنین حکم خاصی پیش بینی نشده است، آیا انتصاب بانوان دارای پایه قضایی از طرف رئیس محترم دادگستری استان دارای وجاهت است؟ به عبارت دیگر با توجه به صدور حکم توسط قاضی عضو کمیسیون، آیا قاضی ویژه باید از بین قضات مرد انتخاب شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، محدودیت مقرر در صدر ماده واحده قانون شرایط انتخاب قضات دادگستری مصوب 1361 با اصلاحات و الحاقات بعدی در خصوص اعطای پایه قضایی به بانوان و نیز استثنائات وارد بر این محدودیت در تبصره 5 اصلاحی 1374 این قانون، مربوط به تصدی سمت‌های قضایی در «مراجع قضایی» و «دادگستری» است و قابل تسری به کمیسیون‌ها؛ از جمله کمیسیون سقط قانونی موضوع ماده 56 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب1400 نمی‌باشد. ضمن آنکه در ماده 28 دستورالعمل اجرایی این ماده مصوب 1402/2/5 رئیس محترم قوه قضاییه، صرفاً شرط داشتن حداقل چهار سال سابقه خدمت قضایی، تاهل و داشتن فرزند و تسلط به مبانی فقهی و حقوقی سقط جنین و سپری کردن دوره‌های آموزشی مذکور در بند «الف» ماده 31 این دستورالعمل، برای قضات عضو این کمیسیون قید شده است و «مرد بودن» شرط نشده است.
ثانیاً، حکم مقنن در ماده 9 دستورالعمل اجرایی ماده 56 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 1402/2/5 رئیس محترم قوه قضاییه که در صورت عدم امکان تشخیص روابط ولایت از طریق اسناد هویتی، شناسنامه، عقدنامه یا حکم قانونی، تصمیم‌گیری نهایی در خصوص احراز رابطه ولایت را با قاضی ویژه عضو این کمیسیون دانسته است، نیز به منزله صدور رای از سوی قاضی یاد شده نمی‌باشد؛ زیرا وظیفه این کمیسیون صدور مجوز سقط جنین در صورت احراز هر یک از شرایط مذکور در بندهای «الف»، «ب» و «ج» ماده 56 قانون است و به همین سبب است که در ذیل ماده 9 دستورالعمل اجرایی یاد شده به این موضوع تصریح شده است که حتی در صورت فقدان اسناد راجع به ولایت، رسیدگی در کمیسیون موضوع ماده متوقف نمی‌شود.
باتوجه به مراتب پیش‌گفته، عضویت بانوان دارای پایه قضایی در کمیسیون موضوع ماده 56 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 1400 با منع قانونی مواجه نیست.