صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/10/13
برگزار شده توسط: استان هرمزگان/ شهر بندر لنگه
موضوع
رفع تصرف عدوانی و استناد به رای کیفری
پرسش
اگر شخصی به استناد سند اجاره مقید به زمان خود علیه مالک یا متصرف دیگری، دعوای کیفری رفع تصرف
عدوانی مطرح کند و دادگاه نیز به استناد مفاد همان سند اجاره به رفع تصرف عدوانی مالک یا متصرف حکم
بدهد، آیا پس از قطعیت این حکم و پایان یافتن مدت اجاره (پایان مالکیت بر منافع) یا ابطال قرارداد اجاره، شاکی
این پرونده میتواند در دعوای حقوقی به رای کیفری استناد و اعمال ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
1392 را درخواست کند؟
آیا دادگاه پس از پایان مدت اجاره میتواند این رای را در دعوای حقوقی دیگری در خصوص همان ملک موثر
دانسته و به آن استناد کند؟
نظر هیات عالی
استناد به نتیجه امر مختوم کیفری، در پرونده حقوقی فاقد منع قانونی است. اما تشخیص میزان تاثیر آن بر ماهیت امر مدنی بر عهده دادگاهی که به دعوای حقوقی رسیدگی میکند، میباشد.
نظر اتفاقی
اولاً، به موجب ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و الحاقات و اصلاحات بعدی، هرگاه رای قطعی کیفری موثر در ماهیت امر حقوقی باشد، برای دادگاهی که به امر حقوقی یا ضرر و زیان رسیدگی میکند، لازمالاتباع است؛ بنابراین، آنچه مهم است، این است که رای قطعی کیفری موثر در ماهیت امر حقوقی باشد. ثانیاً، زمانی که مستاجر به استناد سند اجاره مقید به زمان قرارداد اجاره، علیه مالک یا متصرف شکایت رفع تصرف عدوانی نموده است و بعد از قطعیت حکم و انقضای مدت قرارداد اجاره یا ابطال آن، شاکی (مستاجر) در دعوای حقوقی در خصوص همان ملک وفق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری به رای قطعی کیفری موصوف استناد کرده است، همانگونه که به شرح بند اولاً آمده است، شرط تبعیت دادگاه حقوقی از رای قطعی کیفری در رسیدگی به دعوای حقوقی یا ضرر و زیان، موثر بودن رای قطعی کیفری در ماهیت امر حقوقی است؛ بنابراین چنانچه دعوای حقوقی شاکی (مستاجر) به طرفیت محکومعلیه حکم قطعی/ کیفری، ناشی از حقوق استیجاری و یا ضرر و زیان طول مدت قرارداد اجاره باشد؛ مانند دعوای خسارت و ضرر و زیان ناشی از عدم امکان استیفای منافع در مدت قرارداد اجاره در اثر تصرف عدوانی و استیلای ید متصرف عدوانی؛ هرچند دعوای حقوقی بعد از پایان مدت قرارداد اجاره طرح شود، چون دعوای حقوقی مربوط به ضرر و زیان وارده به مستاجر در طول مدت قرارداد است، رای قطعی کیفری موثر در ماهیت دعوای حقوقی است. در نتیجه وفق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، رای قطعی کیفری رفع تصرف عدوانی برای دادگاه حقوقی لازمالاتباع است.
با این وصف تشخیص تاثیر یا عدم تاثیر رای قطعی کیفری در ماهیت دعوای حقوقی، امری قضایی است که بر
عهده مرجع قضایی رسیدگی کننده است.