بخشنامه به دادگاههای مدنی خاص
چون مشاهده شده است که در پارهای از موارد، دادگاه تجدیدنظر، حکم بدوی را که در ماهیت دعوی بوده است نقض و پرونده را جهت رسیدگی به همان دادگاه اعاده نمودهاند، لذا لزوماً خاطرنشان مینماید که
1)- در مواردی که دادگاه بدوی صالح برسیدگی بوده و در ماهیت دعوی حکم صادر کرده باشد، چنانچه از آن حکم ظرف موعد قانونی درخواست تجدیدنظر شده و مورد هم از موارد قابل تجدیدنظر باشد، مرجع تجدیدنظر پس از رسیدگی، اگر حکم بدوی را «غیرصحیح» و مخالف قانون یا شرع تشخیص دهد باید آن را فسخ و خود حکم مقتضی صادر نماید و در این موارد اعاده پرونده به دادگاه نخستین جهت صادر کردن حکم مجدد مخالف قانونست. زیرا در تجدید نظر ماهوی همانطور که مواد 515 و 516 قانون آیین دادرسی، مدنی هم دلالت میکند، مرجع تجدیدنظر(پا[یا]پژوهش) باید خود به موضوع، رسیدگی و رای مقتضی صادر نماید.
2)- چنانچه مرجع تجدیدنظر، حکم بدوی را خارج از صلاحیت ذاتی دادگاه بدوی تشخیص دهد باید آن را فسخ و پرونده را به دادگاه ذیصلاح ارجاع نماید.
3)- هرگاه دادگاه بدوی بماهیت دعوی رسیدگی نکرده و حکم نداده باشد، بلکه قرارهائی از قبیل ابطال دادخواست یا عدم استماع دعوی و نظائر آنها صادر نموده باشد، مرجع تجدیدنظر چنانچه قرار مذکور را غیرصحیح تشخیص دهد آن را فسخ و پرونده را جهت رسیدگی بماهیت دعوی به همان دادگاه نخستین اعاده مینماید. و دادگاه مزبور موظف است که از رای دادگاه تجدیدنظر تبعیت و بماهیت دعوی رسیدگی و رای مقتضی صادر کند.
ضمناً به دادگاههای تجدیدنظر ابلاغ میشود که در مورد احکام مشمول بند(1) این بخشنامه که اشتباهاً به دادگاه بدوی فرستاده شده است، رسیدگی را ادامه داده و حکم مقتضی صادر نمایند.
رئیس شورای عالی قضایی - موسوی اردبیلی